Raadsinformatiebrief Transformatieopgaven Jeugdhulp en Gecertificeerde instellingen

Raadsinformatiebrief Reg.nr.

::

10674338

B&W verg.

::

19 januari 2021

:

Onderwerp: 1 .Evaluatie transformatieopgaven jeugdhulp en 2. ontwikkelingen Gecertificeerde Instellingen. 1) Status In het licht van de actieve informatieplicht informeren wij U over de stand van zaken met betrekking tot de beleidsuitvoering jeugdhulp. 2) Samenvatting Deze raadsinformatiebrief bestaat uit twee delen. Deel 1 betreft de evaluatie van het project transformatieopgaven Jeugdhulp Noordoost Brabant. In deel 2 informeren wij u over een aantal ontwikkelingen bij de gecertificeerde instellingen (GI’s), de uitvoerders van de jeugdbescherming en jeugdreclassering. Deel 1: In 2017 stelden de 16 gemeenten in de regio Noordoost-Brabant een bedrag van 11,8 miljoen beschikbaar om het zorglandschap te transformeren. Het project ‘urgentie transformatie’ kende een complex proces met de nodige uitdagingen waarover u als Raad steeds bent geïnformeerd. In oktober 2020 is het project inhoudelijk en procesmatig geëvalueerd. Op 17 december 2020 is de evaluatie door het Regionaal Bestuurlijk Overleg besproken en vastgesteld. De conclusie is dat de hoofddoelstellingen van het project zijn gerealiseerd. Door de interventies is voor zeker 67 jeugdigen residentiële of klinische plaatsing voorkomen en daarmee hebben deze jeugdigen beter passende hulp gekregen.

Tegelijkertijd zijn de kosten per jeugdige gedaald en dit heeft geresulteerd in een structurele kostenafname tussen de € 1,2 en € 1,8 mln (met een incidentele uitgave van € 8 mln). Deel 2: De situatie bij de gecertificeerde instellingen (GI’s) is de afgelopen tijd in het nieuws geweest, met name over het signaal dat zij financieel onder druk staan. Ook in Noord-Brabant zien we dit terug. Daarnaast ontvangen kinderen niet altijd snel genoeg de juiste hulp en ondersteuning. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en de Inspectie Justitie en Veiligheid hebben recent een voortgangsrapportage uitgebracht. Zij geven daarin aan dat een positieve beweging is ingezet, maar dat dit niet heeft geleid tot verbeteringen op de korte termijn. De inspecties vinden daarom een doorbraak noodzakelijk. Naar aanleiding van deze signalen zijn door de 5 jeugdhulpregio’s samen een aantal acties ondernomen. De inspecties gaan medio februari na of voldoende voortgang is geboekt. Daarnaast heeft in 2020 een onderzoek plaatsgevonden naar de financiële situatie van Jeugd Bescherming Brabant (JBB) naar aanleiding van een verzoek van JBB aan de gemeenten om extra financiële middelen. JBB heeft op basis van de uitkomsten bij ons een verbeterplan ingediend.

Wij concluderen dat dit plan nog onvoldoende waarborg geeft dat JBB tot een duurzame bedrijfsvoering www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

2

gaat komen. Om deze reden wordt JBB verzocht een transformatiemanager aan te stellen die zorg gaat dragen voor een sluitend plan. Een financieel expert vanuit de gemeenten wordt hierbij als adviseur betrokken. Voor het voorkomen van eventuele liquiditeitsproblemen en daarmee knelpunten in de zorgcontinuïteit op de korte termijn worden door de regio’s nadere afspraken gemaakt met JBB over bevoorschottting dan wel voorafbetaling.

3) Wij bieden u dit stuk ter informatie aan.

Steller

: Snellens

Tel.

: 6159114

E-mail

: e.snellens@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

3

DEEL 1: EVALUATIE PROJECT TRANSFORMATIEOPGAVEN JEUGDHULP NOORDOOSTBRABANT Aanleiding In 2017 stelden de 16 gemeenten in de regio Noordoost-Brabant een bedrag van 11,8 miljoen beschikbaar om het zorglandschap te transformeren en ervoor te zorgen dat er ook in toekomst passende hulp aan jeugdigen geboden kan worden. Het project ‘urgentie transformatie’ kende een complex proces met de nodige uitdagingen waarover u als Raad steeds bent geïnformeerd. In oktober 2020 is het project inhoudelijk en procesmatig geëvalueerd. De resultaten samengevat 1. Er is beter passende hulp gerealiseerd: door de interventies van het transformatieproject is voor zeker 67 jeugdigen met complexe problemen residentiele of klinische plaatsing voorkomen. Dit resultaat is in de eerste plaats van belang voor de jeugdigen die het betreft. 2. Ten tweede is hierdoor het zorglandschap veranderd: deze jeugdigen hebben een ander aanbod gekregen (ambulant of gezinsgericht verblijf bijvoorbeeld) waardoor zij geen beroep hebben gedaan op residentieel of klinisch verblijf. 3. Tot slot blijkt ook dat de hulp niet alleen beter passend was, maar ook dat de kosten per jeugdige zijn gedaald. Met een incidentele bijdrage (van € 8 mln) is een structurele kostendaling van € 1,2 € 1,8 mln gerealiseerd.

