Raadsvoorstel Inkoopvisie Basisondersteuning en Jongerenwerk 2025 en verder

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

15688514 30 januari 2024

Onderwerp

‘Inkoopvisie Basisondersteuning en Jongerenwerk 2025 en verder’ We willen dat alle inwoners van ’s-Hertogenbosch hun talenten kunnen ontplooien, gezond kunnen leven en indien nodig op een eenvoudige manier een beroep kunnen doen op hulp en ondersteuning die nabij en vrij toegankelijk is.

Voorgesteld besluit Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1. De ‘Inkoopvisie Basisondersteuning en Jongerenwerk 2025 en verder’ vast te stellen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Aanleiding Mei 2022 heeft het college de Inkoopopdracht Basisondersteuning met Farent, MEE, GGD en Humanitas (FMGH) voor de jaren 2023-2024 vastgesteld. Met een nieuwe inkoopopdracht vanaf 2025 streven we ernaar doeltreffender in te spelen op de maatschappelijke uitdagingen waarmee we geconfronteerd worden. We staan voor diverse maatschappelijke uitdagingen de komende jaren. Denk aan een groeiend aantal mensen dat behoefte heeft aan zorg en ondersteuning, de toenemende vergrijzing van de bevolking, een groter beroep op vrijwilligers en mantelzorgers, en het streven om gezondheidsverschillen en kansenongelijkheid te verminderen. Met het oog hierop zien wij de noodzaak voor een fundamentele bezinning op de organisatie, invulling en inzet van de wijze waarop we het samenspel van informele ondersteuning, basisondersteuning en specialistische partijen organiseren. Daarnaast bemoeilijkt de huidige constructie van het jongerenwerk een scherpe opdrachtgevende rol vanuit de gemeente. Beoogd doel Een betere basisondersteuning die aansluit bij de behoeften van inwoners en de maatschappelijke uitdagingen in onze gemeente.

Ons doel is om ervoor te zorgen dat de basisondersteuning en het jongerenwerk adequaat inspeelt op maatschappelijke uitdagingen, de samenwerking tussen betrokken partijen bevordert, en de verschuiving van specialistische hulp naar lichtere vormen van ondersteuning versterkt. De ‘Inkoopvisie Basisondersteuning en Jongerenwerk 2025 en verder’ beschrijft vier hoofdlijnen die samen bijdragen aan dit doel: 1. sterke sociale structuur als fundament, 2. netwerkzorg en gezinsgericht als werkwijze, 3. gebiedsgericht als organisatievorm en 4. taakgericht als bekostigingsvorm. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

1. Sterke sociale structuur als fundament In ‘s-Hertogenbosch zorgen inwoners voor zichzelf en voor elkaar: ‘samen voor elkaar’. Ze worden daarbij ondersteund door de gemeente en de door haar gecontracteerde maatschappelijke partners. Dit vormt een sterke sociale structuur die is gericht op het creëren van betekenisvolle verbindingen en ontmoetingen in de samenleving. Omdat inwoners op het vlak van zorg en ondersteuning een steeds grotere rol willen en moeten spelen, is het van belang de sociale structuur te koesteren, te behouden en waar mogelijk te versterken. 2. Samen arrangeren en gezinsgericht als werkwijze Voor een inwoner staat zijn alledaagse realiteit centraal, zonder beperkingen van systemen. Hij heeft een verhaal over hoe de problemen zijn ontstaan en waarom hij er zelf geen oplossing voor heeft kunnen vinden. Op dit moment knippen we zijn integrale hulpvraag op in voor de systeemwereld hapklare brokken van zorg en ondersteuning. In plaats van daarvan willen we naar een benadering waar de oplossing voor de inwoner voorop staat en niet de producten en diensten van aanbieders. Samen in gesprek met de inwoner werken we aan de oplossing, ook als het binnen de systemen niet kan. Dit is een benadering waar de oplossing voor de inwoner voorop staat en niet de producten en diensten van aanbieders.

