Raadsvoorstel GGD Begroting 2026

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

17747120 1 juli 2025

Onderwerp

Zienswijze Begroting 2026 GGD Hart voor Brabant ‘Samen sterk voor toekomstbestendige publieke gezondheid’. Niet iedereen heeft gelijke kansen op een goede gezondheid. We zetten ons in voor meer gezonde en gelukkige jaren voor al onze inwoners. Deze zienswijze op de begroting 2026 van de GGD Hart voor Brabant versterkt die doelstelling.

Voorgesteld besluit Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1. De zienswijze op de begroting 2026 van de GGD Hart voor Brabant vast te stellen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Bevoegdheid gemeenteraad De GGD Hart voor Brabant, een gemeenschappelijke regeling van 19 gemeenten, is verantwoordelijk voor taken zoals jeugdgezondheid, gezondheidsbescherming, gezondheidsbevordering en het bevorderen van een gezonde leefstijl voor onze inwoners. Elk jaar krijgt uw raad de conceptbegroting van de GGD Hart voor Brabant voorgelegd voor een zienswijze. Via de zienswijze heeft de gemeenteraad invloed op het beleid en de financiële bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling. Het jaarverslag en de jaarrekening geven aan hoe het jaar 2024 inhoudelijk en financieel verlopen is en zijn als bijlage toegevoegd aan dit raadsvoorstel. Er geldt geen wettelijke bepaling over het geven van een zienswijze op deze jaarstukken. Aanleiding en doel Aanleiding Tijdens de vergadering van het Algemeen Bestuur op 2 juli 2025, beslist de GGD over de begroting 2026 waarbij alle zienswijzen van de aangesloten gemeenten worden betrokken. Eerder heeft uw raad een positieve zienswijze uitgebracht op de GGD Kaderbrief 2026 waarbij we de GGD expliciet hebben gevraagd om: 1. 2. 3. 4.

Kritisch te blijven op de financiën en terughoudend te zijn met nieuwe taken. De impact op dienstverlening aan het bestuur duidelijk te maken. De samenwerking met GGD West Brabant voor efficiëntere en innovatievere publieke gezondheid te intensiveren. De vaccinatiegraad te verhogen door het vaccinatie expertisecentrum (VEC) te integreren binnen de GGD.

2

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

5. 6.

De seksuele gezondheid te verbeteren door outreachend te werken, preventie te versterken, en de testcapaciteit efficiënter te benutten. Blijvende aandacht te geven aan interventies en campagnes tegen vapen onder jongeren.

Doel De toekomstvisie is om gezondheid vanzelfsprekend te maken in alle keuzes die gemaakt worden, zowel individueel als collectief. Ondanks de uitdagingen en onzekerheden, blijft de GGD zich inzetten voor een gezonde samenleving. In deze begroting beschrijft de GGD welke stappen hij zet om zijn ambities te realiseren en laat hij zien hoe de resultaten van de samenwerking met gemeenten en partners wordt gemonitord. We brengen een positieve zienswijze uit op de begroting van de GGD en geven de GGD twee aandachtspunten mee: 1. 2.

Terughoudend te zijn met nieuwe beleidsvoornemens en ervoor te zorgen dat de financiële dekking van nieuwe taken binnen de begroting wordt gevonden, aansluitend bij het programma Toekomstbestendige GGD Financieel Fit en Gezond. Door te gaan met inzet om de vaccinatiegraad te verhogen, zoals het integreren van het Vaccinatie Expertise Centrum (VEC) binnen de GGD.

Relevante besluitgeschiedenis Raadsvoorstel Zienswijze Kaderbrief 2026 GGD Hart voor Brabant (Raadsvergadering 25 februari 2025).

