Raadsvoorstel g H73_def

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

14799565 9 mei 2023

Onderwerp

Raadsvoorstel HUIS73 Vaststellen van het Voorlopig Ontwerp en bijbehorend Programma van Eisen voor de toekomstige huisvesting van Huis73 en het ter beschikking stellen van het benodigd krediet voor het uitwerken van het Voorlopig Ontwerp tot een Uitvoeringsgereed Ontwerp en het aansluitend realiseren van de renovatie van de Hinthamerstraat 72 en 74 tot de toekomstige huisvesting van Huis73.

Voorgesteld besluit Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1.

Het vaststellen van het Voorlopig Ontwerp en bijbehorend Programma van Eisen als basis voor de uitwerking tot en met een Uitvoeringsgereed Ontwerp, ten behoeve van het realiseren van de nieuwe huisvesting van Huis73;

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

2.

Het project over te hevelen naar de uitvoeringsfase binnen het structuurfonds;

3.

Een krediet beschikbaar te stellen ad € 30,07 mln. ten laste van het structuurfonds voor de realisatie van de nieuwe huisvesting van Huis73;

4.

De toegekende subsidies (Subsidie Instandhouding Monumenten en subsidieregeling Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed) beschikbaar te stellen als krediet voor een bedrag ad € 2,09 mln.;

5.

Het restantbedrag van het huidige voorbereidingskrediet voor de planuitwerking tot een Voorlopig Ontwerp en bijbehorend Programma van Eisen (oorspronkelijk € 1,2 mln.) toe te voegen aan het uitvoeringskrediet;

6.

Het opnemen van een projectreservering á € 1,1 mln. in het Structuurfonds voor onvoorziene verdere loon- en prijsstijgingen t.g.v. inflatie en de Oekraïne-oorlog;

7.

Een aanvullend krediet beschikbaar te stellen ad € 0,92 mln. ten laste van het structuurfonds voor het verdergaand verduurzamen van de panden Hinthamerstraat 72 en 74 van Label B naar niveau Label A/het (geheel danwel vrijwel) gasloos maken van Huis73.

Aanleiding Ten tijde van het beschikbaar stellen van het voorbereidingskrediet voor de verdere planuitwerking voor Huis73 zegden wij u toe na afronding van het Voorlopig Ontwerp en het bijbehorend Programma van Eisen, deze ter goedkeuring aan u voor te leggen. Daarbij hebben wij u eveneens aangegeven op dat moment een voorstel te zullen doen voor het beschikbaar stellen van het aanvullend benodigd voorbereidingskrediet en het uitvoeringskrediet. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Op 13 juli 2021 stelde u een voorbereidingskrediet van € 1,2 mln. ter beschikking voor de verdere planuitwerking voor de toekomstige huisvesting van Huis73 tot een Voorlopig Ontwerp. Dit Voorlopig Ontwerp, met bijbehorend Programma van Eisen, is nu afgerond en wij zijn enthousiast om dit plan aan u te presenteren. Een aantrekkelijk ontwerp, passend bij ’s-Hertogenbosch als geheel en bij de directe omgeving van het (dwaalgebied van het) Jeroen Bosch Kwartier in het bijzonder. Een plan dat daarbij zeker ook recht doet aan en zorgvuldig omgaat met de monumentale gebouwen waarin Huis73 gehuisvest is. Niet alleen het College is blij met het voorliggende plan. Ook Huis73 is enthousiast. Het plan is in nauwe samenwerking met hen ontwikkeld en is in lijn met de ambitie en toekomstvisie van Huis73. Het plan stelt Huis73 in staat om verder uit te groeien tot die geliefde en gewaardeerde plek waar écht alle Bosschenaren en bezoekers van onze stad graag komen. Wij leggen het Voorlopig Ontwerp en bijbehorend Programma van Eisen (bijlage 1 en 2) hiermee aan u ter goedkeuring voor en vragen u daarbij om het aanvullend benodigde krediet voor verdere planuitwerking en realisatie ter beschikking te stellen.

Beoogd doel Realisatie van een multifunctionele hoofdvestiging van Huis73. Een plek voor alle inwoners van ’s-Hertogenbosch van alle leeftijden. Om talenten verder te ontwikkelen, laaggeletterdheid tegen te gaan, leesplezier te vergroten of muziek te maken. Een plek waar inwoners digitale en 21 e eeuwse vaardigheden kunnen leren. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De bibliotheek en de Muzerije zijn in 2019 gefuseerd tot Huis73. Hoewel de genoemde organisaties inmiddels als één organisatie functioneert, is de huisvesting hierop nauwelijks aangepast (anders dan de realisatie van een beperkte doorbraak op de begane grond). Met de huidige opgave worden de eeuwenoude en rijksmonumentale panden samengevoegd en door ontwikkeld tot één bruisende nieuwe hoofdvestiging van Huis73, een ensemble van monumentale panden, goed ingebed in het omliggende Jeroen Bosch Kwartier. De opgave betreft de renovatie en (beperkte) restauratie, herontwikkeling en herinrichting van de Hinthamerstraat 72 en 74 tot een geliefde en gewaardeerde plek waar écht alle Bosschenaren en bezoekers van de stad graag komen. Een cultureel en educatief knooppunt in de stad, waar alle diensten en activiteiten op inspirerende en uitnodigende wijze in elkaar overvloeien. Toekomstbestendig, toegankelijk en innovatief, waar oud en nieuw samen komen in een duurzaam gebouw. Een gebouw dat Huis73 in staat stelt om haar missie zo optimaal mogelijk uit te voeren en haar doelgroep(en) zo goed mogelijk te bedienen.

