Raadsvoorstel Managementrapportage 2023

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

15467060 12 december 2023

Onderwerp

Raadsvoorstel Managementrapportage 2023 Ons college staat voor een degelijk financieel beheer. In dit licht informeren wij uw raad over het verwachte jaarrekening resultaat 2023. Zo kunt u uw controlerende taak goed uitvoeren.

Voorgesteld besluit Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1. Het vaststellen van het overzicht begrotingswijzigingen naar aanleiding van budgetoverheveling. 2. Het vaststellen van het overzicht begrotingswijzigingen naar aanleiding van mutaties in de septembercirculaire 2023 (taakmutaties en decentralisatie-uitkeringen). En indien de uitvoering plaatsvindt in 2024 (een gedeelte van) het budget over te hevelen. 3. In te stemmen met de begrotingswijziging als gevolg van de aardbevingssteun aan Marokko en de kosten ad. € 160.000 te dekken uit de post Onvoorzien (€ 53.000) en het restant ten laste te brengen van het (positieve) resultaat van www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

de Marap. 4. In te stemmen met de begrotingswijziging en het boekverlies ad. € 1,5 miljoen als gevolg van de verkoop van twee onderwijslocaties (Hervensebaan en Onderwijsboulevard) ten laste te brengen van de reserve Onderwijshuisvesting. 5. In te stemmen met de begrotingswijziging en het nieuw beleid Voorjaarsnota 2024 ad. € 1,7 miljoen ten laste te brengen van de algemene reserve. 6. De financiële verordening gemeente ’s-Hertogenbosch, vastgesteld d.d. 13 december 2022 in te trekken en bijgevoegde financiële verordening vast te stellen. 7. Het normenkader gemeente ’s-Hertogenbosch, vastgesteld d.d. 13 december 2022 in te trekken en bijgevoegd normenkader 2023 vast te stellen. 8. De controleverordening gemeente ’s-Hertogenbosch, vastgesteld d.d. 11 december 2018 in te trekken en bijgevoegd controleverordening 2023 vast te stellen.

Aanleiding Om uw raad uw controlerende taak te laten uitvoeren verstrekken wij u de Managementrapportage 2023 Wettelijk heeft uw raad de kaderstellende en controlerende taak. Ons college heeft tot taak te besturen en verantwoording af te leggen. Om deze taken uit te voeren stellen wij de Managementrapportage op. Die verstrekken we nu aan uw raad. Beoogd doel We willen dat uitgaven en inkomsten rechtmatig tot stand komen. Rechtmatig handelen is voor een overheidsorganisatie belangrijk. Een overheid behoort te voldoen aan wet- en regelgeving. Eén van de criteria van rechtmatigheid is het begrotingscriterium. Financiële handelingen dienen te www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

passen binnen het kader van de geautoriseerde begroting. Wij informeren uw raad over de verwachte afwijkingen ten opzichte van de begroting. Soms stelt de raad eenmalig geld beschikbaar voor activiteiten. Een deel van de afwijkingen ontstaat doordat deze activiteiten in een jaar nog niet (geheel) zijn uitgevoerd. Deze middelen zijn het komend jaar nog nodig voor uitvoering. Wij vragen uw raad deze budgetten over te hevelen naar het komend jaar. Zo vinden deze uitgaven rechtmatig plaats. Ditzelfde geldt voor de middelen die we via de algemene uitkering ontvangen met een specifiek doel. Daarnaast vragen we uw Raad om in te stemmen met een aantal begrotingswijzigingen om begrotingsonrechtmatigheden te voorkomen. Rechtmatigheid vraagt ook om duidelijke spelregels. Deze liggen onder meer vast in het Normenkader, financiële verordening en controleverordening. Wij hebben deze stukken geactualiseerd en leggen die aan u voor.

Relevante besluitgeschiedenis 

Begroting 2023 (regnr. 14217469)

 

Actualisatie begroting 2023 (regnr. 14983153) Motie budgetrecht raad (reg. nr. 3720366)

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Argumenten 1.

