Raadsinformatiebrief Ontwikkel- en tenderstrategie Innovatie Kwartier Den Bosch

Voorblad Raadsinformatiebrief Registratienummer

11838226

Agendanummer

B.3E

Collegevergadering

22 februari 2022

Portefeuillehouder

J. Hoskam

Openbaarheid

ja, openbaar maar later: Vanaf 4 maart 2022

Onderwerp Voorgesteld besluit 1.

Instemmen met bijgevoegde raadsinformatiebrief. Ontwikkel-en tenderstrategie Innovatie Kwartier Den Bosch

Niet openbare bijlagen …

Communicatie ● Informeren pers: ○ via nieuwsbericht ○ via persgesprek op datum: 4 maart 2022

Dossier

Raadsinformatiebrief Ontwikkel- en tenderstrategie Innovatie Kwartier Den Bosch Registratienummer

Onderwerp

Aanleiding

11838226

Ontwikkel- en tenderstrategie Innovatie Kwartier Den Bosch

Het Innovatie Kwartier is een bijzonder concept. Het is daarbij een grote en complexe gebiedsontwikkeling. Een ontwikkeling die een belangrijke bijdrage levert aan onze verstedelijkingsopgave. Het is daarnaast een opgave waarmee we het data ecosysteem van onze gemeente versterken en verder invulling geven aan onze rol als toonaangevende datastad. Om tot een succesvolle en toekomstbestendige ontwikkeling te komen, is samenwerking met de markt cruciaal. Daarmee willen we het innovatieve concept van het Innovatie Kwartier borgen en grip houden op dit gebied in de komende jaren. In een samenwerking met een marktpartij willen we de ontwikkeling en het beheer van het gebied en het concept Innovatie Kwartier Den Bosch tot een succes maken. Hiertoe starten we een partnerselectie.

In oktober 2020 stelde uw raad de transformatievisie ‘Innovatiedistrict en visie Grenco-terrein’ vast. Met deze raadsinformatiebrief informeren we u over de gekozen ontwikkelstrategie voor dit gebied. In de afgelopen anderhalf jaar is gewerkt aan het nader invullen van de transformatievisie voor het Grencoterrein. Ook is gestart met planvorming op hoofdlijnen voor het naastgelegen gebied EKP-Zuid. Als overkoepelende ontwikkelrichting voor beide gebieden is het Innovatie Kwartier Den Bosch (IKDB) als inhoudelijk concept gekozen. Nu is de tijd rijp om het concept IKDB te verbinden met de gebiedsontwikkelingsopgave.

Beoogd doel De ontwikkeling van het Innovatie Kwartier Den Bosch willen we langjarig borgen. Met het concept van het Innovatie Kwartier Den Bosch hebben we als gemeente iets bijzonders in handen. Ook in letterlijke zin omdat we over een stevige grondpositie beschikken. Deze concept- en gebiedsontwikkeling is groot en complex, daarom is de betrokkenheid van een marktpartij die langjarig met ons meewerkt aan deze ontwikkeling noodzakelijk. Door samenwerking met de markt bereiken we onze ambities om van het IKDB een sterk en bruisend gebied te maken als onderdeel van de Brede Binnenstad. Het is daarmee een optimale constructie om tot een goede ontwikkeling te komen en permanent grip te houden op dit gebied en het concept. Daarmee kunnen we er alles aan doen om een situatie zoals de verkoop van de High Tech Campus Eindhoven te voorkomen.

Relevante besluitgeschiedenis

  

In oktober 2020 is het raadsvoorstel ‘Innovatiedistrict en visie Grenco-terrein’ vastgesteld, met daarin de transformatievisie (GR&CO) voor dat gebied (registratienummer: 10276008). De raad heeft in februari 2019 ingestemd met de verbouwing van het Grasso-pand tot ICTbedrijvencentrum en hiertoe een krediet van € 14,2 miljoen beschikbaar gesteld (registratienummer: 8644631).

In januari 2018 is het Ontwikkelkader EKP-terrein door de raad vastgesteld. In het Ontwikkelkader zijn de kaders voor herontwikkeling van zowel EKP-Noord als EKP-Zuid aangegeven (registratienummer: 6920848).