3

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Argumentatie voorgestelde politieke keuzes 1.1 Volgens de Wet gemeenschappelijke regeling, krijgen gemeenteraden het jaarverslag ter kennisname toegestuurd. Met het jaarverslag 2024 verantwoordt de GGD de uitvoering van zijn taken op de publieke gezondheid: de realisatie van beleid, prestaties, financiën en bedrijfsvoering. Er geldt geen wettelijke bepaling over het geven van een zienswijze op de jaarstukken. Belangrijkste inhoudelijke punten uit jaarverslag 2024: De GGD staat voor aanzienlijke uitdagingen op het gebied van inhoud, personeel en financiën. In 2024 werd het geactualiseerde basispakket geïmplementeerd en het was het 1e jaar van het meerjarenbeleidsplan ‘Wij maken samen gezond gewoon’. Door stijgende salarislasten en een krappe arbeidsmarkt werd duidelijk dat een transitie noodzakelijk was. Met het strategisch meerjarenprogramma ‘Op weg naar een toekomstbestendige GGD’ richt de GGD zich op slimme aanpassingen in de organisatie teneinde financieel fit en gezond te zijn. Het algemeen bestuur stemde eerder in met dit transitieplan, ondersteund door investeringsgeld van de gemeenten. Een belangrijk onderdeel van deze transitie is de ontwikkeling van een nieuw dienstverleningsconcept, gericht op de toekomstige behoeften van cliënten. Daarnaast werkte de GGD aan efficiënte inzet van personeel, datagedreven werken en het aantrekken en behouden van medewerkers.

De GGD zocht in toenemende mate de samenwerking met andere GGD’en, met als doel om samen slimmer en impactvoller de gezondheid van de inwoners te verbeteren.

4

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

In 2024 heeft de GGD de besturingsfilosofie uit 2023 verder ontwikkeld en geïnvesteerd in personeel, wat de organisatie robuuster maakte ondanks een hoog ziekteverzuim. De GGD nam halverwege 2024 maatregelen om geen negatief financieel eindresultaat te krijgen zoals een vacaturestop en het niet verlengen van inhuur. Jeugdgezondheid Het percentage jeugdigen dat de GGD bereikt is lager dan verwacht maar hoger dan in 2023. Er blijven zorgen bestaan over de vaccinatiebereidheid en de vrijblijvendheid rondom de contactmomenten van de Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Ouders blijven te gemakkelijk weg, vooral bij de contactmomenten van kinderen in het negende levensjaar. Gezondheidsbescherming De analyse van data heeft in 2024 geleid tot aanpassingen in de dienstverlening met betrekking tot de seksuele gezondheid. Zo is een speciaal spreekuur ingericht voor jongere mannen, een ondervertegenwoordigde doelgroep. Ook is een inloopmoment gecreëerd voor mensen in de maatschappelijke opvang die een afstand tot gezondheidszorg hebben. Op scholen voor praktisch onderwijs heeft de GGD docenten getraind in het voeren van gesprekken over thema’s gerelateerd aan seksuele gezondheid.

Doel hiervan is om het zorgaanbod bij de juiste mensen onder de aandacht te brengen Gezondheidsbevordering en leefstijl De GGD werkt samen met verschillende partners om de gezondheid van mensen te verbeteren door een integrale aanpak. Dit omvat het gezonder maken van de omgeving, het stimuleren van gezond gedrag, en het gemakkelijker maken van gezond gedrag. De GGD richt zich op verschillende doelgroepen, zoals scholen, migranten, vluchtelingen, en ouderen, en werkt samen met gemeenten en zorgpartijen om gezondheidsdoelen te bereiken.

5

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Monitoren, signaleren en adviseren In 2024 startte de GGD met data gedreven werken en ontwikkelde interne dashboards en agile processen. Dit wordt breder opgepakt om de vaccinatiegraad per gebied in kaart te brengen en risicowijken te adviseren. Toezicht houden De GGD voerde in alle gemeenten het flexibel toezicht kinderopvang uit, met als doel een hogere kwaliteit van kinderopvang. Openbare geestelijke gezondheid (OGGZ) De openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) richt zich op kwetsbare mensen die zorg of hulp nodig hebben, maar deze niet zoeken of ontvangen. Dit omvat dak- en thuislozen, mensen met verward gedrag, kwetsbare (jong)volwassenen, eenzame ouderen, vluchtelingen en ex-gevangenen. Publieke gezondheid bij rampen en crisis De GGD heeft voldaan aan zijn taakstelling rondom rampen en crisis. Er is deelgenomen aan een Brabantbrede cyberaanval-oefening. Organisatie In 2024 werd de nieuwe besturingsfilosofie verder geïmplementeerd. Nieuwe managers met een kleinere span of control stroomden in. Het leiderschapsprogramma werd vervolgd voor een verdieping op de strategische doelen van de organisatie en het bijbehorende leiderschap om de doelen uit de beleidsvisie ‘Wij maken samen gezond gewoon’ te kunnen behalen.