Daarmee is ook de derde doelstelling van het project behaald, namelijk bijdragen aan de betaalbaarheid van het jeugdhulpstelsel in Noordoost-Brabant. In de bijlagen bij deze raadsinformatiebrief vindt u respectievelijk: 1. de samenvatting van het evaluatierapport 2. de integrale evaluatie van het project transformatieopgaven Jeugdhulp 3. achtergrondinformatie over proces in de verschillende fases van het project. Het project in vogelvlucht In de tweede fase van het project (2018-2020) zijn via een meervoudige onderhandse aanbesteding opdrachten uitgezet onder 17 geselecteerde aanbieders. In wisselende samenstelling zijn (kleinere) samenwerkingsverbanden gevormd en vervolgens zijn er 14 opdrachten aan deze samenwerkingsverbanden gegund. Uitvoering van het project heeft geleid tot de inzet van (nieuwe) instrumenten zoals: een regionaal matchingsteam voor gezinshuizen, inzet van GGZ-expertise, wrap-around care, differentiatie en uitbreiding gezinshuisplaatsen, multisysteem therapie voor ASS-problematiek, trainingshuizen, intersectorale teams, inzet ervaringsdeskundigheid, expertiseteam 16-23, e-health en pilots onderwijs.

De evaluatie Het evaluatierapport (zie ook de bijgevoegde samenvatting) concludeert dat het project heeft bijgedragen aan de drie hoofddoelstellingen: 1) passendere jeugdhulp voor jeugdigen in de regio, 2) verandering van het zorglandschap in de richting van ‘wonen doe je thuis’; 3) via een tijdelijke investering een structurele omslag maken om binnen het beschikbare budget de juiste jeugdhulp te kunnen bieden. Als gevolg van de inzet van de verschillende instrumenten zijn jeugdigen met een complexe hulpvraag beter geholpen. Door intersectoraal te werken en meerdere expertises te bundelen kon sneller het juiste arrangement worden geboden en werd uithuisplaatsing voorkomen. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

4

Met de verschillende projecten worden jeugdigen en hun ouders met een complexe hulpvraag vaker en beter in de thuissituatie of in een pleeggezin/gezinshuis geholpen. Zonder deze nieuwe of aangepaste hulpvormen zouden deze jeugdigen vaak in een residentiële of klinische setting geholpen worden. Door te focussen op beter passende en sneller beschikbare zorg voor jeugdigen met een complexe hulpvraag zijn de trajectkosten per jeugdige significant gedaald. Wanneer de werkbare instrumenten in de toekomst breed worden ingezet zal als gevolg van lagere trajectkosten per cliënt een structurele omslag worden gemaakt die bijdraagt aan de betaalbaarheid van het stelsel. Uit de projectresultaten komt naar voren dat betere hulp hier gelijk op gaat met lagere kosten. De Key groep benoemt dat als een hogere zorgwaarde:

Het onderstaande overzicht geeft vereenvoudigd weer in hoeverre de ingezette instrumenten hebben bijgedragen aan het behalen van de doelen per thema:

Borging van de resultaten en van het transformatieproces Op 17 december zijn de resultaten in het Regionaal Bestuurlijk Overleg jeugdhulp (RBO) besproken. Ook is besproken wat ervoor nodig is om de behaalde resultaten te behouden en verder uit te bouwen zodanig dat de transformatiebeweging ook de komende jaren verder gestimuleerd wordt. Voor de borging van de huidige projectresultaten en de transformatiebeweging wordt een implementatieplan opgesteld voor de periode 2021-2023 en net als in de vorige fase is dat weer een gezamenlijk plan van gemeenten en aanbieders. De uitvoering van de implementatiefase wordt bekostigd uit het resterende projectbudget. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

