Raadsinformatiebrief Rechtszaak bewind in eigen beheer

Raadsinformatiebrief Registratienummer

14785194

Onderwerp

Rechtszaak Bewind in eigen beheer We willen de raad informeren over de ontwikkelingen met betrekking tot de rechtszaak omtrent Bewind in eigen beheer.

Aanleiding Een onderdeel van het Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij 2018-2020 is een inhoudelijke opgave op het gebied van beschermingsbewind. Met deze raadsinformatiebrief informeren we u over de uitvoering van deze kaders. Op 16 september 2020 nam uw raad hiervoor een algemeen belang besluit, waarmee het kosteloos aanbieden van beschermingsbewind voor inwoners van de gemeente ’s-Hertogenbosch, die recht hebben op een vergoeding vanuit de Bijzondere Bijstand, werd aangewezen als een activiteit die wordt verricht in het algemeen belang, als bedoeld in artikel 25h, lid 5, Mededingingswet. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Door de Rechtbank Rotterdam is het beroep van de bewindvoerders tegen uw algemeen belangbesluit gegrond verklaard en daarmee werd uw algemeen belang besluit vernietigd. Hiertegen hebben wij hoger beroep aangetekend. Op 8 maart 2022 heeft uw raad het besluit daarom gewijzigd en vervangen door een verbeterd besluit. De zitting in het hoger beroep vond plaats op 2 november jl. Ter zitting is aan procespartijen verzocht of zij besprekingen wensen aan te gaan om de mogelijkheden tot het overeenkomen van een convenant te verkennen, alvorens de rechter uitspraak doet.

Beoogd doel Op verzoek van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) hebben we verkend of met een minder ingrijpende maatregel hetzelfde resultaat kon worden bereikt als met het algemeen belang besluit. Aan bewindvoerders is een concept-convenant toegezonden. Inmiddels hebben vertegenwoordigers van de bewindvoerders ons laten weten dat zij de bespreking(en) niet wensen in te gaan zolang het conceptconvenant voorziet in voorwaarden om de door uw raad gewenste resultaten te kunnen realiseren. Daarom gaat het college het CBb verzoeken alsnog een uitspraak te doen in het hoger beroep ten aanzien van uw algemeen belang besluit als bewindvoerders persisteren in hun standpunt. Over deze ontwikkeling willen wij u informeren. Vertegenwoordigers van de bewindvoerders ons laten weten dat zij de bespreking(en) niet wensen in te gaan zolang het concept-convenant erin voorziet dat (1) bewindvoerders inwoners eerst langs de gemeente moet leiden zodat de gemeente kan adviseren over de beste vorm van hulpverlening voor de inwoner, en (2) de gemeenten met partijen een uitstroompercentage afspreekt.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Relevante besluitgeschiedenis -

-

-

-

In het Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij 2018-2021 is een inhoudelijk opgave opgenomen op het gebied van beschermingsbewind, vastgesteld op 24 oktober 2017, met registratienummer 7168911. Op 3 maart 2020 heeft de raad ingestemd met de voorkeursvariant ‘Bewindvoering in eigen beheer’ en is het college verzocht om de procedure van een ‘algemeen belang besluit’ in gang te zetten, met registratienummer 9521600. Op 16 september 2020 besloot de gemeenteraad het aanbieden van beschermingsbewind voor inwoners van de gemeente ’s-Hertogenbosch die recht hebben op een vergoeding vanuit de Bijzondere Bijstand, aan te wijzen als een activiteit die wordt verricht in het algemeen belang, als bedoeld in artikel 25h, lid 5, Mededingingswet. Gelijktijdig met het algemeen belangbesluit stelde de raad ook de “Verordening nadeelcompensatie ten gevolge van algemeen belang besluit “bewindvoering in eigen beheer” vast met registratienummer 11813631. Op 14 december 2021 besloot het college tot het instellen van hoger beroep om een nieuw rechtsoordeel te verkrijgen over de juistheid van het raadsbesluit om bewindvoering in eigen beheer aan te wijzen als algemeen belangbesluit, nadat de Rechtbank in beroep het besluit ongegrond had verklaard met registratienummer 9826331.