A. We verwachten een positief jaarrekeningresultaat 2023 van € 5,0 miljoen In de actualisatie van de begroting 2023 hielden we rekening met een nadeel van € 3,9 miljoen. Deze Managementrapportage laat een verwacht jaarrekeningresultaat zien van € 5,0 miljoen positief. Belangrijkste redenen voor deze positieve bijstelling zijn de hogere Rijksinkomsten via het gemeentefonds. Enerzijds valt die hoger uit doordat het Rijk in 2023 extra loon- en prijscompensatie heeft toegekend. Anderzijds valt de uitkering uit het gemeentefonds hoger uit door landelijke onderuitputting van het BTW-compensatiefonds. In totaal bedraagt dit voordeel € 3,7 miljoen. Uw raad is hierover via het raadsinformatiebulletin geïnformeerd na het verschijnen van respectievelijk de mei- en septembercirculaire. Daarnaast ontstaat een voordeel op personeelskosten (€ 2,4 miljoen), als gevolg van de krappe arbeidsmarkt en het niet kunnen opvullen van vacatures, en een voordeel op kapitaalslasten (€ 1,1 miljoen). Investeringen worden uitgesteld in verband met o.a. langere levertijden en vertraagde aanbestedingen. Een totaaloverzicht van de verwachte afwijkingen met toelichting op de belangrijkste afwijkingen is opgenomen in de bijlage 1 Overzicht en toelichting financiële afwijkingen. Naast de relevante financiële afwijkingen worden ook de beleidsmatige afwijkingen op programmaniveau weergegeven.

Deze laatste zijn opgenomen in bijlage 2 Beleidsmatige afwijkingen. B. Diverse werkzaamheden lopen door in 2024. Daarom stellen we voor ook de bijbehorende incidentele budgetten over te hevelen. Soms zijn er incidenteel beschikbare budgetten die nog niet in het boekjaar zijn uitgegeven, maar die nog wel nodig zijn voor uitvoering van activiteiten in het komende jaar. In de landelijke Kadernota Rechtmatigheid is aangegeven dat daarvoor dan budgetoverheveling dient plaats te vinden. Ook de bijbehorende mutatie in de reserve dan wel het overlopend passief moet naar het volgende jaar worden overgeheveld. Wij stellen voor om voor deze posten (zie bijlage 3 “Budgetoverheveling”) een begrotingswijziging te maken. Het gaat om een bedrag van € 44 miljoen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

2.

Indien de uitvoering van posten uit de septembercirculaire nog plaatsvindt in 2023 dient dit nog in de begroting 2023 verwerkt te worden. Voor (taak)mutaties, decentralisatie-uitkeringen en integratie-uitkeringen die we in 2023 ontvangen via de algemene uitkering en die nog niet verwerkt zijn in de begroting 2023 stellen we voor om deze nu in begroting te verwerken en indien de uitvoering (deels) plaatsvindt in 2024 deze gelijktijdig over te hevelen (zie bijlage 4 “decentralisatie, integratie en taakmutatie septembercirculaire 2023”).

3, 4 & 5 Een expliciet besluit van uw Raad is gewenst op een drietal punten, die wij verwerken in de begroting via een wijziging. De commissie BBV heeft in de Kadernota Rechtmatigheid 2023 het uitgangspunt bepaald dat alle afwijkingen van de begroting onrechtmatig zijn. In onze nieuwe Financiële Verordening is dit uitgangspunt overgenomen, maar hebben we ook vastgelegd welke afwijkingen bij voorbaat acceptabel zijn voor uw raad en derhalve niet meewegen in de rechtmatigheidsverantwoording. Om die reden maken wij geen begrotingswijziging van alle geraamde afwijkingen in de managementrapportage. Onderstaand gaan wij hier nader op in bij de toelichting op de geactualiseerde financiële verordening. In een drietal gevallen vragen wij u expliciet instemming om de begroting te wijzigen, omdat het de uitwerking van een raadsmotie betreft dan wel een niet begrote onttrekking aan een reserve. Op deze punten is een expliciet besluit van uw raad gewenst. Het betreft: A. Motie ‘steun slachtoffers aardbeving Marokko’ Uw raad geeft in deze motie geen dekking van de kosten die gepaard gaan met de uitvoering van de motie (circa € 160.000). Ons college stelt u nu voor dit bedrag deels te dekken uit de post onvoorzien (€ 53.000) en deels uit het positieve resultaat van de MARAP. Dit besluit verlaagt het geraamd jaarrekeningresultaat met € 107.000.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

