Raadsvoorstel aanpassen verordening Individuele Inkomensstoeslag

Raadsvoorstel Registratienummer

14855910

Raadsvergadering

9 mei 2023

Onderwerp

Verordening Individuele inkomenstoeslag Participatiewet gemeente 's-Hertogenbosch 2023 We willen de doelgroep voor de individuele inkomenstoeslag verruimen, zodat ook jonggehandicapten er weer aanspraak op kunnen maken. Daarnaast willen we het voor inwoners eenvoudiger maken om een aanvraag te doen.

Voorgesteld besluit Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: de Verordening Individuele Inkomenstoeslag Participatiewet gemeente ’s-Hertogenbosch 2023 vast te stellen. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Aanleiding De verordening Individuele Inkomenstoeslag (IIT) was aan een herziening toe. Door recente indexeringen van de uitkeringen door de Rijksoverheid valt een groep jonggehandicapten die een Wajong-uitkering ontvangen nu bovendien buiten de doelgroep van onze verordening. We willen de verordening zo aanpassen dat deze inwoners, en inwoners met een vergelijkbaar inkomen weer binnen de doelgroep vallen. Inwoners die recht hebben op een Wajong-uitkering, hebben sinds jonge leeftijd een arbeidsbeperking door een ziekte of handicap. Hierdoor is het uitzicht op inkomensverbetering voor deze doelgroep beperkt. Zij ontvangen een uitkering van 70% van het minimumloon, wat in de praktijk neerkomt op een uitkering rond de bijstandsnorm. Wanneer een inwoner langere tijd een laag inkomen heeft en er geen zicht op inkomensverbetering is, dan kunnen inwoners een jaarlijkse inkomensondersteunende toeslag als aanvulling op hun inkomen ontvangen. Dit heet individuele inkomenstoeslag. Door indexeringen van de uitkeringen en het minimumloon is het inkomen van een groep jonggehandicapten met een volledige Wajong-uitkering net buiten de normen van onze verordening Individuele inkomenstoeslag gevallen. Dit is volgens ons een onwenselijke situatie. Om deze situatie recht te zetten moet de verordening aangepast worden. Daarbij willen we direct nog een aantal wijzigingen doorvoeren.

Onze uitvoering constateert dat wij in de praktijk op een andere manier het begrip inkomen berekenen dan in de Participatiewet. Om dit met elkaar in overeenstemming te brengen willen we in de toekomst het vakantiegeld meenemen in onze berekeningen. Om te zorgen dat we van onze gewijzigde manier van berekenen geen ongewenste effecten gaan zien, hebben we hiermee rekening gehouden bij het verruimen van onze definitie van langdurig laag inkomen uit de verordening. Ten slotte hebben zowel de uitvoering als onze inwoners veel werk van de manier waarop wij het langdurig lage inkomen van onze inwoners beoordelen. Omdat wij in onze verordening een maandelijkse www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

berekeningssystematiek hanteren moeten inwoners voor iedere maand uit de referteperiode een bewijs van laag inkomen aanleveren. Aangezien onze referteperiode 36 maanden bedraagt, kwam dit neer op een zeer groot aantal documenten dat door de inwoner aangeleverd, en door onze uitvoering beoordeeld Moet worden. Door naar het totale inkomen over deze periode te gaan kijken kunnen we met minder bewijsstukken af, besparen we de inwoners zeer veel moeite en besparen we onze medewerkers veel tijd. We hebben deze gewenste aanpassingen gedeeld met de Cliëntenraad Participatiewet en het voorstel tijdens hun vergadering van 14 februari toegelicht. Hierop hebben ze een positief advies zonder aanmerkingen afgegeven. Beoogd doel We willen de doelgroep van de individuele inkomenstoeslag iets verruimen zodat een groep inwoners die bij uitstek als doelgroep van de regeling wordt gezien, hier gebruik van kan blijven maken. We willen dat de jonggehandicapten die gebruik maken van een volledige Wajong-uitkering recht blijven houden op deze toeslag, zodat ze een onvoorziene financiële omstandigheid kunnen opvangen. Omdat we al onze inwoners gelijk willen behandelen, hanteren we deze inkomensgrens voor alle Bossche inwoners. Daarnaast vereenvoudigen we voor inwoners en onze uitvoering het proces om deze inkomensondersteuning aan te vragen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Relevante besluitgeschiedenis 31 januari 2023: Collegevoorstel Tijdelijk verlengen ruimhartig toepassen hardheidsclausule Individuele Inkomenstoeslag 8 november 2022: Collegevoorstel Het ruimhartig toepassen van de hardheidsclausule bij het toekennen individuele inkomenstoeslag 13 juli 2021: Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet gemeente ’s-Hertogenbosch 2022

