Raadsinformatiebrief resultaten en ontwikkelingen schulddienstverlening (1)

Raadsinformatiebrief Registratienummer

15167074

Onderwerp

Resultaten en ontwikkelingen schulddienstverlening We informeren de raad over de resultaten en ontwikkelingen op het gebied van schuldhulpverlening, waaronder de verkorting van de trajecten van minnelijke schuldregelingen per 1 juli 2023.

Aanleiding We starten per 1 juli 2023, in lijn met de wettelijke trajecten, bij de minnelijke regelingen met een aflosperiode van 18 maanden en creëren een overgangsregeling voor alle lopende schuldregelingen . We informeren de raad over deze ontwikkelingen en geven meteen een breder beeld van de resultaten en ontwikkelingen op het gebied van schuldhulpverlening.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Beoogd doel We willen de raad informeren over de verkorting van minnelijke schuldregelingen en de lokale overgangsregeling. En we informeren de raad over andere stappen die ondernomen zijn om de schulddienstverlening te verbeteren. Naast incidentele kosten voor de lokale overgangsregeling, heeft de verkorting van de minnelijke trajecten ook structurele financiële gevolgen voor de gemeentelijke kredietbank en daarmee voor het programma Gelijke kansen op financiële zelfredzaamheid.

Relevante besluitgeschiedenis Raadsbesluit 13 juli 2021 11025253 Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij 2022 Voortvarend Verder

Inhoud Het aanpakken van armoede en schulden heeft onze voortdurende aandacht. De afgelopen jaren hebben we ons als gemeente ingezet om inwoners met (problematische) schulden beter en sneller te helpen om weer financieel gezond te worden. Naast dat wij zelf continu op zoek zijn naar hoe we onze dienstverlening kunnen verbeteren, is ook op landelijk niveau een belangrijke ontwikkeling gaande met betrekking tot de verkorting van de aflostermijn van de minnelijke en wettelijke schuldregelingen. In deze brief willen wij u informeren over de huidige stand van zaken van de schulddienstverlening, de behaalde resultaten en het aanvullend beleid dat wij hebben vastgesteld om de dienstverlening verder te verbeteren.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

1. Ambities Met het Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij 2022: voortvarend verder heeft uw raad een visie op armoede en schulden vastgesteld, met als leidende principes: 1) arm in arm tegen armoede: een integrale aanpak, 2) eerder erbij om erger te voorkomen en 3) betere en snellere dienstverlening. Eind dit jaar zullen wij u de tussenevaluatie van het aanvalsplan toesturen, waarin we integraal aan u rapporteren over de voortgang van het aanvalsplan als geheel. Ook met het bestuursakkoord heeft het college van B&W flinke ambities neergezet op het thema van armoede en schulden. Zo is met betrekking tot de schulddienstverlening gekozen voor meer inzet op turbosanering en is er ruimte gemaakt om de Jongeren Perspectief Aanpak mogelijk te maken voor jongeren met problematische schulden. 2. Resultaten Recent stuurden wij u de monitor armoede en schulden toe. Daarin is onder andere te lezen dat het aantal intakes bij onze afdeling schulddienstverlening de afgelopen jaren langzaam toeneemt: van 435 in 2018 tot 533 in 2022. Als we kijken naar de instroom in 2022, dan valt op dat er, met name vanaf augustus, fors meer intakes zijn. Sinds het voorjaar van 2023 zien we ook dat de doorlooptijden bij de intakes (de tijd tussen aanmelding en intake) onder druk komen te staan.

