Raadsinformatiebrief Zorgmonitor

Raadsinformatiebrief Reg.nr.

::

B&W verg.

::

11048440

:

Onderwerp: Zorgmonitor 1) Status In het licht van de actieve informatieplicht informeren wij U over de stand van zaken met betrekking tot de beleidsuitvoering van basisondersteuning, Jeugdhulp, Wmo en financiële dienstverlening. 2) Samenvatting De zorgmonitor geeft inzicht in het gebruik van hulp in het sociaal domein door inwoners van de gemeente ’s-Hertogenbosch. Het gaat onder andere over hulp via de Jeugdwet, de Wmo en financiële dienstverlening. De monitor is bedoeld om bestuurders en raadsleden te informeren over ontwikkeling van het zorggebruik in de gemeente. En voor beleidsmedewerkers en de uitvoeringsteams om inzicht te krijgen in de effecten van beleid en uitvoering ervan. De monitor verschijnt twee keer per jaar. Uw raad heeft aangegeven ook de relatie tussen inhoudelijke ontwikkelingen en financiële ontwikkelingen te willen zien. Daartoe gaat als bijlage bij deze raadsinformatiebrief, een financieel overzicht. De zorgmonitor laat de volgende ontwikkelingen zien:  De afgelopen jaren is het gebruik van het algemeen maatschappelijk werk (AMW) van Farent en MEE afgenomen. In 2020 maakten 1.721 inwoners gebruik van het AMW van Farent en 594 inwoners van het maatschappelijk werk van MEE.  Het gebruik van jeugdhulp is in 2020 gedaald, na een jarenlange stijging.

Dat zien we in ’sHertogenbosch, maar ook landelijk en in de referentiegroep gemeenten met 150.000-250.000 inwoners.  Het aandeel jeugdhulp met verblijf is licht toegenomen.  De afgelopen jaren nam het Wmo-gebruik toe. Vooral het gebruik van hulp bij het huishouden nam toe.  Het aantal inwoners dat gebruik maakt van bijzondere bijstand is licht gedaald.  In 2020 werden zo’n 2.000 inwoners geholpen door schulddienstverlening.  De wachttijd voor casussen jeugdhulp met regie liep vanaf oktober 2020 tot februari 2021 op tot gemiddeld 15 weken. Daarna is dit weer gedaald tot 12 weken in april. Voor casussen waarbij geen regie nodig is, was de wachttijd eind maart 6 weken.  Voor regiezaken volwassenen was er eind maart 2021 gemiddeld 9 weken wachttijd. 3) Wij bieden u dit stuk ter informatie aan.

Steller

: Snellens

Tel.

: 6159114

E-mail

: e.snellens@s-hertogenbosch.nl www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

2

1.

Aanleiding

De zorgmonitor geeft inzicht in het gebruik van hulp in het sociaal domein door inwoners van de gemeente ’s-Hertogenbosch. Het dashboard is in samenwerking met de raadswerkgroep sociaal domein ontwikkeld. Het gaat onder andere over hulp via de Jeugdwet en de Wmo en financiële dienstverlening in de vorm van schulddienstverlening en bijzondere bijstand. De monitor is bedoeld om bestuurders en raadsleden te informeren over ontwikkeling van het zorggebruik in de gemeente. En voor beleidsmedewerkers en de uitvoeringsteams om inzicht te krijgen in de effecten van beleid en uitvoering ervan. De monitor verschijnt twee keer per jaar, in mei en oktober. Uw raad heeft aangegeven ook de relatie tussen inhoudelijke ontwikkelingen en financiële ontwikkelingen te willen zien. Daartoe gaat als bijlage bij deze raadsinformatiebrief, een financieel overzicht. De zorgmonitor biedt informatie op hoofdlijnen. Verdere detailinformatie staat in de onderliggende bronnen. De belangrijkste bronnen van de zorgmonitor zijn het CBS, de arrangementenmonitor en registratiegegevens van de gemeente. We gebruiken de meeste recente cijfers.

2.

Inhoud

2.1

Basisondersteuning 

De afgelopen jaren is het gebruik van het algemeen maatschappelijk werk (AMW) van Farent en MEE afgenomen. In 2020 maakten 1.721 inwoners gebruik van het AMW van Farent en 594 inwoners van het maatschappelijk werk van MEE.