Op 8 maart 2022 besloot de gemeenteraad om gebruik te maken van de geboden mogelijkheid om haar eerdere besluit te verbeteren en vervangen, zodat het verbeterde besluit ter toetsing kon worden voorgelegd bij het hoger beroep bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven met registratienummer 11835427. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Inhoud Een onderdeel van het Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij 2018-2020 is een inhoudelijke opgave op het gebied van beschermingsbewind. De centrale vraag hierbij is of beschermingsbewind in alle gevallen wel écht noodzakelijk is of dat er een andere, minder ingrijpende manier van ondersteuning mogelijk is. Het uitgangspunt is dat we kijken wat een inwoner met (dreigende) financiële problemen zoveel mogelijk zelf kan doen. We stimuleren zelfredzaamheid zodat de inwoner weer regie krijgt over zijn geldzaken en ondersteunen hem waar nodig, bijvoorbeeld met een regulier schuldhulpverleningstraject in combinatie met budgetbeheer/-begeleiding. Met maatwerk kunnen we de dienstverlening afschalen, ook op het gebied van bewindvoering. Met deze wijze van maatwerkondersteuning aan inwoners kunnen we ook grip krijgen op onze financiële opgave op het gebied van beschermingsbewind, namelijk een afname van de kosten van bijzondere bijstand voor bewindvoering. Motie bewindvoering in eigen beheer In november 2018 is de motie ‘Bewindvoering in eigen beheer’ (Gewoon Gedreven, SP en Bosch Belang) aangenomen (motie 38). Het college werd verzocht de mogelijkheden van ‘Bewindvoering in eigen beheer’ te onderzoeken en de resultaten op te nemen in een raadsvoorstel met alternatieven voor kwaliteitsverbetering en verlaging van de kosten voor beschermingsbewind.

Het college zag deze oproep als een kans om de genoemde inhoudelijke opgave op het gebied van beschermingsbewind in het Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij te verstevigen. Algemeen belang besluit en beroep Op 16 september 2020 nam uw raad hiervoor een algemeen belang besluit, waarmee het kosteloos aanbieden van www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

beschermingsbewind voor inwoners van de gemeente ’s-Hertogenbosch, die recht hebben op een vergoeding vanuit de Bijzondere Bijstand, werd aangewezen als een activiteit die wordt verricht in het algemeen belang, als bedoeld in artikel 25h, lid 5, Mededingingswet. De verplichting om de integrale kosten van economische activiteiten in rekening te brengen geldt voor alle producten en diensten die overheden aan derden aanbieden. Wanneer een economische activiteit wordt uitgevoerd in het algemeen belang, hoeft dat niet. Hiervoor moet een algemeen belangbesluit worden genomen. Als een algemeen belangbesluit is genomen, is het toegestaan dat voor de betreffende economische activiteiten, in dit geval bewindvoering, een tarief wordt gerekend dat onder de integrale kostprijs ligt. Om inwoners optimaal ondersteunen bij het aanpakken, oplossen en omgaan met situaties van armoede en met schulden hebben we in januari 2021 de dienst beschermingsbewind toegevoegd aan onze keten van ondersteuning op het gebied van armoede en schulden. Inwoners kunnen terecht bij Eerste Hulp Bij Geldzaken (EHBG) voor al hun vragen op het gebied van armoede en schulden. Tegelijkertijd hebben inwoners dan direct toegang tot de sluitende keten van ondersteuning bij hun geldzaken.

