Raadsvoorstel Cultureel Wijkenprogramma

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

17086864 10 december 2024

Onderwerp

Raadsvoorstel Subsidie Cultureel Wijkenprogramma Met dit raadsvoorstel ontwikkelen we in onze gemeente een Cultureel Wijkenprogramma, geïnitieerd door Stuurgroep Bossche Zomer. Met dit programma zorgen we voor meer verbinding, cohesie en begrip binnen onze gemeente. Ook geven we meer lading en zichtbaarheid aan 's-Hertogenbosch als Cultuurstad van het Zuiden.

Voorgesteld besluit Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: Het budget van € 342.870 voor de Bossche Zomer binnen de cultuurbegroting, voor een periode van vier jaar (2025-2028), te bestemmen voor het Cultureel Wijkenprogramma. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Aanleiding De stuurgroep Bossche Zomer wil middels het Cultureel Wijkenprogramma het succes van de Bossche Zomer voortzetten in een duurzaam programma, waarin er nog meer ingezet wordt op samenwerking in én met de verschillende wijken. Een programma dat vormgegeven wordt voor en met de inwoners in de gemeente. In tijden van corona heeft de Bossche Zomer door snel reageren een incidenteel en adhoc programma neergezet. Deze reactie was passend binnen de ontstane werkelijkheid. Het Cultureel Wijkenprogramma is een duurzame ontwikkeling hiervan, die ook past bij de investeringen die je moet doen om een programma te hebben, ook in wijken buiten het centrum van de stad. De Bossche Zomer, oorspronkelijk opgezet tijdens de coronapandemie om inwoners een vakantiegevoel in eigen stad te bieden met activiteiten verspreid over de gemeente, heeft haar oorspronkelijke urgentie verloren nu de pandemie voorbij is. Daarom heeft de Stuurgroep Bossche Zomer het format onderzocht en herzien. De behoefte van bewoners om samen te komen en verbinding te voelen, blijft sterk aanwezig en is onderzocht vanuit het actie-onderzoek. Daarom wil de stuurgroep de ‘Bossche Zomer mentaliteit’ behouden en vertalen naar een nieuwe vorm, een 2.0 versie.

Om ook in deze nieuwe versie de druk van de binnenstad te halen en het aanbod meer toegankelijk te maken binnen de gehele gemeente, komt er een nieuw cultuurprogramma in de wijken. Met dit nieuwe Cultureel Wijkenprogramma werkt de stuurgroep naar een nieuwe manier om meer cultuur voor en vooral door de wijkbewoners mogelijk te maken. Waarbij we geen cultuur naar de wijken gaan 'brengen’, maar juist samen met de wijk cultuur ontwikkelen. De stuurgroep Bossche Zomer bestaat uit Geertje Cousin (voorzitter Quiet), Dana Kibbelaar (directeur Theaterfestival Boulevard), Harrie Windmüller (directeur Brabant Wonen), Annie van den Heuvel (manager Farent) en Mark de Greeff (directeur Den Bosch Partners), en wordt in de komende periode uitgebreid. Deze stuurgroep is met bijgevoegd projectplan en onderzoek gekomen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Beoogd doel Vanuit de Bossche Zomer werd er ingezet op verbinding en samenzijn. Het Cultureel Wijkenprogramma zet dit voort door zichzelf ten doel te stellen om de kunst van het samenleven zichtbaar te maken. We willen zorgen voor meer verbinding met en binnen wijken, waarbij we oog houden voor maatschappelijke vraagstukken die leven in de wijken. Door cultuur op bewonersinitiatief als middel in te zetten, zien we kansen voor structurele versterking van sociale cohesie en leefbaarheid binnen onze wijken, dorpen en kernen. Met het Cultureel Wijkenprogramma als instrument werken we aan programmalijnen van de Sociale Structuur, Toeristische Visie en Samen Gezond, en geven we invulling aan Cultuurstad van het Zuiden, ook buiten de historische binnenstad. Het doel is om een Cultureel Wijkenprogramma te laten ontstaan in de verschillende wijken, kernen en dorpen van onze gemeente. Vanuit bewonersinitiatief zal samen met makers en organisaties uit de Bossche culturele en maatschappelijke sector cultuur worden ontwikkeld in de vorm van verschillende kleine en grote projecten, initiatieven, evenementen en/of andere activiteiten, die samen het Culturele Wijkenprogramma vormen. De behoefte uit de wijk is daarbij leidend.

