Raadsinformatiebrief financiele participatie Duurzame Polder__15059559__

Raadsinformatiebrief Registratienummer

14952399

Onderwerp

Raadsinformatiebrief financiële participatie Duurzame Polder Met dit Plan van Aanpak geven we meer concrete invulling aan het uitgangspunt van eerlijk verdelen van lusten en lasten Duurzame Polder

Aanleiding Financiële participatie en lokaal eigendom zijn belangrijke uitgangspunten bij omvangrijke energieprojecten zoals de Duurzame Polder. In het plan van aanpak verwoordt het College hoe ze deze uitgangspunten concreet wil maken. We werken hard aan onze duurzaamheids- en klimaatdoelstellingen. Dat doen we onder andere door in te zetten op energiebesparing c.q. het verminderen van de energievraag bij woningen, bedrijven en instellingen en door het opwekken van grootschalige duurzame energie op eigen grondgebied mogelijk te maken. Wij willen actief en concreet werken aan de overgang (transitie) van fossiele energie naar hernieuwbare energie. Daarmee leveren we onze bijdrage www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

aan het zoveel mogelijk voorkomen van klimaatverandering. Want hoe langer we wachten, hoe groter de negatieve gevolgen voor ons worden. Het plan van aanpak Financiële Participatie beschrijft de bestaande kaders en afspraken inclusief de route om te komen tot een concretisering van financiële participatie en lokaal eigendom in de Duurzame Polder. Deze verdere invulling krijgt zo veel mogelijk vorm in dialoog met de omgeving en de initiatiefnemers. In juli 2020 is de Visie energielandschap door uw raad vastgesteld, waarin de Duurzame Polder als plek voor grootschalige windenergie is aangewezen. Belangrijke pijler van de visie is het uitgangspunt van lokaal eigendom en een eerlijke verdeling van lusten en lasten. In oktober 2020 heeft uw raad de Duurzame Polder als geschikte locatie aangewezen voor de opwek van grootschalige duurzame energie. Dit besluit was het resultaat van de 2e fase Verkenning, en het bijbehorende Eindrapport Verkenning Duurzame Polder is via een open en interactief participatieproces met stakeholders en omwonenden tot stand gekomen. Op 12 oktober 2021 hebben de colleges van Burgemeester en wethouders van de gemeenten Oss en ’s-Hertogenbosch, de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat en Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Brabant ingestemd met de Bestuursovereenkomst Duurzame Polder.

Hiermee werden de bestuurlijke kaders tussen de vier betrokken partijen vastgelegd. Eind mei 2022 heeft het college van Burgemeester en wethouders van de gemeente ’s-Hertogenbosch het Bestuursakkoord 2022-2026 “Slagkracht en ambitie, met lef en energie de toekomst in” gesloten. In het Bestuursakkoord is afgesproken door te pakken op de RES-opgave en die te versnellen. De ambitie om klimaatneutraal te worden is bovendien aangescherpt van 2050 naar 2045. Het college kiest ervoor om de energieopgave en versnelling www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

te realiseren met windenergie in de Duurzame Polder. Dit gebeurt met de realisatie van 16 windturbines in de Duurzame Polder tot 2030 binnen de bestaande randvoorwaarden. Hierbij is opgemerkt: Windenergie vraagt veel minder ruimtebeslag dan zonne-energie en is te combineren met andere functies zoals landbouw en natuur. Dit heeft impact op de omgeving van de Duurzame Polder. Daar zijn we ons van bewust. We kiezen er dan ook voor dat omwonenden niet alleen de lasten, maar ook de lusten krijgen.”