6

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

1.2 Met de vaststelling van de zienswijze op de begroting 2026 ondersteunt uw raad deze begroting. De GGD presenteert een sluitende begroting 2026. De GGD heeft een lage schuld en heeft naar verwachting geen leningen meer in 2026. Hiermee is zijn positie goed te noemen. Het solvabiliteitspercentage is voldoende waaruit kan worden geconcludeerd dat de GGD aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen. De structurele baten zijn groot genoeg om de structurele lasten te kunnen dekken. De gemeentelijke bijdrage is vastgesteld volgens de afgesproken methodiek en is in lijn met de verwachtingen (zie ook de paragraaf Financiën). Inhoudelijk bouwt de GGD in 2026 voort op de fundamenten die in 2024 zijn gelegd. De organisatie blijft samenwerken met gemeenten, inwoners en partners om een toekomstbestendige GGD te creëren. De focus verschuift steeds meer van ziekte en zorg naar gezondheid, gezond gedrag en preventie. Er wordt risicogericht gewerkt aan collectieve preventie, ondersteund door kennis en data, om zo de impact van de zorg te vergroten. De ambities uit de begroting 2026 sluiten aan bij onze ambities van het Bestuursakkoord en de programma’s ‘Samen Gezond’ en ‘Kansrijke Start’. De belangrijkste inhoudelijke punten uit de begroting 2026: Jeugdgezondheid Alle jeugdigen moeten gelijke kansen hebben om gezond en veilig op te groeien.

De focus van de jeugdgezondheidszorg ligt bij het normaliseren (i.p.v. medicaliseren) en bij risico gestuurd werken. Dit vraagt

7

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

om een brede blik met aandacht voor de sociale context en achterliggende factoren zoals bijvoorbeeld armoede en de mentale gezondheid van ouders. In 2026 verbindt de GGD de JGZ-teams met de lokale wijkteams in het werkgebied. Gezondheidsbescherming De GGD heeft een Vaccinatie Expertise Centrum (VEC). Dit is een centrale plek waar inwoners, professionals en partners digitaal en fysiek terecht kunnen voor vaccinaties en vragen hierover. Het gesprek wordt gevoerd met de betrokken partners om het netwerk van onder andere seksuele gezondheid zo op te zetten dat er een sluitend aanbod is voor inwoners, waarbij het centrum voor seksuele gezondheid zich richt op aanvullende zorg voor specifieke doelgroepen door outreachend te werken en collectieve preventie. De GGD heeft en geeft inzicht in de gezondheidseffecten van klimaatverandering die specifiek onze regio raken (denk aan hitte, droogte, beschikbaarheid van drinkwater, risico op infectieziekten en wateroverlast) en draagt zorg voor verspreiding van deze kennis en inbedding van mogelijke interventies. Gezondheidsbevordering en leefstijl In 2026 wordt de transitie van zorg naar gezondheid actief voortgezet door samen te werken met sterke lokale teams, zoals binnen de GALA-ketenaanpakken. Hierin wordt onder andere gewerkt aan het programma Kind naar Gezonder Gewicht.

De GGD verkent de inzet van aanvullende leefstijlloketten voor primaire preventie. In 2026 wordt er gewerkt aan het versterken van nieuwe competenties voor gezondheidsbevordering. Het aantal scholen dat structureel werkt met de gezonde schoolaanpak om aan gezondheidsthema’s zoals voeding, welbevinden, mediawijsheid en milieu & natuur te werken, neemt toe.

8

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Er wordt een leer- en ontwikkelplan opgezet waarmee de kwaliteit van voorlichting wordt verbeterd en er zal worden ingezet op activiteiten met de meeste impact. De GGD voert gesprekken met inwoners over hoe zij (nog) meer regie over hun eigen gezondheid kunnen nemen (denk aan klantarena’s bij jeugdgezondheidszorg, spiegelgesprekken, inzet van kunstmatige intelligentie et cetera). Openbare geestelijke gezondheid (OGGZ) Het OGGZ-dashboard wordt verder ontwikkeld en moet ervoor zorgen dat beleid en praktijk beter worden afgestemd op de behoefte van deze kwetsbare doelgroep. Monitoren, signaleren en adviseren In deze begroting beschrijft de GGD welke resultaten hij in 2026 wil bereiken. De GGD scherpt de bestaande resultaatindicatoren verder aan zodat deze waardevolle verantwoordings- of stuurinformatie geven. In 2025 volgen de resultaten van de ‘gezondheidsmonitor volwassenen’. Publieke gezondheid bij rampen en crisis: De GGD versterkt vanuit de reguliere taken de maatschappelijke weerbaarheid. Hieronder vallen activiteiten vanuit de rol als crisisorganisatie maar ook activiteiten waardoor inwoners informatie krijgen over wat zij zelf kunnen doen om goed voorbereid te zijn op een (dreigende) crisis of oorlog. Denk hierbij ook aan gezondheidsbevordering om minder kwetsbaar te zijn voor gezondheidsrisico’s.

