Raadsinformatiebrief uitspraak hoger beroep bewind in eigen beheer

Raadsinformatiebrief Registratienummer

15343432

Onderwerp

Uitspraak hoger beroep in rechtszaak over bewind in eigen beheer We willen de raad informeren over de uitspraak in hoger beroep van de rechtszaak over bewind in eigen beheer.

Aanleiding Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) heeft op 8 augustus 2023 uitspraak 1 gedaan in de rechtszaak bewind in eigen beheer. Het CBb is van oordeel dat het door uw raad genomen algemeen belang besluit in strijd is met de Wet Markt en Overheid en artikel 3:3 Algemene wet bestuursrecht (Awb). Om die reden heeft CBb het algemeen belang besluit van uw raad vernietigd. Op 16 september 2020 nam uw raad een algemeen belang besluit, waarmee het kosteloos aanbieden van beschermingsbewind voor inwoners van de gemeente ’s-Hertogenbosch, die recht hebben op een vergoeding vanuit de Bijzondere Bijstand, werd aangewezen als een activiteit die wordt verricht in het algemeen belang, als bedoeld in artikel 25h, lid 5, Mededingingswet. Door de rechtbank Rotterdam is op 14 oktober 2021 het beroep van bewindvoerders tegen uw algemeen belangbesluit gegrond verklaard en daarmee werd uw algemeen belang besluit vernietigd. Hiertegen hebben wij 1

ECLI:NL:CBB:2023:410 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

hoger beroep aangetekend bij de CBb. Uw raad heeft vervolgens op 8 maart 2022 met een vervangingsbesluit opnieuw een algemeen belang besluit genomen. Daarin heeft uw raad het besluit nader gemotiveerd, met het oog op de uitspraak van de rechtbank Rotterdam. Op 8 augustus 2023 heeft de CBb de beroepen van de bewindvoerders gegrond verklaard en ons hoger beroep afgewezen. Dit betekent dat uw (nieuwe) algemeen belang besluit door het CBb is vernietigd.

Beoogd doel Met deze raadsinformatiebrief informeren we u over de inhoud van de uitspraak voor de inhoudelijke opgave op het gebied van bewindvoering. Met deze uitspraak in hoger beroep is het algemeen besluit van uw raad definitief vernietigd door het CBb. Als vervolgstap worden de consequenties en alternatieven in beeld gebracht. Omdat dit meer tijd vergt, is een uitgebreide analyse van consequenties en alternatieven, geen onderdeel van deze raadsinformatiebrief.

Relevante besluitgeschiedenis -

-

In het Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij 2018-2021 is een inhoudelijk opgave opgenomen op het gebied van beschermingsbewind, vastgesteld op 24 oktober 2017, met registratienummer 7168911. Op 3 maart 2020 heeft de raad ingestemd met de voorkeursvariant ‘Bewindvoering in eigen beheer’ en is het college verzocht om de procedure van een ‘algemeen belang besluit’ in gang te zetten, met registratienummer 9521600. Op 16 september 2020 besloot de gemeenteraad het aanbieden van beschermingsbewind voor inwoners van de gemeente ’s-Hertogenbosch die recht hebben op een vergoeding vanuit de Bijzondere Bijstand, aan te wijzen als een activiteit die wordt verricht in het algemeen belang, als bedoeld in artikel 25h, lid 5, www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

-

-

-

Mededingingswet. Gelijktijdig met het algemeen belang besluit stelde de raad ook de “Verordening nadeelcompensatie ten gevolge van algemeen belang besluit “bewindvoering in eigen beheer” vast met registratienummer 11813631. Op 14 december 2021 besloot het college tot het instellen van hoger beroep om een nieuw rechtsoordeel te verkrijgen over de juistheid van het raadsbesluit om bewindvoering in eigen beheer aan te wijzen als algemeen belangbesluit, nadat de Rechtbank in beroep het besluit ongegrond had verklaard met registratienummer 9826331. Op 8 maart 2022 besloot de gemeenteraad om gebruik te maken van de geboden mogelijkheid om haar eerdere besluit te verbeteren en vervangen, zodat het verbeterde besluit ter toetsing kon worden voorgelegd bij het hoger beroep bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven met registratienummer 11835427. Op 28 maart 2023 informeerde het college de raad met een raadsinformatiebrief over de ontwikkelingen met betrekking tot de rechtszaak, met registratienummer 14785194.

Inhoud Inhoud van de uitspraak Het CBb heeft op 8 augustus 2023, net als de rechtbank Rotterdam eerder besliste, het door uw raad genomen algemeen belang besluit vernietigd. De rechtbank Rotterdam oordeelde eerder in haar uitspraak van 14 oktober 2021 dat het algemeen belang besluit in strijd was met artikel 3:2 en 3:46 Awb. Dit hield in dat het algemeen belang besluit onvoldoende zorgvuldig was voorbereid en niet draagkrachtig was gemotiveerd. 2 2

