Raadsvoorstel Marktverordening gemeente 's-Hertogenbosch 2021

Raadsvoorstel

Onderwerp: Marktverordening gemeente ‘s-Hertogenbosch 2021

Reg.nr.

:

11022581

B&W verg.

:

8 juni 2021

Commissie

:

Bedrijvigheid

Cie_verg.

:

28 juni 2021

Raadsverg.

:

13 juli 2021

1) Status Op grond van uw verordenende bevoegdheid, bieden wij u de “Marktverordening gemeente ’sHertogenbosch 2021” ter vaststelling aan. 2) Samenvatting Gemeenten moeten beleid voeren over de verdeling en geldigheidsduur van zogenaamde ‘schaarse vergunningen’. Van een schaarse vergunning is sprake op het moment dat het aantal gegadigden voor een vergunning, groter is dan het aantal te verlenen vergunningen. Voor de marktstandplaatsvergunningen is hiervan sprake. Het nieuwe beleid rondom schaarse vergunningen ligt vast in de marktverordening. De marktadviescommissie is betrokken geweest bij de totstandkoming van het nieuwe beleid. De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de vorige verordening zijn de volgende: 1. De tijdsduur voor nieuwe vergunningen wordt 10 jaar (in plaats van onbepaalde tijd, wat niet langer is toegestaan). 2. Alle bestaande vergunningen (veelal verleend voor onbepaalde tijd) worden eenmalig omgezet naar vergunningen voor 15 jaar. 3. Nieuwe vergunningen worden verdeeld op basis van een puntensysteem en een toets op kwaliteitscriteria. 4. Het verplaatsen van de markt in verband met evenementen wordt expliciet geregeld en afgestemd op het vaststellen van de evenementenkalender. 5. Vergunningaanvragers moeten een verklaring omtrent het gedrag (VOG) overleggen bij de aanvraag. 6.

Doel en positie van de marktadviescommissie worden verankerd in de marktverordening. 7. De handhavingsmatrix wordt verplaatst van de marktverordening naar het marktreglement.

3) Voorstel: Het college van burgemeester en wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1. de Marktverordening gemeente ’s-Hertogenbosch 2021 vast te stellen. 2. de Marktverordening 2014 gemeente s’-Hertogenbosch in te trekken

Steller

: S. van Dongen

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

2

Tel.

: 06 – 4216 7442

E-mail

: s.vandongen@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

3

4) Aanleiding De Europese Dienstenrichtlijn en de in de rechtspraak ontwikkelde “nationale mededingingsnorm” regelen dat gemeenten beleid moeten hebben over het verdelen van zogenaamde ‘schaarse vergunningen’. Van een schaarse vergunning is sprake op het moment dat het aantal gegadigden voor een vergunning, groter is dan het aantal te verlenen vergunningen. Wanneer het aantal te verlenen vergunningen beperkt is, is daarom sprake van schaarse vergunningen. Marktstandplaatsvergunningen zijn schaarse vergunningen omdat het aantal te verlenen vergunning beperkt is. Dit is beperkt omdat het marktterrein zijn grens heeft (dit noemt men fysieke schaarste) en omdat in het marktreglement is geregeld dat er een bepaald maximum aantal standplaatsen per branche is toegestaan (beleidsmatige schaarste). Dit betekent dat er nieuw beleid moet komen. Dat beleid moet tenminste aan de volgende twee voorwaarden voldoen:  Er moet een transparant verdelingsbeleid zijn voor verdeling van de schaarse vergunningen, waarbij iedere gegadigde gelijke mededingingskansen moet hebben.  Schaarse vergunningen mogen niet langer voor onbepaalde tijd worden verleend.. Voor het nieuwe verdelingsbeleid en het vastleggen van de gewijzigde vergunningsduur, is een wijziging van de marktverordening noodzakelijk.

