Raadsvoorstel Planstudiefase project Lage Diezebrug

Raadsvoorstel Planstudiefase project Lage Diezebrug Registratienummer

11783689

Raadsvergadering

7 december 2021

Onderwerp

Planstudiefase project Lage Diezebrug We willen met de Bossche Stadsdelta een nieuw dynamisch stedelijk gebied in de brede binnenstad creëren met ruimte voor ontmoeting, cultuur, religie, sport, werk en duurzame innovatie, met een gevarieerd woningaanbod dat daarbij past. Daartoe realiseren we ten behoeve van alle verkeersstromen in aansluiting op de inrichting van de binnenstadring (30kmweg) een nieuwe verlaagde brug tussen noord- en zuidoever van de Dieze, die voor voetgangers en fietsers meer ruimte biedt en voor iedereen beter toegankelijk is.

Voorgesteld besluit 1. In te stemmen met de variant ‘betonnen brug’ als uitgangspunt voor de planstudiefase; 2. Het project Lage Diezebrug, als onderdeel van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta, over te brengen van de verkenningsfase naar de planstudiefase van het Structuurfonds; 3. Het beschikbaar te stellen van een aanvullend voorbereidingskrediet van € 250.000 voor de planstudiefase.

Aanleiding We willen de stap naar de planstudiefase van het Structuurfonds zetten om de nieuwe verlaagde Diezebrug tijdig te kunnen realiseren www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

In het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta (zie afbeelding hieronder) is vanuit een integrale afweging gekozen om de huidige Hoge Diezebrug te vervangen door een nieuwe verlaagde Diezebrug op een nieuwe locatie. Met de vaststelling van het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta, d.d. 8 december 2020, reg.nr. 6159822 heeft uw raad, vooruitlopend op de besluitvorming over opname van de Bossche Stadsdelta in de verkenningsfase van het Structuurfonds, besloten de voorbereiding van de bouw van een nieuwe brug op te starten. De nieuwe Diezebrug wordt beschouwd als een aanjager voor de verdere gebiedsontwikkeling.

De voorbereiding is vormgegeven indachtig de verkenningsfase van het Structuurfonds. De verkenning is door ipv Delft, specialist in het ontwerpen, engineeren en realiseren van bruggen, begeleid en de resultaten zijn vastgelegd in het www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

rapport ‘De nieuwe Diezebrug’ van 2 november 2021. De verkenning betreft een onderzoek naar haalbaarheid en inpassing van de nieuwe Diezebrug om een beeld te krijgen van de constructie en de uiterlijke vormgeving van de brug en de (bouw)kosten. De inpassing is ook benodigd om de ruimtelijke procedure te kunnen starten en eventuele grondaankopen te kunnen bepalen. In de verkenning worden uitgangspunten voor de beeldkwaliteit vastgelegd. Uitgangspunt daarbij is een duurzame brug conform het raadsbesluit van 8 december 2020, waarin het amendement ‘Duurzaam en circulair bouwen bij de Bossche Stadsdelta’ is geïntegreerd. Het is nodig om de stap van de verkenningsfase naar de planstudiefase van het structuurfonds te gaan zetten om de verdere uitwerking van de Diezebrug voortvarend op te kunnen pakken om de voortgang in dit project te behouden. De huidige staat van onderhoud van de Hoge Diezebrug maakt het immers noodzakelijk om op korte termijn een nieuwe brug te realiseren om grote levensduurverlengende onderhoudsuitgaven aan de Hoge Diezebrug in 2024 te voorkomen. Op basis van de huidige staat van onderhoud is de planning, dat de nieuwe brug eind 2024 in gebruik dient te worden genomen. Dit betekent, dat de realisatie van de nieuwe brug in Q4 2023 gestart moet worden.

Om dit te bewerkstelligen moet het project Diezebrug, als vooruitlopend onderdeel van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta, naar de planstudiefase van het gemeentelijk Structuurfonds over worden gebracht en hiervoor is een aanvullend voorbereidingskrediet voor uitwerking van deze planstudiefase nodig. De monitoring van de staat van onderhoud geschiedt iedere twee jaar en is laatstelijk uitgevoerd in 2020. In de planstudiefase (medio 2022) vindt dus een volgende monitoring plaats.