Beoogd doel We willen ervoor zorgen dat de lusten en lasten van het windpark in de Duurzame Polder (waarbij we streven de lasten zo laag en de lusten zo hoog mogelijk te laten zijn) eerlijk worden verdeeld met de omgeving en dat omwonenden die de lasten dragen, ook mede van de lusten zullen profiteren. Deze uitgangspunten liggen al vast in bestaande kaders. Met dit plan van aanpak willen hier verder invulling aan geven. Bij de realisatie van duurzame energie is een eerlijke verdeling van lusten en lasten inmiddels een algemeen geaccepteerd uitgangspunt. Wat dit concreet betekent is sterk afhankelijk van de situatie, bestaande afspraken en de praktische omstandigheden. In de sessies met de omgeving en relevante stakeholders, waaronder de initiatiefnemers, kunnen we concreet maken wat de omgeving verstaat onder een ‘eerlijke’ verdeling. De uitkomsten van de sessies zijn in beginsel kaderstellend en sturend voor het project en voor de initiatiefnemers. Belangrijk is dat we duidelijk aan de voorkant kenbaar maken dat er al kaders liggen en dat dit participatieproces binnen deze kaders plaatsvindt. We informeren uw raad zowel voorafgaand aan de sessies met de omgeving (de voorliggende brief) als na afloop hiervan, met een raadsinformatiebrief. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Relevante besluitgeschiedenis -

Bestuursakkoord van de gemeente ’s-Hertogenbosch 2022-2026, 31 mei 2022, regnr. 11524587 Bestuursovereenkomst Duurzame Polder, d.d. 12 oktober 2021, regnr. 11290722 Visie Energielandschap, 7 juli 2020 , regnr. 9693101 Raadsbesluit Duurzame Polder, 6 oktober 2020, regnr. 9841637 Motie “Lusten van Bossche windmolens lokaal verdelen” (1 feb 2023) Toelichting niet toepassen instrument Burgerberaad - toezegging in raadsvergadering 1 februari 2023 We zien financiële participatie als integraal onderdeel van het project en daarom ook als onderdeel behorende bij het Voorkeursalternatief, wat we aan het einde van 2023 of begin 2024 aan uw raad willen voorleggen. De met de omgeving afgestemde uitgangspunten voor financiële participatie moeten dan ook duidelijk zijn. Indien we van het instrument burgerberaad gebruik zouden maken, zouden deze voorwaarden pas op z'n vroegst in Q3 2024 gereed zijn. In bijlage 2 is een uitgebreide tijdslijn opgenomen. Gelet hierop, is het niet mogelijk om het instrument burgerberaad toe te passen in het project Duurzame Polder. We vullen het participatietraject over dit onderwerp van financiële participatie echter zorgvuldig in. Aan de hand van het Plan van Aanpak (zie bijlage 1), gaan we de directe omgeving maar ook overige inwoners en belanghebbenden, op dit onderwerp bevragen.

We starten voor de zomer met een online enquête en een bijeenkomst, en vervolgen dit na de zomer met een tweede bijeenkomst en tevens een digitale terugkoppeling.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Inhoud

Uitgangspunten en argumenten Voorliggend plan van aanpak is concretisering van bestaande raadskaders en eerder gedane toezeggingen Het Klimaatakkoord, de Visie Energielandschap, de Bestuursovereenkomst Duurzame Polder en het Bossche Bestuursakkoord geven de inhoudelijke en procesmatige kaders voor de (te organiseren sessies over) financiële participatie. Daarnaast is over dit onderwerp in uw raad een tweetal moties aangenomen. Inwoners kunnen meedenken over verdere invulling van de kaders Met deze stap van vaststelling van het Plan van Aanpak, kan de volgende stap worden gezet voor het verder invullen van deze kaders en moties. We nodigen inwoners van de gemeente (dus niet alleen direct omwonenden) uit om mee te denken bij de ideeën en plannen die er zijn op het vlak van financiële participatie. De kaders zoals hiervoor genoemd, hebben al een aantal duidelijke piketpaaltjes geslagen. Belangrijke uitgangspunten van deze kaders zijn:      

streven naar 50% lokaal eigendom (Visie energielandschap) / ‘substantieel lokaal eigendom’ (motie 1 feb ’23), een omgevingsfonds voor duurzame ruimtelijk-maatschappelijke doeleinden, eerlijke verdeling van lusten en lasten, streven naar een gedeeltelijke gemeentelijke uitbating van windenergie financiële participatie voor iedereen toegankelijk voorrang voor direct omwonenden bij de participatie. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Dit zijn dus de hoofduitgangspunten voor het project. Hoewel deze kaders er liggen, is er nog steeds ruimte voor inwoners om hierbinnen ideeën te geven. Denk aan vragen als:     

Wat vindt men dan bijvoorbeeld een eerlijke verdeling? Bent u zelf bereid om geld te investeren en daarbij risico te nemen en hoeveel geld dan? Wat zijn volgens u voorbeelden van doelen voor duurzame ruimtelijk-maatschappelijke doeleinden? Vindt u inderdaad ook dat de gemeente een actieve rol moet oppakken, door zelf te investeren in windmolens? En waar zouden de opbrengsten dan aan moeten worden besteed? Zijn er nog andere ideeën of uitgangspunten die we zouden moeten meenemen?