Relevante besluitgeschiedenis 





24 mei 2022 – Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch https://www.s-hertogenbosch.nl/fileadmin/Website/Stad_bestuur/Bestuur/Bestuursakkoord/ Bestuursakkoord_gemeente__s-Hertogenbosch_2022-2026.pdf 13 juli 2021 – Aanvraag voorbereidingskrediet huisvesting Huis73 https://s-hertogenbosch.raadsinformatie.nl/document/10278398/1/5fb03e7c-f51b-4eba-8c453ac61cd336f2 2 april 2019 - Proces uitwerking huisvesting Babel https://s-hertogenbosch.raadsinformatie.nl/document/7371580/1/862c181c-5476-40f0-b612www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

7163001d9593

Argumenten 1. Vaststellen Voorlopig Ontwerp en Programma van Eisen, om reden van passendheid bij de inhoudelijke doelstellingen van zowel Huis73 als gemeente ‘s-Hertogenbosch: Passend bij de inhoudelijke doelstellingen van Huis73: Met het beschikbaar stellen van het voorbereidingskrediet heeft u gekozen voor een uitwerkingsscenario waarin – met gelijkblijvende gemeentelijke subsidie - niet alleen de noodzakelijke onderhoud- en renovatiewerkzaamheden worden uitgevoerd, maar waarin ook wordt ingezet op de functionele, fysieke en ruimtelijke integratie van de gebouwen op de Hinthamerstraat 72 en 74. Passend bij de inhoudelijke doelstellingen die Huis 73 heeft, namelijk de realisatie van een multifunctioneel cultureel-educatief instituut met:       

Een centraal gelegen en duurzaam gebouw, volledig toegerust op de toekomst; Synergie tussen functies en activiteiten binnen de panden en ruimte voor gewenste activiteiten; Een eigentijds aanbod gericht op zelfontplooiing en talentontwikkeling van alle inwoners; Een beter toegankelijke hoofdvestiging met veel meer beschikbare ruimte voor een breed publiek; Een plek waar jong en oud zelfstandig kunnen werken en kunnen genieten van cultuur. Een verbeterde ontsluiting en toegankelijkheid voor een breed publiek; Een veilige en duurzame huisvesting voor Huis73, met een goed basis comfort voor gebruikers en bezoekers; www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Het voorliggend Voorlopig Ontwerp voldoet volledig aan deze doelstellingen. Op een verfijnde en zorgvuldige wijze voorziet het ontwerp in een vergaande ruimtelijke integratie van de bibliotheekfunctie, werkplaatsen, ateliers, themakamers, onderwijsruimten en podia. Dit resulteert in een aantrekkelijke, toegankelijke en stimulerende omgeving. Een omgeving die afgestemd is op de behoeften van de bezoekers en die prikkelt en uitnodigt tot talentontwikkeling, zelfstandig of met deskundige begeleiding, waarbij volop interactie tussen functies, programma’s en faciliteiten ontstaat. Voor Huis73 betekent deze ontwikkeling een grote vooruitgang. De totaal beschikbare publieksruimte groeit met ca. 1.000 m2 en het aantal studie-/werkplekken wordt ruimschoots verdubbeld, waarbij de diversiteit aan soorten studie-/werkplekken sterk verbetert. In de toekomst is er veel meer keuzemogelijkheid om individueel of in groepsverband, in volledige stilte of in een levendige omgeving te werken of studeren. Passendheid bij de gemeentelijke doelstellingen: Wij beogen met de plannen primair om een goede huisvesting voor Huis73 te realiseren, waarmee zij naast de uitvoering van de gemeentelijke wettelijke taak van bibliotheekwerk ook haar maatschappelijke rol in de stad zo goed als mogelijk kan invullen.

Daarnaast kennen we met deze planontwikkeling ook een aantal aanvullende gemeentelijke ambities:     

Het uitvoeren van noodzakelijk en gepland onderhoud en het verduurzamen van de panden Hinthamerstraat 72 en 74; Het behouden en voor een breder publiek toegankelijk maken van belangrijk erfgoed van ’sHertogenbosch; Het geven van een impuls aan de binnenstad; Het bijdragen aan de versterking van de lokale economie; Een bijdrage leveren aan het aantrekkelijker maken van de Hinthamerstraat en directe omgeving van het Jeroen Bosch Kwartier; www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Ook aan deze ambities geeft het voorliggend Voorlopig Ontwerp een passende invulling:

