Raadsinformatiebrief omgevingsvisie

Raadsinformatiebrief Registratienummer

14550873

Onderwerp

Samen op weg naar de omgevingsvisie. Samen werken we aan de toekomst van onze gemeente op verschillende gebieden. Zo willen we ook door middel van een participatieproces met inwoners, partners en uw raad komen tot een omgevingsvisie voor alle wijken en dorpen.

Aanleiding De Omgevingswet is uitgesteld en staat nu gepland voor 2023. Ondanks het uitstel gaan wij door met het proces om te komen tot een omgevingsvisie voor de gehele gemeente. In deze raadsinformatiebrief nemen wij u mee in het verdere plan van aanpak van de omgevingsvisie. Zoals is aangegeven in het plan van aanpak dat uw raad op 11 december 2018 vaststelde bestaat de omgevingsvisie uit een drietal onderdelen: het koersdocument, een thematisch beleidsdeel en een viertal gebiedsvisies Daarnaast maakt het zogeheten Omgevingseffectrapport (OER) onderdeel uit van het proces om te komen tot een omgevingvisie. Wij informeren u over het (participatie) proces van het concept Koersdocument, de vier gebiedsvisies en het Omgevingseffectrapport.

Beoogd doel Uw raad te informeren over de stand van zaken met betrekking tot onze aanpak om te komen tot een omgevingsvisie voor de gemeente en u tevens te informeren over de stand van zaken met betrekking tot de invoering van de Omgevingswet in onze gemeente. We hebben uw raad geïnformeerd over het concept koersdocument omgevingsvisie via de raadsinformatiebrief op 4 oktober (reg.nr. 14073559). We bieden de betrokken partners en de inwoners de mogelijkheid om op het koersdocument te reageren. Primair doel van deze betrokkenheid is de kwaliteit van de omgevingsvisie te vergroten. Deze betrokkenheid willen we steeds verder uitbouwen in het vervolgtraject van de Omgevingsvisie, aangezien we werken van grof naar fijn, van algemene koers naar meer concrete gebiedsvisies.

Relevante besluitgeschiedenis -

Raadsvoorstel Startnotitie Omgevingsvisie ‘s-Hertogenbosch, 11 september 2018, 7639706 Raadsvoorstel Plan van Aanpak Omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch, 11 december 2018, 8426254 Raadsinformatiebrief Omgevingsvisie; Participatieplan Koersdocument, 2 juli 2019, 9081608 Raadsinformatiebrief Omgevingsvisie; Participatieplan 1e en 2e tranche Gebiedsvisies, 12 mei 2020, 9800327 Raadsinformatiebrief Omgevingsvisie; Participatieplan 3e en 4e tranche Gebiedsvisies, 8 december 2020, 10536203 Raadsinformatiebrief Omgevingsvisie: Stand van zaken, 7 december 2021, 11757255 Raadinformatiebulletin Omgevingsvisie; resultaten participatie Gebiedsvisie, 27 januari 2022, Raadsinformatiebulletin week 4 - 2022 Gemeente 's-Hertogenbosch Raadsinformatiebrief Omgevingsvisie; Concept Koersdocument – opstap naar gebiedsvisies, 4 oktober r 2022, 14073559

Inhoud

Stand van zaken invoering Omgevingswet Momenteel is onduidelijk wanneer de Omgevingswet in werking treedt. Zoals u mogelijk bekend zal zijn, streeft verantwoordelijk Minister de Jonge er naar om de Omgevingswet per 1 juli 2023 in werking te laten treden. Binnen de VNG is onlangs een door 94% van de Nederlandse gemeenten -waaronder onze gemeentegesteunde motie aangenomen waarin opgeroepen wordt om de Omgevingswet pas een half jaar nadat duidelijkheid bestaat over een goede werking van het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) in te voeren. Dat zou betekenen dat invoering op 1 juli 2023 niet haalbaar is. Het feit dat het DSO nog niet voldoende goed functioneert is de reden dat de inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet telkens uitgesteld is. Het half jaar hebben gemeenten nodig om de digitale werkprocessen in samenhang met dit DSO te testen en te oefenen zodat er een werkbare situatie bestaat als de wet in werking is getreden. Over de aanleiding en gevolgen van de wet bent u al eerder geïnformeerd en heeft uw raad de nodige besluiten genomen die voor ons de basis vormden om verder te gaan met de implementatie van de Omgevingswet.