De raad heeft in juli 2017 ingestemd met de nota ‘Hoofdkeuzes Bedrijvencentrum Grasso’ en besluit tot verbouwing van het monumentale Grasso-kantoorpand tot hotspot voor data- en ICTbedrijvigheid (registratienummer: 7005734 ).

Inhoud

Versterken data-economie De gemeente ’s-Hertogenbosch onderkent het belang van data, ICT en digitalisering bij het aanpakken van maatschappelijke opgaven. Ook bieden deze ontwikkelingen kansen om de economie en de werkgelegenheid verder te laten groeien. Daarom zet de gemeente in op de versterking van ‘s-Hertogenbosch als toonaangevende datastad. De Bossche Datastad ambities richten zich onder andere op het versterken van de lokale dataeconomie. Dit gebeurt door te bouwen aan het lokale ecosysteem en het stimuleren van kennisuitwisseling en ondernemerschap. De Brede Binnenstad is een belangrijke vestigingslocatie voor data- en ICT bedrijvigheid. Dit gebied moet in de toekomst verder uitgroeien tot een internationaal innovatiemilieu. Hierin is een sleutelpositie weggelegd voor het gebied rondom Grasso, Grenco en EKP-Zuid, in de noordelijke Spoorzone. Dit gebied noemen wij het ‘Innovatie Kwartier Den Bosch’ (IKDB). Hier komen innovatief werken met data en ICT, wonen en beleven samen. De ruimtelijke ambities voor dit gebied sluiten hier naadloos op aan. Het IKDB moet een gemengd stedelijk gebied worden waar werken, levendigheid, ontmoeten en innovatie centraal staan. We hebben een inspiratievideo gemaakt om het unieke karakter en de ‘look en feel’ van het gebied te laten zien (link naar video).

Unieke combinatie van hardware en software In het IKDB wordt nadrukkelijk de link gelegd tussen enerzijds de gebouwen en openbare ruimte (de zogenaamde ‘hardware’) en anderzijds de inhoudelijke lading, netwerken en programmering in het gebied (ook wel de ‘software’ genoemd). Door in het gebied de juiste hardware en software te combineren, komen ontmoetingen, samenwerkingen en kennisuitwisselingen tot stand en daarmee kruisbestuiving tussen functies. Hierdoor ontstaat een uniek gebied, dat innovatie faciliteert en stimuleert.

De hardware bestaat kantoorruimte en andere werkplekken voor data-gedreven bedrijvigheid. Daarnaast is een belangrijke rol weggelegd voor de gedeelde voorzieningen die we in het gebied willen realiseren. Dit zijn bijvoorbeeld gedeelde labs en testfaciliteiten, vergader- en collegezalen en gedeelde voorzieningen zoals machines en een dataplatform. Ook kan gedacht worden aan een (koffie)bar, restaurant en diverse events gedurende het jaar, alsmede ruimte en voorzieningen voor andere creatieve of onverwachte initiatieven. Hierdoor ontstaat een prikkelend interactiemilieu voor de gebruikers van het gebied, variërend van de gevestigde bedrijven en studenten, tot de inwoners van de omliggende gebieden zoals EKP-Noord en Boschveld.

De softwarecomponent van het gebied bestaat uit de ontwikkeling van leerlijnen, netwerken, expertise en samenwerkingsrelaties. Door deze combinatie van hardware en software wordt het IKDB een zogenaamde hybride leeromgeving. In een hybride leeromgeving kunnen bedrijven, studenten en professionals van én met elkaar leren en ideeën uitwerken tot innovaties. Dit is interessant voor bedrijven die hiermee nieuwe producten of diensten kunnen ontwikkelen, hun personeel kunnen trainen en nieuw talent kunnen aantrekken. Een hybride leeromgeving is ook interessant voor onderwijsinstellingen en hun studenten, omdat zij zo in contact komen met het bedrijfsleven en studenten van andere studierichtingen.