We zetten in op het verkorten van de doorlooptijden en blijven de instroom en doorlooptijden nauw monitoren, zodat we de beschikbare capaciteit goed kunnen aansluiten bij de vraag. Landelijk gezien is er een andere trend te zien dan in ’s-Hertogenbosch: de NVVK, de branchevereniging voor schuldhulp en financiële dienstverlening, rapporteert juist een daling van het aantal aanmeldingen (dat wil zeggen: verzoeken tot informatie, advies of een hulpvraag bij NVVK leden) en schuldregelingen. Mogelijk is het verschil met de instroom in onze gemeente te verklaren door de inzet van de publiekscampagne voor Eerste Hulp bij Geldzaken (EHBG). www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Ongeveer 90% van de inwoners die bij EHBG aanklopt, kunnen we direct helpen met advies en informatie van EHBG. Daardoor zien we dat in 2019, met de komst van EHBG, het aantal inwoners dat gebruik maakt van schulddienstverlening is afgenomen. Een groot deel van de inwoners wordt direct door EHBG geholpen en stroomt niet door naar schulddienstverlening. Na 2019 is het aantal klanten van schulddienstverlening nagenoeg stabiel gebleven. Naar verwachting gaan we in 2023 wel een stijging zien, omdat het aantal intakes oploopt. Publiekscampagne EHBG werpt vruchten af Uit de monitor armoede en schulden blijkt dat 34% van de ondervraagde inwoners EHBG kent. In 2021 was dat nog 22%. Met de publiekscampagne voor EHBG die in september 2022 gestart is, hebben we EHBG door de hele gemeente op de kaart gezet. Dat werpt zijn vruchten af. We blijven hierop inzetten en zullen daarbij ook inzetten op het bereiken van specifieke doelgroepen. Gemiddelde schuldenlast flink omlaag Een mooi resultaat is dat de schuldenlast van inwoners met een schuldregeling sinds 2019 afneemt, van € 63.000 in 2019 tot € 44.900 in 2022. In Q1 2023 is de schuldenlast verder gedaald tot € 35.700. De schuldenlast is de omvang van alle schulden waarmee een inwoner zich met bij schulddienstverlening. Een lagere gemiddelde schuldenlast, betekent dat inwoners zich eerder melden met problematische schulden.

Dat is goed nieuws, want mensen met schulden in Nederland wachten gemiddeld vijf jaar tot ze zich bij hun gemeente melden, met als gevolg dat de schuldenlast verder stijgt. De lagere schuldenlast kan mogelijk deels verklaard worden door doordat de bekendheid van EHBG is gestegen en inwoners daardoor beter weten waar ze zich kunnen melden met hun vragen en zorgen over hun schuldenlast. Doorlooptijd schuldregelingen drastisch afgenomen De doorlooptijd van schuldregelingen, vanaf het moment dat de schuldeisers worden aangeschreven totdat de schuldregeling rond is, is drastisch afgenomen. Momenteel is de doorlooptijd gemiddeld 130 dagen. In 2020 was dat gemiddeld nog 206 dagen. Op dit moment slaagt meer dan 75% van de minnelijke schuldregelingen, in het jaar 2022 was dat gemiddeld 67%. Wanneer het toch niet lukt om een minnelijk schuldentraject op te starten, worden inwoners www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

geleid naar een Wsnp (Wet schuldsanering natuurlijke personen). Hierbij worden inwoners door de gemeente begeleid en ondersteund, bijvoorbeeld met het aanleveren van dossiers en begeleiding in de rechtbank. Hierdoor is het slagingspercentage ruim 90 procent. 95% saneringskredieten We hebben de afgelopen jaren flink ingezet op saneringskredieten, en het resultaat mag er zijn. 95% van alle schulden in onze gemeente wordt geregeld met een saneringskrediet. Hiermee zitten we ver boven het gemiddelde van 65% saneringskredieten van alle NVVK leden (jaarverslag 2022). Met een saneringskrediet koopt de gemeente de schuld van de klant af bij schuldeisers. Voor inwoners betekent een saneringskrediet meer rust en overzicht, omdat ze nog maar één schuldeiser (de gemeente) overhouden. Ook voor schuldeisers is een saneringskrediet prettig, omdat ze direct weten waar ze aan toe zijn en terugbetaald worden. Inwoners tevreden over dienstverlening Uit het klanttevredenheidsonderzoek blijkt dat inwoners die contact hebben gehad met schulddienstverlening als totaaloordeel voor de hulp gemiddeld een 7,4 geven. Enkele resultaten waar we trots op zijn, lichten we hier uit: Respondenten die contact hadden met schulddienstverlening zijn veelal tevreden over het intakegesprek en het gesprek over het plan van aanpak.