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Onderhoud en Verduurzaming Al het benodigd onderhoud van beide panden (in hoofdzaak nr. 72, nr. 74 is in 2008 nog gerenoveerd en sindsdien goed onderhouden) is opgenomen in de plannen. En beide panden worden ingrijpend verduurzaamd tot energielabel B (huidige labels zijn G (nr. 72) en F (nr. 74). Verdergaande verduurzaming naar energielabel A, waarbij Huis73 naar verwachting ook gasloos/vrijwel gasloos gemaakt kan worden, is mogelijk maar vraagt een aanvullende financiering (zie kanttekening 6). Erfgoed: Het Voorlopig Ontwerp vormt een goede basis voor een verdere aanpak die recht doet aan de rijke bouwen cultuurhistorische waarden van beide rijksmonumentale panden. De nieuwe laag in ingrepen, materiaal en kleur voegt extra kwaliteit toe. Bovendien wordt een groot deel van de monumentale zolders van nr. 72 voor publiek ontsloten, waardoor dit historisch erfgoed nog meer publiek toegankelijk wordt dan in de huidige situatie. In zijn totaliteit neemt het aantal m2 publieksruimte met ca. 1.000 m2 toe. Door het verwijderen van latere toevoegingen als het dak op de binnenplaats van de Hinthamerstraat 72 en de lift met bijbehorend trappenhuis op de Hinthamerstraat 74, gaat de bezoeker de afzonderlijke monumentale panden waaruit het complex is opgebouwd meer ervaren.

Economie Investeren in Huis73 sluit aan bij de doelstellingen van onze gemeente die vastgelegd zijn in de nota’s ‘Economisch perspectief brede binnenstad’ en ‘Stad van ontmoeting 's-Hertogenbosch op weg naar 2035’. Denk dan Afzonderlijke monumentale panden aan het aantrekkelijk maken van de worden weer herkenbaar. binnenstad voor veel doelgroepen, het bevorderen van bezoekersaantallen en www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

inclusie, het bevorderen van kansengelijkheid en talentontwikkeling, broedplaatsen en makerslabs, het bieden van sociale ontmoetingen, experimenteren, ontwikkelen van digitale vaardigheden en data-science, relaties met wijken, scholen en bewonersinitiatieven en het aantrekkelijk maken van de Hinthamerstraat en directe omgeving c.q. het Jeroen Bosch Kwartier. Met het investeren in Huis73 dragen we op meerdere manieren bij aan de lokale economie. Enerzijds wordt door de investering werk gecreëerd en blijft de binnenstad aantrekkelijk voor toeristen, winkelend publiek en bewoners. Anderzijds is het een investering in de (komende) beroepsbevolking. Huis73 draagt bij aan een open, inclusieve samenleving en zet zich in voor de zelfontplooiing en talentontwikkeling van alle inwoners, o.a. door bevordering van lees- en digitale vaardigheden e.d. Impuls voor cultuur- en talentontwikkeling Met de voorgestelde ontwikkeling van de huisvesting Huis73, wordt de fusie van het voormalige Babel en de Muzerije fysiek afgerond. Dit resulteert in een vernieuwend huisvestingsconcept waarin cultuur en bibliotheek zich door het gehele pand vermengen. Huis73 verwacht dat dit zich zal vertalen naar sterk stijgende bezoekersaantallen (nu 1.250/dag, in de toekomst 2.000/dag).

Dit betekent, in combinatie met de groei van het aantal m2’s publieksgebied en het aantal studieplaatsen (1.000 m2 publieksgebied extra, ruime verdubbeling van het aantal studieplaatsen) dat er meer ruimte ontstaat voor cultuur, studie en lezen. Dit is een belangrijke impuls voor cultuur- en talentontwikkeling in de stad en in het bijzonder voor het tegengaan van verdere ontlezing in ’s-Hertogenbosch. In ’s-Hertogenbosch is 9% van de bevolking laaggeletterd. Goed kunnen lezen is nodig om mee te kunnen doen in onze samenleving. Laaggeletterdheid kost de samenleving 1 miljard euro (Bron Stichting Lezen en schrijven, 2017) In een groot recent Europees onderzoek (PISA) eindigden Nederlandse jongeren op de allerlaatste plaats als het om leesplezier gaat. Met een goed verankerde en toegankelijk voorziening, stimuleren we lees- en taalontwikkeling voor iedereen in de stad. AFBEELDING VOLGT NA COLLEGEBEHANDELING/VOOR TOEZENDING RAAD

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Impuls voor de binnenstad en de directe omgeving in het bijzonder: Met de verdere uitwerking van het Voorlopig Ontwerp wordt naar onze verwachting een onderscheidende, laagdrempelige voorziening met bibliotheek en amateurkunst gerealiseerd. Een voorziening die zowel inhoudelijk als qua sfeer (gehuisvest in een complex van monumentale panden waarvan de eeuwenoude geschiedenis ervaren wordt) echt past bij ’s-Hertogenbosch en waarvan Huis73 verwacht dat deze leidt tot een stijging van het aantal bezoekers tot ruim 2.000 bezoekers per dag. Dit geeft een impuls aan de binnenstad als geheel en aan de directe omgeving in het bijzonder. In het ontwerp wordt met verschillende ingrepen de relatie gezocht met de directe omgeving van de St. Josephstraat (gevelopeningen en extra entree), Hinthamerstraat (binnenhof met toevoeging van grote vensters in de doorgang) Nieuwe relatie met de en de Binnendieze (realiseren van een Hinthamerstraat middels binnenhof. directere connectie vanuit de Hofzaal met de Binnendieze en het publiek toegankelijk maken van de bestaande serre aan de Binnendieze ter hoogte van de Boerenmouw). Ook zijn de mogelijkheden verkend voor het verbeteren van de relatie met de Binnendieze middels het realiseren van een verbeterde entree en het realiseren van een aantrekkelijke buitenruimte aan de Binnendieze.