Argumenten 1. Een groep inwoners met weinig reserveringsruimte valt weer onder de doelgroep van de Individuele inkomenstoeslag Het uitgangspunt van de algemene bijstand (Participatiewet-uitkering) is dat met deze uitkering kan worden voorzien in de algemene kosten van bestaan. Er is zelfs een kleine reserveringsruimte opgenomen. Toch is de reserveringsruimte krap voor iemand die langdurig moet rondkomen van een inkomen op bijstandsniveau en geen uitzicht heeft op inkomensverbetering. Dit geldt zeker in deze periode van inflatie en de gestegen energieprijzen. De individuele inkomenstoeslag is er om dit reserveringsgebrek te compenseren. De toeslag is niet bestemd voor bepaalde kosten, het is een inkomensondersteunende toeslag, die voor de ontvanger vrij besteedbaar is. Als inwoner heb je recht op de IIT wanneer je aan vijf voorwaarden voldoet. Een van deze vooraarden is dat het inkomen langdurig laag moet zijn. In de Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet gemeente ’sHertogenbosch 2022 is momenteel vastgelegd dat het inkomen gedurende de referteperiode van 36 maanden niet meer dan 100% van de geldende bijstandsnorm mag bedragen. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De Wajonguitkering is een uitkering op minimumniveau. Daarom vielen jonggehandicapten die geen arbeidsvermogen hebben jarenlang binnen de normen van onze individuele inkomenstoeslag. De hoogte van deze en andere uitkeringen wordt tweemaal per jaar geïndexeerd door het Rijk. Door de laatste twee indexeringen van de uitkeringen en enkele aanpassingen van heffingskortingen bij de inkomstenbelastingen is het inkomen van de groep jonggehandicapten nu net boven de door ons in de verordening gehanteerde definitie van een laag inkomen uitgestegen. Wanneer nu dus een jonggehandicapte een aanvraag zou doen, moeten wij op grond van de huidige bepaling in de verordening de aanvraag van deze persoon afwijzen. Dit is ongewenst want de toeslag is specifiek bedoeld voor mensen die weinig uitzicht hebben op verbetering van hun financiële positie. Door ziekte of handicap kunnen inwoners, die voor hun 18e of tijdens een studie een ziekte of handicap hebben gekregen, nooit meer werken. Deze groep jonggehandicapten is dus bij uitstek verstoken van dit perspectief.

Het college van burgemeester en wethouders is voor deze groep in de bres gesprongen via het Collegevoorstel Tijdelijk verlengen ruimhartig toepassen hardheidsclausule Individuele Inkomenstoeslag door tijdelijk de hardheidsclausule in de verordening breed toe te passen, maar ze vraagt de gemeenteraad om deze situatie definitief op te lossen. Omdat we als gemeente al onze inwoners gelijk moeten en willen behandelen, verruimen we het begrip laag inkomen voor de individuele inkomenstoeslag collectief, zodat alle inwoners die van een vergelijkbaar inkomen leven van onze toeslag gebruik kunnen blijven maken. Om te anticiperen op eventuele vergelijkbare schommelingen bij indexaties in de toekomst, waardoor het verschil tussen de bijstandsnorm en de hoogte van de Wajong uitkering tijdelijk of langdurig nog iets verder uit elkaar zou kunnen liggen, stellen we het begrip langdurig laag inkomen vast op 110% van de bijstandsnorm. Hiermee waarborgen we dat de inwoners die het nodig hebben, aanspraak op de toeslag kunnen maken.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