Op deze manier verankeren we de Bossche Zomer-mentaliteit in de wijken en kan deze inzet van cultuur (in de breedste zin van het woord) de leefbaarheid en verbinding versterken. Zo gaan we samen van ‘ik naar wij'. Binnen het Cultureel Wijkenprogramma zijn alle voorwaarden voor succes aanwezig in de ambitie om mensen te verbinden middels cultuur. We maken meer cultuur voor - en vooral door - bewoners mogelijk. De wijken worden een podium van de stad, waarbij er geen cultuur naar de wijken gebracht wordt, maar samen met de wijk cultuur ontwikkeld wordt in de wijken. We betrekken bewoners in de ontwikkeling, zodat zij co-producent worden in plaats van consument. Door cultuur in al haar vormen te koppelen aan andere programmalijnen en domeinen (zoals het sociale domein), zetten we cultuur in als middel om buurten te verbinden en maatschappelijke vraagstukken te adresseren. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Relevante besluitgeschiedenis

    

Bestuursakkoord van de gemeente 's-Hertogenbosch ‘Slagkracht en ambitie, met lef en energie de toekomst in’, 31 mei 2022 Raadsvoorstel Cultuurbegroting 2025-2028, 12 december 2022 (reg. Nummer 15433039) Toeristische Visie 's-Hertogenbosch, 10 september 2024 Raadsinformatiebrief Voortgang Programma Sociale Structuur – de kracht van Samen, 10 september 2024 (reg. Nummer 079616872548) Collegevoorstel Vooronderzoek Cultureel Wijkenprogramma, 19 december 2023 (reg. Nummer 079615733866)

Argumenten 1. Er is behoefte aan verbinding Tijdens De Bossche Zomer kwam naar voren dat verbinding, samenkomen en trots op de stad de ankerpunten waren. In een onderzoek, uitgevoerd door de stuurgroep Bossche Zomer onder deelnemers, werd geconcludeerd dat deze trots en verbinding nu nog steeds relevant en nodig is. Afdeling Buitengewone Zaken en Academie voor Beeldvorming hebben een actieonderzoek gedaan onder en met wijkbewoners, maatschappelijke- en culturele organisaties naar behoeften en wensen in de vorm van een pilot. De conclusies van dit onderzoek zijn meerlagig: 1. De pilot Cultureel Wijkenprogramma zorgde voor meer verbinding en begrip voor elkaar in een buurt; 2. Bewonersnetwerken voelden de urgentie van het Cultureel Wijkenprogramma; 3. Het Cultureel Wijkenprogramma bevorderde de gemeenschappelijke identiteit van een wijk. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Vanuit het actieonderzoek dat is uitgevoerd door de stuurgroep, zijn voorwaarden gekomen om te zorgen dat het Cultureel Wijkenprogramma een succes kan worden. Deze zijn beschreven in het plan in bijlage 2. Het programma start in 2025 in twee door de stuurgroep nader te bepalen wijken. In de komende vier jaar wordt het programma verder uitgebouwd en door de hele gemeente uitgerold tot een breed gedragen programma. Door deze stapsgewijze opzet kan de stuurgroep zowel leren als bijsturen in de eerste jaren om tot een goed resultaat te komen. 2. We geven invulling aan meerdere beleidsdoelen Omdat de Bossche Zomer in haar oude vorm geen urgentie meer heeft, maar de behoefte nog steeds aanwezig is, willen we de gereserveerde middelen nu inzetten voor de kapstok ‘Cultureel Wijkenprogramma’, dat aansluit bij de verschillende beleidsdoelstellingen binnen het bestuursakkoord, maar ook toeristisch, sociaal en cultuur. Het Cultureel Wijkenprogramma biedt veel aanknopingspunten en kansen binnen opgaven die we benoemd hebben in het Bestuursakkoord. Het dient als cement tussen de verschillende programma's en aanpakken die we als gemeente in de afgelopen periode hebben ontwikkeld, zoals Sociale Structuur, Toeristische Visie en Samen Gezond. Cultuur stimuleert sociaal contact tussen bewoners, en zorgt voor levendigheid.

