Raadsvoorstel Klimaatimpactanalyse (versie 20-03-2025)

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

17704759 1 juli 2025

Onderwerp

Raadsvoorstel Klimaatimpactanalyse In het Bestuursakkoord hebben we afgesproken dat ’s-Hertogenbosch in 2045 klimaatneutraal is. In dit raadsvoorstel Klimaatimpactanalyse (KIA) doet het college voostellen om die opgave te realiseren en tegelijkertijd te zorgen voor een betaalbare warmtevoorziening voor onze inwoners.

Voorgesteld besluit

1. Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 2. De doelstelling voor CO2-reductie vast te stellen op 280 kton in 2045, met een tussendoel van 140 kton in 2035. 3. Hierbij qua tempo aan te sluiten op de S-curve in paragraaf 1.4 van de Bijlage Klimaatimpactanalyse en de voortgang hiervan jaarlijks te monitoren en de raad hierover te informeren. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

4. Bij de uitvoering steeds uit te gaan van drie leidende principes zoals beschreven in paragraaf 2.1 van de bijlage. 5. De focus te leggen op het aardgasvrij maken van onze gebouwde omgeving door: a. in alle buurten waarvoor een passende, alternatieve warmtebron beschikbaar is (zie blz. 28 TVW 2.0)

b.

zo snel als mogelijk, maar in ieder geval vóór 2035, te starten met een buurtgerichte aanpak gericht op het ontzorgen van huishoudens om ‘aardgasvrijgereed’ te worden en deze per buurt samen met gebouweigenaren, woningcorporaties en Enexis uit te werken in een buurtuitvoeringsplan (BUP); hierbij de aanwijsbevoegdheid in te zetten om zo duidelijkheid, snelheid en een betere betaalbaarheid van warmte voor inwoners en bedrijven in die buurten te realiseren;

c. ons eigen vastgoed te verduurzamen op tenminste het tempo dat aansluit bij voornoemde S-curve; d. handhaving van de energiebesparings- en labelplicht voor bedrijven blijvend te prioriteren. 6. Er vooralsnog van uit te gaan dat nationaal en Europees beleid zal leiden tot de beoogde reductie van de lokale 7. 8. 9.

CO2-uitstoot als gevolg van fossiele mobiliteit. Dit te ondersteunen door afspraken te maken met lokale werkgevers om de CO2-uitstoot van het zakelijk en woon-werkverkeer in 2035 te halveren, waarbij tenminste 25% van de werknemers wordt vertegenwoordigd in de afspraken en hier als gemeente bij aan te sluiten. De besluitvorming over het al dan niet uitbreiden van de huidige ZE-zone uit te stellen tot uiterlijk 2035 en hierbij rekening te houden met de regionale, nationale en Europese context. De CO2-winst van onze opwek bovenop onze lokale RES-opgave toe te rekenen aan onze CO2-opgave.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

10. Aanleiding Onderzoek van CE Delft toont aan dat wij met het huidige beleid niet klimaatneutraal zijn in 2045. Tegelijkertijd raakt hierdoor een betaalbare warmtevoorziening voor inwoners uit beeld. In de Discussienota Klimaatimpactanalyse (KIA) heeft het college in november 2024 drie scenario’s aan de commissie Bedrijvigheid voorgelegd. Op basis van de discussie in de commissie en de motie Op weg naar een stappenplan voor een klimaatneutraal ’s-Hertogenbosch komt het college met een aantal concrete voorstellen die leiden tot een klimaatneutraal ’s-Hertogenbosch in 2045 en tegelijkertijd bijdragen aan een betaalbare, toekomstbestendige warmtevoorziening voor onze inwoners. Beoogd doel We willen klimaatneutraal zijn in 2045. Tegelijkertijd willen we een toekomstbestendige en betaalbare warmtevoorziening voor onze inwoners realiseren. Onderzoek van CE Delft toont aan dat wij met het huidige beleid niet het noodzakelijke tempo kunnen realiseren om klimaatneutraal te zijn in 2045. De stappen die wij op dit moment zetten gaan niet snel genoeg en zijn niet groot genoeg. Daarnaast zal de prijs van aardgas de komende jaren naar verwachting verder stijgen als gevolg van het sluiten van de Groningse aardgasvoorziening, de bijmengverplichting van groen gas, de invoering van Europese heffingen op aardgas en toenemende geopolitieke onrust.