Werken, leren, wonen en beleven Een mix van functies (werken, leren, wonen en voorzieningen) in de juiste samenstelling is een belangrijke voorwaarde voor een succesvolle ontwikkeling van het IKDB. Deze onderdelen worden hieronder kort besproken. Inhoudelijk richt het IKDB zich op innovatieve bedrijvigheid en kennisontwikkeling op het gebied van data en ICT. Dit betekent dat innovatieve bedrijven en ondernemers, uit binnen- en buitenland, actief in data en ICT zich zullen gaan vestigen in het gebied. Dit is een diverse groep, met diverse eisen en wensen. Daarom moet het gebied voorzien in verschillende aantrekkelijke en hoogwaardige werkomgevingen, zoals kantoorruimtes, ruimtes voor events en flexplekken. Naast werken zijn leren en innoveren de andere hoofdoelen van het IKDB. Het ontwikkelen van de juiste gedeelde voorzieningen is hierbij van groot belang. Alleen met de juiste gedeelde voorzieningen kan het gebied echt uitgroeien tot een hybride leeromgeving.

De functie wonen vormt niet de hoofdmoot in termen van vierkante meters, maar is wel een belangrijk ondersteunend onderdeel van het IKDB. Dit komt door de koppeling die wordt gelegd tussen wonen en werken in het gebied. In onder meer de visie voor het Grenco-terrein is dit ook zo expliciet benoemd. Het realiseren van passende woonconcepten voorziet in een belangrijke behoefte van innovatieve bedrijven voor (tijdelijke) huisvesting van hun personeel en het leidt mede tot het levendig gebied zoals we dat voorstaan. Beleven vormt het laatste inhoudelijke ingrediënt van het IKDB. Dit zijn functies, evenementen en voorzieningen die zorgen voor ontmoeting, interactie en reuring. Hierdoor wordt het gebied aantrekkelijk voor zowel de eigen gebruikers als voor mensen daarbuiten. Het is daarmee nadrukkelijk geen gebied waar je alleen komt als je er voor werk moet zijn. Het is juist een omgeving waar verschillende functies samenkomen en die mix zorgt ervoor dat het IKDB aantrekkelijk wordt voor veel verschillende doelgroepen.

Stadsbrede uitstraling Het IKDB zal een uitstraling hebben naar de gehele stad. Dit komt door de mix van functies in het gebied en de centrale ligging van het gebied binnen de Brede Binnenstad. Hiermee wordt het IKDB als nieuw stedelijk gebied het kloppend hart van het Bossche data-ecosysteem. Ook bedrijven en instellingen die niet in het gebied gevestigd zijn, kunnen deel uit maken van het IKDB. Dit gebeurt door samenwerkingen met partijen uit het IKDB, kennisuitwisseling en de deelname aan events. Hierdoor werkt het gebied versterkend voor de gehele stad en geeft deze ontwikkeling verdere invulling aan onze rol als toonaangevende datastad.

Ontwikkelgebied Innovatie Kwartier Den Bosch Het IKDB wordt qua ontwikkelgebied begrensd door Grasso, Grenco, en EKP-Zuid. Grasso wordt op dit moment al verbouwd tot een bedrijfsverzamelcomplex voor innovatieve data- en ICT- bedrijven en zal in de zomer van 2022 haar deuren openen en door de BIM in beheer worden genomen. Dit is slechts de eerste stap. Zoals aangegeven, is voor het Grenco-terrein de transformatievisie GR&CO door uw raad vastgesteld. Deze visie gaat uit van een doorontwikkeling van het terrein tot een gemengd gebied van werken, wonen en voorzieningen, met de nadruk op het werken. Daarmee ontstaat een interessante mix en inhoudelijke kruisbestuiving (data en ambachten, innovatie in (bouw)techniek etc.).

De eerste ruimtelijke en programmatische verkenningen voor EKP-Zuid laten zien dat ook daar veel ruimte en potentie is voor een hoogstedelijk gemengd programma dat een belangrijke bijdrage levert aan het realiseren van het IKDB.