Door mensen samen te brengen, kunnen er nieuwe connecties worden gelegd en worden er nieuwe dingen ontdekt. Naast dat buurtbewoners meer connecties opbouwen, worden ook de relaties tussen (maatschappelijke) organisaties versterkt, waardoor op een laagdrempelige manier de kracht van verbinding zorgt voor meer leefbaarheid in de wijken. Het Cultureel Wijkenprogramma zet daarnaast ook in om de levenslust van de Bosschenaar te vergroten, zoals we benoemen in de Toeristische Visie. Wij zijn als Bosschenaren gek op mooie verhalen, voorstellingen en rituelen. Dat vormt de basis van ons culturele leven en die kunnen we middels dit programma rijker maken. Ook willen we vanuit deze visie dat de ‘minder vanzelfsprekende initiatieven’ graag in geografische spreiding in de stad zien, want dit bevordert de sociale cohesie in de wijk, inclusie onder Bosschenaren en het lokale en regionale ondernemerschap. Vanuit Gelijke Kansen beschrijven we dat we culturele programma's willen ontwikkelen om zo te kijken hoe cultuur een rol kan spelen binnen de mentale gezondheid van mensen. De pilot laat zien dat het Cultureel Wijkenprogramma www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

een positieve werking heeft, omdat er wordt ingezet op verbinding, inclusie en dat iedereen kan meedoen. Met het programma Sociale Structuur zoeken we naar nieuwe manieren voor het tegengaan van eenzaamheid, (meer) ruimte voor ontmoeting, sterke sociale netwerken, groen en sport en spel. In het Cultureel Wijkenprogramma geven we hier middels cultuur invulling aan. Tenslotte zetten we met het Cultureel Wijkenprogramma kracht bij aan de ambitie Cultuurstad van het Zuiden te zijn. Door activiteiten in de wijken en dorpen zorgen we niet alleen voor sociale cohesie, maar maken we de cultuurstad ook zichtbaar en invoelbaar buiten de binnenstad. Door de cultuur te ontwikkelen vanuit de wijken, maken we een stevige koppeling tussen de amateurkunst en de Bossche Zomer. Middels dit programma hebben we de ruimte en kansen gevonden om cultuur en evenementen dichter naar de wijken te brengen. 3. Samen met Brabant C ontwikkelen we een publiek-private regeling Brabant C, een investeringsfonds voor cultuur in de provincie Noord-Brabant, heeft aangegeven veel kansen te zien om in 's-Hertogenbosch een publiek-private samenwerking voor cultuur met maatschappelijke impact te realiseren. Dit met als doel om cultuur in te zetten als motor voor sociale cohesie en economische groei.