Tot slot wordt binnen het gebouw voortgebouwd op het karakter van het Jeroen Bosch Kwartier als ‘dwaalgebied’. Toekomstige bezoekers worden, door het vergaand integreren van functies, op natuurlijke wijze uitgedaagd om door het gehele ensemble van monumentale panden heen te ‘dwalen’, waarbij de www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

leesbaarheid en beleefbaarheid van de afzonderlijke panden binnen het ensemble en de onbebouwde ruimte daartussen wordt verbeterd. 2. Het project over te hevelen naar de uitvoeringsfase binnen het Structuurfonds, ten einde het project ook daadwerkelijk te kunnen gaan realiseren; Ten tijde van het beschikbaar stellen van het voorbereidingskrediet voor Huis73 zegden wij u toe na afronding van het Voorlopig Ontwerp en het bijbehorend Programma van Eisen, deze ter goedkeuring aan u voor te leggen. Daarbij hebben wij u eveneens aangegeven op dit moment een voorstel te doen voor het beschikbaar stellen van het aanvullend benodigd uitvoeringskrediet. Het vervolg van het project bestaat uit het verder door ontwikkelen van de plannen tot een Uitvoeringsgereed Ontwerp, het contracteren van een aannemer en het voorbereiden en daadwerkelijk uitvoeren van de renovatie en herontwikkeling van de Hinthamerstraat 72 en 74 (Realisatiefase). Om die reden stellen wij u dan ook voor het project over te hevelen naar de uitvoeringsfase van het Structuurfonds. 3. Het beschikbaar stellen van een aanvullend uitvoeringskrediet ter hoogte van € 30,07 mln., ten einde het project ook daadwerkelijk te kunnen realiseren; In het raadsvoorstel van 13 juli 2021 hebben wij u gevraagd een voorbereidingskrediet ter hoogte van € 1,2 mln. ter beschikking te stellen.

Daarbij hebben wij eveneens aangegeven de totale stichtingskosten voor het project in te schatten op € 28,8 mln. (incl. 1,2 mln. voorbereidingskrediet en € 0,43 mln. voor de planstudiefase). Het voorliggend Ontwerp ligt in lijn met deze raming, uitgaande van de loon- en prijsstijgingen zoals deze destijds geprognosticeerd werden. Als bekend is de samenleving sinds de zomer van 2021 geconfronteerd met enorm hoge inflatie en een oorlog in Oekraïne welke grote invloed heeft op de prijsontwikkelingen in de bouwsector. De meerkosten voor het project ten gevolge van deze ontwikkelingen bedragen € 2,9 mln.. Dit betreft meerkosten ten opzichte van de in 2021 gehanteerde (destijds marktconforme) prognose voor loon- en prijsstijgingen. Deze meerkosten kunnen niet www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

binnen het taakstellend budget van € 28,8 mln. worden opgevangen en resulteren daarom in een totaal taakstellend stichtingskostenbudget á € 31,7 mln., waarvan reeds € 1,2 mln. als voorbereidingskrediet beschikt is en reeds € 0,43 mln. voor de planstudiefase beschikt is. Daarom stellen wij u voor het krediet aanvullend te verhogen met € 30,07 mln. (= € 31,7 mln. -/- € 1,2 mln. -/- € 0,43 mln. = € 30,07 mln.) en dit krediet – ten laste van het Structuurfonds - ter beschikking te stellen. Wij willen uw raad volledig inzicht geven in de financiële onderleggers zonder daarmee de gemeentelijke positie als opdrachtgever/contractpartner van de aannemer (in de toekomst) te schaden. De volgende documenten worden daarom per 1 april 2023 onder geheimhouding ter inzage gelegd voor de raadsleden: a. ‘Stichtingskostenoverzicht Huis73’, d.d. 26-02-2023; b. Meerkosten t.g.v. inflatie en Oekraïne-oorlog’, d.d. 02-02-2023. Deze stukken geven een nader inzicht in de onderbouwing van het gevraagde uitvoeringskrediet. Een openbaarmaking van deze kostenopstellingen betekent een onverantwoord risico voor de toekomstige prijsvorming, het contracteren en het contractmanagement van de nog te selecteren aannemer, aangezien dit de positie van de gemeente als (privaatrechtelijk) contractpartner/opdrachtgever onwenselijk schaadt. 4.