De wijziging van de verordening en het daarop te baseren marktreglement, is niet alleen een juridische verplichting, maar tevens een kans om in te spelen op de huidige ontwikkeling op de markt. Door de gewijzigde Coronaopstellingen van de markten in de Binnenstad is de beleving toegenomen. De toegenomen behoefte aan buiten winkelen, heeft ook een nieuwe doelgroep naar de markt getrokken. Veel jonge bezoekers ontdekken de markt. Zij vinden duurzaamheid, ambacht en kwaliteit belangrijke redenen om hun boodschappen te doen op de markt. Met het opstellen van de nieuwe regels, is gekeken hoe deze positieve ontwikkeling kan worden vastgehouden. Sturing op kwaliteit bij het verdelen van schaarse vergunningen, gebaseerd op een visie op de markt van de ondernemers zelf, is daarbij een belangrijk instrument. Het noodzakelijke verdelingsbeleid kan daardoor worden omgebogen tot een instrument om te sturen op bijvoorbeeld dienstverlening, diversiteit, kwaliteit en duurzaamheid. Ook het bestendigen van de marktopstellingen, die in de Corona-tijd succesvol bleken, staat voor dit jaar gepland. Nu de verordening wordt gewijzigd, is van de gelegenheid gebruik gemaakt om een aantal praktische en juridische wijzigingen aan te brengen.

5) Inhoud Nadere toelichting op het onderwerp: Naast de noodzakelijke wijzigingen, als gevolg van de Europese Dienstenrichtlijn en de rechtspraak over schaarse vergunningen, is een aantal praktische en juridische wijzigingen aangebracht in de verordening. De marktadviescommissie heeft haar visie op de markt opgesteld. Deze “context van de markt” is als bijlage bijgevoegd. Wijzigingen van de verordening, maar ook van het op te stellen marktreglement en wijzigingen van de inrichting van de markt, worden gezien in het licht van deze visie. Hieronder worden de belangrijkste wijzigingen van de marktverordening (ten opzichte van de verordening uit 2014) beschreven. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

4

1. Tijdsduur nieuwe vergunningen: 10 jaar Nu vergunningen niet langer voor onbepaalde tijd mogen worden verleend, moet een vergunningsduur worden bepaald. De vergunningsduur voor nieuwe vergunningen wordt 10 jaar. Voor het bepalen van deze tijdsduur zijn de volgende twee belangen tegen elkaar afgewogen:  het belang van een ondernemer om de investeringen terug te verdienen en inkomsten te genereren;  het algemeen belang dat wordt gediend met de bepaling uit de Europese Dienstenrichtlijn, namelijk dat eenieder gelijke kansen heeft op het verkrijgen van een ‘schaarse vergunning’. Uit het rapport “schaarse vergunningen op de markt” van belangenvereniging Centrale Vereniging voor de Ambulante Handel (CVAH) blijkt dat de terugverdientijd van de investeringen voor een ambulant handelaar, zich hoofdzakelijk bevindt in de range van vijf tot vijftien jaar, met een gemiddelde van 8,7 jaar. 88% van alle ambulante handelaren heeft een afschrijvingstermijn van tien jaar of korter. Een vergunningsduur van 10 jaar doet daarmee enerzijds recht aan de belangen van de ondernemers. Anderzijds is de vergunningsduur niet zo lang dat anderen niet meer voor de vergunning in aanmerking kunnen komen. De termijn van 10 jaar komt overeen met de termijn die in ’s-Hertogenbosch geldt voor de schaarse vergunningen voor speelautomatenhallen.

