Raadsinformatiebrief samenwerking JADS 2026-2035
Tekst van het document
Raadsinformatiebrief Registratienummer
079618424314
Onderwerp
Raadsinformatiebrief samenwerking JADS 2026-2035 De vier partners zijn voornemens om de JADS-samenwerking te continueren en hebben plannen gemaakt voor de periode 2026-2035. JADS gaat door groeien tot impact center voor datawetenschappen en artificiële intelligentie, met een forse uitbreiding van de activiteiten in 's-Hertogenbosch.
Aanleiding In de afgelopen periode is de JADS-samenwerking geëvalueerd. Deze evaluatie laat de meerwaarde van JADS zien zowel op wetenschappelijk als maatschappelijk vlak en is aanleiding voor de partners om de samenwerking voort te zetten. Conform de afspraken uit de samenwerkingsovereenkomst “Grand Initiative Data Science” (later omgedoopt tot JADS) uit 2015 is de samenwerking tussen Tilburg University (TiU), de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e), de provincie Noord-Brabant en de gemeente ’s-Hertogenbosch na 10 jaar worden geëvalueerd. De evaluatie heeft plaatsgevonden in het najaar van 2024. Over de uitkomsten van deze evaluaties hebben wij uw raad recentelijk geïnformeerd. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
De evaluaties laten zien dat de komst van JADS naar onze stad van grote meerwaarde is geweest. Door de aanwezigheid van JADS is onze positionering als datastad flink versterkt. De opleidingen en andere onderwijsactiviteiten die op de vestiging van JADS in 's-Hertogenbosch (campus JADS) plaatsvinden hebben een waardevolle bijdrage geleverd aan zowel de verbreding als de kwaliteit van ons hoger onderwijsaanbod. Daarnaast maakt JADS maatschappelijke impact via onder andere het vergroten van datavaardigheden en samenwerking met het lokale MKB en grote bedrijven. Beide evaluatierapporten bevatten aanbevelingen voor doorontwikkeling van JADS. Deze aanbevelingen zijn door de samenwerkingspartners overgenomen in de plannen voor 2026-2035.
Doel Het informeren van uw raad over de toekomstplannen voor de doorgroei van JADS en de bijdrage van de gemeente 's-Hertogenbosch voor de komende vijf jaar. De vier partners binnen JADS willen de samenwerking voortzetten en nieuwe afspraken maken voor de komende tien jaar. Hiertoe hebben de TiU en TU/e een toekomstplan gemaakt met de titel “Een gezamenlijk impact center tussen TU/e en TiU voor DS (data sciences) en AI (artificiële intelligentie) gerelateerde disciplines”. In deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de doelstellingen van dit plan en de meerwaarde hiervan voor onze gemeente. Ook wordt toegelicht hoe de gemeente gaat bijdragen aan de samenwerking in de komende vijf jaar.
Relevante besluitgeschiedenis -
Collegebrief ‘Evaluatie samenwerking JADS 2016-2025 en doorkijk richting toekomst’, september 2025 (registratienummer: 18378394).
2
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
-
Motie ‘Onderzoeken voortzetting subsidie universiteit JADS’, aangenomen tijdens de raadsvergadering van 14 november 2023 (registratienummer: 15410740).
-
Raadsvoorstel ‘doorontwikkeling JADS’, april 2021 (registratienummer: 10824145). In april 2021 heeft uw raad ingestemd met het beschikbaar stellen van een financiële bijdrage van JADS van €1.25 miljoen in de periode van 2021-2025. De uitgangspunten van de gemeentelijke bijdrage waren de thema's ‘data talent’
-
en ‘data kennis’ en de versterking van JADS binnen het (lokale) ecosysteem. In september 2015 heeft uw raad ingestemd met het gefaseerd beschikbaar stellen van een bedrag € 10,25 miljoen voor het Grand Initiative Data Science Mariënburg. Dit initiatief is later omgedoopt tot de Jheronimus Academy of Data Science (JADS) (registratienummer: 5165620).