Toegekende subsidies beschikbaar stellen Voor dit project zijn de afgelopen periode een tweetal subsidies verkregen. Dit betreft een SIM-subsidie (Subsidie Instandhouding Monumenten) en een DUMAVA-subsidie (subsidieregeling Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed). Het totale subsidiebedrag bedraagt € 2,09 mln., waarvan € 0,17 mln. specifiek beschikt is voor de verduurzaming tot label A. Deze subsidiebedragen zijn specifiek project gerelateerd en worden om die reden ook voor dit project beschikbaar gesteld.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

5. Het bedrag van het bestaande voorbereidingskrediet (€ 1,2 mln.) en het beschikte krediet voor de planstudiefase (€ 0,43 mln.) toe te voegen aan het uitvoeringskrediet omdat deze onderdeel zijn van de totale investeringskosten; Als onder argument 3 reeds aangegeven zijn de reeds beschikte bedragen voor de planstudiefase en de ontwikkeling van het Voorlopig Ontwerp, onderdeel van de totale investeringskosten à € 31,7 mln. Om die reden stellen wij voor deze kosten toe te voegen aan het uitvoeringskrediet. 6. Het opnemen van een projectreservering à € 1,1 mln. in het Structuurfonds voor op dit moment onvoorziene verdere loon- en prijsstijgingen t.g.v. inflatie en de Oekraïne-oorlog ten einde tegenvallers op dit vlak te kunnen opvangen; In het project wordt gerekend met de op dit moment marktconforme indexaties voor de loon- en prijsontwikkeling. Deze zijn ondermeer gebaseerd op de inschattingen van de BDB (kenniscentrum bouwkostendata). Dit betreft vanzelfsprekend een prognose, welke in de praktijk ook kan tegenvallen. Om die reden stellen wij u voor om gezien de huidige onzekere marktsituatie in het Structuurfonds een aanvullende projectreservering op te nemen ter hoogte van € 1,1 mln.

waarop in de toekomst alleen aanspraak wordt gemaakt wanneer de loon- en prijsstijgingen in de praktijk daadwerkelijk ook hoger blijken te zijn dan hetgeen nu gehanteerd wordt in de stichtingskostenraming. In een dergelijke situatie zullen wij u actief informeren over het aanwenden van deze projectreservering. 7. Een aanvullend krediet beschikbaar stellen ad € 0,92 mln. ten laste van het structuurfonds voor het verdergaand verduurzamen van de panden Hinthamerstraat 72 en 74 tot het niveau Label A/het (geheel danwel vrijwel) gasloos maken van Huis73; Het voorliggend Voorlopig Ontwerp voorziet in een verduurzaming van de panden Hinthamerstraat 72 en 74 tot energielabel B. Dit is voor beide panden een flinke kwaliteitssprong aangezien Hinthamerstraat 72 nu een energielabel G en Hinthamerstraat 74 een energielabel F kent. Voor het gemeentelijk vastgoed is de ambitie dat bestaande gebouwen minimaal het energielabel B verkrijgen. Het voorliggend ontwerp voorziet hier in. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

In juli 2021 was de verwachting dat energielabel B het maximaal haalbare niveau van verduurzaming zou zijn. Tijdens de planvorming is gebleken dat het ook mogelijk is om de panden gasloos/vrijwel gasloos te maken en te verduurzamen tot het niveau van energielabel A. Om te bepalen of het volledig gasloos maken van de panden mogelijk is, zijn aanvullend onderzoek en verdergaande planuitwerking nodig. Mogelijk is voor piekmomenten nog een beperkte gasaansluiting nodig. De meerkosten voor deze verdere verduurzaming bedragen € 0,92 mln. Door deze verdere verduurzaming mee te nemen in het project, zullen de kosten lager zijn dan wanneer hiertoe te zijner tijd alsnog wordt besloten. Uitvoering kan nu eenvoudiger gezien de integratie met andere werkzaamheden en de situatie dat de panden tijdens de bouw vrijwel niet in gebruik zijn. Wij stellen u daarom voor om dit als aanvullend krediet ter beschikking te stellen, waarmee de exploitatie van Huis73 onafhankelijk van gas wordt en de panden vergaand verduurzaamd worden. Kanttekeningen en risico’s 1. Sluitende exploitatie Huis73 vanaf 2026 is aannemelijk Uitgangspunt voor de planvorming is dat Huis73 in de toekomstige huisvesting een sluitende exploitatie kan draaien, uitgaande van een gelijkblijvende subsidie van de gemeente. De exploitatie van Huis73 is van veel zaken afhankelijk, waaronder landelijk beleid m.b.t.

bibliotheken en cultuureducatie. Ook de inhoudelijke planontwikkeling voor de toekomstige huisvesting kent een nauwe samenhang met de toekomstige exploitatie. Het voorliggend Voorlopig Ontwerp biedt een eerste basis voor inschattingen m.b.t. de toekomstige exploitatie, maar deze worden gerichter gemaakt naar gelang het ontwerp verder uitgewerkt is. Huis73 heeft het volste vertrouwen dat het voorliggende plan hun ontwikkeling gaat steunen en stimuleren en verwacht dat de plannen leiden tot een stijging van de bezoekersaantallen van 1.250 tot 2.000 per dag. In bijlage 3 ontvangt u een conceptbegroting op hoofdlijnen voor een regulier jaar na 2026. Op basis van de huidige kennis denken wij dat het aannemelijk is dat een sluitende exploitatie bij gelijkblijvende subsidie voor de jaren na www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

