Raadsvoorstel Beleidsvisie Maatschappelijke Ondersteuning

Voorstel aan de raad Registratienummer

10590540

Raadsvergadering

2 februari 2021

Onderwerp

Beleidsvisie Maatschappelijke Ondersteuning ‘s-Hertogenbosch voor iedereen

Voorgesteld besluit 1. a. b. c. d. e. f. 2.

Vaststellen beleidsvisie Maatschappelijke Ondersteuning, waarbij de volgende leidende principes centraal staan: uitgaan van de mogelijkheden en talenten van mensen stimuleren van de eigen verantwoordelijkheid en gelijke kansen bieden van ondersteuning die passend, dichtbij en laagdrempelig is bieden van ruimte aan professionals om beslissingen te nemen inzetten op eenvoud en zo weinig mogelijk bureaucratie zakelijk werken vanuit een sociaal hart, binnen de financiële kaders In te stemmen met de vernieuwing en vereenvoudiging van dagbesteding als rendabele investering door middel van een eenmalige voorfinanciering van € 420.000 voor 2021 uit de reserve Sociaal Zorgfonds.

3

Aanleiding Om onze inwoners die dat nodig hebben nog beter te ondersteunen, brengen we samenhang aan in ons lokaal beleid. We gaan uit van de kracht en talenten van onze inwoners en wanneer nodig ondersteunen we hen hierin. Verreweg de meeste inwoners kunnen zichzelf goed redden. Een klein deel heeft enige vorm van ondersteuning nodig. Als gemeente hebben wij deze ondersteuning op diverse manieren met verschillende partners georganiseerd. In deze beleidsvisie brengen we deze verschillende vormen van ondersteuning samen. Dit beleidsplan is richtinggevend voor de Wmo verordening, beleidsregels en de nieuwe inkoopstrategie. Dit plan vervangt het regionale beleidsplan Wmo dat vanaf 2015 geldend was. Inmiddels zijn we in een volgende fase beland waarin we lokaal werk maken van passende ondersteuning vanuit ons in 2019 opgerichte lokale Zorgbedrijf. We presenteren deze beleidsvisie in een periode dat het coronavirus een grote impact heeft op het dagelijks leven van alle inwoners. We weten nog niet wat de langere termijneffecten van corona zullen zijn. In elk geval zullen we de komende tijd, bij de uitvoering van ons Wmo-beleid, rekening moeten houden met de impact van de coronapandemie.

Beoogd doel Onze inwoners kunnen zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen, waarbij iedereen gelijke kansen krijgt om mee te doen aan de samenleving en iedereen optimaal zijn of haar talent kan ontwikkelen en benutten. Wij leveren vanuit de uitgangspunten van positieve gezondheid een bijdrage aan meer gezonde en gelukkige levensjaren en aan het verkleinen van de gezondheidsverschillen tussen buurten in de gemeente. Iedereen moet toegang hebben tot laagdrempelige ondersteuning wanneer dat nodig is. Vanuit de Wmo bieden we collectieve voorzieningen en individuele trajecten. Hierin zijn we bezig met een transitie. We zetten in op een sterke informele basisstructuur en basisondersteuning met de 4

verwachting dat de vraag naar specialistische (lichte en zware) ondersteuning vermindert.

Relevante besluitgeschiedenis De gemeenteraad heeft op 16 oktober 2014 – als onderdeel van het Tactisch kader Jeugdwet en Wmo 2015 – het Wmo beleidsplan 2015-2016 vastgesteld dat betrekking heeft op de regio Meierij (’sHertogenbosch, Boxtel, Haaren, Schijndel, Sint-Michielsgestel, Sint-Oedenrode en Vught) met registratienummer 3885730. De afgelopen jaren is dit beleidsplan steeds verlengd.

Argumenten 1a.

Iedereen heeft bepaalde talenten die bijdragen aan ontwikkeling, zelfontplooiing en geloof in eigen kunnen, dat zijn belangrijke basiswaarden om zo lang mogelijk zelfredzaam te blijven en mee te doen in de samenleving. Het doel van de Wmo is ondersteuning bieden aan inwoners om de zelfredzaamheid te bevorderen en om mee te doen aan de samenleving. Wij bieden die ondersteuning aan alle inwoners die hier behoefte aan hebben maar wel met aandacht voor de talenten en competenties die iemand heeft. Door uit te gaan van wat iemand allemaal nog wel kan in plaats van datgene wat niet meer lukt, is de ondersteuning echt een steuntje in de rug en helpen we inwoners om zoveel mogelijk zelfredzaam te blijven. Zo bouwen we aan een maatschappelijke sterke gemeenschap met geloof in eigen kunnen. Hiermee stimuleren we dat onze inwoners zoveel mogelijk mee kunnen doen aan de samenleving.