Inhoud Toekomstplan JADS 2026-2035 In het najaar van 2024 is de JADS-samenwerking uitgebreid geëvalueerd. De inzichten en ontwikkelpunten uit deze evaluaties zijn door de partners in de samenwerking besproken en meegenomen in de uitwerking voor de doorontwikkeling van JADS richting de komende tien jaar. De twee Colleges van Bestuur (CvB) van beide universiteiten hebben opdracht gegeven voor de uitwerking van een toekomstperspectief voor JADS, met heldere uitgangspunten, positionering, governance en strategische inbedding binnen de universiteiten en met de overheidspartners. Dit toekomstperspectief, met als titel “Een gezamenlijk impact center tussen TU/e en TiU voor DS en AI gerelateerde disciplines” vormt de basis voor de verdere uitwerking van afspraken tussen de universiteiten onderling en met de gemeente 's-Hertogenbosch en de provincie Noord-Brabant.
3
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
Positionering en missie JADS Uit de evaluatierapporten komt duidelijk naar voren dat JADS zich in de afgelopen jaren heeft ontwikkeld tot kwalitatief hoogstaand instituut waarin onderwijs, toegepast onderzoek, en ondernemerschap op het gebied van data sciences en AI samenkomen. Deze profilering willen de universiteiten behouden en verder uitbouwen op het snijvlak van technologie, mens en maatschappij. Waar bij de start van JADS in 2016 data sciences en AI nog in de kinderschoenen stonden, zijn beide ontwikkelingen inmiddels niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Ook in de wetenschap hebben data en AI een plek gevonden, waardoor de voorheen unieke positionering van JADS academisch gemeengoed is geworden. Het feit dat JADS al vanaf de opkomst van data sciences en AI gefocust is op deze ontwikkelingen, maakt dat het instituut goed gepositioneerd is om haar positie verder uit te bouwen en ook in de toekomst voorop te blijven lopen. In het toekomstplan omschrijven de universiteiten JADS als “een gezamenlijk impact center van de TU/e en TiU op locatie ’s-Hertogenbosch (campus JADS) voor verschillende data-gedreven disciplines”. Impact wordt hierbij gedefinieerd als het oplossen van maatschappelijke vraagstukken door middel van innovatie. Hierbij gaat het om zowel de ontwikkeling van een innovatie als de integratie hiervan in de maatschappij.
Daarom wordt nadrukkelijk de verbinding gezocht met andere (wetenschappelijke) disciplines om zoveel mogelijk maatschappelijke en economische impact te kunnen maken. Binnen de aangescherpte missie van JADS staan maatschappelijk urgente en relevante thema’s centraal, zoals duurzame digitalisering, artificiële intelligentie, veiligheid en data-gedreven ondernemerschap. Daarmee vormt JADS een strategisch relevante aanvulling op de profielen van zowel TiU als TU/e, wat bijdraagt aan de verankering van de samenwerking binnen beide universiteiten. Tevens biedt de aangescherpte missie en verbreding van onderwerpen nieuwe mogelijkheden om het lokale en regionale ecosysteem te versterken. Zowel het MKB met specifieke vraagstukken, als grotere spelers die een totaalpakket willen ontvangen of op een intensievere wijze willen samenwerken kunnen zo worden bediend.