opening mogelijk is. Tegelijkertijd blijven wij gedurende de verdere planvorming ook nadrukkelijk over de exploitatie in gesprek met Huis73, waarbij deze haar toekomstige exploitatieplan doorlopend blijft actualiseren. 2. Taakstellend budget voor tijdelijke huisvesting Gedurende de bouwperiode (ca. 1,75 – 2 jaar) is de huidige locatie van Huis73 grotendeels gesloten. Met tijdelijke maatregelen wordt een groot deel van de muziek- en de keramiek-lokalen zoveel mogelijk in gebruik gehouden. Voor alle overige functies van Huis73 wordt naar alternatieve locaties gezocht. Voor de tijdelijke huisvesting (zowel ter plaatste van de Hinthamerstraat 74 als elders) is een taakstellend bedrag van € 520.000 opgenomen (inclusief verhuiskosten, exclusief huur). 3. Uitwerking van Voorlopig Ontwerp naar Uitvoeringsgereed ontwerp vraagt om uiteenlopende vervolgafstemming. De Voorlopig Ontwerpfase is een relatief vroege planfase in het gehele planvormingsproces. In deze fase zijn wij het benodigd overleg met uiteenlopende stakeholders gestart (zoals vergunningverleners, brandweer, voormalige architect, de Welstands- en Monumentencommissie en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed). De eerste overleggen waren goed en deze zullen worden voortgezet en waar nodig uitgebreid in de volgende ontwerpfasen.

Mocht blijken dat benodigde consensus met stakeholders binnen de kaders van uw besluitvorming niet mogelijk is, dan zullen wij u daarover informeren. Vooralsnog is dat niet aan de orde. 4. BTW-afspraken met de belastingdienst zijn nog niet definitief gemaakt Het project Huis73 is bijzonder als het gaat om de mate waarin BTW onderdeel vormt van de totale stichtingskosten. Dit komt doordat de afzonderlijke ruimten binnen de toekomstige huisvesting afwisselend BTWbelaste en BTW-vrijgestelde activiteiten faciliteren. Dit heeft zijn consequenties voor de mate waarin met BTW gerekend moet worden binnen de stichtingskosten. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Vooralsnog wordt rekening gehouden met ruim € 1,7 mln. kostenverhogende BTW. De onderbouwing hiervan is afgestemd met de gemeentelijk concernfiscalist, maar moet nog definitief overeengekomen worden met de Belastingdienst. Het risico bestaat dat de Belastingdienst niet akkoord gaat met de voorgestelde bepaling van de hoogte van de totale kostenverhogende BTW. Dit risico beheersen we door enerzijds niet de grens in ons voordeel op te zoeken v.w.b. de berekening van de kostenverhogende BTW. Wij hebben deze naar redelijkheid berekend en niet toegerekend naar de voor de gemeente zo gunstig mogelijke berekeningswijze. Anderzijds hebben wij in de stichtingskosten specifiek voor BTW nog een aparte post onvoorzien van € 100.000 opgenomen, voor het geval dat de Belastingdienst een voor de gemeente negatievere berekenwijze voorstaat. Gedurende de Definitief Ontwerpfase wordt getracht overeenstemming te bereiken met de Belastingdienst over de voorgestelde wijze van berekenen. Eerder kon dit niet, omdat pas bij afronding van het VO duidelijk was welke functie op welke plek in het gebouw gehuisvest gaat worden. 5. Verbetering entreezone Binnendieze In het ontwerpproces is onderzocht hoe de relatie tussen Huis73 en de Binnendieze kan worden verbeterd door gebouw gebonden maatregelen of door maatregelen in de directe omgeving van Huis73.

Dit onderzoek heeft geresulteerd in een ontwerpvoorstel aangaande de entree van Huis73 aan de Binnendieze. Dit ontwerpvoorstel is als bijlage 4 toegevoegd aan dit raadsvoorstel en betreft het vervangen van de bestaande loopbrug tussen Huis73 en de achterliggende parkeergarage door een alternatieve steigerverbinding. Deze verbetering van de entreezone aan de Binnendieze is geen gebouw gebonden ingreep, maar zorgt wel voor een meer volwaardige entree en een betere relatie met de Binnendieze. De ingreep sluit daarbij nauw aan op de verbeteringen welke in het pand worden gerealiseerd om deze entree sterk te verbeteren. Deze ingreep wordt vanuit de invalshoek van stedenbouw en erfgoed sterk bepleit. De verbetering van de entreezone aan de Binnendieze vormt, naar de mening van het College, een waardevolle aanvulling op de opgave en zal om die reden in de verdere planvorming meegenomen en gerealiseerd worden. De bijbehorende kosten (€ 160.000) worden uit de reguliere budgetten openbare ruimte gedekt. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

6. Onderzoek mogelijkheden verbetering aansluiting met de omgeving In het raadsvoorstel met betrekking tot het voorbereidingskrediet (juli 2019) hebben wij u aangegeven dat het wenselijk was om verder onderzoek te doen naar de mogelijkheden voor verbetering van de aansluiting van Huis73 op de direct omliggende omgeving middels niet-gebouw gebonden ingrepen in bijvoorbeeld de buitenruimte. Dit onderzoek heeft plaatsgevonden, en heeft vooralsnog geresulteerd in één specifiek ontwerpvoorstel aangaande de entree van Huis73 aan de Binnendieze (kanttekening 5). Daarnaast is het wel duidelijk dat het wenselijk is dat zowel de entreezone aan de Hinthamerstraat-zijde als de toekomstige entreezone aan de Sint Josephstraat-zijde aan kwaliteit winnen. Op dit moment is de kwaliteit van de buitenruimte op beide plekken beperkt ten gevolge van de overlast door grote hoeveelheden gestalde fietsen. Dit heeft vooralsnog niet geleid tot concrete ontwerpvoorstellen die ter besluitvorming kunnen worden voorgelegd. De mogelijkheid om de kwaliteit van de buitenruimte rondom de entrees te verbeteren, zal in het vervolg van het project verder onderzocht worden en kent ook een relatie met het traject rondom de toekomst Hinthamerstraat en Sint Joseph garage. 7.