5

Meer informatie Komend voorjaar organiseren we een Webinar om u desgewenst verder te informeren over de resultaten van het project. DEEL 2: ONTWIKKELINGEN GECERTIFICEERDE INSTELLINGEN Inleiding De situatie bij de gecertificeerde instellingen (GI’s), de uitvoerders van de jeugdbescherming en jeugdreclassering, is de afgelopen tijd in het nieuws geweest, met name over het signaal dat zij financieel onder druk staan. In samenwerking met de vier andere jeugdhulpregio’s in Brabant kopen wij gezamenlijk in. Ook in Noord-Brabant zien we het landelijke beeld terug. Daarnaast ontvangen kinderen niet altijd snel genoeg de juiste hulp en ondersteuning. In Noord Brabant zijn de volgende GI’s actief: Jeugdbescherming Brabant (JBB), William Schrikker Stichting, Leger des Heils, Briedis (niet in Noord Oost en Zuid Oost Brabant) en Jeugd Veilig Verder (alleen in Zuid Oost Brabant). Passende hulp en ondersteuning De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en de Inspectie Justitie en Veiligheid (hierna: de inspecties) hebben recent een voortgangsrapportage1 uitgebracht in navolging van het rapport ‘Kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd’2 uit het jaar 2019. In 2019 oordeelden de inspecties dat de wijze waarop jeugdbescherming en jeugdreclassering op dat moment werd uitgevoerd niet acceptabel was.

De door rechters uitgesproken maatregelen werden niet onmiddellijk uitgevoerd en de noodzakelijke hulp voor deze kwetsbare kinderen en hun ouders was niet altijd direct beschikbaar. De inspecties constateerden daarbij structurele problemen die ertoe leidden dat de jeugdbeschermingsketen maximaal onder druk stond. In de voortgangrapportage zijn de nieuwe bevindingen van inspecties opgenomen. Zij geven daarin aan dat een positieve beweging is ingezet, maar dat dit niet heeft geleid tot verbeteringen op de korte termijn. De inspecties vinden daarom een doorbraak noodzakelijk om de acute, ernstige situaties in de beschikbaarheid van jeugdbeschermers en passende jeugdhulp op te lossen. Naar aanleiding van deze signalen zijn door de 5 jeugdhulpregio’s samen een aantal acties ondernomen. Vanuit de constateringen van de inspecties hebben wij allereerst aanvullende kwaliteitseisen gesteld voor een betere kwaliteit van dienstverlening binnen het aanbestedingstraject voor jeugdbescherming en jeugdreclassering. Ook zijn er verbeterplannen met betrekking tot de dienstverlening opgesteld. En recent hebben wij naar aanleiding van de voortgangsrapportage van de inspecties een aanvullend actieplan vastgesteld.

Daarin staan de concrete stappen die wij samen met de GI’s, de gemeentelijke toegangen, het regionaal expertiseteam en de jeugdhulpaanbieders zetten om in een periode van drie maanden een doorbraak te realiseren en te komen tot de inzet van passende zorg en ondersteuning voor de meest kwetsbare jeugdigen. De inspecties gaan medio februari na of voldoende voortgang is geboekt. 1

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/10/15/tk-bijlage-voortgangsrapportage-igj-en-ijenv-kwetsbare-

kinderen-onvoldoende-beschermd 2

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2019/11/07/kwetsbare-kinderen-onvoldoende-beschermd www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

6

Passende hulp en ondersteuning in de regio Noordoost-Brabant : Hieronder staat de situatie weergegeven voor onze regio Door de drie GI’s zijn begin december 73 casussen doorgegeven waar kinderen en gezinnen langer dan 3 maanden wachten op de hulp welke door de GI noodzakelijk wordt geacht. Een nadere analyse had als resultaat dat er in ongeveer de helft van deze casussen reeds hulp was ingezet of de hulp gevonden kan worden buiten de gespecialiseerde jeugdzorg . Voor 38 casussen wordt nu, in overleg met de betreffende aanbieders en met de betrokken voogden en gezinsvoogden een oplossing gezocht. Daarbij worden verschillende experts en expert-teams ingezet. De belangrijkste vragen betreffen : 1. Hulpverlening door de GGZ 2. Gezinshuis 3. Logeeropvang / weekendopvang / vakantieopvang 4. Hulp bij complexe scheidingen In verreweg de meeste gevallen is de zorg nog niet ingezet omdat de jeugdige op een wachtlijst staat. Dat probleem is niet steeds direct op hele korte termijn vanuit de gemeenten op te lossen, onder meer omdat het niet altijd gaat om financieringsproblemen. Zo vergt de plaatsing in een gezinshuis een hele zorgvuldige matching (niet elk kind kan overal geplaatst worden) en is er een tekort aan plaatsen. Het aantal plaatsen wordt in 2021 uitgebreid, maar het kost tijd en moeite om geschikte gezinshuisouders te vinden en dus die extra plaatsen operationeel te krijgen.