Dit raakt vooral de groep inwoners die niet in staat is om op eigen kracht te verduurzamen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Relevante besluitgeschiedenis       

Transitievisie Warmte 2.0 Raadsinformatiebrief Klimaatneutraal in 2045 – Van CO2-monitor naar Klimaatimpactanalyse Motie Op weg naar een stappenplan voor een klimaatneutraal ’s-Hertogenbosch Wethoudersbrief Discussie en besluitvorming over de Klimaat Impact Analyse (KIA) Raadsinformatiebrief Verduurzaming woningen huiseigenaren en collectieve warmtenetten Raadsinformatiebrief Jaarverslag Warmtetransitie 2024 Discussienotitie Klimaatimpactanalyse (KIA)

Argumenten

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

1. De voorgestelde maatregelen maken het mogelijk om klimaatneutraal te zijn in 2045 De maatregelen die door het college worden voorgesteld, zorgen ervoor dat onze gemeente weer op koers komt richting een klimaatneutraal ’s-Hertogenbosch in 2045. 2. De voorgestelde maatregelen maken het mogelijk om de warmtevoorziening voor alle inwoners op termijn betaalbaar te houden De prijs van aardgas zal de komende jaren naar verwachting verder stijgen. Zonder de voorgestelde maatregelen zal in 2035 het overgrote deel van de huishoudens niet verduurzamen. Onderzoek van Berenschot laat zien dat deze groep hierdoor een veel hogere energierekening krijgt dan de groep die zijn woning wel heeft verduurzaamd. Met de voorgestelde maatregelen dragen we bij aan een betaalbare, toekomstbestendige warmtevoorziening voor alle inwoners. 3. De voorgestelde maatregelen maken inwoners en bedrijven minder gevoelig voor grote fluctuaties van gasprijzen Nederland is door het sluiten va de aardgasvelden in Groningen vrijwel volledig afhankelijk van aardgas (i.c. LNG) uit het buitenland. Hierdoor kunnen geopolitieke spanningen, zoals de oorlog in Oekraïne, het handelsbeleid van de Verenigde Staten en onrust in het Midden-Oosten, leiden tot verstoring in de aanvoer van LNG naar Nederland. Dit kan zorgen voor een plotselinge, grote stijging van de gasprijs.

Met de voorgestelde maatregelen neemt de afhankelijkheid van buitenlands gas af en beperken we de invloed van eventuele prijsstijgingen als gevolg van deze spanningen. 4. De voorgestelde maatregelen zorgen voor duidelijkheid en voorspelbaarheid Transities brengen onzekerheid met zich mee. Daarom is het creëren van zoveel mogelijk duidelijkheid en voorspelbaarheid belangrijk. Uit alle gesprekken met partners die wij ter voorbereiding op de KIA hebben gevoerd, blijkt dat het op dit moment ontbreekt aan duidelijkheid vanuit de overheid. Dit leidt tot een afwachtende houding of eigen keuzes. Zo geven zowel de woningcorporaties als Enexis aan dat duidelijkheid van de gemeente ertoe leidt dat zij hun investeringsplannen meer afstemmen op het beleid van de gemeente. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

5. Inzet van de aanwijsbevoegdheid leidt tot duidelijkheid, snelheid en een betere betaalbaarheid van warmte Het college is van mening dat om de komende 20 jaar voldoende snelheid te kunnen maken om alle buurten volledig aardgasvrij te maken, een zwaardere regierol van de gemeente noodzakelijk is. De inzet van de aanwijsbevoegdheid maakt dit mogelijk. Daarnaast draagt inzet van de aanwijsbevoegdheid bij aan duidelijkheid voor inwoners, ondernemers, Enexis en de woningcorporaties, en zorgt het voor lagere maatschappelijke kosten 1 en een lagere warmteprijs2 voor huishoudens en bedrijven die aangesloten worden op een warmtenet. Kanttekeningen en risico’s 1. Netcongestie legt (vooralsnog) beperkingen op aan het tempo van verduurzaming Aangezien de netcongestie in onze gemeente waarschijnlijk pas in 2032-2035 tot een aanvaardbaar niveau is teruggebracht, is de kans aanwezig dat het elektriciteitsnet tot die tijd onvoldoende capaciteit heeft om te voorzien in de vraag naar elektriciteit bij snelle elektrificatie van (met name) de warmtevraag. Duidelijkheid over de langjarige plannen voor het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving, kan Enexis helpen om te bepalen waar en wanneer welke investeringen in het elektriciteitsnet noodzakelijk zijn.