Deze vragen worden de komende tijd nog verder aangevuld of aangescherpt, ten behoeve van de daadwerkelijke consultatie van inwoners/belanghebbenden. Met een goede invulling van financiële participatie en lokaal eigendom vergroot men het eigenaarschap van, en het draagvlak voor het windpark Een van de belangrijkste uitgangspunten van de genoemde bestuurlijke en nationale kaders is een voldoende mate van lokaal eigendom bij duurzame energie. Dit kan het eigenaarschap van het project vergroten. Dit is dan ook het uitgangspunt voor het geschetste proces in het Plan van Aanpak. Met het voorgenomen proces willen we daarnaast de meningen van omwonenden ophalen om zo zoveel mogelijk gedragen uitgangspunten te krijgen. Kanttekeningen en risico’s In het Osse en Bossche deel van de polder zijn verschillende initiatiefnemers betrokken met een eigen zelfstandige business case. Daarnaast hebben beide gemeenten verschillende ambities en voorwaarden gesteld bij realisatie van het windpark. Hierdoor verschillen de uitgangspunten voor financiële participatie. Dit is inherent aan de opzet van het project, maar kan tot onduidelijkheid en de schijn van ongelijkheid leiden bij omwonenden en stakeholders. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

In het proces van bevraging van de omgeving is het daarom onvermijdelijk dat er (inhoudelijk) verschillende vragen en kaders zullen worden voorgelegd. Financiën Voor de participatiesessies is voldoende budget gereserveerd. Duurzaamheid We zijn op weg naar een duurzame gemeente. Hiertoe is door uw raad onder andere de Visie Duurzaam ’sHertogenbosch vastgesteld. Daarnaast heeft uw raad ook ingestemd met de RES 1.0 Noordoost Brabant. We willen in 2045 een klimaatneutrale gemeente zijn. Hieraan werken we hard door aan de ene kant in te zetten op energiebesparing c.q. het verminderen van de energievraag en aan de andere kant, parallel hieraan, door opwek van (grootschalige) duurzame energie op eigen grondgebied mogelijk te maken. Dit voorstel past hier binnen. Participatie en communicatie Uw raad wordt met deze raadsinformatiebrief geïnformeerd over de inhoud van het plan van aanpak en het proces dat doorlopen wordt. Dit geldt ook – achteraf - over de uitkomsten van het proces. In het Plan van Aanpak (zie bijlage 1) staat beschreven dat de omgeving van de Duurzame Polder, relevante stakeholders en de initiatiefnemers actief worden betrokken en bevraagd. Dit gebeurt zowel fysiek als op digitale wijze. Hiermee willen we hen zo laagdrempelig en transparant mogelijk betrekken bij dit proces.

Het plan is om voor de zomer te starten met een online enquête onder geïnteresseerden en dit vervolgens te laten opvolgen door een fysieke bijeenkomst. Op die bijeenkomst wordt ingezet op het zoveel mogelijk ophalen van ideeën en wensen onder inwoners en andere belanghebbenden. Zij kunnen op die avond direct hun input leveren door op een tablet vragen te beantwoorden en opmerkingen te geven. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Het voornemen is om direct na de zomer een tweede bijeenkomst te organiseren en vervolgens de uitkomsten op te nemen in een rapportage. Hierover wordt uw raad dan opnieuw geïnformeerd met een raadsinformatiebrief.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. 2.

Plan van Aanpak Financiële participatie Duurzame Polder Tijdslijn burgerberaad / Duurzame Polder

Registratienummer Raadsvergadering Portefeuillehouder

14952399 6 juni 2023 M.J.J. van der Geld www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Sector/Afdeling Inlichtingen

SO/ROS J.M.H. Helming j.helming@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704