B. Afboeken boekverlies onderwijspanden (locatie Hervensebaan en Onderwijsboulevard) Vanaf 2022 verrekenen we niet begrote opbrengsten en kosten niet meer met de reserve Onderwijshuisvesting. De link tussen de onderwijspanden en de reserve onderwijshuisvesting is doorgeknipt. Alleen begrote dotaties en onttrekkingen worden verwerkt. In 2022 zijn uit hoofde van de doordecentralisatie overeenkomst met OMO twee panden verworven (Jeroen Bosch College en Rodenborch College) en twee locaties afgestoten (locatie Hervensebaan en Onderwijsboulevard). De verkoopopbrengst die we voor de twee afgestoten panden hebben ontvangen (€ 2,7 miljoen) is via de actualisatie begroting 2022 gestort in de reserve Onderwijshuisvesting. We stellen voor om het nu ontstane boekverlies van € 1,5 miljoen uit deze transactie eveneens te verrekenen met de reserve Onderwijshuisvesting. C. Dekking nieuw beleid Voorjaarsnota 2024 Uw raad heeft bij de Voorjaarsnota 2024 ingestemd om een deel van het incidentele nieuw beleid al in 2023 te effectueren. Het betreft een bedrag van € 1,7 miljoen. Formeel is de dekking van dit nieuw beleid pas in de begroting 2024 beschikbaar. In onze begroting ontstaat een timingverschil. Om dit op te lossen stellen we voor om de € 1,7 miljoen nu ten laste van de algemene reserve te brengen.

Dat betekent dat in 2024 eenzelfde bedrag minder onttrokken wordt aan de algemene reserve ter dekking van het Nieuw beleid. 6, 7 & 8 Aanpassen verordeningen is noodzakelijk, omdat het College verplicht is zorg te dragen voor de toetsing van het financiële beheer. Met ingang van het boekjaar 2023 is het college verplicht zorg te dragen voor de toetsing van de rechtmatigheid van het financiële beheer. Dit heeft tot gevolg dat de Financiële verordening (artikel 212 Gemeentewet) en de Verordening controle financieel beheer en organisatie (artikel 213 Gemeentewet) moeten worden aangepast. Belangrijkste wijzigingen De belangrijkste wijzigingen betreffen het verleggen van de verantwoordelijkheid van de rechtmatigheidsverantwoording van de accountant naar het college (controleverordening). In de Financiële verordening wordt hier nadere uitwerking aan gegeven. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Hiertoe is een nieuwe paragraaf opgenomen. In deze paragraaf zijn onder andere artikelen met betrekking tot de verantwoordingsgrens (artikel 9) en het begrotingscriterium (artikel 11) opgenomen. De verantwoordingsgrens is in navolging van de goedkeuringstolerantie van de accountant, gesteld op 1% van de totale lasten. In artikel 11 (begrotingscriterium) wordt gespecificeerd welke afwijkingen op de begroting als acceptabel voor uw raad worden aangemerkt en dus niet leiden tot onrechtmatigheid. Afwijkingen worden als acceptabel aangemerkt in de volgende situaties: a. b. c. d. e. f.

Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde extra inkomsten de overschrijding compenseren. Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de bijzondere bijstand. De overschrijding is geautoriseerd door middel van het informeren van de raad in de managementrapportage. De afwijking die een in bijlage 1 genoemde bestemmingsreserve betreft, waarvoor geldt dat het saldo ten gunste of ten laste van de specifieke bestemmingsreserve wordt gebracht. Dit betreft de zogenaamde gesloten financieringen, die enkel door een besluit van uw raad in het leven worden geroepen. De afwijking als gevolg van bij de decembercirculaire ontvangen incidentele middelen van het Rijk. De afwijking op de in de managementrapportage gemaakte inschatting van de incidentele budgetten (art 7. lid 8). Normenkader Als bijlage treft u het normenkader voor 2023 aan. Het normenkader is geactualiseerd op basis van de meest recente weten regelgeving. Er zijn geen noemenswaardige wijzigingen Voor de gewijzigde verordeningen, zie bijlage 6 “Controleverordening 2023”, bijlage 7 “Normenkader 2023” en bijlage 8 “Financiële verordening 2023”. Kanttekeningen en risico’s www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