4
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
Governance en integratie Uit de evaluatie is naar voren gekomen dat de governance van JADS aandacht behoeft. Daarom hebben beide CvB's van de universiteiten besloten om JADS organisatorisch in te bedden in de faculteit Mathematics & Computer Sciences (M&CS) van de TU/e. Door onderdeel uit te gaan maken van de M&CS faculteit kan JADS mogelijk profiteren van ‘project Beethoven’ via de overheidssteun die de TU/e ontvangt voor de halfgeleiderindustrie. Een ander belangrijk argument voor deze keuze is dat EngD-programma’s (zie hieronder) alleen door een technische universiteit worden uitgevoerd. Ten slotte sluit de inbedding van JADS goed aan bij de eigen plannen van de faculteit M&CS rondom het vergroten van hun maatschappelijke impact. Ondanks de organisatorische ophanging binnen de faculteit M&CS van de TU/e blijft JADS heel nadrukkelijk een samenwerking tussen de TU/e en TiU. Daarom is er in het toekomstplan veel aandacht voor het integreren van verschillende wetenschappelijke disciplines en expertises van beide universiteiten in impact- en innovatieprojecten. Dit zal gebeuren via het opzetten van zogenaamde ‘innovatiekernen'. Dit zijn samenwerkingsverbanden waarin externe partijen zowel financieel als inhoudelijk kunnen participeren in onderzoekslaboratoria of subsidieaanvragen.
Hiermee wordt toegepast onderzoek gecombineerd met verschillende onderwijsonderdelen en vervolgens omgezet in valorisatie en impact. Door op de campus JADS in ’s-Hertogenbosch dergelijke innovatiekernen op te richten kan ook de community rondom zo'n kern groeien, wat van meerwaarde kan zijn voor het MKB, grotere marktpartijen en maatschappelijke organisaties. Impact en meerwaarde voor de gemeente 's-Hertogenbosch Met onze financiële bijdrage maken van de schaalsprong van JADS richting de toekomst mogelijk. We zijn met de universitaire partners in gesprek hoe we de aanwezigheid van JADS in onze gemeente kunnen versterken en verbreden. De gesprekken hebben geleid tot een aantal sporen, die nog nader uitgewerkt moeten worden. Dit ook indachtig het proces van besluitvorming in uw raad. De groei- en ontwikkelsporen worden hieronder kort toegelicht:
5
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
-
Verdubbelen studentenaantal campus JADS Het aantal JADS-studenten wordt in de komende vijf jaar verdubbeld door het toevoegen van onderwijsaanbod op de vestiging van JADS in 's-Hertogenbosch. Op dit moment wordt de masteropleiding Data Science in Business & Entrepreneurship aangeboden. Dit programma wordt uitgebreid met een aantal tracks gerelateerd aan software, AI en maatschappelijke vraagstukken. Hiermee moet de studentenpopulatie gaan groeien tot ongeveer 350-400 over 5 jaar. Daarbij is ook veel aandacht voor instroom vanuit het HBO, waarvoor samenwerking wordt gezocht met lokale en regionale HBO-instellingen, zoals AVANS en HAS.
-
Schaalsprong EngD programma campus JADS Op dit moment biedt JADS een eigen EngD-programma (Engineering Doctorate) aan en heeft de faculteit M&CS twee EngD opleiding. Een EngD-programma is een tweejarige post-master opleiding gericht op het opleiden van technologisch ontwerpers voor de industrie. Deze studenten werken in hun tweede jaar op een extern gefinancierd project, voor en bij het bedrijfsleven. Een dergelijke samenwerking is voor beide partijen (bedrijf en student) interessant, omdat van elkaars kennis en expertise geleerd kan worden. In de toekomstplannen voor JADS worden de 3 bestaande programma's samengevoegd tot één programma op de campus JADS. Dit leidt tot een significante groei van het EngD trainees in ‘s-Hertogenbosch tot een aantal van ongeveer 75 trainees. Hierdoor wordt de verbinding met het lokale en regionale ecosysteem versterkt door de projecten.