Beoogd doel We willen met de Bossche Stadsdelta een nieuw dynamisch stedelijk gebied in de brede binnenstad creëren met ruimte voor ontmoeting, cultuur, religie, sport, werk en duurzame innovatie, met een gevarieerd woningaanbod dat daarbij past. Daartoe realiseren we ten behoeve van alle verkeersstromen in aansluiting op de inrichting van de binnenstadring (30km-weg) een nieuwe verlaagde brug tussen noord- en zuidoever van de Dieze, die voor voetgangers en fietsers meer ruimte biedt en voor iedereen beter toegankelijk is. In het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta ligt de nieuwe brug midden in het waterplein. De nieuwe brug wordt vormgegeven als ‘rode loper’ tussen noord- en zuidoever van de Dieze die in de toekomst als onderdeel van de brede www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

binnenstad even stedelijk en levendig zullen zijn. Aan beide zijden van de brug wordt in het Gebiedsperspectief ingezet op publieksgerichte, dynamische functies met ruimte voor ontmoeting, cultuur, sport, werk en duurzame innovatie, met een gevarieerd woningaanbod dat daarbij past. Door de nieuwe brug te verleggen en te verlagen biedt dit kansen om in de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta: • het watersysteem klimaatrobuuster te maken; • de cultuurhistorische structuur rondom de Citadel te herstellen en te versterken; • de beide bruggenhoofden met publieksgerichte dynamische concepten te laden; • een levendig waterfront te realiseren, dat naadloos aansluit op het netwerk van wandel- en fietsroutes in wording tussen binnenstad, Zuid-Willemspark en Spoorzone; • de barrière weg te nemen die nu het zicht tussen de diverse oevers blokkeert. De dimensionering van de nieuwe brug sluit aan op de binnenstadring (30 km-weg) met meer ruimte voor voetgangs en fietsers, waardoor het als een rode loper meer toegankelijk is voor voetgangers en fietsers om de oversteek te maken. Dit sluit aan op de Actualisatie Stedelijke Bereikbaarheidsstrategie en -agenda, d.d. mei 2019, waarin het accent binnen de centrumzone van 2,5 km onder meer is gelegd op lopen en fietsen.

De brug vormt voor fietsers een belangrijke noord-zuid verbinding en maakt onderdeel uit van de snelfietsroute naar het NS-station. De nieuwe brug kent fiets-(3m1 breed) en voetgangerspaden (2,5m1 breed) aan beide zijde van de rijstrook voor tweerichtingsverkeer (6m1 breed). Door deze wijze van vormgeving kunnen de stedenbouwkundige ontwikkelingen aan beide zijden van de Dieze een wisselwerking met elkaar aangaan. Daarmee is de nieuwe Diezebrug een aanjager voor de verdere gebiedsontwikkeling. Uiteraard worden met de vormgeving en dimensionering van de nieuwe brug ook de overige verkeersstromen (waaronder het openbaar vervoer) op een juiste wijze bediend.

Relevante besluitgeschiedenis • •

Opnemen Bossche Stadsdelta in verkenningsfase structuurfonds, d.d. 9 november 2021, reg. nr. 11281199 Raadsinformatiebrief Update Bereikbaarheid Spoorzone, d.d. 9 november 2021, reg. nr. 11307144 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

• • •

Voorjaarsnota 2022, d.d. 16 juni 2021, reg.nr. 11009420 Vaststelling Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta, d.d. 8 december 2020, reg.nr. 6159822 Actualisatie Stedelijke Bereikbaarheidsstrategie en -agenda, d.d. mei 2019, reg. nr. 8801293

• • •

Ontwikkelrichtingen en aanpak Spoorzone ’s-Hertogenbosch, d.d. 6 maart 2018, reg.nr. 7475064 Vaststellen inspiratiedocument Zuid-Willemspark, d.d. 11 juli 2017, reg.nr. 6913929 Vaststellen Ruimtelijke Structuurvisie ’s-Hertogenbosch, d.d. 28 januari 2014, reg.nr. 3624853