1b.

We rekenen op de eigen verantwoordelijkheid van onze inwoners en bieden hulp zodat een ieder gelijke kansen heeft. Verreweg de meeste inwoners kunnen zichzelf goed redden. Een klein deel heeft enige vorm van ondersteuning nodig om mee te kunnen blijven doen in de samenleving. Veel inwoners kunnen voor de eerste ondersteuning in hun eigen omgeving terecht, zoals familie, vrienden, buren en kennissen. Als dit niet voldoende helpt, dan zijn er in de gemeente veel vrij toegankelijke voorzieningen waar inwoners 5

terecht kunnen. Tot slot is er specialistische ondersteuning en hulp beschikbaar voor degenen voor wie dat nodig is. Om deze specialistische hulp beschikbaar te houden in tijden van schaarste, kijken we met inwoners steeds naar wat ze zelf kunnen betekenen. We doen daarmee een beroep op de eigen verantwoordelijkheid van mensen. Daarnaast vinden we het belangrijk dat iedereen gelijke kansen krijgt. Maar we weten dat we niet alle inwoners even goed bereiken. Daarom zullen we ons de komende tijd inspannen om de groepen die we niet of onvoldoende bereiken, beter te vinden. 1c.

We bieden passende ondersteuning die laagdrempelig is en in de nabijheid van inwoners. Inwoners doen een beroep op zorg en ondersteuning vaak wanneer er al sprake is van een situatie waarin het zelf niet meer lukt om volledig zelfredzaam te zijn. We vinden het dan ook belangrijk dat de weg naar zorg en ondersteuning makkelijk te vinden is, oftewel laagdrempelig, passend en dichtbij. We bieden een eenvoudige toegang tot informatie en advies via KOO alsook de follow-up van zorgtrajecten via onze Wmo klantmanagers. Uit recent cliënttevredenheidsonderzoek (O&S november 2020, zie bijlage) blijkt dat de meeste cliënten tevreden zijn over de kwaliteit van de ondersteuning en vinden dat deze aansluit bij hun hulpvraag. Daarover zijn zij positiever dan in 2016. Ook het gemiddelde rapportcijfer dat zij geven voor de ondersteuning is toegenomen, van een 7,5 in 2017 tot een 7,8 in 2020. We streven ernaar om deze tevredenheid vast te houden voor de komende jaren.

1d.

De professionals zijn, op basis van de achterliggende behoefte van de inwoners, in staat om passende zorg aan te reiken. Professionals krijgen de ruimte om aan te sluiten bij de ondersteuningsvraag van inwoners. Doordat ze de achterliggende behoeften van de inwoner in beeld brengen, kunnen ze daadwerkelijk passende zorg en ondersteuning aanreiken. Daarbij verschuilen we ons niet achter regels maar werken we vanuit een houding van ‘mogelijk maken’. We vertrouwen bijvoorbeeld op de expertise van de casemanager dementie om de dagbesteding voor ouderen met dementie snel en passend te regelen.

6

1e.

Eenvoudige en begrijpelijke procedures stellen inwoners in staat om de regie in eigen hand te houden. Met het gemeentelijk zorgbedrijf hebben we sinds 2019 een beweging in gang gezet. Eenvoud staat daarbij centraal. We hebben de uitvoering van ons werk dichter bij het ontwikkelen van beleid gebracht. Juist om ervoor te zorgen dat we datgene doen wat voor onze inwoners belangrijk is; om zoveel mogelijk aan te sluiten bij hun behoefte en hun ondersteuningsvraag. We maken werk van het verminderen van wachtlijsten en het terugdringen van wachttijden. Voor inwoners is duidelijk waar ze terecht kunnen voor informatie en ondersteuning.

1f.