Ook in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) wordt aan een tijdelijke vergunning een maximale termijn gesteld van 10 jaar. 2. Overgangsregeling voor bestaande vergunningen: 15 jaar De meeste huidige vergunningen zijn verleend voor onbepaalde tijd. Hierop gelden enkele uitzonderingen van ondernemers die recent een vergunning hebben ontvangen. Onverminderd de huidige vergunningsduur, worden alle bestaande vergunningen omgezet naar vergunningen voor vijftien jaar. Dit is vijf jaar langer dan de duur van nieuwe vergunningen. Dit onderscheid wordt gemaakt omdat nieuwe ondernemers, voordat zij een vergunning aanvragen, weten voor wat voor een vergunningsduur zij de vergunning aanvragen. Investeringen kunnen daarop worden aangepast. Voor bestaande ondernemers geldt dat zij een vergunning hadden voor onbepaalde tijd (en voor de ondernemers met een vergunning voor één jaar, erop mochten vertrouwen dat zij een vergunning voor onbepaalde tijd zouden krijgen). Zij worden nu geconfronteerd met een vergunning voor bepaalde tijd. Na het afwegen van belangen, heeft dat geleid tot een ruimere vergunningsduur voor bestaande ondernemers. Hiervoor is gekozen omdat 94% van alle ambulante handelaren een terugverdientijd heeft van vijftien jaar of korter.

Vrijwel alle bestaande ondernemers kunnen de investering dan terugverdienen en worden daarom niet onevenredig getroffen door een vergunning voor bepaalde tijd. 3. Verdelingsbeleid schaarse vergunningen Op grond van hoofdstuk III van de Europese Dienstenrichtlijn moet de procedure, om voor een vergunning in aanmerking te komen, duidelijk zijn, vooraf openbaar zijn gemaakt, en aan aanvragers de garantie bieden dat hun aanvraag objectief en onpartijdig wordt behandeld. Voor een dergelijk verdelingsbeleid zijn vier verschillende methoden, namelijk: 1. Volgorde van binnenkomst aanvraag; 2. Loten; www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

5

3. Puntensysteem met toets op kwaliteitscriteria; 4. Veilen. De methoden die wordt gehanteerd voor het verdelen van de marktvergunningen, is het verdelen volgens een puntensysteem met toets op kwaliteitscriteria. Hierbij worden vooraf criteria opgesteld en worden de aanvragen beoordeeld aan de hand van die criteria. De kwaliteitscriteria zijn tot stand gekomen in overleg met de marktadviescommissie en gebaseerd op haar visie op de markt. De criteria, welke nader uitgewerkt worden in het marktreglement hebben betrekking op de volgende onderwerpen: a. Toegevoegde waarde voor de markt: aanbieden van unieke producten of streekproducten, aantoonbaar aan klantenbinding doen, etc.. b. Presentatie: verzorgd uiterlijk verkoopmiddel, dragen van bedrijfskleding, etc. c. Dienstverlening: garantie, bezorging aan huis, mogelijkheid tot telefonisch bestellen en digitaal betalen d. Maatschappelijk betrokken: het treffen van aantoonbare duurzaamheidsmaatregelen, ondersteunen goede doelen, erkend leerbedrijf zijn, etc. e. Ervaring: ervaring op de markt of in detailhandel en het hebben van diploma’s/certificaten. f. Gedrag: geen sancties of waarschuwingen ontvangen voor aanwezigheidsplicht en betalen marktgeld in de afgelopen vijf jaar. g. Binding: aanvrager heeft tevens een standplaats op één of meerdere wijkmarkten in de gemeente ’s-Hertogenbosch.

Schematisch zien de bovenstaande drie wijzigingen over de tijdsduur vergunningen en verdelingsbeleid er als volgt uit.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

6

4. Verplaatsen markt in verband met evenementen Het verplaatsen van de markt ten behoeve van evenementen is niet nieuw. In verband met een betere rechtszekerheid voor de marktkooplieden, is de mogelijkheid nu expliciet geregeld. Daarbij is bepaald dat voor planbare evenementen aan het begin van het jaar, na advies van de marktadviescommissie, een plan voor wordt opgesteld. Dit wordt gedaan op het moment dat de evenementenkalender wordt opgesteld. 5. Verklaring omtrent het gedrag verplicht Mede op advies van de marktadviescommissie worden aanvragers van een standplaatsvergunning verplicht om een verklaring omtrent het gedrag (VOG) te overleggen. De marktadviescommissie adviseert dit om daarmee ondermijning op de markt tegen te gaan. Het niet kunnen overleggen van een VOG, betekent dat de aanvraag niet volledig is en niet in behandeling wordt genomen. 6. Doel en adviesrol marktadviescommissie expliciet opgenomen Het college laat zich over diverse marktzaken adviseren door een marktadviescommissie. Hierin zitten hoofdzakelijk marktkooplieden, die uit hun midden zijn gekozen voor de periode van vier jaar. De positie en het doel van de marktadviescommissie worden verankerd door deze expliciet op te nemen in de marktverordening en het marktreglement. 7.