Argumenten 1.1

In het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta is vanuit een integrale afweging gekozen om de huidige Hoge Diezebrug te vervangen door een nieuwe verlaagde Diezebrug op een nieuwe locatie. De nieuwe locatie is in het vastgestelde Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta bepaald. Aan de zuidzijde komt de brug aan op de IJzergieterij en aan de noordzijde landt de brug aan voor de bebouwing aan het Werfpad. Op de ruimtelijke structuurkaart van het Gebiedsperspectief is de situering weergegeven. Ook is in het Gebiedsperspectief uitgegaan van een verlaagde brug in het horizontale alignement aansluitend op het bestaande maaiveld. De verkenning is van deze uitgangspunten uitgegaan. 1.2 De variant ‘betonnen Lage Diezebrug’ is inpasbaar Op basis van uitgangspunten voor stedenbouw, verkeer en beeldkwaliteit en uitgangspunten van het waterschap is aan de hand van varianten gestudeerd op de hoofdafmetingen, het alignement, de hoofdconstructie, de steunpunten, het materiaalgebruik, het meubilair en de aanlandingen van de nieuwe brug. De resultaten van de verkenning zijn vastgelegd in het rapport ‘De nieuwe Diezebrug’, dat als bijlage 1 bij dit raadsvoorstel is gevoegd. Het waterschap heeft aangegeven hiermee akkoord te zijn. De conclusie is dat de in het rapport gevisualiseerde brug (zie afbeelding) inpasbaar is in het Gebiedsperspectief en passend is qua maat en schaal op de beoogde locatie.

De brug is toekomstbestendig en biedt meer ruimte aan voetgangers en fietsers, biedt bij de onderdoorgangen kansen voor www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

ecologische en recreatieve verbindingen, biedt ruimte als vaarverbinding en biedt vanuit de Kop van ’t Zand en Orthenpoot-Zuid zicht op de Citadel/binnenstad en vice versa en maakt een versterking van de erfgoedwaarden in het gehele gebied beter mogelijk.

1.3 De variant ‘betonnen Lage Diezebrug’ past binnen het geraamde bedrag opgenomen in het Structuurfonds De navolgende elementen van de brug: lengte (95m1), breedte (18,4m1), peilhoogte (+ 6,5m1 NAP), helling van de toog (max. 4%), profiel van vrije ruimte onder de brug (Vaarverkeer: 4,5m (hoogte) x 12,5m (breedte) en Voetgangers: 2,5m (hoogte)) en het aantal steunpunten (3) bepalen in hoofdzaak de kostenraming en de haalbaarheid van de betonnen variant Lage Diezebrug. Er is met input van ipv Delft een totale kostenraming opgesteld voor de realisatiekosten van de aanleg van de nieuwe brug, de (tijdelijke) aansluitingen en het slopen van de bestaande Hoge Diezebrug (exclusief basculekelder), exclusief BTW en inclusief voorbereidingskosten. De achtergrond van de kostenraming is als bijlage opgenomen. De conclusie is dat de kostenraming passend is binnen het eerder geraamde investeringskrediet van € 10 mln. De maatvoering en aantallen van de genoemde elementen zijn uitgangspunt voor de planstudiefase.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

1.4 Duurzaamheid en circulariteit van materialen vormen integraal onderdeel van het ontwerp- en realisatieproces In de studie ‘De nieuwe brug’ zijn tal van duurzaamheidsaspecten belicht: circulariteit van materialen van de bestaande Hoge Diezebrug, materiaalgebruik (betonnen brug en hout-beton brug), de inzet van hergebruikte materialen (gerecycled beton en gebakken bakstenen) en duurzaamheid van het ontwerp in relatie tot de efficiëntie van materiaalgebruik. In deze studie is daarmee ruim aandacht besteed aan het aspect Duurzaamheid als integraal onderdeel van het te ontwerpen kunstwerk. 2.1 Na het afronden van de verkenningsfase, is nu een raadsbesluit nodig voor de overgang naar de planstudiefase Met het raadsbesluit van 9 november 2021, reg. nr. 11281199, is de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta opgenomen in de verkenningsfase van het ongedekte deel van het Structuurfonds. Daarbij is aangegeven, dat de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta meerdere bovenlokale opgaven kent, te weten: de wateropgave, ecologische opgave, verkeersopgave, cultuuropgave en andere niet-commerciële functies alsmede de opgave (betaalbaar) wonen. De bouw van een nieuwe brug over de Dieze is daarom, als verkeersopgave, (in grote mate) te beschouwen als een bovenwijkse voorziening. De realisatie van de nieuwe Diezebrug komt als vertrekpunt voor de gebiedsontwikkeling direct aan de orde.