-
Uitbreiding aanbod professionele educatie Middels haar aanbod van professionele educatie speelt JADS een belangrijke rol in het vergroten van de data kennis en vaardigheid bij het lokale en regionale bedrijfsleven. Het sluit ook aan bij onze regionale doelstellingen op het gebied van Leven Lang Ontwikkelen en talent ontwikkeling op het gebied van
6
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
data en digitalisering. Op dit moment worden de professionele educatie activiteiten van JADS, TU/e, en TiU op drie verschillende locaties aangeboden, wat leidt tot onderlinge concurrentie. De universiteiten willen deze programma's gezamenlijk gaan aanbieden, om zo efficiënter te opereren. De opleidingstrajecten die een JADSsignatuur hebben zullen in ’s-Hertogenbosch worden geplaatst. -
Uitbreiding JADS Playground De JADS Playground is de incubator voor start-ups vanuit JADS. Het toekomstplan beschrijft hoe de Playground zich gaat door ontwikkelen tot een bredere startup hub voor data sciences, AI en ICT bedrijven in Noord-Brabant. Dit loopt enerzijds via de groei van studenten startups, als gevolg van de groei van de studentenaantallen op de campus JADS in 's-Hertogenbosch. Anderzijds wil de Playground haar diensten ook beschikbaar stellen voor data en AI-startups van buiten de muren van JADS. Deze ontwikkeling van de Playground gebeurt in nauwe afstemming en samenwerking met de ontwikkeling van het IKDB, aangezien groeiende startups een natuurlijke instroom vormen voor het IKDB en het daarbij horende ecosysteem.
-
Uitbreiding diensten MKB Datalab Het JADS MKB datalab heeft een bewezen en goed functionerende werkwijze in de begeleiding van het (lokale) MKB in hun data vraagstukken. Deze projecten hebben een relatief korte doorlooptijd en worden uitgevoerd door studenten van JADS. In het toekomstplan wordt deze unieke propositie uitgebreid naar projecten met een langere looptijd of van een grotere omvang, waardoor er studententeams op gezet kunnen worden.
-
Laboratoria als innovatiekernen in 's-Hertogenbosch Zoals eerder benoemd wordt de impact van JADS versterkt door de oprichting van zogenaamde innovatiekernen. Dit gebeurt o.a. door het inrichten van laboratoria: een security operations center
7
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
(SOC) gericht op cyber-security en een software engineering center (SEC) gericht op digitale transformatie. Een SOC is een laboratorium dat de cyberveiligheid onderzoekt en detectietechnieken ontwikkelt. De TU/e heeft op dit moment al een SOC, die ook wordt ingezet voor onderwijsdoeleinden. Dit SOC kan worden uitgebreid naar ’s-Hertogenbosch. De SOC kan ook als infrastructuur ingezet worden in het MKB lab, waardoor de propositie daarvan uitgebreid wordt naar cyberweerbaarheid van het MKB. Een SEC begeleidt instellingen en bedrijven bij hun digitaliseringsvraagstukken. Door gebruik te maken van een SEC kan de digitale transitie aanzienlijk worden versneld. Er kan gefocust worden op specifieke industrieën, ook afhankelijk van de vraag vanuit het bedrijfsleven. Aanhaking bij gemeentelijke doelstellingen en beleid De schaalsprong van JADS tot een impact center voor data sciences en AI sluit naadloos aan bij de ambities van onze gemeente op meerdere beleidsterreinen. Niet voor niets maakt JADS onderdeel uit van het ‘Verhaal voor 'sHertogenbosch', wat afgelopen zomer aan uw raad is gepresenteerd. Hierin wordt JADS genoemd als aanjager van het ecosysteem in data en ICT, wat vervolgens weer onderdeel is van de toegevoegde waarde die onze stad levert binnen het stedelijk netwerk Brabant.
De rol van JADS in het lokale en regionale data- en ICT-ecosysteem wordt ook benadrukt in de Economische Visie 2035. Daarin wordt de doorgroei van JADS genoemd als kans voor versterking van de Bossche kennisinfrastructuur op het vlak van academisch onderwijs en onderzoek. Binnen de economische visie richten wij ons daarbij specifiek op de impact die JADS maakt via haar onderzoek, op samenwerking met het (lokale) bedrijfsleven en op de bedrijven die als spin-offs uit JADS voortkomen (o.a. via de JADS Playground). Het toekomstplan voor JADS en de beoogde schaalsprong activiteiten van de campus JADS in 's-Hertogenbosch passen dan ook goed in onze economische visie en het duurzaam versterken van ons economisch profiel.