Waar het gaat om hulpverlening bij scheiding en omgang kampen gecontracteerde aanbieders met een tekort aan medewerkers die deze hulpverlening uitvoeren. Ook daar is op korte termijn niet direct een oplossing voor. Wachtlijsten in andere sectoren zullen wellicht in 2021, wanneer de regio overgaat op een andere financieringsvorm, minder aan de orde zijn. We verwachten op termijn daarmee een meer structurele oplossing te hebben voor de wachtlijsten. Wanneer de resultaten van de activiteiten die nu worden ingezet bekend zijn en duidelijk is welke casussen hiermee verder gebracht zijn zal er waarschijnlijk nog een aantal casussen overblijven. Op basis hiervan, gaan we begin 2021 na of de gemeenten met zorgaanbieders nog andere, onorthodoxe oplossingen kunnen bedenken. Wellicht kunnen we daarvoor ook gebruik maken van het landelijke ondersteuningsteam.

Kostprijsonderzoek en onderzoek bedrijfsvoering Met ingang van 1 januari 2020 hebben de jeugdhulpregio’s met de 5 genoemde GI’s nieuwe contracten gesloten. Onderdeel van de afspraken met de GI’s is het uitvoeren van onderzoek naar de kostprijs om te komen tot een reëel tarief. Dit kostprijsonderzoek is in 2020 uitgevoerd door het adviesbureau SIRA Consulting, maar heeft helaas nog niet tot bruikbare uitkomsten geleid. Tijdens het onderzoek bleek namelijk dat er een gebrek is aan beschikbaarheid van valide data bij de GI’s. Het onderzoek geeft daarmee onvoldoende basis om de tarieven vast te kunnen stellen. Om toch tot www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

7

uitsluitsel te komen is met de Jeugdautoriteit besproken om samen de omissies uit het onderzoek in te vullen en op basis daarvan de definitieve tarieven vanaf het jaar 2020 vast te stellen. In de tussentijd hanteren wij de tarieven en de afspraken over indexatie zoals wij deze bij de aanbesteding hebben gesteld. Daarnaast heeft in 2020 een onderzoek plaatsgevonden naar de financiële situatie van JBB naar aanleiding van een verzoek van JBB aan de gemeenten om extra financiële middelen. Recent heeft het door JBB en de jeugdhulpregio’s gezamenlijk geselecteerde bureau Deloitte het onderzoek afgerond. Vervolgens heeft JBB op basis van de uitkomsten bij de gemeenten een verbeterplan ingediend. Wij moeten echter concluderen dat dit plan nog onvoldoende waarborg geeft dat JBB tot een duurzame bedrijfsvoering gaat komen. Er blijft een te groot risico op financiële knelpunten en een aanvullend beroep op extra middelen vanuit de gemeenten. Om deze reden wordt JBB verzocht een transformatiemanager aan te stellen die zorg gaat dragen voor een sluitend plan. Een financieel expert vanuit de gemeenten wordt hierbij als adviseur betrokken. Ook de Jeugdautoriteit wordt hierop aangesloten.

Voor het voorkomen van eventuele liquiditeitsproblemen en daarmee knelpunten in de zorgcontinuïteit op de korte termijn worden door de regio’s nadere afspraken gemaakt met JBB over bevoorschotting dan wel voorafbetaling bij de uitvoering van een kinderbeschermings- of jeugdreclasseringsmaatregel. Wij streven er steeds naar om samen met de GI’s te komen tot een aanpak die duurzaam effectief is en waarbij de kwaliteit van de ondersteuning aan ouders en jeugdigen gewaarborgd blijft. De genoemde onderzoeken zijn ondersteunend in het zicht krijgen op de randvoorwaarden voor de instellingen om hun bijdrage daarin te kunnen leveren. In zijn algemeenheid kunnen wij stellen dat er een spanningsveld aanwezig is tussen het realiseren van onze doelen en de (financiële) mogelijkheden van de instellingen hierin. Wij voeren daarom intensief overleg met diverse partijen, waaronder ook de Jeugdautoriteit, om gezamenlijk tot goede randvoorwaarden te komen. Wij houden u op de hoogte van de ontwikkelingen hierin.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris, De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen: Deel 1 1. Samenvatting rapportage Keygroep 2. Rapport Evaluatie Transformatieopgaven Jeugdhulp 3. Achtergrondinformatie

Ter inzage: www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

8