Zo vindt 93% dat er tijdens deze gesprekken goed naar hen werd geluisterd en 84% vond de informatie duidelijk. Ook over de stabilisatiefase zijn de meeste respondenten positief. Het merendeel vindt de medewerkers deskundig (89%) en goed bereikbaar (92%). 79% vindt dat de stabilisatiefase hen rust geeft. 86% van de respondenten die te maken hadden met een schuldregeling is tevreden over de voortgang. Een ruime meerderheid van de respondenten die gebruik maken van budgetbeheer is positief over deze dienstverlening. 84% vindt dat de medewerker met hen meedenkt. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

-

-

Van alle respondenten die hulp kregen van schulddienstverlening, geeft 72% aan dat zij door de hulp meer inzicht hebben in hun eigen geldzaken. Bijna drie kwart heeft door de hulp meer zelfvertrouwen gekregen. Ook is 66% het eens met de stelling ‘Door de hulp is mijn hulpvraag opgelost’. Respondenten die bewindvoering bij de gemeente hebben geven gemiddeld een 8 voor de hulp die zij krijgen. Bijna 90% vindt dat de bewindvoerder alles duidelijk uitlegt en volgens 84% denkt de bewindvoerder met hen mee.

3. Wat doen we om steeds snellere en betere schulddienstverlening te kunnen bieden? We zijn continu op zoek hoe onze dienstverlening verbeterd kan worden. We willen namelijk dat onze inwoners zo kort en eenvoudig mogelijk gebruik kunnen maken van onze dienstverlening en financieel zelfredzaam zijn en blijven. Hieronder staan een aantal stappen die we hebben ondernomen om de dienstverlening te verbeteren. Deze acties zijn allemaal onderdeel van het leidende principe ‘betere en snellere dienstverlening’, zoals vastgelegd in het Aanvalsplan Den Bosch schuldenvrij. Het gaat deels om nieuwe besluiten of procesverbeteringen, maar ook deels om acties die al langer geleden zijn ingezet. Verkorting aflostermijn schuldhulptrajecten * nieuw Per 1 juli 2023 starten we met het hanteren van een aflostermijn van 18 maanden voor nieuwe schuldhulptrajecten, in lijn met het advies van het NVVK en de VNG. Door het verkorten van schuldentrajecten kunnen mensen schulden sneller achter zich laten om te werken aan een nieuwe financiële toekomst. In februari jl. heeft Minister Schouten in een brief aan de Tweede Kamer aangekondigd de minnelijke schuldregelingen te willen verkorten in lijn met de eerder aangekondigde verkorting van de wettelijke trajecten naar 18 maanden.

Het besluit om per 1 juli schuldregelingen voor 18 maanden te gaan aanbieden, levert geen strijd op met de huidige beleidsregels EHBG en schulddienstverlening 2021, die weliswaar worden aangepast in het voorstel beleidsregels acceptatie sociale kredietverlening en beleidsregels sociale incasso van kredieten www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

(15137113) maar op dit specifieke punt geen aanpassing behoeven. In aanmerking moet worden genomen dat in het huidige beleidskader (Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij 2022) slechts in de context gesproken is over 36 maanden. Daarmee is onze conclusie dat dit besluit een collegebevoegdheid is. Om recidive te voorkomen is het belangrijk dat alleen de aflostermijn korter wordt, maar dat de begeleiding indien nodig wel blijft bestaan. Wij blijven daarom de begeleiding ongewijzigd aanbieden. Deze blijft plaatsvinden binnen het stabilisatietraject, (indien nodig) via budgetbeheer en nazorg. We bieden begeleiding aan klanten aan op basis van maatwerk, daar blijven we mee doorgaan, ongeacht de duur van de schuldregeling. De Bossche Aanpak Budgetbeheer (zie hieronder) is daarvoor een belangrijk instrument. Lokale overgangsregeling lopende schuldentrajecten * nieuw Vanaf 1 juli trekken we de situatie voor alle lopende minnelijke schuldregelingen (meestal 36 maanden) gelijk met de nieuwe trajecten (18 maanden). Vanuit het Rijk is voor lopende schuldregelingen geen overgangsregeling beschikbaar. We starten daarom een lokale overgangsregeling.

Alle inwoners van 's-Hertogenbosch met lopende saneringskredieten op 1 juli krijgen kwijtschelding van de laatste termijnbetalingen (tot maximaal 18 termijnen) op het oorspronkelijke saneringskrediet, mits zij aan al hun betalingsverplichtingen hebben voldaan. Ook voor inwoners met een schuldbemiddeling wordt een oplossing gezocht. De schuldbemiddelingen worden, indien mogelijk, omgezet naar saneringskredieten zodat de resterende periode (maximaal 18 maanden) kan worden kwijtgescholden. Hiervoor dienen alle schuldeisers akkoord te gaan. Gebeurt dat niet, dan blijft de oorspronkelijke schuldbemiddeling doorlopen. Voor inwoners met een wettelijk traject geldt geen overgangsregeling. Omdat bij Wsnp-trajecten sprake is van een gerechtelijk vonnis zijn er geen mogelijkheden om reeds lopende Wsnp-trajecten op basis van de wetswijziging te verkorten. Verkorten doorlooptijden: collectief schuldregelen en Schuldenknooppunt Er zijn 45 landelijke en 9 lokale schuldeisers aangesloten bij het collectief schuldregelen. Met deze 54 schuldeisers hebben we afspraken gemaakt dat ze direct akkoord gaan met een schuldregelvoorstel. In dit artikel van de NVVK www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