8
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
In dezelfde lijn versterken de plannen voor de doorontwikkeling van JADS onze plannen en ambities voor de ontwikkeling van het Innovatie Kwartier Den Bosch (IKDB). Met de ontwikkeling van het IKDB willen wij ons lokale data-ecosysteem versterken en een fysieke thuisbasis creëren voor bedrijven, onderwijs- en kennisinstellingen die actief zijn in of met data en ICT. In het IKDB staat het oplossen van maatschappelijke vraagstukken met behulp van data en IT centraal en wordt er gewerkt aan een hybride leeromgeving, waarin onderwijs, bedrijfsleven en overheid samen werken om dit soort vraagstukken op te pakken. De aangescherpte missie voor JADS legt ook de focus op maatschappelijke vraagstukken en kan daarom goed gekoppeld worden aan de ambities voor het IKDB. De ontwikkelpartners van het IKDB zijn ook al met JADS in gesprek over hoe beide ontwikkelingen, de schaalsprong van JADS en het IKDB, elkaar kunnen versterken en van elkaar kunnen profiteren. Het ecosysteem van samenwerkingspartners dat JADS in de afgelopen 10 jaar heeft opgebouwd, maakt onderdeel uit van het bredere data-ecosysteem in de stad en via JADS worden doorlopend interessante landelijke en zelfs internationaal opererende spelers aan ons lokale ecosysteem verbonden. Het belang van JADS komt ook terug in onze ambities als Datastad en het daarbij horende programma Den Bosch Datastad.
JADS draagt nu al bij aan het datavaardig maken en het stimuleren van de digitale vaardigheden van onze werknemers, bedrijven en studenten. Met de beoogde schaalsprong kan JADS nog meer impact maken en daarmee bijdragen aan onze ambities op dit vlak. Daarnaast vervult JADS een belangrijke rol onder de pijler ‘Innovatieve Dataeconomie' van het programma Datastad, bijvoorbeeld als het gaat om het stimuleren van data-innovaties en het gebruik van data in maatschappelijke en bedrijfsmatige vraagstukken. Met de activiteiten van JADS op het gebied van de ondersteuning en training van het lokale MKB, zoals via het MKB Datalab, leveren zij een belangrijke meerwaarde aan het versterken van de data-economie en ons profiel als innovatieve datastad. Met de aanwezigheid van JADS hebben we alle niveaus van hoger onderwijs, van MBO tot WO, in onze stad aanwezig. Door samenwerking tussen de verschillende onderwijsinstellingen kunnen studenten in onze gemeente profiteren van dit uitgebreide aanbod en heeft 's-Hertogenbosch een interessante onderwijspropositie voor aankomende studenten. Daarnaast kunnen studenten met en van elkaar leren en wordt multilevel onderwijs
9
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
gestimuleerd als onderdeel van het Bossche Onderwijsinnovatie Akkoord (BOA) en de ontwikkeling van de hybride leeromgeving in het IKDB. JADS is al geruime tijd partner in beide initiatieven en zoekt hiermee de verbinding met de hoger onderwijsinstellingen in onze stad. Doordat de toekomstplannen voor JADS uitgaan van een groei van het aantal studenten, kan JADS nog een grotere bijdrage leveren binnen het onderwijsaanbod en hiermee studenten aantrekken om in 's-Hertogenbosch te gaan studeren. Gezamenlijk investeren in de schaalsprong Vanaf het begin van de JADS-samenwerking in 2016 hebben de TiU en TU/e, provincie Noord-Brabant en de gemeente 'sHertogenbosch samen gewerkt aan dit initiatief. Middels het toekomstplan geven de twee universiteiten richting aan de doorgroei van JADS voor de komende tien jaar. Daarbij geven beide universiteitsbesturen aan positief te staan tegenover een nieuwe meerjarige investering in JADS. Ze zijn dan ook voornemens de financiering voor de reguliere onderzoeks- en onderwijstaken te continueren. Daarnaast benadrukken zij dat samenwerking met de twee overheidspartners essentieel is voor een succesvolle continuering en schaalsprong van JADS. In de afgelopen maanden hebben er volop gesprekken plaatsgevonden om tot afspraken op hoofdlijnen te komen en de daarbij horende financiële vraag aan de overheidspartners verder vorm te geven.