Met de vaststelling van het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta heeft uw raad reeds vooruitlopend op de opname van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta in de verkenningsfase van het Structuurfonds ingestemd met de voorbereiding van de nieuwe Diezebrug. Investeringen in het structuurfonds doorlopen drie fasen, te weten: de verkenningsfase, de planstudiefase en de uitvoeringsfase. De verkenningsfase is door de vervroegde voorbereiding afgerond. Voor het overgaan naar de planstudiefase dient via een raadsbesluit om toestemming te worden gevraagd om het plan verder uit te werken. Het voorstel tot dit raadsbesluit ligt hierbij voor.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

3.1

Om de voorbereidingen te kunnen vervolgen, moet ook het tweede deel van de planvoorbereidingskosten ter beschikking worden gesteld In het raadsbesluit Vaststelling Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta zijn de voorbereidingskosten voor de bouw van een nieuwe brug in de periode 2021 t/m 2023 geraamd ter hoogte van € 500.000. De voorbereidingskosten voor de verkenningsfase waren geraamd op € 250.000. Met de vaststelling van het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta is dit bedrag ter beschikking gesteld. Voor de verdere voorbereiding voor de realisatie van de nieuwe brug wordt met dit raadsvoorstel een aanvullend voorbereidingskrediet van € 250.000 aangevraagd. Ten behoeve van de uiteindelijke realisatie zullen eveneens de (voorbereiding van de) ruimtelijke procedure (i.v.m. mogelijke beroepszaken) en de gesprekken over grondaankoop worden opgestart. De voorbereidingskosten hiervan maken deel uit van het beschikbaar te stellen voorbereidingskrediet.

Kanttekeningen en risico’s Kanttekeningen: 1.

Alternatief hout-beton brug Middels het aangenomen amendement ‘Duurzaam en circulair bouwen bij de Bossche Stadsdelta’ is aangegeven het circulair bouwen of bouwen met duurzame materialen als hout zoveel mogelijk na te streven. In dit kader is een alternatief van een hout-beton brug onderzocht (zie afbeelding). Deze hybride constructie is opgebouwd met gelamineerde zacht-houten liggers. Op deze liggers wordt een dun betonnen dek gestort.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

2.

Met vier steunpunten is de hoogte van de constructie in te passen, aan te sluiten op het maaiveld en is de liggerlengte gunstig voor een hybride hout-betonconstructie voor autoverkeer. Ten opzichte van de betonnen liggerconstructie is een nadeel een extra steunpunt. Dit is evenwel niet het belangrijkste nadeel. De hout-beton brug brengt aanmerkelijk hogere realisatiekosten (circa 10%) met zich mee. Daarnaast is er nog geen normering voor en beperkte ervaring met hout-beton brugconstructies in Nederland (RWS onderzoekt nog de mogelijkheden hout-betonnen bruggen). Voorts zijn de beheerkosten van een dergelijke brug onbekend. Hiermee zijn voor een levensduur van 100 jaren ook elders nog geen ervaringen opgedaan. Er zijn enkel ervaringen met fietsbruggen met een levensduur van circa 20 jaren. De onbekendheid met de beheerkosten vormt dus een groot risico. De benoemde nadelen geven, naast de hogere realisatiekosten, geen aanleiding om de hout-beton brug als alternatief voor te dragen. Vertraging project Lage Diezebrug De huidige staat van onderhoud van de Hoge Diezebrug maakt het noodzakelijk om op korte termijn een nieuwe brug te realiseren om grote levensduurverlengende onderhoudsuitgaven aan de Hoge Diezebrug in 2024 te voorkomen. Op basis van de huidige staat van onderhoud is de planning dat de nieuwe brug eind 2024 in gebruik dient te worden genomen.