9

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Toezicht houden Mogelijk wordt in 2026 de toezichthoudende rol van de GGD uitgebreid met het toezicht op de Voorschoolse Educatie. Deze signaal gestuurde inspecties werden voorheen uitgevoerd door de onderwijsinspectie. In 2025 wordt duidelijk of deze taak bij de GGD’en belegd wordt en tegen welke financiering. Bestuurlijke samenwerking GGD West-Brabant en GGD Hart voor Brabant In 2022 is de toekomstvisie ‘Wij maken samen gezond gewoon’ opgesteld. Eén visie voor publieke gezondheid voor al onze inwoners in de regio van GGD West-Brabant en GGD Hart voor Brabant. Met het vaststellen van de visie zijn beide organisaties nog intensiever gaan samenwerken. Beide GGD-en zien dat de kracht van versterkte samenwerking is dat de kwaliteit van dienstverlening behouden kan blijven en meer gezondheidsimpact gerealiseerd kan worden. De GGD start in de komende periode een proces om deze samenwerking verder vorm te geven. Uw raad wordt hierin ook betrokken en kan een zienswijze hierop indienen. Wij vinden het van belang dat in deze samenwerking lokale kennis en contacten behouden blijven en het belang van inwoners voorop blijft staan. De GGD onderschrijft dit. Risico’s Gezondheid vormt de basis voor een goed en fijn leven. De GGD zet zich in om de gezondheid van inwoners te beschermen, te verbeteren en te bewaken.

Zowel voor groepen (collectief) als voor individuen en zowel fysiek als online en digitaal. We hebben daarbij te maken met grote uitdagingen, niet iedereen heeft gelijke kansen op een goede gezondheid en een ongezonde leefstijl en leefomgeving zorgen voor meer ziektes. Tegelijkertijd vergrijst de bevolking, is er minder (zorg-)capaciteit en

10

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

daalt de vaccinatiebereidheid. Preventie is dé manier om deze gezondheidsuitdagingen aan te pakken. Tegelijkertijd voelen we als gemeente ook de financiële druk omdat incidentele middelen mogelijk wegvallen zoals bijvoorbeeld het GALA budget voor de ‘Aanpak overgewicht en obesitas’ van ruim 150 k. Transitieplan “Op weg naar een toekomstbestendige GGD” De GGD heeft in 2024 het transitieplan ‘Toekomstbestendige GGD’ opgesteld om financieel gezond te blijven en een besparing van 3% te realiseren. Dit plan vormt een solide basis om toekomstige uitdagingen aan te gaan. De GGD is kritisch op zijn uitgaven en blijft terughoudend met structurele kostenverhogingen. Dit kan effect hebben op de dienstverlening. Het risico bestaat dat nieuwe taken worden toegevoegd zonder dat duidelijk is wat minder wordt gedaan en wat de impact hiervan is. Daarnaast is er het risico dat de kostenbesparingen die worden verwacht, tegenvallen. Overheveling SPUK-regelingen naar het gemeentefonds De keuzes van het Rijk rondom het landelijke beleid publieke gezondheid en de financiering hiervan vormen een risico. Het risico wat we hierin zien is de overheveling SPUK-regelingen naar het gemeentefonds met een bezuiniging van 10%. Mogelijk zorgt dit ervoor dat de GGD het huidige takenpakket niet op eenzelfde wijze kan continueren en kritisch moet zijn op de uitvoering.