worden de resultaten van collectief schuldregelen in onze gemeente verder toegelicht. Daarnaast zijn we in maart 2022 gestart met het Schuldenknooppunt, het centrale platform voor gegevensuitwisseling in de schuldhulpverlening. Hiermee regelen we schulden op één manier en op één plaats. Fysieke post is met het Schuldenknooppunt verleden tijd, waardoor minder handmatige handelingen nodig zijn. Daarmee gaat het regelen van schulden efficiënter en worden minder fouten gemaakt. Deze procesverbeteringen hebben bijgedragen aan het resultaat van de kortere doorlooptijden. Ook de inzet van saneringskredieten draagt daaraan bij, omdat de afwikkeling van een saneringskrediet efficiënter en sneller gaat dan bij een schuldbemiddeling. De tijd die we daardoor overhielden hebben we ingezet op betere begeleiding van inwoners via de Bossche Aanpak Budgetbeheer. Ontzorgen: Suwinet en dossier compleet maken * nieuw Sinds 2021 hebben gemeentes door de wijziging in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening de bevoegdheid gekregen om het grootste deel van de benodigde gegevens (inkomsten, uitgaven, bezittingen, schulden) voor de inwoner te achterhalen. Daarvoor raadplegen we Suwinet, een systeem dat we ook voor bijstand gebruiken. Daardoor hoeven we minder informatie aan inwoners te vragen dan voorheen.

Voor het op orde krijgen van de informatie die inwoners zelf moeten achterhalen, kunnen zij ondersteuning krijgen van Humanitas (Thuisadministratie), wijkpleinen of maatschappelijk werk. Recent zijn we gestart om onze inwoners thuis te helpen om alle stukken te verzamelen en informatie op te zoeken die nodig is om snel over te kunnen gaan tot vervolgstappen in het dossier, zoals het inzetten van een schuldregeling of budgetbeheer. Hierdoor kan de doorlooptijd van schuldregelingen nog verder omlaag gebracht worden. Bossche Aanpak Budgetbeheer uitgerold In 2022 is de Bossche Aanpak Budgetbeheer (BAB) geïmplementeerd. BAB is een nieuwe methodische aanpak waarmee inwoners vanaf de eerste dag worden begeleid naar duurzame zelfstandigheid op gebied om zelf hun financiën beheren. Met deze methode worden direct met inwoners doelen gesteld, die aansluiten bij de omstandigheden en kunde van de inwoners. Het betreft een totaal methodiek voor budgetbeheer en -begeleiding, van opstarten tot www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

afbouwen. De methodiek kan ingezet worden bij alle doelgroepen. Er is continue zicht op de vaardigheden die een klant nodig heeft om zelfredzaam te zijn en zijn tools beschikbaar om daaraan te werken met de budgetbegeleider. De implementatie van de BAB resulteert in meer mogelijkheden om te werken aan financiële zelfredzaamheid. We zien daardoor ook dat er minder vragen gesteld worden tijdens het telefonische spreekuur. Deze nieuwe methodiek trekt landelijk veel aandacht, om die reden hebben we besloten de BAB beschikbaar te maken voor andere dienstverleners. In juli verwachten we hiervoor een digitaal boek uit te kunnen geven. Meer inzet op nazorg We zetten in toenemende mate in op nazorg na elke aanvraag schuldregeling, ongeacht of de schuldregeling geslaagd is of niet. We bieden nazorg na een afgerond minnelijk traject, na een wettelijk traject of als een schuldregeling niet tot stand heeft kunnen komen. Het doel van de nazorg is om een vinger aan de pols te houden en recidive te voorkomen, door eventuele nieuwe financiële problemen vroegtijdig te signaleren. De nazorg duurt 12 maanden, waarbij het uitgangspunt is dat er drie gesprekken plaatsvinden (na 3 maanden, na 6 maanden en na 12 maanden). Voor klanten met budgetbeheer of bewindvoering zoeken we na 12 maanden contact voor een nazorggesprek, omdat zij al via hun budgetbegeleider of bewindvoerder ondersteuning krijgen.