Dit betekent, dat het besluit tot realisatie in Q1 2023 genomen dient te worden en de realisatie van de nieuwe brug in Q4 2023 gestart moet worden. De monitoring van de staat van onderhoud

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

3.

4.

geschiedt iedere twee jaar en is laatstelijk uitgevoerd in 2020. In de planstudiefase (medio 2022) vindt dus een volgende monitoring plaats. Basculekelder nader uit te werken In het Gebiedsperspectief is de wens uitgesproken om de basculekelder als onderdeel van de historische structuur rond de Citadel te behouden en een functie toe te kennen in het vernieuwende karakter van de Bossche Stadsdelta. In de uitwerking van de gebiedsontwikkeling zal dit meegenomen worden. In de voorbereiding van de sloop zal worden bezien op welke wijze de basculekelder (tijdelijk) van een afdichting kan worden voorzien. Tijdelijke vormgeving van de aansluitingen en aandacht voor bomen De aansluitingen op het omliggende wegennet (het Brugplein en kruising met Citadellaan) worden definitief vormgegeven bij de gebiedsontwikkeling van de Bossche Stadsdelta. De kosten van het definitief vormgeven van de aansluitingen worden opgenomen in de toekomstige grondexploitatie van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta. De tijdelijke aansluitingen worden zo snel mogelijk teruggeleid naar het oude tracé om de verkeerskundige investeringen voor dit moment te beperken. Bij de aanleg wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met de bestaande bomen.

Risico’s: 1. De onvoorspelbaarheid van de huidige GWW-markt zorgt voor extra prijsstijging De raming is opgesteld op het kostenniveau 2021 aan de hand van ingeschatte hoeveelheden en kengetallen. De raming is opgesteld op basis van de huidige inzichten, detaillering en marktomstandigheden. De GWW-markt kent op dit moment een onvoorspelbaarheid voor werken in de openbare ruimte. Dit komt door materiaaltekorten en een groot werkaanbod op de markt. In de Planstudiefase wordt een meer gedetailleerde kostenraming opgesteld om het opgenomen bedrag in het Structuurfonds te toetsen en zal een risicodossier worden opgesteld. 2. Het doorlopen van de ruimtelijke procedure loopt vertraging op De situering van de nieuwe brug past niet binnen het geldende bestemmingsplan. Het is dus noodzakelijk om www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

een ruimtelijke procedure te doorlopen om de realisatie van de nieuwe brug planologisch mogelijk te maken. Aan de ruimtelijke procedure zijn de reguliere procedurerisico’s verbonden. De behandeling van een beroep door de Raad van State neemt momenteel forse tijd in beslag. Dit is de reden om met het oog op de staat van onderhoud van de huidige Hoge Diezebrug (de (voorbereiding van) de ruimtelijke procedure binnenkort op te starten. Op basis van de communicatiemomenten gedurende het proces van het Gebiedsperspectief is het verleggen en verlagen van de brug positief ontvangen. 3. Benodigde grond kan niet worden aangekocht Ten behoeve van de aanlanding van de nieuwe brug aan de noordzijde van de Dieze en de benodigde aansluiting op het bestaande wegennet is een aankoop van een deel van het perceel van het gebouw liggend aan de Dieze en grenzend aan het Werfpad noodzakelijk. Indien de aankoop van de benodigde gronden niet door kan gaan, kan de nieuwe brug niet tijdig gerealiseerd worden. De minnelijke verwerving van deze gronden wordt opgestart. Een maatregel om risico’s te beheersen is door de stapsgewijze benadering, zoals beschreven in het proces van het Structuurfonds en het Bossch Model, te hanteren. De overgang van de planstudiefase naar de realisatiefase met bijbehorend realisatiekrediet zal te zijner tijd aan uw raad worden voorgelegd.