Wanneer het om gezinnen gaat, is de benadering en aanpak gericht op het gezin als geheel. 3. Gebiedsgericht als organisatievorm Vanuit de inwoner is de schaal van de buurt of wijk het meest logisch. Daar doe je boodschappen en daar ga je met medische vragen naar de huisarts. Voor sociale vragen wil je naar de ‘sociale huisarts’, een gebiedsgebonden netwerk van vrijwilligers en professionals in het sociaal domein. Inwoners kunnen bij het gebiedsgebonden netwerk van professionals in het sociaal domein terecht met een initiatief, maar ook met hulpvragen. De professionals reageren niet alleen op vragen, maar werken ook outreachend in het gebied. Ze faciliteren vrijwilligers, mantelzorgers en inwoners(groepen) met een www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

maatschappelijk initiatief. De focus ligt op het vinden van collectieve en waar nodig individuele oplossingen in het voorveld en niet op toegang tot de geïndiceerde zorg en ondersteuning. Idealiter is het gebiedsgebonden netwerk een (maatschappelijke) onderneming met maximale professionele ruimte en een eigen gebiedsbudget. De precieze samenstelling van het gebiedsgebonden netwerk is afhankelijk van wat het gebied nodig heeft. In Noord zal dat anders zijn dan in Rosmalen of de Binnenstad. Verschillende praktische overwegingen of visieaspecten maken stedelijk werken soms meer geschikt. Niettemin is het van belang om relevante expertise indien nodig te betrekken in het gebiedsgebonden netwerk. Voor jongeren is het van belang dat er op een snelle en efficiënte manier problemen worden aangepakt. Het jongerenwerk helpt jongeren hun talenten te ontdekken en in te zetten, stimuleert jongeren om actief deel te nemen en mee te beslissen en signaleert vroegtijdig trends en ontwikkelingen. De leefwereld van jongeren speelt zich in een grotere context af dan een specifiek gebied en is vaak ook online. Voor het jongerenwerk is het van belang op te merken dat je niet alleen gebiedsgebonden jongeren kunt bereiken. 4. Taakgericht als bekostigingsvorm De aanbieders in de basisondersteuning krijgen voor de duur van de opdracht een vast budget welke zij inzetten in het gebiedsgebonden netwerk.

Jaarlijks wordt er in nauwe samenwerking met het gebiedsgebonden netwerk en de gemeente een concreet gebiedsbeeld en plan ontwikkeld, waarin de inhoudelijke doelstellingen en prioriteiten worden vastgesteld. Daarnaast fungeert het als een leidraad bij het toewijzen en aanpassen van het budget. Hierbij is er een zekere mate van continuïteit vereist, maar het budget op wijkniveau kan jaarlijks worden aangepast om in te spelen op veranderende behoeften binnen het gebied. Deze aanpassingsmogelijkheid biedt de nodige flexibiliteit om snel te reageren op nieuwe uitdagingen binnen het betreffende gebied.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

In plaats van strikte controle op afzonderlijke producten, legt deze benadering de nadruk op het sturen op jaarplannen van het gebiedsgebonden netwerk. Hierbij wordt gekeken naar de uiteindelijke impact op de inwoners en hoe deze aanpak bijdraagt aan het verbeteren van hun welzijn en kwaliteit van leven.

Relevante besluitgeschiedenis    

Raadsinformatiebrief ‘Inkoopstrategie en Inkoopopdracht Lokale Inkoop Basisinfrastructuur 20202023’ (02-07-2019, registratienr. 9030658) Raadsinformatiebrief ‘Opdracht inkoop basisondersteuning 2020-2023' (22-10-2019, registratienr. 9369119) Raadsinformatiebrief ‘Inkoopopdracht Basisondersteuning 2023-2024’ (30-05-2022, registratienr. 13849756) Raadsinformatiebrief ‘Sociale Basisinfrastructuur 2023-2024’ (31-01-2023, registratienr. 14476468)