De universiteiten vragen de gemeente 's-Hertogenbosch om een structurele jaarlijkse bijdrage van €570.000, voor in ieder geval de komende vijf jaar (2026-2030). Deze bijdrage zal zich richten op activiteiten binnen JADS die bijdragen aan economische en maatschappelijke impact en hierbij gaat het dus nadrukkelijk niet om reguliere onderwijsactiviteiten. Wij staan positief tegenover deze structurele investering in JADS voor de komende vijf jaar. Na deze periode worden de afspraken en uitkomsten geëvalueerd, om bij een positief beeld van de samenwerking een nieuw financieringsvoorstel aan uw raad voor te leggen betreffende de periode 2031-2035. Naast een structurele bijdrage van de gemeente aan de opschaling van JADS wordt ook gesproken over meer strategische inhoudelijke samenwerking. Het gaat hierbij om samenwerking op project- of
10
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
programmabasis, waarbij JADS een rol kan vervullen in de digitalisering en data-ambities van de gemeentelijke organisatie. Hierbij moet gedacht worden aan begeleiding en hulp bij het verzamelen, verwerken, analyseren, visualiseren, leren, en automatiseren van data. Bijvoorbeeld via projecten uitgevoerd masterstudenten, PhD-studenten, en EngD-trainees, maar ook door directe inzet van de wetenschappelijke staf. Ook kan er samenwerking gezocht worden op het vlak van professionele educatie middels de training of bijscholing van gemeentelijke ambtenaren, bijvoorbeeld op thema's als AI en lerende algoritmes. Ook heeft JADS veel kennis en expertise in huis op het gebied van data & ethiek, cyber security en detectietechnieken; thema's die ook spelen binnen de gemeente en aansluiten bij de ambities van de interne gemeentelijke organisatie. Wanneer besluitvorming over de toekomst van JADS heeft plaatsgevonden, kunnen de mogelijkheden voor inhoudelijke samenwerking – als aanvulling op de structurele bijdrage van de gemeente - verder verkend en geconcretiseerd worden. Vervolgproces: van uitwerking tot implementatie Het toekomstplan JADS geeft een duidelijke richting en ambitie voor de doorgroei van JADS. Na besluitvorming over de financiële bijdrage van de gemeente in uw raad moeten deze plannen nader uitgewerkt en geconcretiseerd worden.
Eenzelfde proces zal bij de provincie Noord-Brabant, als andere overheidspartner, doorlopen moeten worden. Wanneer vanuit alle partners duidelijkheid is over hun financiële en inhoudelijke toezeggingen richting de toekomst, kan verder worden gegaan met de uitwerking van de strategische keuzes, zoals het inbedden van JADS binnen de faculteit M&CS en alle daarbij horende processtappen. Vervolgens zal worden overgegaan tot implementatie op basis van een bijhorende implementatieplan vanuit de universiteiten. In dit plan wordt ook aandacht besteed aan periodieke tussentijdse evaluatie van de afspraken en bijsturing indien nodig.
11
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,
De burgemeester,
drs. B. van der Ploeg
drs. J.M.L.N. Mikkers
Bijlagen
Registratienummer Portefeuillehouders Sector/Afdeling Inlichtingen
079618424314 R.J.J. Geers SO/EE Marianne de Beer m.debeer@s-hertogenbosch.nl 06-11505398
12
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704