Op dat moment zal hiervoor in dekking moeten worden voorzien.

Financiën Ten behoeve van het project gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta, waarvan de nieuwe Diezebrug onderdeel is, is voor deze brug een bedrag van € 10,0 miljoen opgenomen in het ongedekte deel van het Structuurfonds. In dit bedrag is het slopen van de bestaande brug (exclusief basculekelder) en het verwerven van benodigde gronden inbegrepen. Het geraamde bedrag is exclusief BTW en inclusief voorbereidingskosten. Voor de uitwerking van deze brug is door uw raad een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld van € 250.000 ten laste van de investeringspost “Kunstwerken”, zoals opgenomen in het investeringsplan van de begroting 2020 (raadsbesluit Vaststelling Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta, d.d. 8 december 2020, reg. nr. 6159822). www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De verkenningsfase leert dat met het geraamde bedrag van € 10 mln. binnen de benoemde uitgangspunten volstaan kan worden. De achtergrond van de kostenraming is als bijlage opgenomen. Voor de uitwerking van de planstudiefase van het Structuurfonds is een aanvullend voorbereidingskrediet van € 250.000 benodigd. Dit bedrag komt ten laste van het Structuurfonds. Dit betekent dat voorts ten laste van het gemeentelijk Structuurfonds voor realisatie van de Diezebrug, als onderdeel van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta, een bedrag resteert van € 9.500.000. Tevens wordt gevraagd het project Lage Diezebrug, als onderdeel van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta, conform procedure Structuurfonds over te hevelen van de verkenningsfase naar de planstudiefase. De nieuwe Lage Diezebrug, als onderdeel van de bovenwijkse voorzieningen van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta, dient gezien de staat van onderhoud van de brug op korte termijn gerealiseerd te worden. Het project gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta is opgenomen in het ongedekte deel van het structuurfonds. Om de nieuwe Diezebrug te kunnen realiseren dient dit deel van dekking voorzien te worden. De planning is dat de nieuwe brug eind 2024 in gebruik dient te worden genomen. Het besluit tot aanvraag van het uitvoeringskrediet voor realisatie van deze nieuwe brug zal dan in Q1 2023 aan uw raad voorgelegd worden.

Dit betekent dat binnen het totaal van de opgenomen projecten in het ongedekte deel van het structuurfonds geprioriteerd moet worden en aan dit project -op het moment van beschikbaar stellen van het uitvoeringskrediet- prioriteit toegekend dient te worden.

Duurzaamheid In de studie ‘De nieuwe Diezebrug’ is aandacht besteed aan het aspect Duurzaamheid als integraal onderdeel van het te ontwerpen kunstwerk. Aandacht is daarbij onder meer besteed aan: circulariteit van materialen van de bestaande Hoge Diezebrug; De bestaande brug heeft twee stalen brugdek delen. Deze kunnen worden hergebruikt. Voordat de huidige www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

-

-

-

Diezebrug gesloopt gaat worden dient eerst de nieuwe Diezebrug gebouwd te zijn om de infrastructuur in stand te houden. Hergebruik van vrijkomende materialen uit de huidige Diezebrug kunnen dus niet worden gebruikt in de nieuwe Diezebrug. Het gevolg hiervan is dat de stalen brugdek delen uit de bestaande Diezebrug niet kunnen worden toegepast in de nieuwe Diezebrug. Zij kunnen mogelijk wel op andere plekken binnen het gebied van de Bossche Stadsdelta worden hergebruikt. Indien de Aa wordt doorgetrokken kan het eiland worden ontsloten met (een) brug(gen). Er is een verbinding nodig in de Orthenseweg, in het verlengde van de Nieuwe Diezebrug. Een eventuele tweede verbinding kan worden gerealiseerd nabij de moskee Arrahma. De twee stalen brugdekconstructies van de huidige Diezebrug hebben een geschikte lengte voor deze verbindingen. Het beton en de stalen wapening die vrijkomen bij de sloop van de huidige Diezebrug kunnen worden gerecycled als grondstoffen. materiaalgebruik voor de nieuwe brug; Naar aanleiding van het aangenomen amendement ‘Duurzaam en circulair bouwen bij de Bossche Stadsdelta’ is het bouwen met duurzame materialen als hout (hout-beton brug) onderzocht. De hieraan verbonden nadelen geven, ondanks het aangenomen amendement, geen aanleiding om de hout-beton brug als alternatief voor te dragen (zie kanttekening 2).