In veel gevallen kunnen inwoners direct worden geholpen (bijvoorbeeld met het aanvragen van toeslagen of het corrigeren van de beslagvrije voet). In de meer complexe situaties volgt een intake bij schulddienstverlening. Tijdens de intakefase wordt beoordeeld welke instrumenten, ondersteuning, activiteiten en gegevens nodig zijn om inwoners te helpen om een duurzaam financieel evenwicht te bereiken. Naast schuldhulpverlening kunnen ook andere vormen van hulp nodig zijn. Het uitgangspunt bij het bepalen van de vorm van (schuld)hulpverlening is datgene waarbij de inwoner het meest is gebaat. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De verwachting is dat met die goede beschouwing aan de voorkant, de instroom in bewindvoering, die voor inwoners een zware impact heeft op hun zelfbeschikkingsrecht, kan worden beperkt. We zorgen er dus voor dat we inwoners een sluitende keten van ondersteuning bieden, inclusief bewindvoering, voor de weg uit armoede en schulden. De inwoner krijgt op deze wijze de best passende, kwalitatieve ondersteuning. Wij staan ervoor dat inwoners zo veel als mogelijk de regie over het (financiële) leven behouden en schuldenvrij zijn en zetten dan ook geen zwaarder middel in dan noodzakelijk, maar ook niet langer dan noodzakelijk. Binnen de gemeente is het afschalen naar budgetbeheer of budgetbegeleiding, eventueel in combinatie met een minnelijk schuldregeltraject, eenvoudiger te realiseren voor een bewindvoerder van de gemeente dan voor een extern bewindvoerder. Immers, de dienst is direct voorhanden binnen de gemeente, er kan direct worden doorverwezen en de dienstverlening kan direct worden ingezet. De gemeente heeft geen enkel belang om een inwoner langer dan nodig in bewind te houden bij gemeentelijke bewindvoerders. We kunnen vrijelijk kiezen voor dat type ondersteuning dat de inwoner echt nodig heeft. Het langer vasthouden van inwoners in bewind kan voor commerciële bewindvoerders een perverse prikkel zijn die ten goede komt aan de bedrijfsvoering.

Immers, zij ontvangen een vergoeding vanuit de bijzondere bijstand zolang een cliënt onder bewind staat. Deze financiële stroom stopt zodra de bewindvoering wordt opgeheven. De verwachting van het kunnen schakelen tussen ondersteuningsvormen voor armoede en schulden binnen de gemeente, is dat de doorlooptijd van beschermingsbewind kan worden verkort en dat daarmee de kosten voor de bijzondere bijstand kunnen worden teruggebracht. Verbeterd besluit voor hoger beroep Door de Rechtbank Rotterdam is het beroep van de bewindvoerders tegen uw algemeen belangbesluit gegrond verklaard en daarmee werd uw algemeen belang besluit vernietigd. Hiertegen hebben wij hoger beroep aangetekend. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Op 8 maart 2022 heeft uw raad het besluit gewijzigd en vervangen door een verbeterd besluit. Gelet op de overwegingen van de rechtbank was het vooral van belang om het algemeen belang besluit beter te motiveren op het gebied van verwachte in- en uitstroom waarmee we grip op de kosten willen krijgen. Daarbij hebben we ons gebaseerd op de ervaringscijfers van de gemeente Groningen, die als enige andere gemeente bewindvoering aanbiedt met een algemeen belangbesluit. Ook hebben we beter onderbouwd waarom onze inwoners met een integrale aanpak kwalitatief beter worden ondersteund. Tot slot hebben we beter aangetoond waarom we niet kunnen volstaan met minder ingrijpende maatregelen. Zodoende lag in hoger beroep uw gewijzigde besluit ter toetsing aan het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) voor. Zitting in hoger beroep De zitting in het hoger beroep vond plaats op 2 november jl. Ter zitting is aan procespartijen verzocht of zij besprekingen wensen aan te gaan om de mogelijkheden tot het overeenkomen van een convenant te verkennen, alvorens de rechter uitspraak doet. Het CBb houdt de uitspraak dan voor onbepaalde tijd aan. En als er toch geen convenant tussen partijen bereikt kan worden, vindt alsnog de uitspraak plaats. De bewindvoerders hebben zich ter zitting bereid verklaard.