2. We passen onze rekenmethode aan zodat we inkomen berekenen in lijn met de Participatiewet Onze uitvoering constateert dat wij in de praktijk op een andere manier het inkomen berekenen dan de rekenwijze die de Participatiewet hanteert. Om onze manier van berekenen van het inkomen in overeenstemming te brengen met de wet, moeten we het vakantiegeld meetellen bij het inkomen. Effect van nieuwe rekenmethode Het is wettelijk geregeld dat inwoners met een bijstandsuitkering 5% vakantiegeld krijgen. Inwoners met inkomen of een aan loon gekoppelde uitkering (zoals de Wajong), ontvangen 8% vakantiegeld. Door vakantiegeld te includeren, wordt daarom het verschil tussen de bijstandsnorm en Wajong groter. Ter verduidelijking van het bovenstaande een rekenvoorbeeld, waarbij we het inkomen van een Jonggehandicapte zonder arbeidsvermogen met de twee rekenmethoden afzetten tegen het inkomen van een bijstandsgerechtigde: Bijstandsnorm alleenstaande exclusief vakantietoeslag vanaf januari 2023

€ 1.135,88

Wajonguitkering alleenstaande exclusief vakantietoeslag vanaf januari 2023

€ 1.171,58

Percentage uitkering alleenstaande Wajonger ten opzichte van de bijstandsnorm

103,14%

Bijstandsnorm alleenstaande inclusief vakantietoeslag (5%) vanaf januari 2023

€ 1.195,66

Wajonguitkering alleenstaande inclusief vakantietoeslag (8%) vanaf januari 2023

€ 1.265,31

Percentage uitkering alleenstaande Wajonger ten opzichte van de bijstandsnorm

105,80%

Doordat het verschil met de nieuwe rekenmethode groter is, zijn we genoodzaakt een hoger percentage als ‘laag inkomen’ te hanteren. We willen immers bij uitstek de doelgroep Wajong ondersteunen met de individuele inkomenstoeslag. Door de definitie van een laag inkomen te verruimen naar 110% van de toepasselijke bijstandsnorm www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

valt niemand die in het verleden aanspraak maakte op de toeslag buiten de boot en bouwen we een marge in om eventuele toekomstige schommelingen in de hoogtes van uitkeringen op te vangen.

3. We maken het voor de inwoner makkelijker om de gegevens voor de aanvraag aan te leveren door de hoeveelheid aan te leveren documenten sterk terug te brengen Wij hanteren voor de Individuele Inkomenstoeslag als gemeente een referteperiode van drie jaar. Dit houdt in dat inwoners, om aanspraak te maken op de individuele inkomenstoeslag, in de drie jaar voorafgaand aan het moment dat ze de toeslag aanvragen, moeten leven van een laag inkomen. Door de manier waarop we momenteel onze verordening hebben opgesteld, is onze uitvoering momenteel gebonden aan het opvragen van bewijsstukken voor iedere maand in de referteperiode. We hebben in de praktijk echter veel minder bewijsstukken nodig om een goed beeld te kunnen krijgen van het inkomen van onze inwoners. Zoals aangegeven in het beleidskader Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij 2022 blijven we in dit soort gevallen zoeken naar wegen om onze dienstverlening sneller en eenvoudiger te maken. Zo zetten we onder meer de hercontroles voor onze toeslagen al slimmer en logischer in waardoor we minder documenten opvragen, doet inmiddels 70% van de inwoners hun aanvragen voor bijzondere bijstand digitaal, houden we de ondersteuning voor mensen die dit niet kunnen op pijl, verlengen we toeslagen waar mogelijk ambtshalve en wijzen we mensen actief op voor hen relevante toeslagen waar ze nog geen gebruik van maken.

Door in de aangepaste verordening te gaan rekenen met het totale inkomen van de inwoner over de gehele referteperiode, geven we onszelf de ruimte om bijvoorbeeld met drie jaaropgaven en indien nodig een of enkele loonstroken onze berekeningen van het inkomen te maken. Dit maakt het voor onze inwoners vele malen www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

eenvoudiger om de juiste bewijstukken aan te leveren en het bespaart ze veel tijd en stress. Voor onze uitvoering aan de andere kant scheelt het enorm veel tijd om de aangeleverde stukken te beoordelen.