Argumenten 1. Een nieuwe inkoopopdracht biedt de gelegenheid om de meerwaarde van de basisondersteuning voor de samenleving te versterken. In 2019 stelde het college de inkoopstrategie en opdrachtverlening voor de basisondersteuning 2020-2023 vast. Sindsdien wordt deze uitgevoerd door Farent, MEE, GGD en Humanitas (FMGH). Eind 2021 heeft het college besloten de inkoopovereenkomst met FMGH met 2 jaar te verlengen (2023-2024). www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Dankzij de gezamenlijke inkoopovereenkomst is de samenwerking tussen Farent, MEE, GGD en Humanitas geïntensiveerd. De organisaties weten elkaar beter te vinden en elkaars deskundigheid te benutten. Ondanks toenemende samenwerking bij nieuwe projecten, ontbreekt een diepgaande overweging over hoe deze samenwerking kan leiden tot een verbeterd totaalaanbod dat niet alleen complementair is, maar ook aansluit bij de behoeften van inwoners en de maatschappelijke uitdagingen in onze gemeente. We zijn ervan overtuigd dat basisondersteuning een essentiële rol speelt in het bevorderen van sociale samenhang in de stad. We geloven ook dat door vroegtijdige en laagdrempelige benaderingen vragen van inwoners kunnen worden opgelost voordat ze escaleren en resulteren in een behoefte aan intensievere zorg. Niettemin blijft het een uitdaging om de maatschappelijke impact op een effectievere manier te kunnen laten zien. De organisaties hebben de mogelijkheden om flexibeler te werken als gevolg van de lumpsum financiering. Deze mogelijkheden worden nog niet altijd voldoende benut om met het reguliere aanbod in te spelen op de vraag en behoeften van inwoners. We onderkennen de positieve ontwikkelingen die zijn ingezet, maar om hier verdere stappen in te kunnen zetten zien we de noodzaak van een grondige heroverweging van de organisatie, invulling en inzet van de basisondersteuning.

We hebben u eind 2022 (raadsinformatiebrief “Sociale Basisinfrastructuur 2023-2024”) geïnformeerd over ons voornemen om de huidige inkoopovereenkomst met FMGH na 2025 niet te verlengen. Ook hebben we toen de evaluaties van het jongerenwerk met u gedeeld. In de ‘Inkoopvisie Basisondersteuning en Jongerenwerk 2025’ wordt in grote lijnen geschetst hoe de nieuwe opdracht eruit komt te zien. De precieze kaders of voorwaarden op detailniveau liggen nog niet vast. Deze worden pas in latere stadia in de opdrachtomschrijving gedetailleerd beschreven. Het vormgeven van deze opdracht doen we uiteraard niet alleen. In de maanden juni, juli en augustus van 2023 zijn er 13 gesprekken gevoerd in de verschillende wijken van ’s-Hertogenbosch en op stedelijk niveau om input op te halen www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

voor de nieuwe inkoopopdracht. De gesprekspartners waren zeer divers qua achtergrond en functie of rol. Het ging om opbouwwerkers, wijkagenten, medewerkers van woningbouwcorporaties, vrijwilligers, wijk- of dorpsraden, jongerenwerkers, WMO-consulenten en nog vele anderen. Ook betrekken we inwoners, waaronder specifiek jongeren en voeren we gesprekken met het onderwijs en kinderopvang. In de verdere voortgang van het proces blijven we natuurlijk belanghebbenden op diverse niveaus betrekken. Bij een nieuwe inkoopopdracht hoort een inkoopproces. In de maand november 2023 heeft er een marktconsultatie plaatsgevonden met als doel om inzicht te krijgen in hoe de markt kijkt naar de in de inkoopvisie geschetste toekomstige situatie. Op basis hiervan kunnen we vaststellen dat er vanuit de markt voldoende interesse is om de ambities en doelstellingen uit te voeren onder de benoemde voorwaarden. We zijn voornemens om in februari 2024 de aanbesteding voor de nieuwe inkoopopdracht aan te kondigen. Dat biedt ons voldoende tijd om in juni 2024 de inkoopopdracht te gunnen en deze vervolgens te implementeren. Naast de inkoopopdracht basisondersteuning zijn er verschillende subsidieregelingen en doorbraakthema’s die hier complementair aan werken. We kunnen denken aan ‘Right to Challenge’, ‘Nieuwe Initiatieven’ en ‘Goed voor Elkaar’.