Vorig jaar is Brabant C de samenwerking met ASML aangegaan en heeft het in de Brainportregio een dergelijk fonds opgezet. In 'sHertogenbosch wil Brabant C nu een soortgelijk fonds opzetten. In juni heeft een verkennende sessie met het bedrijfsleven plaatsgehad bij Van Lanschot Kempen en hieruit is er veel bereidheid en ambitie gebleken bij bedrijven om zich te verbinden met het cultureel wijkenprogramma. Vanuit een publiek-private samenwerking, wil Brabant C investeren in het cultureel wijkenprogramma, door het gemeentelijke budget zelf te matchen en het daarnaast te laten matchen door het bedrijfsleven. Hierdoor wordt het totaalbudget ongeveer 1 miljoen euro per jaar. En daarmee realiseren we ook onze ambitie uit het bestuursakkoord om het bedrijfsleven duurzaam te koppelen aan het culturele veld. Het bedrijfsleven geeft zo een invulling in hun verplichting waar het gaat om maatschappelijk verantwoord ondernemen. Met dit substantiële bedrag kan het Cultureel Wijkenprogramma degelijk uitgevoerd worden en zijn er voldoende middelen om de komende jaren uit te groeien voor een programma voor de hele gemeente. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

4. Een meerjarige programma-aanpak zorgt voor een goede inbedding in de hele stad Het Cultureel Wijkenprogramma is een eigenstandig programma waarbinnen bewoners een cultuuraanbod kunnen ontwikkelen, aanvragen of genieten vanuit de wijk. In vier jaar werken we toe naar een optimale aanpak. We kiezen voor een periode van vier jaar, om de nieuwe vorm van het Cultureel Wijkenprogramma rustig te laten landen en uit te bouwen in de gemeente. Dit geeft de stuurgroep ook de mogelijkheid om waar nodig bij te sturen en aan te passen aan de behoefte van nieuwe wijken. In de zomer van 2025 starten we met twee wijken. Op basis van de leerpunten worden in het volgende jaar en de jaren daarna steeds naar nieuwe wijken gekeken, waarbij er in 4 jaar gestreefd wordt naar een optimaal programma. Door uit te gaan van vier jaar, is er genoeg ruimte om te leren, ontwikkelen, uitrollen en bestendigen. In aanloop naar de nieuwe cultuurplanperiode zal het programma worden geëvalueerd.

Kanttekeningen en risico’s 1. Het Cultureel Wijkenprogramma is in ontwikkeling, het programma staat nog niet vast Wat de programmaonderdelen gaan zijn in de wijken en buurten, ligt nog niet vast. Het programma is namelijk vraaggestuurd vanuit de behoefte van de bewoners. Daarom kunnen op voorhand nog geen programmalijnen worden uitgezet. Voorwaarden die er nodig zijn om dit te laten ontstaan, kunnen wel worden vastgelegd. Die staan beschreven in bijlage 1. Daarnaast vinden we het belangrijk om de nieuwe vorm van het Cultureel Wijkenprogramma rustig te laten landen en uit te bouwen in de gemeente. Dit betekent weliswaar dat we nu nog niet weten hoe het programma er over vier jaar uitziet, maar zorgt er wel voor dat de stuurgroep jaarlijks kan bijsturen waar nodig. 2. Binnen het Cultureel Wijkenprogramma blijven de aanvragen en behoefte van bewoners uit De doorontwikkeling van de Bossche Zomer naar het Cultureel Wijkenprogramma vraagt betrokkenheid van meerdere partijen en stakeholders. Door met een stuurgroep te werken, met leden die ieder een andere invalshoek, kennis en netwerk meebrengen, kunnen we het programma breed laten landen in de stad. Naast de stuurgroep, waarbij zowel maatschappelijke, commerciële en culturele partijen verbonden zijn, wordt via de publiek-private www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