De gesprekken zijn in principe telefonisch, zodat het zo laagdrempelig mogelijk is voor de inwoner. Indien gewenst wordt een fysieke afspraak gemaakt. BKR-registratie wordt op verzoek verwijderd 6 maanden na schuldentraject * nieuw Al enige tijd verwijderen wij de BKR-registratie op verzoek, wanneer er sprake is van buitenproportionele consequenties voor de inwoner (bijvoorbeeld geen hypotheek kunnen afsluiten). Recent hebben wij onze werkwijze aangepast: als we een verzoek krijgen voor het verwijderen van de BKR-registratie en het schuldentraject is langer dan 6 maanden geleden positief afgerond, dan wordt de BKR-registratie verwijderd. We onderzoeken hoe het verwijderen van de BKRregistratie onderdeel kan worden van ons nazorgtraject, zodat bij een positieve afronding de BKR-registratie standaard verwijderd zal worden. Momenteel is dit technisch nog niet mogelijk. Op 8 juni heeft het Rijk aangegeven dat het de BKR-registratie na een schuldentraject gaat terugbrengen naar een half jaar1. 1

Eerste voortgangsrapportage Aanpak geldzorgen, armoede en schulden (overheid.nl) www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Implementatie Jongeren Perspectief Aanpak * nieuw Eind 2022 implementeerden we, conform de ambitie uit het bestuursakkoord, de Jongeren Perspectief Aanpak (JPA). Met de JPA bieden we jongeren een maatwerkaanpak om uit de problematische schulden te komen, zodat zij weer perspectief voor de toekomst krijgen. Onze ambitie is om jaarlijks 15 jongeren met problematische schulden te helpen. Hierbij kijken we niet alleen naar de schuldenzorg, want jongeren komen meestal in de schulden door problemen op andere leefgebieden. Inmiddels zijn we als gemeente ook aangesloten bij het netwerk van Stichting Jongeren Perspectief Fonds, waardoor we gebruik kunnen maken van de kennis en kunde die er landelijk is op deze aanpak. Ook kunnen we gebruik maken van de effectmonitor, waarmee we de maatschappelijke baten die de aanpak oplevert in beeld kunnen brengen. In het najaar zullen wij u op de hoogte brengen van de stand van zaken van de Jongeren Perspectief Aanpak. Beleidsregels acceptatie sociale kredietverlening en beleidsregels sociale incasso kredieten vastgesteld * nieuw Het college heeft de ‘Beleidsregels acceptatie sociale kredietverlening’ en ‘beleidsregels incasso kredieten’ vastgesteld. Met het vaststellen van deze beleidsregels is er een juridische basis voor het acceptatiebeleid sociale kredietverlening en de incasso van kredieten.

Dit biedt inwoners duidelijkheid over de acceptatievoorwaarden sociale kredietverlening en over de regels voor incasso van kredieten. Het college heeft daarnaast de algemene voorwaarden van de kredietbank en het bankreglement geactualiseerd, zodat deze gelijkluidend zijn aan de bepalingen in de beleidsregels acceptatie sociale kredietverlening en de beleidsregels incasso kredieten.

Beleidsregels EHBG en Schulddienstverlening geactualiseerd en verbeterd * nieuw De beleidsregels EHBG en Schulddienstverlening zijn verbeterd door onder andere de begripsbepalingen in alfabetische volgorde te zetten en de bepalingen die al in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) staan eruit te halen. Verder zijn er redactionele verbeteringen aangebracht en ook is de doelgroepbepaling aangescherpt door te bepalen www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

dat de belanghebbende moet zijn ingeschreven in de basisregistratie personen in de gemeente ’s-Hertogenbosch of in een samenwerkende contractgemeente om in aanmerking te komen voor schulddienstverlening. De belangrijkste onderwerpen uit deze brief hebben we verwerkt in bijgaande infographic.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1.

Infographic ‘resultaten en ontwikkelingen schulddienstverlening’

Registratienummer Raadsvergadering

15167074 20 september 2023 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Portefeuillehouder Sector/Afdeling Inlichtingen

M.A.B. van der Sloot MO/FD/O&R L. de Haan l.dehaan@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704