Het gebruik van composiet is niet beschouwd, omdat dit een te hoge milieubelasting met zich mee brengt. Staal is niet wenselijk vanuit beheer. Biocomposiet is niet beschouwd, omdat dit nog een zeer jong en onbekend materiaal is, zeker voor verkeersbruggen. de inzet van hergebruikte materialen (gerecycled beton en gebakken bakstenen) in de nieuwe brug; De mogelijkheden van hergebruik metselwerk, hergebruik beton en eventuele schaaldelen worden meegenomen in de verdere uitwerking van het ontwerp van de nieuwe Diezebrug. een duurzaam ontwerp en efficiëntie van materiaalgebruik; Het ontwerp kan circulair; modulaire en demontabel opgebouwd worden. Echter is de vorm van de liggers en steunpunten zo specifiek dat het niet voor de hand ligt dat deze onderdelen makkelijk in een toekomstig www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

brugontwerp kunnen worden toegepast. Een mogelijkheid die is onderzocht, is een betonnen constructie opgebouwd uit betonnen gebogen schaaldelen. Deze constructie is efficiënter in materiaal gebruik dan een betonnen liggerconstructie. In het huidige ontwerp is voor deze constructie net te weinig ruimte, maar deze variant heeft potentie op het gebied van materiaalreductie. In de verdere uitwerking van het ontwerp van de nieuwe Diezebrug wordt dit nader beschouwd. Om de infrastructuur zo lang mogelijk in stand te houden en daarmee de verkeersstromen zo minimaal mogelijk te beperken, dient eerst de nieuwe Diezebrug gebouwd te zijn, voordat de huidige Diezebrug gesloopt gaat worden. Hiermee kan geen feitelijke invulling van de Motie Hergebruik Diezebrug, d.d. 16 juni 2021, gegeven worden. Wel wordt getracht bij de intentie van de motie aan te sluiten door te kijken naar circulariteit van materialen van de bestaande Hoge Diezebrug en de inzet van hergebruikte materialen in de nieuwe brug. De motie wordt hiermee beschouwd te zijn afgedaan.

Participatie en communicatie In het kader van het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta is al uitgebreid met de stad gecommuniceerd over het voornemen om een nieuwe, verlaagde Diezebrug te realiseren. De situering hiervan is globaal weergegeven op de ruimtelijke structuurkaart behorend bij het Gebiedsperspectief. In de planstudiefase zal overleg plaatsvinden met belanghebbenden over het ontwerp van de Diezebrug en de (tijdelijke) aansluitingen. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester, www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. rapport ‘De nieuwe Diezebrug, haalbaarheidsstudie’ (versie 0.3, d.d. 2 november 2021) 2. Achtergrond kostenraming nieuwe Lage Diezebrug (d.d. 2 november 2021)

Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

11783689 budgettair van der Geld Omgeving:23 november 2021 SO/PROGRAMMAS & PROJECTEN J. van Heumen j.vanheumen@s-hertogenbosch.nl (073) 6159362

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 11783689 Raadsvergadering 7 december 2021 Onderwerp

Planstudiefase project Lage Diezebrug

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van college van 9 november 2021 besluit: 1. 2. 3.

In te stemmen met de variant ‘betonnen brug’ als uitgangspunt voor de planstudiefase; Het project Lage Diezebrug, als onderdeel van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta, over te brengen van de verkenningsfase naar de planstudiefase van het Structuurfonds; Het beschikbaar te stellen van een aanvullend voorbereidingskrediet van € 250.000 voor de planstudiefase.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch van datum 7 december 2021, De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch,

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De Griffier,

De voorzitter,

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704