1

Hoe werkt dit? Stel dat van de 1.000 huishoudens in een buurt er 700 overstappen op een collectief warmtenet en 300 huishoudens hun woning met aardgas blijven verwarmen. In dat geval moet het gasnet in die buurt blijven bestaan voor 300 huishoudens. Dit leidt tot hoge maatschappelijke kosten aangezien de netbeheerder het gasnet in die buurt moet blijven onderhouden. Met toepassing van de aanwijsbevoegdheid wordt dit voorkomen. 2

Hoe werkt dit? Stel dat van de 1.000 huishoudens in een buurt er 700 overstappen op een collectief warmtenet en 300 niet. In dat geval worden de kosten van het warmtenet verdeeld over 700 huishoudens in plaats van 1.000. Hierdoor stijgen de warmtekosten voor de huishoudens die zijn aangesloten op het warmtenet. Met toepassing van de aanwijsbevoegdheid wordt dit voorkomen. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

2. Investeringen van en kosten voor de gemeente Het aardgasloos maken van de gebouwde omgeving en het verduurzamen van ons gemeentelijk vastgoed en wagenpark vraagt om investeringen van de gemeente. Naast investeringen, maakt de gemeente ook kosten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan personeelskosten voor het opstellen en uitvoeren van buurtuitvoeringsplannen. Deze kosten zijn op dit moment niet begroot. 3. Toepassing van de aanwijsbevoegdheid betekent minder keuzevrijheid voor inwoners en ondernemers Uiteindelijk wordt de gehele gebouwde omgeving aardgasvrij. Eigenaren van gebouwen en vervoermiddelen zijn hiervoor zelf verantwoordelijk. Met de inzet van de aanwijsbevoegdheid geeft de gemeente duidelijkheid over het tempo waarin dit gebeurt. Die duidelijkheid geeft handelingsperspectief en een routekaart voor inwoners en ondernemers. Maar het tempo van de gemeente zal niet altijd aansluiten het tempo dat bewoners en ondernemers zelf zouden kiezen. 4. Er zijn nog vraagtekens rond de betaalbaarheid van collectieve warmte vs. een all electric-oplossing Onderzoek van Berenschot laat zien dat de nationale kosten van collectieve warmtenetten fors lager zijn dan die van all electric-oplossingen (warmtepompen).

Dit komt onder andere omdat de kosten voor netverzwaring twee keer zo hoog zijn voor buurten die overstappen op warmtepompen, in vergelijking met buurten die worden aangesloten op een collectief warmtenet. Echter, de ontwikkeling van een warmtenet is kostbaar en deze kosten worden voor een belangrijk deel niet gesocialiseerd. Dit kan er in sommige gevallen leiden tot een hogere energierekening bij aansluiting op een collectief warmtenet in vergelijking met een warmtepomp. Het Rijk is met de VNG in gesprek over (extra) subsidiëring van warmtenetten en het stellen van normen voor betaalbaarheid. Financiën www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Dit raadsvoorstel heeft geen directe financiële gevolgen. Het is richtinggevend voor uitvoerend beleid in de sectoren energie (warmtetransitie), maatschappelijk vastgoed en mobiliteit. In de bijlage geven wij uw raad zoveel mogelijk inzicht in de financiële consequenties van de voorgestelde beleidsmaatregelen voor de gemeente. Financiële consequenties in de uitvoering worden via aparte voorstellen aan uw raad voorgelegd. De financiële consequenties zijn onder meer afhankelijk van de bestuurlijke keuzes voor warmteoplossingen die eind 2026 in het Warmteprogramma worden gemaakt. Daarnaast zijn de financiële gevolgen voor gemeenten ook afhankelijk van technologische ontwikkelingen, het al dan niet continueren van Rijksgelden voor de uitvoering (de zogenaamde CDOKE-gelden) en de hoogte van de subsidies die het Rijk beschikbaar stelt voor de aanleg van warmtenetten. Voor alle in de KIA genoemde kosten (personeels- en kapitaallasten) geldt dat hier op dit moment geen middelen beschikbaar zijn. Uitgezonderd de al toegekende CDOKE-gelden en de in de begroting gereserveerde middelen voor de start met de aanleg van een warmtenet in Noord. Duurzaamheid De voorgestelde maatregelen dragen bij aan een klimaatneutraal ’s-Hertogenbosch in 2045.