Kanttekeningen en risico’s 1. Door de definitie van wat wij onder laag inkomen verstaan te verruimen zullen meer burgers van de toeslag gebruik kunnen maken We stellen voor om in de nieuwe verordening alle mensen met een inkomen tot 110% van de toepasselijke bijstandsnorm in aanmerking te laten komen voor een individuele inkomenstoeslag. In de huidige verordening kunnen alleen mensen met een inkomen tot 100% van de bijstandsnorm aanspraak maken op individuele inkomenstoeslag. In de praktijk toonde onze uitvoering al coulance bij een kleine overschrijding. En sinds de indexering van de uitkeringen van juni hebben burgemeester en wethouders besloten dat in afwachting van de aanpassing van de verordening, er voor inwoners tot een inkomen ter hoogte van de Wajong-uitkering uitzonderingen worden gemaakt, zodat ze toch van de toeslag gebruik kunnen blijven maken. In de praktijk was er dus al sprake van een iets grotere doelgroep. Maar door de definitie van een laag inkomen in deze verordening aan te passen zal er een grotere groep van de toeslag gebruik kunnen maken. We kunnen aan de voorkant echter heel moeilijk precies inschatten hoe groot deze groep zal zijn omdat we de precieze aantallen niet kennen.

Inwoners moeten daarnaast op grond van de Participatiewet de toeslag zelf aanvragen en we kunnen moeilijk voorspellen hoeveel extra inwoners dit na de aanpassing van de regels zullen doen. Ook heeft onze nieuwe manier van het berekenen van het inkomen, waarbij we uitgaan van het inkomen inclusief vakantiegeld, een dempend effect op de stijging van de doelgroep. Dit omdat het vakantiegeld van werkenden en www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

mensen met uitkeringen die zijn gekoppeld aan het loon als gezegd hoger is dan van mensen met een bijstandsuitkering. Hierdoor wordt het verschil tussen hun inkomen en de bijstandsnorm door de nieuwe manier van berekenen groter. 2. Door te rekenen met het totale inkomen van de inwoner tijdens de gehele referteperiode houden we minder rekening met individuele maanden waarin het inkomen varieert Door de manier waarop we in de huidige verordening naar het inkomen van een inwoner kijken in de referteperiode, kan de uitvoering het verzoek om individuele inkomenstoeslag afwijzen als een inwoner in een individuele maand meer heeft verdiend dan de relevante bijstandsnorm voor die maand, afgezien van een marginale overschrijding. Dit soort individuele uitschieters in het inkomen zijn in de gewenste nieuwe manier van berekenen niet meer per definitie een reden om de toeslag af te wijzen. Een dergelijk afwijkend maandinkomen kan namelijk worden genivelleerd doordat we niet meer naar dergelijke afzonderlijke maanden kijken, maar naar het totale inkomen over de drie jaren. Er kunnen zich dus gevallen voordoen waarin met de nieuwe rekenmethode inwoners wel hun aanvraag toegewezen krijgen, waar dat in de huidige situatie niet zo zou zijn. Hier staat tegenover dat de forse beperking van het aantal te controleren bewijsstukken een efficiencywinst oplevert bij onze uitvoering.

Financiën Door het verhogen van de doelgroep voor de individuele inkomenstoeslag wordt een beperkt effect op de totale kosten voor de toeslag verwacht. Aangezien we niet kunnen inschatten in hoeverre het aantal aanvragen zal stijgen (zie risico's) valt een mogelijke stijging van de kosten niet te berekenen. We verwachten mogelijke extra kosten te kunnen dekken uit de middelen Bijzondere Bijstand. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Duurzaamheid ….

Participatie en communicatie

1. De Verordening Individuele Inkomenstoeslag Participatiewet gemeente 's-Hertogenbosch 2023 wordt gepubliceerd op overheid.nl.

2. We gaan de gewijzigde voorwaarden voor de IIT communiceren via onze website. Daarnaast worden onze maatschappelijke partners, zoals de wijkpleinen geïnformeerd. En de aangepaste regeling wordt breed gecommuniceerd via Eerste Hulp Bij Geldzaken. …. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

1. Verordening Individuele Inkomenstoeslag Participatiewet Gemeente ’s-Hertogenbosch 2023 2. Advies cliëntenraad Participatiewet

Registratienummer 14855910 Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

verordenend M.A.B. van der Sloot Sociaal: 19 april 2023 FD/O&R Deiman p.deiman@shertogenbosch.n l

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 14855910

Raadsvergadering

9 mei 2023

Onderwerp Verordening Individuele inkomenstoeslag Participatiewet gemeente

's-Hertogenbosch 2023

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van college van : 21 maart 2023

besluit: Het vaststellen van de Verordening Individuele Inkomenstoeslag Participatiewet gemeente ’s-Hertogenbosch 2023.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch- van datum 9 mei 2023 De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De Griffier,

De voorzitter, www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704