Wij hebben een bijlage (het spoorboekje) bijgevoegd waarin de belangrijkste gevolgen van de Omgevingswet zijn aangegeven en hebben daarbij in beeld gebracht waar wij binnen de gemeente op dit moment staan ten aanzien van de verschillende sporen die lopen om de Omgevingswet in te voeren. In het spoorboekje is eveneens aangegeven welke voorstellen wij u als gevolg van de Omgevingswet nog zullen voorleggen. De Omgevingsvisie We stellen een omgevingsvisie op om een fundament te hebben voor de inrichting van onze wijken en dorpen en om ruimte te kunnen bieden voor initiatieven. De omgevingsvisie is ook nodig om adequaat in te kunnen spelen op de maatschappelijke opgaven waar we voor staan en om ruimte te bieden aan onze ambities. Een omgevingsvisie geeft daarbij richting: wat is belangrijk binnen onze gemeente, wat voor gemeente willen we zijn en welke keuzen moeten we daarom maken? En dat staat los van (de inwerkingtredingsdatum) van de Omgevingswet. We blijven daarom doorgaan met het proces om te komen tot een omgevingsvisie in 2024 want ook zonder omgevingswet werken wij aan de toekomst van onze gemeente. We houden bij het opstellen van de omgevingsvisie wel rekening met het feit dat we onder de Omgevingswet meer ruimte krijgen om zelf beleid en afwegingen te maken over activiteiten in de fysieke leefomgeving. De fysieke leefomgeving is daarbij een ruim begrip.

Het gaat niet alleen om wat je buiten waarneemt (zoals bebouwing, natuur, water, lucht, geluid) maar het gaat ook over duurzaamheid, gezondheid, veiligheid en de onderlinge wisselwerking en verbindingen daartussen. En natuurlijk bestaat er al beleid op deze terreinen. Dit beleid nemen we op in het thematisch beleidsdeel van de Omgevingsvisie. De omgevingsvisie is daarmee voor u als gemeenteraad een instrument om keuzes op hoofdlijnen te maken over de fysieke leefomgeving en vormt het strategisch kader waarmee u sturing geeft aan de langere termijn. De omgevingsvisie is een dynamisch document dat via het thematisch beleid continu in beweging is. De ambities, opgaven en beleidskeuzen uit de visie werken door in omgevingsplannen, programma’s en vergunningen. En wij vinden het belangrijk om de omgevingsvisie samen met onze inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) partners op te stellen en hen de mogelijk te geven hun inbreng op deze visie te geven. In de paragraaf onder participatie komen we hier op terug. De planning is om eind 2023 een ontwerp omgevingsvisie ter inzage te leggen. Hierop kunnen dan zienswijzen worden ingediend, die wij mee zullen wegen bij de aan uw raad voor te leggen besluit tot vaststelling van de omgevingsvisie in het tweede of derde kwartaal van 2024.

Het koersdocument In het aan u toegezonden concept koersdocument bouwen we vanuit de Bossche waarden middels vijf ambities aan de Bossche kracht. Deze vindt zijn vertaling in de Bossche koers die richting geeft aan de toekomst, waarmee we het welzijn van de samenleving alsmede de positie van 's-Hertogenbosch als gemeente waar het goede leven kan floreren, willen versterken. Dit mondt uit in een koers op gemeentelijk, regionaal en (inter)nationaal niveau. Het koersdocument is het eerste kader voor de vier gebiedsvisies. De vier gebiedsvisies Omdat onze gemeente de nodige diversiteit kent in gebieden en om focus aan te kunnen brengen, hebben we gekozen voor een indeling in een viertal gebieden die in een ruimtelijke en functionele binding tot elkaar staan.

Een deel van de wijken en dorpen binnen onze gemeente heeft vergelijkbare profielen en komen overeen in opzet, opgaven, kansen en/of uitdagingen. We hebben ervoor gekozen om de gebieden met een vergelijkbaar profiel te bundelen en we zijn op die manier tot een viertal deelgebieden (zie afbeelding) gekomen: de brede binnenstad, de wijken binnen en buiten de ring en de dorpen met het buitengebied. We beseffen dat de begrenzing van deze gebieden in de praktijk geen harde lijn is. Bij de opstelling van de gebiedsvisies kijken we dan ook over deze grenzen heen en houden de wisselwerking tussen de gebieden in het oog. Zo kijken we ook naar de invloed van ontwikkelingen en keuzen binnen een gebied op de andere gebieden. In de overkoepelende omgevingsvisie hebben we hier aandacht voor.