Overdracht eigendom Hinthamerstraat 72 naar de gemeente In tegenstelling tot de Hinthamerstraat 74, is de Hinthamerstraat 72 op dit moment nog eigendom van Huis73. Met Huis73 is overeenstemming over het overdragen van het eigendom van dit pand aan de gemeente (voor € 1), zodra de gemeente het uitvoeringskrediet beschikbaar stelt. Daarmee realiseren we de situatie dat de gemeente met de voorgenomen investeringen in haar eigen vastgoed investeert en dat Huis 73 zowel de Hinthamerstraat 72 als 74 huurt bij de gemeente. Financiën Opbouw budget: Het totaal taakstellend budget voor dit project bedraagt € 31,7 mln. Dit is als volgt opgebouwd: www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

KOSTEN Planstudiefase (Benut deel ) Voorbereidingskrediet Uitvoeringskrediet

430.000 (a) 1.200.000 (b) 27.170.000

Totale Investeringskosten raadsbesluit 13 juli 2021

28.800.000

____________________

Extra prijsstijgingen t.o.v gecalculeerd in 2020

2.900.000 (c) _____________________

Bijgestelde investeringskosten d.d 01-03-2023

31.700.000 (taakstellend budget)

DEKKING "Reeds gedekt/beschikbaar gesteld uit het Structuurfonds": Planstudiefase (Benut deel) Voorbereidingskrediet

-430.000 -1.200.000 ____________________

-1.630.000

Benodigd krediet uit het structuurfonds OPTIES 1 | Verduurzaming tot label A

30.070.000 (d)

920.000 (e)

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

2 | Projectreservering loon- en prijsstijgingen tgv inflatie en de Oekraïne-oorlog" 1.100.000 (f) 3 | Verbetering entree aan de Binnendieze

160.000 (g)

Ad. a: In april 2019 is een krediet beschikbaar gesteld ter hoogte van € 0,53 mln. voor de planstudiefase i.c.m. het realiseren van een doorgang tussen de panden aan de Hinthamerstraat 72 en 74. Dit krediet is niet volledig benut. Uiteindelijk is hiervan € 0,43 mln. benut. Het resterende bedrag van € 0,1 mln. is vrijgevallen ten gunste van het Structuurfonds; Ad. b: In juli 2021 is een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld ter hoogte van € 1,2 mln. voor de verdere planuitwerking tot op het niveau van een Voorlopig Ontwerp met bijbehorend Programma van Eisen; Ad. c: Sinds de besluitvorming in juli 2021 heeft zich een zeer hoge inflatie voorgedaan en is de oorlog in Oekraïne uitgebroken. Deze ontwikkelingen leiden tot meerkosten ten opzichte van de in 2021 gehanteerde (en destijds marktconforme) prognose voor loon- en prijsstijgingen. Deze meerkosten bedragen € 2,9 mln., welke niet binnen het taakstellend budget van € 28,8 mln. kunnen worden opgevangen. Ad. d: Nu wordt gevraagd een uitvoeringskrediet beschikbaar te stellen ter hoogte van € 30,07 mln. voor de verdere uitwerking van het Voorlopig Ontwerp tot een Uitvoeringsgereed Ontwerp en daadwerkelijke realisatie van de plannen. Dit is inclusief een aanvulling ter hoogte van € 2,9 mln. (t.o.v. het oorspronkelijk beoogde budget) voor loon- en prijsstijgingen t.g.v.

van de hoge inflatie en de Oorlog in Oekraïne zoals deze zich sinds de besluitvorming in juli 2021 heeft voor gedaan. [besluit 3] Ad e: Indien uw raad ook akkoord gaat met het verduurzamen van de panden tot energielabel A ,dan wordt dit budget nog verhoogd met € 0,92 mln. Het totaal taakstellend budget voor het project bedraagt dan 32,62 mln. De volledige dekking komt ten laste van het Structuurfonds. [besluit 6] www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Ad f:

Ad g:

Wij stellen u voor om in het Structuurfonds een aanvullende projectreservering op te nemen ter hoogte van € 1,1 mln. waarop in de toekomst alleen aanspraak gedaan kan worden wanneer de loon- en prijsstijgingen in de praktijk daadwerkelijk hoger blijken te zijn dan hetgeen nu gehanteerd wordt in de stichtingskostenraming. [besluit 5] De verbeteringen van de entreezone aan de Binnendieze is geen gebouw gebonden ingreep, maar zorgt wel voor een meer volwaardige entree en een betere relatie met de Binnendieze. De ingreep sluit daarbij nauw aan op de verbeteringen welke in het pand worden gerealiseerd om deze entree sterk te verbeteren. De kosten van deze ingreep worden gedekt uit de reguliere budgetten openbare ruimte.