In totaal is in het Innovatie Kwartier ruimte voor circa 80.000 m² bvo aan divers programma. Dit programma varieert van werken, gedeelde voorzieningen en wonen, tot mobiliteitsvoorzieningen. De exacte uitwerking van deze ambitie is iets wat we samen met de markt willen uitwerken. We maken daarbij als gemeente niet zelf een plan fase voor fase, kavel voor kavel, maar maken samen met de te selecteren marktpartij één gezamenlijke visie. Dit vormt de eerste stap in de samenwerking. Die gezamenlijke visie leggen we voor aan uw raad ter besluitvorming. Op basis daarvan vindt vervolgens de nadere concept- en gebiedsontwikkeling van het IKDB plaats. Publiek Private Samenwerking De ontwikkeling van het IKDB is niet te vergelijken met eerdere gebiedsontwikkelingen in de stad. Hiermee is deze opgave uniek voor ’s-Hertogenbosch. Uniek ook vanuit de stevige grondpositie die we hebben in dit gebied. De duidelijke link tussen hardware en software die we maken, vraagt om een nieuwe en innovatieve kijk op gebiedsontwikkeling. Hetzelfde geldt voor de focus op data- en ICT bedrijvigheid en innovaties. Daarbij komt ook dat deze ontwikkeling vraagt om een lange adem en de wil om het concept langdurig te bewaken. Dit alles maakt dat we als gemeente niet zelfstandig het IKDB tot ontwikkeling kunnen brengen en vervolgens beheren. Daarom zoeken we de samenwerking met een marktpartij.

Deze samenwerkingspartner moet zich langjarig aan de opgave verbinden, bereid zijn investeringen te doen en risico’s kunnen en willen nemen. Ook hebben we behoefte aan specifieke marktkennis om het juiste programma binnen het IKDB tot ontwikkeling te brengen en dit programma meerjarig te borgen. Daarom is ervoor gekozen om een publiek private samenwerking (PPS) aan te gaan. Ervaringen bij andere gebiedsontwikkelingen binnen en buiten ’s-Hertogenbosch laten zien dat een PPS het juiste middel kan zijn om tot een meerjarige ontwikkeling te komen. Vanuit een PPS kan het concept van het IKDB stevig geborgd worden en kan iedere partner vanuit zijn expertise de juiste bijdrage leveren. Risico’s en onzekerheden kunnen in een PPS

ook evenwichtig worden verdeeld. Daarnaast zorgt een PPS ervoor dat de gemeente langdurig betrokken blijft bij de planvorming en toeziet op de borging van het concept. In de te vormen PPS speelt behalve de gemeente ook de BIM, als opdrachtnemer van de gemeente, een belangrijke rol. De BIM is als exploitant (technisch en commercieel) van het Grenco-terrein en het Grasso-pand al betrokken bij het IKDB. Daarnaast zet de BIM haar expertise op het gebied van business development en community-ontwikkeling in. De BIM levert daarmee ook haar bijdrage aan het borgen van het concept Innovatie Kwartier. Die rol zien we ook voor de BIM in het IKDB. In de selectiefase van de partnerselectie zal dit ook onderwerp van gesprek zijn met de deelnemende marktpartijen zodat de rol van de BIM als opdrachtnemer verder ingevuld en gespecificeerd kan worden. Keuze voor partnerselectie Voor het vinden van een samenwerkingspartner binnen een PPS bestaan verschillende mogelijkheden. Indien er een vastomlijnd idee is van een gebiedsopgave, kan voor een planselectie procedure gekozen worden. Selectie van een PPS partner vindt dan plaats door diverse ingediende plannen met elkaar te vergelijken. Dit is bijvoorbeeld gedaan bij EKP-Noord. Planselectie is echter geen geschikt instrument voor de ontwikkeling van het IKDB.

De opgave voor het IKDB is namelijk nog niet vastomlijnd en is te omvangrijk om in één uitvoerbaar plan te vervatten. Daarnaast wordt de ontwikkelopgave op organische wijze verder uitgewerkt en kent een lange planhorizon, met risico’s en onzekerheden. Dit maakt planselectie niet geschikt voor deze opgave. Met een partnerselectie kunnen we de juiste marktpartij selecteren voor de beoogde PPS. Hoogachtend Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen

Registratienummer

Collegevergadering Bevoegdheid college Portefeuillehouder Afdeling Inlichtingen

11838226

22 februari 2022 informatie verstrekken aan raad Jan Hoskam SO/ E&E + SO/ P&P Marianne de Beer / m.debeer@s-hertogenbosch.nl / 073- 615 9024 Walter Stam / w.stam@s-hertogenbosch.nl / 06 – 20962595