Het proces om te komen tot de gebiedsvisies kent globaal 3 fasen. De eerste fase betreft de inventarisatie van het bestaande beleid van de gemeente en de kenmerken van de gebieden. Naast de ruimtelijke kenmerken betreft dit ook de sociale kenmerken zoals onder meer vastgelegd in de wijk- en buurtmonitoren. Deze inventarisatie wordt per gebied vastgelegd in een zogeheten gebiedspaspoort. Deze fase loopt van oktober 2022 tot en met februari 2023. De tweede fase betreft het schetsen van de mogelijke ontwikkelrichtingen binnen en van deze gebieden. Bij de onderbouwing van deze ontwikkelrichtingen betrekken wij de ambities en opgaven in deze gebieden. We brengen in beeld hoe en waar deze elkaar raken en waar we dus evt. keuzen kunnen maken en prioriteiten stellen. In de derde fase worden de resultaten van fase 2 (ontwikkelrichtingen met ruimtelijke vertaling in schetsmatige gebiedsvisiekaarten), die zijn gebaseerd op de resultaten uit fase 1 (gebiedspaspoorten, kansen en opgaven, ruimteclaims en ontwikkelkansen) uitgewerkt en geïntegreerd naar een visie per gebied. Gedurende dit proces, vindt ook afstemming plaats met het omgevingseffectrapport. En het spreekt vanzelf dat we bij de uitwerking van deze gebiedsvisies onze inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) partners willen betrekken.

Het gaat hier om zaken die in hun directe woonomgeving spelen en te maken keuzen die daar invloed op hebben. Onder de paragraaf participatie gaan we hier verder op in. Omgevingseffectrapport (OER) Het is op grond van de Omgevingswet wettelijk verplicht om voor de omgevingsvisie een milieueffectrapportage (MER) op te stellen. In een MER worden de effecten van de te maken keuzes in beeld gebracht zoals dat nu ook gebeurt bij grote (gebieds)ontwikkelingen. Wij kiezen er voor om een omgevingseffectrapportage (OER) op te

stellen. Dat is een verbreding van de MER die aansluit op het brede en integrale karakter van de omgevingsvisie. De OER geeft ons een breder inzicht, doordat ook sociale omgevingsbelangen, zoals gezondheid, veiligheid, ontmoeting en welzijn worden meegenomen. Dit heeft een toegevoegde waarde voor de afwegingen en keuzes in het koersdeel en de gebiedsvisies. In eerste instantie wordt de OER ingezet om de ambities en de effecten van het koersdeel te toetsen. Dit gebeurt in deze fase nog globaal en heeft vooral een verkennende functie voor de gebiedsvisies. Later in het proces zullen wij de OER inzetten om de effecten van de ontwikkelrichtingen van de gebiedsvisies te toetsen. Uiteindelijk zal deze toetsing leiden tot keuzes en het kiezen van een voorkeursalternatief voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving van de gemeente. Het voorkeursalternatief verwerken wij in de omgevingsvisie.

Om te komen tot een OER moet een zogeheten Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) worden gepubliceerd. Doel van de NRD is de bekendmaking van het initiatief (de omgevingsvisie), de onderbouwing van nut en noodzaak ervan en de definitie van de onderzoeksvraag (de reikwijdte en het detailniveau van de onderzoeksaspecten). Het NRD is momenteel in voorbereiding en we leggen deze naar verwachting in februari 2023 ter inzage. Iedereen kan door middel van een zienswijze reageren op de NRD. Wij leggen de NRD ook voor aan de commissie-MER voor advies. Tijdens de eerdergenoemde bijeenkomsten op 19 januari 2023 met ketenen strategische partners en de partijen uit de gebieden worden de NRD en de beschreven stads-brede initiatieven al informeel gespiegeld. Er kunnen dan nog suggesties ter verbetering ingebracht worden. In onderstaand figuur wordt dit samenhangend proces tussen de omgevingsvisie (blauw) en de OER (oranje) gevisualiseerd.