Bij het formuleren van de nieuwe opdracht is het van belang om ook deze regelingen in overweging te nemen, zodat ze elkaar verder versterken. 2. Om de rol als opdrachtgever effectief te kunnen vervullen, is een herstructurering van de organisatie van het jongerenwerk noodzakelijk. Uit diverse evaluaties van het jongerenwerk die afgelopen jaren zijn uitgevoerd blijkt dat de huidige organisatie van het jongerenwerk de voor jongeren gewenste samenwerking tussen partners binnen het jongerenwerk en met andere belangrijke partners als het onderwijs, niet bevordert. De huidige constructie, waarin verschillende partijen betrokken zijn en de rol van de gemeente als zowel opdrachtgever als opdrachtnemer door elkaar loopt, bemoeilijkt een doeltreffende uitoefening van de opdrachtgevende rol. Mede op basis van een extern onderzoek adviseren we om de organisatie van de uitvoering te veranderen en ook andere relevante organisaties een kans te geven een bijdrage te www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

leveren aan de uitvoering. Omdat bij de uitvoering van jongerenwerk specifieke kennis benodigd is, hebben we gekozen voor een apart perceel binnen de inkoopopdracht. Echter, de samenhang en samenwerking tussen de basisondersteuning en het jongerenwerk is van essentieel belang. Vandaar ook dat de inkoopvisie in gezamenlijkheid is opgesteld. Kanttekeningen en risico’s 1. Een nieuwe inkoopopdracht brengt onzekerheden met zich mee als het gaat om continuïteit van dienstverlening. We hechten er veel waarde aan dat er continuïteit wordt geboden in de hulp en ondersteuning die zowel nabij als vrij toegankelijk is. De randvoorwaarden om dit te realiseren komen tot uiting in tal van aspecten waaronder opgebouwde netwerken, activiteiten, faciliteiten, gebouwen, maar ook vertrouwde gezichten in de buurt. Inherent aan het inzetten van verbeteringen naar een toekomstige gewenste situatie is dat er dingen veranderen. Veranderingen leveren altijd onzekerheden op. We gaan hier zo zorgvuldig mogelijk mee om. In de nieuwe opdracht nemen we een goed ingerichte overgangsfase op. 2. Krapte op de arbeidsmarkt legt druk op de uitvoering. Een groot risico binnen het sociaal werk, ook op landelijk niveau, vormt de krapte op de arbeidsmarkt. Dit vereist aanzienlijke investeringen van zowel de huidige organisaties als potentiële nieuwkomers.

Zowel om een aantrekkelijke werkgever te zijn en het bestaande personeel te behouden als om nieuw personeel aan te trekken. Dit aspect zal worden opgenomen in de uitvraag van de aanbestedingsprocedure. Financiën In onderstaande tabellen is het beschikbare budget voor de inkoop van de basisondersteuning en het jongerenwerk weergegeven. Financiële dekking bestaat uit middelen die structureel in de begroting zijn opgenomen. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Inkoop basisondersteuning

Totaal € 13.700.000

Inkoop jongerenwerk

Totaal € 3.250.000

Duurzaamheid N.v.t.

Participatie en communicatie Voor de zomer van 2024 neemt het een college een besluit over de inkoopovereenkomst voor de basisondersteuning en jongerenwerk 2025 en verder en wordt uw raad hierover geïnformeerd. We informeren uw raad dan ook over de motie ‘Zichtbare wijkpleinen en toekomstbestendig vrijwilligerswerk’ (6 juni 2023). Via de tertiaalberichten “Sociaal Domein in Beweging” wordt uw college tussentijds op de hoogte gehouden van de activiteiten en van de resultaten die binnen de basisondersteuning worden behaald. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester, www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. Inkoopvisie Basisondersteuning en Jongerenwerk 2025 Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

15688514 kaderstellend P. Slikker Sociaal: 16 januari 2024 MO/MO/VOLW/O&R Bruijn de s.debruijn@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 15688514 Raadsvergadering 30 januari 2024 Onderwerp

‘Inkoopvisie Basisondersteuning en Jongerenwerk 2025 en verder’

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van college van 19 december 2023 : besluit: 1.

De ‘Inkoopvisie Basisondersteuning en Jongerenwerk 2025 en verder’ vast te stellen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch van datum 30 januari 2024. De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De Griffier,

De voorzitter,

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704