De basisondersteuning wordt in onze gemeente uitgevoerd door Farent, MEE, GGD en Humanitas. Met deze organisaties hebben wij vanaf 1 januari 2020 een driejarige overeenkomst afgesloten. In de zorgmonitor is maar een beperkt deel van de activiteiten van FMGH opgenomen, namelijk alleen de individuele ondersteuning die door het maatschappelijk werk van Farent en de werkers van MEE wordt geboden. We zien dat het aantal inwoners dat via de individuele ondersteuning wordt bereikt in 2020 is afgenomen. Dat heeft te maken met een aantal factoren zoals de inrichting van Koo waardoor informatie- en adviesvragen via Koo verlopen. Door de Corona-maatregelen was het zeker tijdens de eerste lockdown tijdelijk niet mogelijk inwoners individueel te helpen. Het duurde even voordat deze hulpverlening in alternatieve vormen, digitaal of anderszins, weer konden worden opgepakt. Tijdens corona heeft FMGH veel nieuwe activiteiten opgepakt, zoals maaltijdvoorziening aan mantelzorgers en voor ouderen thuis, activiteiten gericht op de bestrijding van eenzaamheid, webinars over opvoedvragen in tijden van corona, enzovoort. Aan de hand van de kwartaalcijfers van FMGH wordt door het jaar heen de prestaties op de activiteiten die FMGH uitvoert gemonitord.

Mocht de afname van de individuele ondersteuning zich in de kwartaalcijfers van 2021 voortzetten, dan gaan wij in overleg met FMGH over de gevolgen hiervan voor de inkoopafspraken zodat het aanbod blijft aansluiten bij de vraag van onze inwoners. .

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

3

2.2    

 

Jeugdhulp Het gebruik van jeugdhulp is in 2020 gedaald, na een jarenlange stijging. Dat zien we in ’sHertogenbosch, maar ook landelijk en in de referentiegroep gemeenten met 150.000-250.000 inwoners. In 2020 maakt volgens de voorlopige cijfers 11,1% van de jeugdigen uit ’s-Hertogenbosch gebruik van jeugdhulp. Dit is minder dan landelijk en in de referentiegroep. In 2020 kregen 3.265 jeugdigen uit ’s-Hertogenbosch jeugdhulp. Een jaar eerder waren dat er nog 3.440. Vooral jeugdhulp zonder verblijf nam af. 360 jeugdigen kregen in 2020 jeugdhulp met verblijf. Het aandeel jeugdhulp met verblijf is toegenomen. Daarmee ligt het voor het eerst hoger dan landelijk en in de referentiegroep. In 2020 kregen iets minder jongeren jeugdreclassering, 75 ten opzichte van 90 in 2019. In 2020 maakten 405 jeugdigen gebruik van jeugdbescherming. Dat is hetzelfde als een jaar eerder. Het gebruik van jeugdbescherming ligt in ’s-Hertogenbosch met 1,4% iets hoger dan landelijk en de referentiegroep.

Sinds 2020 zien we voor het eerst een daling van het aantal jeugdigen met jeugdhulp. Deze daling komt vooral door een afname van het aantal jeugdigen met ambulante (lichte) hulp. We vermoeden dat dit samenhangt met de corona-maatregelen. Enerzijds was de drempel voor ouders en jeugdigen om naar de huisarts of een andere hulpverlener toe te stappen door de corona-maatregelen hoger dan gebruikelijk. En mogelijk is er door het thuis-onderwijs ook minder gesignaleerd door het onderwijs. Anderzijds zijn er ook jeugdigen en gezinnen die baat hadden bij de rust die het uitvallen van fysiek onderwijs en andere activiteiten bood en hadden zij minder jeugdhulp nodig. Er is sprake van een lichte toename van jeugdigen die gebruik maken van een vorm van verblijfszorg. Dit sluit niet aan bij onze doelstelling om jeugdigen zoveel mogelijk te laten opgroeien in een gezinssituatie. Het is niet duidelijk is of dit een tijdelijk corona-effect betreft. Daartoe houden we de vingen aan de pols. Ook zien we dat de doorstroom en uitstroom binnen verblijfsvoorzieningen stagneert. Bij de transformatie-opgaven heeft de nadruk vooral gelegen op het voorkomen van instroom. Samen met aanbieders gaan we nu kijken hoe we de doorstroom en uitstroom uit verblijf kunnen bevorderen en wat daar voor nodig is. Op regionaal niveau lopen daar op dit moment gesprekken over.