We bieden ondersteuning die past bij de hulpvraag maar ook binnen de gemeentelijke portemonnee. We willen nu en in de toekomst passende ondersteuning blijven bieden. Onze gemeentelijke portemonnee is niet oneindig. Het gemeentelijk zorgbedrijf staat voor een zakelijke benadering vanuit een sociaal hart. De opgave is om de ondersteuning beschikbaar en betaalbaar te houden, juist in tijden van toenemende schaarste. Waarbij we de middelen en voorzieningen zo doelmatig mogelijk inzetten om de meest kwetsbaren te helpen. Bijvoorbeeld door in gesprek met cliënten aan te geven waarom bepaalde zorg of hulp (niet) nodig is en of er misschien alternatieven zijn. En door vroegtijdig in te spelen op kansen en problemen, waardoor specialistische zorg minder vaak of later nodig is.

2.

Nieuwe vormen van dagbesteding bieden meer ontwikkelmogelijkheden voor een kwetsbare doelgroep We introduceren nieuwe vormen van dagbesteding die nieuwe kansen en ontwikkelmogelijkheden bieden voor een kwetsbare doelgroep met een psychische kwetsbaarheid. Ontwikkelingsgerichte arbeidsmatige dagbesteding begeleidt deelnemers naar zinvol werk. De persoonlijke groei en het zelfvertrouwen die de deelnemers ervaren, is hoger dan bij de reguliere dagbesteding. Terwijl de kosten lager zijn. Maatschappelijk Steunpunt De Stijl ontwikkelt zich door van een specialistische dagbestedingsplek van Reinier van Arkel naar een herstelacademie. Dit is een lichtere vorm van ondersteuning waarin professionele ervaringsdeskundigen en vrijwilligers zorgen voor een laagdrempelige inloop. Zelf werken aan herstel met lotgenoten draagt bij aan de groei van mensen. Door vroegtijdige signalering wordt de kans op terugval verkleind en hoeven mensen geen gebruik te maken van specialistische dagbesteding. Ook bij deze vorm van dagbesteding is er dus sprake van meer maatschappelijk rendement tegen minder kosten. 7

Kanttekeningen en risico’s De vraag naar zorg en ondersteuning is hoog, waardoor de uitgaven stijgen. Ook het abonnementstarief zorgt voor een toename in de vraag naar ondersteuning. De druk op de beschikbare financiële middelen neemt hierdoor toe. Door de coronacrisis wordt veel psychische en financiële druk verwacht bij kwetsbare groepen. Naar verwachting zal dit de hulptaak van de gemeente extra verzwaren. Als we ook in de toekomst financieel gezond willen blijven, zullen we hiervoor de nodige acties moeten ondernemen. De kostenbeheersmaatregelen die we hiervoor nemen, zullen we verder uitwerken in een uitvoeringsagenda. Een voorbeeld hiervan is verdere uitwerking van ‘grip op de poort’.

Financiële kaders De begroting over 2021 is al door uw raad vastgesteld. Aanvullende besluitvorming is nodig voor de vernieuwing en vereenvoudiging van de dagbesteding als rendabele investering door middel van een eenmalige voorfinanciering van € 420.000 voor 2021 uit de reserve Sociaal Zorgfonds. Door het uitstellen van de nieuwe inkoopstrategie is er binnen de begroting van 2021 geen financiële ruimte. Per 2022 moeten beide voorzieningen binnen ‘het vierkant’ van de begroting passen. Met betrekking tot het actuele financiële meerjarenperspectief voor de Wmo zien we financiële risico’s. Hiervoor nemen we een aantal beheersingsmaatregelen om de tekorten terug te dringen

Duurzaamheid De visie Duurzaam ’s-Hertogenbosch is een integrale opgave die raakt aan veel maatschappelijke thema’s. Zo is er de koppeling met talentontwikkeling en kan duurzame mobiliteit bijdragen aan een inclusieve samenleving waar iedereen toegang heeft tot mobiliteit. Deze beleidsvisie gaat uit van sociale duurzaamheid, waarmee we bedoelen dat we in onze maatschappelijke ondersteuning streven naar een hoge kwaliteit van leven, naar prettig samen leven in een inclusieve en toegankelijke samenleving. 8