Handhavingsmatrix van marktverordening naar marktreglement In de vorige marktverordening was een handhavingsmatrix opgenomen, waarin stond beschreven welke sancties volgen na het begaan van een overtreding. Handhaving van de marktverordening en het marktreglement is een bevoegdheid van het college. Het opstellen van beleidsregels over hoe wordt gehandhaafd (de handhavingsmatrix) is daarom ook een bevoegdheid van het college. De handhavingsmatrix in de marktverordening komt daarom te vervallen.

Beleidsalternatieven/scenario’s: Overwogen alternatief vergunningsduur Op verzoek van de marktadviescommissie is gekeken of een langere vergunningsduur mogelijk is. Zij opteert voor bestaande vergunninghouders voor een periode van 20 jaar. De overgangsregeling, met een vergunning voor 15 jaar, is in vergelijking met de meeste gemeenten al aan de hoge kant. Ook in vergelijking met andere schaarse vergunningen binnen de gemeente (speelautomatenhallen) is deze al hoog. Een nog ruimere overgangsregeling achten wij, mede gelet op het belang dat eenieder voor de schaarse vergunning in aanmerking moet komen, een te lange periode. Alternatieve vormen van verdelingsbeleid De keuze voor het verdelen van nieuwe vergunningen door middel van een puntensysteem met kwaliteitscriteria is gemaakt omdat daarmee het beste gestuurd kan worden op de kwaliteit van de markt. Bij het verlenen van vergunningen op volgorde van binnenkomst of loten, kan niet worden gestuurd en bepaalt zelfs letterlijk “het lot” wie de vergunning krijgt. Met veilen is er enige sprake van sturing op kwaliteit. In het algemeen geldt dat een ondernemer met een hoge bieding, een goede bedrijfsvoering moet hebben om die terug te kunnen verdienen. Deze regel gaat niet altijd op en omdat er meer factoren zijn die de kwaliteit bepalen (en zelfs veel meer de kwaliteit bepalen), is gekozen voor de vergelijkende toets.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

7

Wet Bibob in beginsel niet van toepassing In het kader van tegengaan van ondermijning is, naast invoering van de verplichte VOG, overwogen om de Wet Bibob toe te passen. Omdat er geen concrete signalen zijn dat ondermijning in de ambulante handel in ’s-Hertogenbosch een groot probleem is, is de inzet van dit instrument bij alle vergunningaanvragen een zwaar middel. Als er in een bepaalde situatie concrete aanwijzingen zijn van ondermijning, kan de Wet Bibob in die situaties worden toegepast. Communicatie/vervolgprocedure: De marktverordening en het marktreglement, zijn tot stand gekomen na intensief overleg met de marktadviescommissie, waarin ook het Centrummanagement / Hartje vertegenwoordigd is. Daarnaast heeft er op 12 mei een bijeenkomst plaatsgevonden voor alle marktkooplieden over de veranderende regelgeving voor schaarse vergunningen en het conceptbeleid van onze gemeente. Na inwerkingtreding van de marktverordening en het marktreglement, wordt een informatiebijeenkomst gehouden over de nieuwe regels voor alle kooplieden. Ook zullen zij schriftelijk worden geïnformeerd over de nieuwe regels. Relatie met de Omgevingswet De marktverordening heeft een relatie met de Omgevingswet, nu deze regels bevat over het gebruiken van de fysieke leefomgeving. De regels uit de marktverordening vallen onder de zogenaamde ‘mag-categorie’.