Op verzoek van de raad zijn in deze zorgmonitor voor het eerst cijfers over de landelijk ingekochte zorg (LTA) opgenomen. Na een stijging in 2019, lijken de aantallen te stabiliseren. Ook hier gaan we in 2021 nader onderzoek naar doen. 2.3   

Wmo De afgelopen jaren nam het Wmo-gebruik toe. In de eerste helft van 2020 maken 66 op de 1.000 inwoners uit ’s-Hertogenbosch er gebruik van. Dat is meer dan landelijk, maar iets minder dan de groep gemeenten met 100.000-300.000 inwoners. Met name voor hulpmiddelen is het gebruik hoger dan landelijk. Voor begeleiding/dagbesteding en hulp bij het huishouden ligt dit in ’s-Hertogenbosch juist lager dan landelijk en de referentiegroep. In de eerste helft van 2020 was er in ’s-Hertogenbosch een lichte daling van het aantal inwoners met Wmo. In de tweede helft steeg dit weer tot 9.533 inwoners eind 2020. Dat is iets meer dan een jaar eerder. Vooral het gebruik van hulp bij het huishouden nam toe. In 2020 maakten bijna 4.000 inwoners hier gebruik van. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

4

De invoering van het abonnementstarief voor de huishoudelijke hulp heeft tot een aanzienlijke toename van cliënten geleid en dito kostenverhoging. Dit kosten-effect zien we in 2021 afvlakken. Dit wordt veroorzaakt door een verhoging van de rijksuitkering van € 0,9 mln. Daarnaast verwachten we voor door de afschaffing van de HHT en de grip op de poort dat de kosten voor de Huishoudelijke hulp dalen met € 1,1 mln. Hoewel lager dan ten opzichte van de landelijke referentiegroep blijven we toenemende aantallen cliënten bij begeleiding en dagbesteding zien. Door het rijksbeleid dat gericht is op langer thuis wonen stijgen de kosten voor het verstrekken van hulpmiddelen en het aanbrengen van woningaanpassingen aanzienlijk.

2.4     



Financiële dienstverlening Het aantal inwoners dat gebruik maakt van bijzondere bijstand is licht gedaald, van 6.578 in 2019 naar 6.441 in 2020. Het aantal polissen binnen de collectieve zorgverzekering van de gemeente is gedaald van 5.777 in 2019 tot 5.605 in 2020. In 2020 ontvingen ruim 2.265 huishoudens een inkomenstoeslag. Dat is iets minder dan in 2019. 1.587 inwoners maakten in 2020 gebruik van bijzondere bijstand voor beschermingsbewind. Dit aantal is de laatste jaren toegenomen. In 2019 waren dat er nog 1.493. In 2020 werden zo’n 2.000 inwoners geholpen door schulddienstverlening. Dit is vergelijkbaar met 2019. Wel was sprake van een stijging van circa 15% in het aantal nieuwe klanten. Bij de inwoners die zich melden bij EHBG was vaker sprake van problematische schuldensituaties. Daardoor werden meer inwoners doorgestuurd naar schulddienstverlening In 2020 had EHBG 2.694 klanten. Dat zijn er minder dan in 2019. Er zijn in 2020 wel meer signalen vroegsignalering door de signaalpartners aangeleverd. Totaal 2.357 in 2020 ten opzichte van 2.232 in 2019. In verband met corona maatregelen was de dienstverlening van EHBG vanaf maart 2020 (tijdelijk) alleen op afspraak mogelijk.

De lichte daling in het aantal klanten bijzondere bijstand is vooral verklaarbaar door de conjunctuur. In de cijfers van 2020 zie we geen effect van de coronacrisis. Het Rijk en de gemeente hebben in dat jaar veel extra steunmaatregelen ingezet. We blijven de ontwikkelingen van het gebruik van onze gemeentelijke voorzieningen nauwlettend volgen. Ook wanneer de steunmaatregelen van het Rijk worden afgebouwd. Bij schulddienstverlening is er ingezet op het realiseren van kortere doorlooptijden en duurzame uitstroom. Tegelijkertijd was er in 2020 sprake van een stijging van circa 15% in het aantal nieuwe klanten. Bij de inwoners die zich melden bij EHBG was vaker sprake van problematische schuldensituaties. Daardoor werden in 2020 meer inwoners doorgestuurd naar schulddienstverlening. Door deze ontwikkelingen in de in-, door- en uitstroom is het totaal aantal klanten schulddienstverlening in 2020 nauwelijks veranderd ten opzichte van 2019. Als inwoners zich melden voor hulp is dat gemiddeld pas na vijf jaar. Een deel van de inwoners met betalingsachterstanden is in beeld door vroegsignalering (als er sprake is van minimaal twee soorten betalingsachterstanden van twee maanden). Niet iedereen aanvaardt de hulp die geboden wordt, waardoor schulden kunnen oplopen en problematisch worden.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