Zie hiervoor punt 2 van de uitspraak van de CBb waar u nogmaals kort samengevat de uitspraak van de rechtbank Rotterdam kunt teruglezen. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Het CBb oordeelt dat het genomen algemeen belang besluit terecht is vernietigd door de rechtbank Rotterdam. Het CBb doet dit wel op andere gronden dan de rechtbank. Het CBb is namelijk van oordeel dat het door uw raad genomen algemeen belang besluit (en ook het vervangingsbesluit) in strijd is met het doel en de strekking van de Wet Markt en Overheid (en dus de Mededingingswet). Ook is het CBb van oordeel dat het algemeen belang besluit in strijd is met artikel 3:3 Awb. Dit artikel houdt in dat een bestuursorgaan (in dit geval uw raad) de bevoegdheid tot het nemen van een besluit (hier het algemeen belang besluit) gebruikt voor een ander doel dan waarvoor die bevoegdheid is verleend (in dit geval het dienen van het algemeen belang). Het CBb legt uit dat de Mededingingswet (o.a.) als doel heeft om de concurrentieverhoudingen tussen overheden en particuliere ondernemingen zo gelijk mogelijk te houden op de markt. In artikel 25h, vijfde lid van de Mededingingswet is bepaald dat de regels over die concurrentieverhoudingen niet van toepassing zijn op economische activiteiten die plaatsvinden in het algemeen belang. Naar het oordeel van het CBb ontbreekt in dit geval echter een algemeen belang als bedoeld in dit artikel.

Het CBb vindt dat uw raad met het algemeen belang besluit heeft willen beogen om dat deel van de bewindvoeringsmarkt waarbij inwoners recht hebben op vergoeding vanuit bijzondere bijstand, voor zichzelf te reserveren. Door bewindvoering als algemeen belang aan te merken en zelf kosteloos aan te bieden, wordt dit als voorliggende voorziening op de bijzondere bijstand gezien. Daarmee vervalt namelijk het recht op bijzondere bijstand voor bewindvoeringskosten. 3 Hierdoor worden particuliere bewindvoerders uitgesloten van dit deel van de bewindvoeringsmarkt. Daarnaast wijst het CBb erop dat deze werkwijze ook de vrije keuzemogelijkheid van rechthebbenden ondermijnt.4 De Verordening nadeelcompensatie levert volgens het CBb tot slot geen grond op voor een ander oordeel. Gelet op het voorgaande heeft het CBb het door uw raad genomen algemeen belangbesluit (en ook het vervangingsbesluit) vernietigd. 3 4

zie hiervoor artikel 15 Participatiewet. Zie artikel 1:435 lid 3 BW. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Consequenties van de uitspraak Voor inwoners die onder bewind staan bij de gemeente en externe bewindvoerders heeft de uitspraak geen gevolgen, omdat wij al sinds de uitspraak van de rechtbank in oktober 2021, gestopt zijn met het kosteloos aanbieden van bewindvoering op grond van het algemeen belang, omdat dat besluit was vernietigd. Deze uitspraak betekent dat we bewind in eigen beheer kunnen blijven aanbieden, maar niet meer kosteloos. De kosten die gemaakt worden voor deze dienst moeten doorberekend worden in de prijs en het moet mogelijk blijven om bijzondere bijstand voor bewindvoerderskosten te verstrekken. Immers, nu het algemeen belang besluit door de CBb is vernietigd, zijn de bepalingen uit hoofdstuk 4 van de Mededingingswet op ons als gemeente van toepassing. Met het wegvallen van het algemeen belang besluit, valt de beoogde kostenreductie op termijn wellicht anders uit. De business case moet daarom worden aangepast op grond van de reële caseload en huidige informatie van de markt op het gebied van bewindvoering. Belang van bewind in eigen beheer Onze bewindvoerders helpen op dit moment zo’n 200 inwoners. Grofweg 80% van deze groep heeft problematische schulden en bij 70% speelt multi-problematiek. Het betreft dus een complexe en kwetsbare groep. Dit zijn inwoners die vanwege deze zware problematiek niet altijd bij andere bewindvoerders terecht kunnen.

Een deel van de cliënten van het gemeentelijk bewindvoerderskantoor zijn afkomstig van andere bewindvoerders kantoren, maar zijn daar vanwege hun gedrag niet langer welkom. De meerwaarde van bewind in eigen beheer staat daarmee buiten kijf: we bieden noodzakelijke ondersteuning voor een groep kwetsbare inwoners. In de aangenomen motie ‘Bewindvoering in eigen beheer’ van november 2018 (Gewoon Gedreven, SP en Bosch Belang) verzocht uw raad het college om de mogelijkheden van ‘Bewindvoering in eigen beheer’ te onderzoeken en de resultaten op te nemen in een raadsvoorstel met alternatieven voor kwaliteitsverbetering www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

en verlaging van de kosten voor beschermingsbewind. Het college heeft deze oproep opgevat als een kans om de genoemde inhoudelijke opgave op het gebied van beschermingsbewind in het Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij te verstevigen en te vereenvoudigen door integraal maatwerk te bieden aan het ondersteunen van inwoners. Met de uitspraak in de rechtszaak is deze opgave niet van tafel. Wij zullen ons de komende maanden beraden over de mogelijkheden hier invulling aan te geven binnen de huidige juridisch-financiële kaders. Vervolgstappen De komende maanden moeten er een aantal zaken gebeuren. Ten eerste moeten de gevolgen en risico’s van deze uitspraak voor de gemeente nauwkeurig in beeld gebracht worden. We informeren uw raad hier zo spoedig mogelijk over, in een vorm die past bij de uitkomsten van de analyse van de juridische en financiële risico’s. Ook moet de business case aangepast worden en zal onderdeel zijn van de informatievoorziening richting (of eventuele besluitvorming van) uw raad. De financiële gevolgen van deze uitspraak zullen meegenomen worden in de voorstellen voor de Voorjaarsnota en Actualisatie 2024. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Registratienummer

15343432 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Raadsvergadering Portefeuillehouder Sector/Afdeling Inlichtingen

10 oktober 2023 M.A.B. van der Sloot MO/FD/O&R L. de Haan l.dehaan@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704