Participatie en communicatie In de voorbereiding van deze beleidsvisie hebben we in augustus en september een aantal dialoogsessies georganiseerd met als overkoepelend thema ‘Samen voor een sterk sociaal domein in ’sHertogenbosch’. Aan zeven dialoogtafels hebben we het gesprek gefaciliteerd tussen een breed scala aan uitvoeringspartners die binnen het sociaal domein actief zijn: van GGZ-aanbieders tot woningbouwcorporaties, van bewonersbedrijf tot ervaringsdeskundige, van informeel initiatief tot ouderenzorgaanbieder, alsook het Gehandicapten Platform ’s-Hertogenbosch. We hebben de Adviesraad Wmo en Jeugd betrokken bij de voorbereiding. Van elke sessie is visueel verslag gedaan. Deze visuals zijn gepresenteerd tijdens een werkconferentie met de gemeenteraad op 18 september 2020. De bedoeling van deze dialoogsessies was om naast het ophalen van input voor het nieuwe beleidsplan het onderlinge netwerk te versterken. De vele positieve reacties op dit proces maken dat we aan deze bijeenkomsten een vervolg gaan geven. Vanuit het idee dat elkaar kennen en elkaar vinden gaat helpen om samen verder te bouwen aan een sterk sociaal domein. Een overzicht van betrokken partners aan de dialoogsessies met de visuele vertaling van de gesprekken is bijgevoegd.

Adviesraad Wmo en Jeugdhulp De Adviesraad Wmo en Jeugdhulp is nauw betrokken bij de totstandkoming van de beleidsvisie. Op 23 november 2020 heeft de Adviesraad aan het College van B&W een advies gegeven met betrekking tot de conceptversie van deze beleidsvisie. De brief met dit advies is in bijlage opgenomen. Op hoofdlijnen kan de reactie van de Adviesraad als volgt worden samengevat. ‘De Adviesraad herkent zich in meerdere gedachten en ambities, waarop het beleidsplan is gefundeerd. Het conceptrapport heeft ten dele de aspiraties in zich om te ontwikkelen tot een samenleving waarin de transformatiegedachten zijn terug te vinden. Voor de Adviesraad hadden de plannen echter verder uitgewerkt mogen worden. Het beleidsplan zou aan compleetheid winnen, wanneer de verschillende thema’s verder uitgewerkt worden en in een overkoepelend document ondergebracht worden, waar al deze visies en doelstellingen samenkomen. Daarbij kunnen verbanden gelegd worden met thema’s buiten de WMO, maar binnen het bredere sociale domein. Hierbij denken we bijvoorbeeld aan relaties met werk en inkomen en zaken die jongerengroepen raken.’ 9

Als algemeen advies geeft de Adviesraad het volgende mee. ‘Gebruik het komende jaar om op basis van het beleidsplan WMO deze ontwikkeling inhoud en vorm te geven. Formeer hiertoe een brede werkgroep, bestaande uit verschillende belanghebbende geledingen, die zich samen gaat buigen op de verdere uitwerking en ontwikkeling van dit plan.’ We nemen dit advies over en zullen de Wmo Adviesraad betrekken in het formuleren van de opdracht en doelstellingen van de brede werkgroep om te komen tot een uitvoeringsagenda vanuit de beleidsvisie. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5.

Beleidsvisie Maatschappelijke Ondersteuning Onderzoek Cliëntervaringen Wmo 2020 Advies van de Adviesraad Wmo en Jeugdhulp gemeente ’s-Hertogenbosch Overzicht genodigden en aanwezigen dialoogsessies zomer 2020 Visuele uitwerking dialoogsessies zomer 2020 10

Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Afdeling Inlichtingen

10590540 vaststellen van kaders Van Olden / Kâhya Sociaal 20 januari 2021 MO/Volwassenen Van der Graaf, p.vandergraaf@s-hertogenbosch.nl, 06-50203794

11

Besluit van de raad Registratienummer

10590540

Raadsvergadering

2 februari 2021

Onderwerp

Beleidsvisie Maatschappelijke Ondersteuning ‘s-Hertogenbosch voor iedereen

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch; gezien het voorstel van het college van 15 december 2020,

besluit: 1. a) b) c) d) e) f) 2.

Vaststellen beleidsvisie Maatschappelijke Ondersteuning, waarbij de volgende leidende principes centraal staan: uitgaan van de mogelijkheden en talenten van mensen stimuleren van de eigen verantwoordelijkheid en gelijke kansen bieden van ondersteuning die passend, dichtbij en laagdrempelig is bieden van ruimte aan professionals om beslissingen te nemen inzetten op eenvoud en zo weinig mogelijk bureaucratie zakelijk werken vanuit een sociaal hart, binnen de financiële kaders In te stemmen met de vernieuwing en vereenvoudiging van dagbesteding als rendabele investering door middel van een eenmalige voorfinanciering van € 420.000 voor 2021 uit de reserve Sociaal Zorgfonds. 12

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van 2 februari 2021, De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De griffier,

De voorzitter,

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

13