5

Voor meer informatie verwijzen wij u naar de Monitor Armoede en Schulden, beschikbaar via de gemeentelijke website. Nog voor de zomer zal aan uw raad het nieuwe beleidskader armoede en schulden worden voorgelegd. We volstaan nu met het cijfermatige beeld. 2.5  

 

Vereenvoudiging zorg In 2020 handelde het telefoonteam van Koo bijna 20.000 hulpvragen af. Met name na het tweede kwartaal 2020 was er een toename. De hulpvragen komen binnen via telefoon of e-mail. Zo’n 4 op de 10 hulpvragen worden afgehandeld met informatie en advies. Zo’n 550 huishoudens uit ’s-Hertogenbosch hebben voorzieningen binnen drie of meer pijlers van het sociaal domein. De pijlers zijn Wmo, Jeugdwet, Participatiewet, schulddienstverlening en onderwijs (leerlingenvervoer en/of speciaal onderwijs). Het aandeel huishoudens met voorzieningen binnen meerdere pijlers is in 2020 iets kleiner dan in 2019 en 2018. De wachttijd voor casussen jeugdhulp met regie liep vanaf oktober 2020 tot februari 2021 op tot gemiddeld 15 weken. Daarna is dit weer licht gedaald tot 12 weken in april. Voor casussen waarbij geen regie nodig is, was de wachttijd eind maart 6 weken. Voor regiezaken Wmo was er eind maart 2021 gemiddeld 9 weken wachttijd. Dat is hoger dan de maanden daarvoor.

Vanaf 2019 is Koo het centrale informatie- en adviespunt voor inwoners en professionals uit ’sHertogenbosch voor vragen over het sociaal domein. In juli 2020 is er gestart met de pilot grip op de poort: Koo als ingang voor de vragen voor huishoudelijke hulp. Na een succesvolle pilot wordt de behandeling van primaire hulpvragen door Koo voortgezet tot het einde van dit jaar. Door een uitgebreid triagegesprek aan de voorkant streven we ernaar een deel van de hulpvragen direct op te lossen met informatie & advies, in de eigen omgeving of in het voorliggend veld. Hierdoor verminderen we de druk op de wachtlijsten en besparen we kosten. We hebben de noodzakelijke aanpassingen als gevolg van de nieuwe inkoopsystematiek gecombineerd met een aantal stappen om het proces van melding tot declaratie zorg te vereenvoudigen. Vanaf 2022 krijgt de toegang een omvangrijker rol, in de zin dat zij bijvoorbeeld ook het volume van de ondersteuning moeten gaan bepalen. De wachttijden zijn voorts een momentopname en fluctueren. Met de combinatie van de invulling van structurele formatie en tijdelijke extra inzet, zijn de wachttijden voor toegang dit voorjaar teruggelopen. Daarmee verwachten we (bij gelijkblijvende aantallen) de wachttijden uiteindelijk te stabiliseren.

2.6

Financiële ontwikkeling

De decentralisatie-uitkeringen (dat waren de specifieke rijksbijdragen voor jeugdhulp en Wmo) zijn opgegaan in de algemene uitkering van het gemeentefonds. Lokaal is besloten om op basis van verschillende parameters uit de algemene uitkering het budget voor jeugdhulp en Wmo te bepalen. Gevolg hiervan is dat deze budgetten onderhevig worden aan alle bewegingen die de algemene uitkering vertoont. De diverse circulaires tijdens het jaar geven positieve en negatieve uitslagen. Dat vraagt dus om ook de effecten voor het sociaal en zorgfonds goed te monitoren. We geven u -op basis www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

6

van de huidige inzichten- een doorkijk in de tekorten (Nadeel) of overschotten (Voordeel) van het Sociaal Domein. Zie daarvoor de bijlage bij dit voorstel.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris, De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen: 1. Zorgmonitor 2. Financieel overzicht

Ter inzage:

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

7