Participatie en communicatie De scenario’s uit de Discussienotitie en de in dit raadvoorstel genoemde maatregelen zijn besproken met de Klimaatcoalitie, de werkgroep Duurzaamheid van VNO/NCW, Enexis, Zayaz en BrabantWonen. Na besluitvorming door de raad, zal het college hierover breed communiceren. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen • Bijlage raadsvoorstel KIA. • Rapportage ’s-Hertogenbosch Klimaatneutraal, CE Delft, augustus 2023 (via link). Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

17704759 kaderstellend M.J.J. van der Geld Bedrijvigheid: 16 juni 2025 SO/ECONOMIE & ENERGIE R. van der Zee (r.vanderzee@s-hertogenbosch.nl)

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 17704759 Raadsvergadering 1 juli 2025 Onderwerp

Raadsvoorstel Klimaatimpactanalyse

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van college van: 20 mei 2025 besluit:

1. De doelstelling voor CO2-reductie vast te stellen op 280 kton in 2045, met een tussendoel van 140 kton in 2035. 2. Hierbij qua tempo aan te sluiten op de S-curve in paragraaf 1.4 van de Bijlage Klimaatimpactanalyse en de voortgang hiervan jaarlijks te monitoren en de raad hierover te informeren.

3. Bij de uitvoering steeds uit te gaan van drie leidende principes zoals beschreven in paragraaf 2.1 van de bijlage. 4. De focus te leggen op het aardgasvrij maken van onze gebouwde omgeving door: a. in alle buurten waarvoor een passende, alternatieve warmtebron beschikbaar is (zie blz. 28 TVW 2.0) zo snel als

b.

mogelijk, maar in ieder geval vóór 2035, te starten met een buurtgerichte aanpak gericht op het ontzorgen van huishoudens om ‘aardgasvrijgereed’ te worden en deze per buurt samen met gebouweigenaren, woningcorporaties en Enexis uit te werken in een buurtuitvoeringsplan (BUP); hierbij de aanwijsbevoegdheid in te zetten om zo duidelijkheid, snelheid en een betere betaalbaarheid van www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

warmte voor inwoners en bedrijven in die buurten te realiseren;

c. ons eigen vastgoed te verduurzamen op tenminste het tempo dat aansluit bij voornoemde S-curve; d. handhaving van de energiebesparings- en labelplicht voor bedrijven blijvend te prioriteren. 5. Er vooralsnog van uit te gaan dat nationaal en Europees beleid zal leiden tot de beoogde reductie van de lokale CO2uitstoot als gevolg van fossiele mobiliteit.

6. Dit te ondersteunen door afspraken te maken met lokale werkgevers om de CO2-uitstoot van het zakelijk en woon7. 8.

werkverkeer in 2035 te halveren, waarbij tenminste 25% van de werknemers wordt vertegenwoordigd in de afspraken en hier als gemeente bij aan te sluiten. De besluitvorming over het al dan niet uitbreiden van de huidige ZE-zone uit te stellen tot uiterlijk 2035 en hierbij rekening te houden met de regionale, nationale en Europese context. De CO2-winst van onze opwek bovenop onze lokale RES-opgave toe te rekenen aan onze CO2-opgave.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’sHertogenbosch van datum 1 juli- 2025 De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch,

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De Griffier,

De voorzitter,

ValidSigned door drs. W.G. Amesz op 02-07-2025

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704