samenwerking met Brabant C ook het bedrijfsleven verbonden. Op deze manier wordt de communicatie over dit programma op verschillende manieren bij de bewoners geplaatst. Juist door te zorgen dat niet de enige afzender de gemeente is, komt er meer initiatief en eigenaarschap vanuit bewoners en zullen er meer aanvragen binnen komen. Zowel vanuit de gemeente, het bedrijfsleven, de bewoners en het culturele veld is er behoefte aan een ‘Bossche Zomer', maar wel in een andere vorm dan het was. De betrokkenheid van al deze partijen is onveranderd. De stuurgroep blijft monitoren en onderzoeken of er wordt voldaan aan de behoefte vanuit de wijken. Doordat de brede coalitie van partijen onderdeel is van de stuurgroep, zal dit ook doorwerken in de uitvraag die wordt gedaan in de wijken. 3. Cultuur wordt soms ervaren als niet voor alle bewoners Het eerdere aanbod van de Bossche Zomer was niet voor alle bewoners van de stad toegankelijk of sloot niet goed aan bij de behoeften van een deel van onze bewoners. Door te zorgen dat de programma's door de wijk worden uitgevraagd, geïnitieerd of ontwikkeld kan cultuur als een verbindende factor werken. Het Cultureel Wijkenprogramma gebruikt cultuur dan ook als middel in plaats van doel, waarmee ook blijvend de connectie met de maatschappelijke invulling wordt gemaakt.

Hierdoor kan er verscheidenheid ontstaan binnen het programma in een wijk of tussen de wijken. Hierbij zijn voorbeelden te bedenken die gaan van ‘Dag van het Levenslied’ tot opera en van een sportevenement tot een knutselmarkt. 4. Cultureel Wijkenprogramma vraagt om een verdere professionalisering De stuurgroep is samengesteld uit diverse perspectieven (cultureel, maatschappelijk en commercieel) om zo een breed scala aan behoeften en invalshoeken te vertegenwoordigen. In de komende periode zal de stuurgroep zich verder ontwikkelen richting een structuur waarin ook organisatorische slagkracht kan worden geïntegreerd, met als doel een juridische entiteit te vormen. Hierdoor kan zij na deze periode eventueel aanspraak maken op subsidie voor een mogelijk vervolg. Deze structuur stelt de stuurgroep in staat om effectiever te monitoren en te werken aan een optimaal resultaat. Dit resultaat wordt als succesvol beschouwd wanneer er sprake is van breed draagvlak en interactie met bewoners. Tevens is het gewenst dat zowel culturele en maatschappelijke partners als het www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

bedrijfsleven actief deelnemen, niet alleen financieel, maar ook door hun betrokkenheid en steun binnen de organisatie.

Financiën Dekking voor de doorontwikkeling van Bossche Zomer naar Cultureel Wijkenprogramma vinden we door het gereserveerde budget voor De Bossche Zomer in de Cultuurbegroting 2025-2028 (€ 342.870 per jaar, excl indexatie) in te zetten. Dit budget wordt verdriedubbeld door samenwerking met Brabant C en het bedrijfsleven. Duurzaamheid n.v.t. Participatie en communicatie De stuurgroep zal binnen het maatschappelijke en culturele veld een brede communicatie opzetten. Vanuit de communicatiekanalen van onze gemeente en Den Bosch Partners zullen de inwoners geïnformeerd en betrokken worden. Hierbij maken we ook de verbinding met programma's zoals Gelijke Kansen en Sociale Structuur. Bredere communicatie gaat via een nieuwsbericht van de gemeente. Stakeholder Brabant C zal gezamenlijk met de stuurgroep en gemeente een subsidieregeling opstellen en communiceren naar bewoners en het culturele en maatschappelijke veld.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. Cultureel Wijkenprogramma projectplan 2. Resultaten actie-onderzoek Academie voor Beeldvorming en Afdeling Buitengewone Zaken Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

17086864 budgettair M.J.J. van der Geld Sociaal: 27 november 2024 Cultuur/SB/CULT Jacobs j.jacobs@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 17086864 Raadsvergadering 10 december 2024 Onderwerp

Raadsvoorstel Subsidie Cultureel Wijkenprogramma

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van college van : 5 november 2024 besluit: Het budget van € 342.870 voor de Bossche Zomer binnen de cultuurbegroting, voor een periode van vier jaar (20252028), te bestemmen voor het Cultureel Wijkenprogramma.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch van datum 10 december 2024 De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De Griffier,

De voorzitter,

ValidSigned door drs. W.G. Amesz op 11-12-2024

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704