Dit betekent – kort gezegd – dat de regels uit de marktverordening in het ‘nieuwe’ omgevingsplan mogen worden opgenomen. De gemeente kiest uiteindelijk zelf of ze deze regels in het omgevingsplan opneemt of in een aparte verordening laat staan. Zoals aangegeven in de raadsinformatiebrief ‘Transitiestrategie & format omgevingsplan’ met bijlage geldt voor de regels die in het omgevingsplan mogen worden opgenomen, dat we daarmee pas aan de slag gaan als de regels die in het omgevingsplan moeten worden opgenomen in het omgevingsplan staan en we dit hebben geëvalueerd. Het is op dit moment namelijk nog onduidelijk hoe een en ander er in het omgevingsplan precies uit komt te zien. Aan de hand van de evaluatie en kennisontwikkeling wordt bepaald welke verordenende regels, aanvullend op de regels van de ‘moetcategorie’ kunnen worden opgenomen in het omgevingsplan. Bij deze keuze is onder andere het volgende van belang:  in hoeverre het voor gebruikers overzichtelijker en bruikbaarder is dat de regels in een separate verordening of in het omgevingsplan staan;  in hoeverre het in het omgevingsplan mogelijk is de gewenste samenhang tussen de regels te borgen (integraliteit);  wat juridisch gezien de beste keuze is (bezwaar en beroep, is het wel/niet eenvoudig om het omgevingsplan te wijzigen?).

6) Duurzaamheid Duurzaamheid is een selectiecriteria voor de verdeling van schaarse vergunningen (maakt onderdeel uit van “maatschappelijke betrokkenheid”). Standplaatshouders worden op die manier gestimuleerd om duurzaamheidsmaatregelen te treffen bij het innemen van de standplaats.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

8

7) Financiële paragraaf Geen financiële gevolgen 8) Risicoparagraaf Vergunningsduur De jurisprudentie over de vergunningsduur gaat nog niet zover dat daaruit een bepaalde voorgeschreven duur is op te maken. Landelijk is er daarom veel verschil in de vergunningsduur. Het juridisch risico van een vergunningsduur van tien jaar is daarom nog lastig in te schatten. Veel voorkomende perioden zijn vijf of tien jaar. Ook is de vergelijking gemaakt met de vergunningsduur voor speelautomatenhallen binnen de gemeente (tien jaar). De termijn van tien jaar lijkt daarmee een juridisch verdedigbare termijn. Overgangsregeling bestaande vergunninghouders De periode van 15 jaar voor bestaande vergunninghouders is in vergelijking met andere gemeenten hoog, maar nog verdedigbaar (zie argumenten onder “inhoud”). Beoordelen nieuwe aanvragen aan de hand van puntensysteem (kwalitatieve toetsing) Over het verdelen van schaarse vergunningen volgens een puntensysteem (kwalitatieve toetsing) moet worden opgemerkt dat het toepassen van verdelingsbeleid met een puntensysteem relatief nieuw is en de jurisprudentie daarover nog beperkt is. De juridische houdbaarheid van de gekozen criteria voor het verdelen van de vergunningen, is daarom nog moeilijk juridisch te toetsen aan de hand van de jurisprudentie. Met objectieve criteria en het doorlopen van een transparante procedure, worden deze risico’s beperkt.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris, De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen: 1. Marktverordening gemeente ’s-Hertogenbosch 2021 2. Visie van de marktadviescommissie op de markt: “Context van de markt” 3. Infographic over de wijzigingen Ter inzage: x

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

9

De gemeenteraad van 's-Hertogenbosch in zijn openbare vergadering van 13 juli 2021;

gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 8 juni 2021, regnr. 11022581; gelet op de Gemeentewet;

Besluit: 1.

de Marktverordening gemeente ’s-Hertogenbosch 2021 vast te stellen.

2.

de Marktverordening 2014 gemeente s’-Hertogenbosch in te trekken

's-Hertogenbosch, De gemeenteraad voornoemd, De griffier,

De voorzitter,

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

10