1. Het betreft een prognose; bij de jaarrekening 2023 maken we de definitieve balans op. Voor deze managementrapportage maken wij gebruik van de gegevens die ten tijde van het opstellen ervan bekend zijn. Gedurende de laatste maanden van dit jaar komen echter actuelere gegevens beschikbaar. En bij de jaarrekening maken we de definitieve balans op. 2. In beperkte mate zijn er structurele afwijkingen die nog niet zijn verwerkt in de begroting 2024. In deze Managementrapportage staan een tweetal afwijkingen benoemd die structureel van aard zijn, maar nog niet zijn verwerkt in de begroting 2024. Het betreft extra uitgaven op bijzondere bijstand (€ 243.000), hogere personeelskosten Onderwijshuisvesting (€ 214.000) en Evenementen (€ 550.000). Wij verwerken deze posten in de Actualisatie van de Begroting 2024. Deze wordt u in het voorjaar 2024 aangeboden. 3. Ombuigingen zijn in 2023 gerealiseerd. In beperkte mate zijn deze nog structureel te maken. Als onderdeel van de begroting 2021 heeft uw raad een ombuigingspakket vastgesteld van € 4,4 miljoen in 2021 oplopend tot € 5,7 miljoen in 2024. Over de voortgang van de realisatie van deze ombuigingen rapporteren wij via de reguliere planning en control cyclus. Wij kunnen u melden dat alle taakstellingen in 2023 ook daadwerkelijk zijn gerealiseerd. Wel is één ombuiging (€47.000) nog niet structureel vertaald in lagere uitgavenbudgetten.

Incidenteel is deze ombuiging wel gerealiseerd door onderbestedingen binnen het betreffende programma Sport en Recreatie. 4. De implementatie van ons nieuwe financiële pakket vermindert tijdelijk de mate waarin wij in control zijn. De livegang van ons nieuwe financiële pakket staat gepland voor 1 januari 2024. Een goede inrichting en migratie heeft onze hoogste prioriteit en legt een groot beslag op de personele capaciteit van onze financiële afdelingen. Mogelijk zijn we daardoor minder in control op andere terreinen, zoals budgetbewaking en het opstellen van de jaarrekening. 5. Het grondbedrijf is een solide bedrijf dat naar verwachting € 4,0 miljoen afdraagt aan het Structuurfonds Ten opzichte van de eerdere prognoses lijken voor 2023 de voorspellingen omtrent de verkoop van bouwkavels voor woningbouw en bedrijven iets achter te blijven. Desondanks zijn de verwachtingen -ook voor de toekomstpositief te noemen. De uiteindelijke resultaten van de gezamenlijke grondexploitaties laten nog steeds een positief www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

beeld zien. We verwachten dat de algemene reserve van het grondbedrijf op het einde van het jaar een saldo van circa € 54 miljoen heeft. De risico’s worden ingeschat op een bedrag van circa € 50 miljoen. Daarom kan er een bedrag van circa € 4,0 miljoen worden afgedragen aan het Structuurfonds. Zie bijlage 9 “Paragraaf Grondbeleid Marap 2023”. 6. Stand van zaken Sociaal en Zorgfonds Bij het bestuursakkoord 2022-2026 is afgesproken dat, aansluitend bij de kaders die gelden voor de algemene reserve, de gewenste omvang van de reserve sociaal & zorgfonds 15% van de rijksmiddelen bedraagt. Rekening houdend met de ontwikkelingen omtrent de hervormingsagenda Jeugd en Beschermd Wonen/Maatschappelijke opvang verwachten we dat de reserve eind 2023 daalt van € 67 miljoen naar € 61 miljoen. Hiervan is ca. 14 miljoen gereserveerd voor de uitvoering van programma Jeugdhulp (hervormingsagenda) en nieuw beleid dat is vastgesteld bij de voorjaarsnota 2024. Voor Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang werken we binnen de daarvoor geldende centrumregeling. Al enige jaren houden we over op de ontvangen rijksmiddelen. Daarvan is in oktober 2023 besloten om een deel (€ 14 miljoen) van het opgebouwde saldo uit te keren aan de deelnemende gemeenten. Hiervan ontvangt de gemeente ’s-Hertogenbosch € 8 miljoen.