Participatie De omgevingsvisie betreft een kader voor de ontwikkeling van de hele gemeente voor de langere termijn. Daarin worden eerdere gemaakte , nog steeds actuele keuzes en nieuw te maken keuzes vastgelegd. De omgevingsvisie heeft daarmee effect op het woon- en leefgewoonten in onze gemeente. Wij vinden participatie dan ook van groot belang om te komen tot een omgevingsvisie. Voor een omgevingsvisie geldt ook een motiveringsplicht: We leggen vast hoe de omgeving is betrokken bij de voorbereiding en wat er met de resultaten is gedaan. Zo voldoen we ook aan de wettelijk vastgelegde motiveringsplicht. In 2019 bent u middels een raadsinformatiebrief geïnformeerd over het participatieplan koersdocument (reg.nr. 9081608). Het concept koersdocument is onder meer op basis van participatie tot stand gekomen. De input, zoals deze verkregen is in 2019 tijdens de campertour en vanuit inwoners uit de wijken en dorpen via een digitale vragenlijst, is in het concept Koersdocument verwerkt. We willen nu toetsen of iedereen zich hierin herkent en of het koersdocument nog gewijzigde accenten behoeft. Inwoners kunnen reageren op het koersdocument via een participatieplatform. Op deze manier maken we de omgevingsvisie toegankelijk voor inwoners. Op 16 december 2022 is een digitaal participatieplatform gelanceerd via social media, publicaties en via diverse netwerken.

Dit digitale participatieplatform zullen we ook in het verdere proces van de omgevingsvisie blijven inzetten om reacties en meningen op te halen.

Ook ketenpartners (zoals provincie, buurgemeenten en waterschappen), strategische partners (denk aan: Brabant Water, ZLTO, woningcorporaties etc.) en de wijk- en bestuursraden worden gevraagd om een reactie op het koersdocument. Zij zijn hierover via de mail of brief geïnformeerd. We hebben al een aantal schriftelijke reacties hierop mogen ontvangen. Daarnaast organiseren we op 19 januari 2023 een middag om in gesprek te gaan met elkaar over het koersdocument. Deze middag informeren we de partners ook over het proces van de gebiedsvisies en de uitkomsten van de inventarisatiefase van de vier gebiedsvisies. In de avond zullen we uitwijken naar de vier gebieden en zal er eenzelfde sessie plaatsvinden per gebied, waarvoor we de belangrijkste partijen (o.a. verenigingen, onderwijs) in de gebieden hebben uitgenodigd samen met de wijk- en bestuursraden en uw raad. Het opstellen van de ontwikkelrichtingen (tweede fase van gebiedsvisies) komt tot stand door middel van een ontwerpopgave. De participatie staat daarbij in het teken van meedenken en co-creatie. De vormgeving van deze participatie en de exacte data dienen nog uitgewerkt te worden. De keten-, strategische partners en de partijen uit de gebieden blijven hierbij hun rol behouden. Dit geldt eveneens voor de derde fase, waarbij de participatie in teken zal staan van reflectie en verificatie.

Deze wijze van participeren is gelijk en ontleend aan het doorlopen proces van de visie energielandschap. Het digitale participatieplatform voor iedereen zal gedurende het gehele proces van de gebiedsvisies deze participatielijn volgen, waardoor ook reflecteren, meedenken, co-creëren en verifiëren via de digitale route mogelijk is en blijft. Van het digitale participatieplatform kan iedereen gebruik maken. Betrokkenheid raad Om uw raad ook goed te betrekken bij het vervolg van de Omgevingsvisie, organiseren we een informatiebijeenkomst over de Omgevingswet. In deze bijeenkomst wordt meer uitleg gegeven over de komst van de Omgevingswet en de positie en werking van nieuwe instrumenten zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplan en het programma. Ook benutten wij dit moment om u te informeren over het proces van de omgevingsvisie, de diverse onderdelen daarvan en uw betrokkenheid daarbij. We streven ernaar deze informatiebijeenkomst voor uw raad in het eerste kwartaal van 2023 te organiseren. We zien er daarbij naar uit om samen met uw raad, onze inwoners, bedrijven, partners en mede overheden te werken aan een omgevingsvisie die bijdraagt aan de verdere ontwikkeling van onze mooie gemeente. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlage: spoorboekje Omgevingswet.

Registratienummer Raadsvergadering

31 januari 2023

Portefeuillehouder

R.A.P Geers

Sector/Afdeling

SO/PROGRAMMA’S EN PROJECTEN P. Muselaers

Inlichtingen

p.muselaers@s-hertogenbosch.nl hertogenbosch.nl

J. van Heumen

j.vanheumen@s-