Nadien hebben wij ook de bereidheid uitgesproken om te kijken naar een minder ingrijpende maatregel om hetzelfde resultaat te bereiken als met het algemeen belang besluit. Daarbij hebben wij overwogen dat het voor alle partijen nu nog ongewis is hoe het rechterlijk oordeel zal luiden. Convenanten die gemeenten doorgaans sluiten met bewindvoerders gaan vaak niet verder dan de reguliere verplichtingen die bewindvoerders uit hoofde van hun functie reeds hebben. Onder andere om die reden hebben wij eerder het nut van een convenant betwist. Er leek na de zitting, anders dan in ons raadsvoorstel van 8 maart 2022 beschreven, momentum om te onderzoeken of een convenant met de bewindvoerders een geschikt alternatief zou zijn om grip te krijgen op de uitgaven bijzondere bijstand voor beschermingsbewind en het optimaal ondersteunen van www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

inwoners met financiële problemen. Convenant Aan de bewindvoerders is een eerste concept-convenant aangeboden. Hierin is onder meer een verplichting opgenomen om cliënten voorafgaand aan het afgeven van een bereidverklaring voor het verzoek tot onderbewindstelling aan de rechtbank, eerst langs de gemeente te leiden. Zo worden wij in de gelegenheid gesteld om te adviseren over de voor inwoners meest optimale vorm van ondersteuning. Tevens zijn in het concept-convenant ambities opgenomen ten aanzien van de uitstroom van cliënten en worden afspraken gemaakt over een lagere vergoeding van bewindvoerders, wanneer de gemeente voor een cliënt met schuldenbewind reeds een schuldregeling heeft bewerkstelligd, waardoor een eind is gemaakt aan de problematische schuldensituatie waarvoor de bewindvoerder een hoger tarief in rekening kon brengen. Inmiddels hebben vertegenwoordigers van de bewindvoerders ons laten weten dat zij de bespreking(en) niet wensen in te gaan zolang het concept-convenant erin voorziet dat (1) bewindvoerders inwoners eerst langs de gemeente moet leiden zodat de gemeente kan adviseren over de beste vorm van hulpverlening voor de inwoner, en (2) de gemeenten met partijen een uitstroompercentage afspreekt. Dat zijn precies de punten waarop wij hebben ingezet om de door de raad gewenste resultaten te kunnen realiseren.

Het college heeft daarom besloten om het CBb te verzoeken om alsnog een uitspraak te doen omdat de gewenste resultaten niet bereikt kunnen worden middels een convenant als bewindvoerders persisteren in hun standpunt. Hoe nu verder? Zolang de rechter zich niet heeft uitgesproken dat we bewindvoering mogen zien als een dienst in het algemeen belang, www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

beweegt de gemeente zich als een van de marktpartijen die bewindvoering aanbieden op de markt. Dat blijven we zo doen als de rechter ons beroep ongegrond verklaard. Dat betekent dat we niet alle inwoners kunnen adviseren over de beste manier van ondersteuning en dat we onze financiële doelstelling met betrekking tot kosten bewindvoering moeten bijstellen. Als de rechter echter besluit om ons in ons hoger beroep gelijk te geven dan gaan we de dienst bewindvoering weer gratis aanbieden aan onze inwoners die daarvoor anders bijzondere bijstand zouden aanvragen. Bewindvoerders kunnen voor hun nieuwe klanten dan geen bijzondere bijstand meer ontvangen omdat er een gratis voorliggende voorziening bestaat.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Registratienummer Raadsvergadering Portefeuillehouder Sector/Afdeling Inlichtingen

14785194 28 maart 2023 M.A.B. van der Sloot MO/FD/O&R A.E. Markus - van Willigen a.markus@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704