Voor de volledige toelichting op het Sociaal en Zorgfonds verwijzen wij u naar bijlage 1 ‘financiele afwijkingen’. 7. Monitor Fysieke projecten geeft inzicht in de lopende fysieke projecten in de realisatiefase Over het kwaliteitsprogramma projectsturing is de gemeenteraad per brief geïnformeerd d.d. 22 oktober 2013. In de afgelopen jaren zijn diverse maatregelen genomen ter verbetering van de inhoudelijke en procesmatige kwaliteit van projectsturing. Meest belangrijke onderdelen van het programma zijn organisatorische maatregelen (conform collegebesluit d.d. 18 maart 2014), de professionalisering van de juridische control en de project control (deze zijn geborgd in de staande organisatie en worden via het aanbod van opleidingen verbeterd en gemoderniseerd) en de toepassing van het Bosch’ Model van projectmatig werken. In bijlage 5 Monitor fysieke projecten is een actueel overzicht opgenomen van de lopende fysieke projecten in de realisatiefase. Voor projecten waar we financiële tekorten constateren komen we op het geëigende moment met een voorstel om het krediet te verhogen. Zie bijlage 5 “Monitor fysieke projecten”. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Financiën We verwachten een positief jaarrekeningresultaat 2023 van € 5,0 miljoen. Zie verder de toelichting bovenstaand.

Duurzaamheid ….

Participatie en communicatie …. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Overzicht en toelichting financiële afwijkingen. Beleidsmatige afwijkingen Budgetoverheveling Decentralisatie, integratie en taakmutaties septembercirculaire Monitor fysieke projecten Controle verordening 2023 Normenkader 2023 Financiële verordening 2023 Paragraaf Grondbeleid 2023

Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

15467060 budgettair M.J.J. van der Geld M&D/F/CF Groteclaes i.groteclaes@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 15467060 Raadsvergadering 12 december 2023 Onderwerp

Raadsvoorstel Managementrapportage 2023

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van college van : 7 november 2023 besluit: 1. Het vaststellen van het overzicht begrotingswijzigingen naar aanleiding van budgetoverheveling. 2. Het vaststellen van het overzicht begrotingswijzigingen naar aanleiding van mutaties in de septembercirculaire 2023 (taakmutaties en decentralisatie-uitkeringen). En indien de uitvoering plaatsvindt in 2024 (een gedeelte van) het budget over te hevelen. 3. In te stemmen met de begrotingswijziging als gevolg van de aardbevingssteun aan Marokko en de kosten ad. € 160.000 te dekken uit de post Onvoorzien (€ 53.000) en het restant ten laste te brengen van het (positieve) resultaat van de Marap. 4. In te stemmen met de begrotingswijziging en het boekverlies ad. € 1,5 miljoen als gevolg van de verkoop van twee onderwijslocaties (Hervensebaan en Onderwijsboulevard) ten laste te brengen van de reserve Onderwijshuisvesting. 5. In te stemmen met de begrotingswijziging en het nieuw beleid Voorjaarsnota 2024 ad. € 1,7 miljoen ten laste te brengen van de algemene reserve. 6. De financiële verordening gemeente ’s-Hertogenbosch, vastgesteld d.d. 13 december 2022 in te trekken en www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

bijgevoegde financiële verordening vast te stellen. 7. Het normenkader gemeente ’s-Hertogenbosch, vastgesteld d.d. 13 december 2022 in te trekken en bijgevoegd normenkader 2023 vast te stellen. 8. De controleverordening gemeente ’s-Hertogenbosch, vastgesteld d.d. 11 december 2018 in te trekken en bijgevoegd controleverordening 2023 vast te stellen. Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch van datum 12 december 2023 De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De Griffier,

De voorzitter,

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704