Enkele weken geleden is bekend gemaakt dat er per 2026 ten minste 10% bezuinigd wordt op de specifieke uitkering (SPUK) Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg en PrEP. De effecten hiervan op ’s-Hertogenbosch en de regio Hart voor Brabant worden nu in kaart gebracht en voorgelegd aan het algemeen bestuur van de GGD Hart voor Brabant. Vanzelfsprekend zullen wij u ook over de effecten in ’s-Hertogenbosch informeren. Risicobeheersing

11

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Met het strategische meerjarenprogramma ‘Toekomstbestendige GGD’ richt de GGD zich op de uitdagingen en risico’s. Daarnaast draagt samenwerken ook bij aan een efficiënte en doelmatige bedrijfsvoering. Dat doet de GGD Hart voor Brabant onder andere met de GGD West-Brabant waarbij ze gebruik maken van elkaars capaciteiten en werkwijzen en trekken ze samen op bij grote investeringen. Tweemaal per jaar zal verantwoording worden afgelegd door middel van voortgangsrapportages. Wanneer de plannen leiden tot wijzigingen in de dienstverlening, zullen deze wijzigingen aan het Algemeen Bestuur worden voorgelegd als een bestuurlijke keuzemogelijkheid. Financiën De gemeentelijke bijdrage aan de GGD per inwoner is in 2026 € 46,01. Dit is inclusief de indexering van 2,57 % wat leidt tot een extra bedrag van € 1,15 per inwoner. Voor het bepalen van de indexering wordt het systeem van de gemeente Tilburg gehanteerd zoals vastgesteld in de Gemeenschappelijke Regeling GGD Hart voor Brabant. De kosten van de aanpassing van het contactschema van het Rijksvaccinatieprogramma zijn op dit moment nog niet bekend. Omschrijving

Bedrag

Gemeentelijke bijdrage basispakket vastgestelde begroting 2025 (per inwoner) Aanpassingen contactschema Rijksvaccinatieprogramma (RVP) Indexering 2026 (2,57%) Overheveling SPUK-regelingen naar gemeente Gemeentelijke bijdrage basispakket 2026 (per inwoner)

€ 44,86

12

€ PM incidenteel € 1,15 € PM € 46,01

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Specificatie Begroting 2026 inwonerbijdrage De aanpassingen in 2026 voor het rijksvaccinatieprogramma, hebben netto geen effect op de gemeentelijke begroting omdat gemeenten hiervoor gecompenseerd worden door het Rijk. Het totale bedrag voor 2024 komt hiermee voor onze gemeente op € 7.433.238,- (berekend op het aantal inwoners per 31-12-2024 van 161.557). De plustaken worden in dit schema niet benoemd, omdat deze per gemeente apart worden ingekocht. Duurzaamheid De GGD zet stappen richting een duurzame toekomst en heeft met de ondertekening van de Green Deal Duurzame Zorg 3.0 de ambities op duurzaamheid versterkt. De voetafdruk wordt verkleind door slimmer en duurzamer te werken met herbruikbare materialen, groenere groepsvaccinaties, duurzame mobiliteit en gezonde en duurzame voeding. Ook betere hitteregulatie op locaties is een aandachtspunt. Daarnaast stimuleert de GGD inwoners, gemeenten en ketenpartners bijvoorbeeld met voorlichting over duurzame gezondheid, groenere wijken en praktische adviezen over hoe om te gaan met hittestress. Participatie en communicatie Participatie N.v.t.

13

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Communicatie De zienswijze op de begroting 2026 wordt na vaststelling in de raadsvergadering kenbaar gemaakt aan de GGD. Het Algemeen Bestuur van de GGD stelt vervolgens de begroting 2026 vast tijdens de vergadering van het Algemeen Bestuur van 2 juli 2025. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5.

GGD Hart voor Brabant Begroting 2026 ‘Samen sterk voor toekomstbestendige publieke gezondheid’. Kaderbrief 2026 GGD Hart voor Brabant Jaarstukken 2024 GGD Hart voor Brabant Cijfers 2024 per gemeente GGD HvB Concept antwoordbrief Begroting 2026 GGD HvB

Registratienummer

17747120

14

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

H.M.M. Vermin Commissie Sociaal : 18 juni 2025 MO/VOLW/O&R M.H.A.M. van Gerwen m.vangerwen@s-hertogenbosch.nl 06-27655078

15

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 17747120 Raadsvergadering 1 juli 2025 Onderwerp

Zienswijze Begroting 2026 GGD Hart voor Brabant ‘Samen sterk voor toekomstbestendige publieke gezondheid’

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van, van het college, van 26 mei 2025 besluit: de zienswijze op de begroting 2026 van de GGD Hart voor Brabant vast te stellen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch- van datum 1 juli 2025, De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De Griffier,

De voorzitter,

16

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

ValidSigned door drs. W.G. Amesz op 02-07-2025

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

17

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704