Subsidies: Voor dit project zijn de afgelopen periode een tweetal subsidies verkregen. Dit betreft een SIM-subsidie (Subsidie Instandhouding Monumenten) en een DUMAVA-subsidie (subsidieregeling Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed). Het totale subsidiebedrag bedraagt € 2,09 mln., waarvan € 0,17 mln. specifiek beschikt is voor de verduurzaming tot label A. Deze subsidiebedragen zijn verwerkt in bovenstaande kostenopstelling.

Geheimhouding: Het college heeft in haar vergadering van 21 maart 2023 gelet op artikel 55 eerste lid en artikel 25 tweede lid van de Gemeentewet besloten om geheimhouding op de volgende stukken over Huis73 op te leggen: a) b)

Stichtingskostenoverzicht Huis73; Meerkosten t.g.v. inflatie en Oekraïne-oorlog);

Deze stukken mogen niet openbaar gemaakt worden, omdat ze gedetailleerde financiële informatie bevatten die de onderhandelingspositie van de gemeente kunnen schaden. Het openbaar behandelen van deze stukken kan (in de www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

toekomst) schadelijk zijn voor bijvoorbeeld de onderhandelingspositie van de gemeente en daarmee voor de financiële belangen van de gemeente (in haar privaatrechtelijke rol als opdrachtgever/contractpartner van de aannemer). Het college heeft tot geheimhouding besloten op grond van het belang als neergelegd in artikel 5.1, tweede lid onder b en i van de Wet open overheid (Woo). Deze geheimhouding zal vervallen bij afronding project. Deze stukken zijn vanaf 1 april 2023 in te zien door raadsleden van de gemeente ’s-Hertogenbosch. In verband met een wetswijziging per 1 april 2023, is bekrachtiging van de geheimhouding door uw raad niet meer nodig.

Duurzaamheid Zie argument 7.

Participatie en communicatie Eind 2019 is de publiekscampagne ‘Bouw mee aan Huis73’ van start gegaan waarin gevraagd werd mee te denken en mee te bouwen aan Huis73 .In 2019 is vanuit Huis73 via de campagne ‘Bouw mee aan Huis73’ inwoners gevraagd om mee te denken over hun plek voor bibliotheek en cultuur. Het leverde veel reacties op. Die reacties vormden de basis voor het programma van eisen dat is opgesteld voor de verbouwing. De webpagina is nog steeds in gebruik en is tijdens het bouwproces de pagina binnen de website van Huis73 waarnaar verwezen wordt. Gedurende het proces laden we de term ‘Bouw mee aan Huis73’ op zo’n manier dat deze past binnen het proces.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Tijdens de ontwerp- en realisatiefase, creëren we verschillende communicatiemomenten om de diverse doelgroepen te informeren en betrekken bij het ontwerp voor de verbouwing van Huis73. Deze planning is dynamisch. Waar we communicatiekansen zien tijdens het ontwerpproces benutten we deze. Uw raad informeren wij regelmatig over de voortgang van de realisatie van de plannen voor Huis73 Wij doen dit via het raadsinformatiebulletin en halfjaarlijkse voortgangsrapportages.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Voorlopig Ontwerp Huis73; Programma van Eisen (VO-fase) Huis 73; Exploitatiebegroting op hoofdlijnen (regulier jaar na 2026); Ontwerpvoorstel verbetering entree zijde Binnendieze.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Registratienummer 14799565 Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

budgettair M.J.J. van der Geld Sociaal: 19 april 2023 SO/SB/MV/TEAM P en VA P. Zwart p.zwart@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 14799565 Raadsvergadering 9 mei 2023 Onderwerp

Raadsvoorstel HUIS 73

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van college van 21 maart 2023 : besluit: 1. 2. 3. 4. 5.

Het vaststellen van het Voorlopig Ontwerp en bijbehorend Programma van Eisen als basis voor de uitwerking tot en met een Uitvoeringsgereed Ontwerp, ten behoeve van het realiseren van de nieuwe huisvesting van Huis73; Het project over te hevelen naar de uitvoeringsfase binnen het structuurfonds; Een krediet beschikbaar te stellen ad € 30,07 mln. ten laste van het structuurfonds voor de realisatie van de nieuwe huisvesting van Huis73; De toegekende subsidies (Subsidie Instandhouding Monumenten en subsidieregeling Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed) beschikbaar te stellen als krediet voor een bedrag ad € 2,09 mln.; Het restantbedrag van het huidige voorbereidingskrediet voor de planuitwerking tot een Voorlopig Ontwerp en bijbehorend Programma van Eisen (oorspronkelijk € 1,2 mln.) toe te voegen aan het uitvoeringskrediet; www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

6.

7.

Het opnemen van een projectreservering á € 1,1 mln. in het Structuurfonds voor onvoorziene verdere loon- en prijsstijgingen t.g.v. inflatie en de Oekraïne-oorlog; Een aanvullend krediet beschikbaar te stellen ad € 0,92 mln. ten laste van het structuurfonds voor het verdergaand verduurzamen van de panden Hinthamerstraat 72 en 74 van Label B naar niveau Label A/het (geheel danwel vrijwel) gasloos maken van Huis73.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch van datum 9 mei 2023 De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De Griffier,

De voorzitter,

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704