Raadsinformatiebrief Economisch Actieplan 's-Hertogenbosch - Uitvoeringsprogramma 2021 - 2022
Tekst van het document
Raadsinformatiebrief Reg.nr.
10714432
B&W-verg.
9 februari 2021
Onderwerp: Economisch Actieplan ’s-Hertogenbosch – Uitvoeringsprogramma 2021 - 2022 1) Status In het licht van de actieve informatieplicht informeren wij U over de stand van zaken met betrekking tot de beleidsuitvoering van het Economisch Actieplan ’s-Hertogenbosch, dat past binnen de vastgestelde programmabegroting en het geldende beleidskader ‘Ruimte voor Economie en Voorzieningen’.
2) Samenvatting In december 2018 stelde de raad het ‘Economisch Actieplan 2019 – 2025’ vast, een paraplu-visie voor een periode van 6 jaar. Tijdens deze periode stelt het College telkens voor twee jaar een uitvoeringsprogramma vast. In 2019 stelde B&W het uitvoeringsprogramma voor de periode 2019 – 2020 vast. Voor u ligt het uitvoeringsprogramma 2021 – 2022. De kern-ambitie van het Economisch Actieplan is ‘Den Bosch Toonaangevende Datastad’. Deze ambitie is in de periode 2019-2020 bij een bredere doelgroep gaan leven en is concreter zichtbaar geworden, in de vorm van labs, projecten in toepassingssectoren en nieuwe vestigingslocaties. De Coronacrisis leidt tot groei van de digitale economie, onder meer door het toegenomen thuiswerken en online winkelen. Dit zien we terug in bijvoorbeeld initiatieven tot grondaankoop, huurcontracten voor kantoorruimte en openstaande vacatures. We handhaven in het Uitvoeringsprogramma 2021 – 2022 de ingezette lijn, binnen de context van enigszins lagere budgetten vergeleken met 2019 en 2020 vanwege de doorgevoerde bezuinigingen in de Begroting 2021. Juist nu is investeren in middellange-termijn-ambities immers nodig, om sterk uit de crisis te komen. We investeren in verdere groei van de Bossche digitale economie en in het steeds breder toepassen van data-technologie in het brede MKB. Voorzieningen die daaraan bijdragen hebben prioriteit.
Hierbij focussen we ons in ruimtelijke zin op het Innovatiedistrict: het gebied rond de voormalige gebouwen van Grasso en Grenco in de Noordelijke Spoorzone, waar we bouwen aan een ruimtelijk-functionele clustering van data- en ICT-georiënteerde bedrijvigheid. Onze ambitie is om in dit gebied te komen tot een combinatie van functies die bijdragen aan kennisuitwisseling en innovaties op het terrein van data en ICT: MKB-bedrijven, innovatielabs, onderwijs en onderzoek, startups en aantrekkelijke ontmoetingsfaciliteiten. Het Uitvoeringsprogramma bevat tal van acties die daaraan bijdragen. We zetten erop in dat binnenstadsondernemers extra profiteren van data-gerelateerde innovaties. zij krijgen laagdrempelige toegang tot datalabs en daaraan verbonden faciliteiten. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
2
3) Wij bieden u dit stuk ter informatie aan.
Steller
: Dikken
Tel.
: 6155368
: p.dendikken@s-hertogenbosch.nl
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
3
4) Aanleiding In december 2018 is het ‘Economisch Actieplan 2019 – 2025’ door de gemeenteraad vastgesteld. Hiermee is een stip op de horizon gezet, waar we de komende jaren met het economisch beleid naar toewerken. Het Economisch Actieplan is de paraplu-visie voor een periode van 6 jaar. Tijdens deze periode stelt het College telkens voor twee jaar een uitvoeringsprogramma vast. Na afloop van een periode van 2 jaar is er ruimte voor actualisering c.q. bijstelling aan de hand van evaluatie en monitoring. Door deze werkwijze te hanteren, kan elke twee jaar worden bekeken in hoeverre de beleidsambities nog actueel zijn en welke uitvoerende acties de hoogste prioriteit verdienen. Op die manier kunnen we inspelen op actuele ontwikkelen c.q. adaptief programmeren. In september 2019 stelde B&W het uitvoeringsprogramma voor de periode 2019 – 2020 vast. Voor u ligt het voorstel voor het uitvoeringsprogramma 2021 – 2022.
Effect coronacrisis: programma op hoofdlijnen We bevinden ons momenteel midden in de coronacrisis. Deze crisis zal hoe dan ook grote effecten hebben op de economie van ’s-Hertogenbosch in 2021 en 2022. Veel is in dit verband nog onzeker. Dit leidt tot een voorbehoud bij dit voorstel: de consequenties van de coronacrisis kunnen tussentijds leiden tot aanpassingen in het Uitvoeringsprogramma, die we nu nog niet kunnen voorzien. Daarom is ervoor gekozen het Uitvoeringsprogramma 2021-2022 te beperken tot hoofdlijnen, in vergelijking tot het programma 2018 – 2020. De onzekere economische vooruitzichten maken gedetailleerd programmeren lastig. Het kan dus zo zijn dat een geplande actie alsnog komt te vervallen, vanwege urgente corona-gerelateerde ingrepen die we nu nog niet kunnen voorzien. Tegelijkertijd handhaven we hoe dan ook het Economisch Actieplan als kompas: we gaan door op de ingezette lijn. Juist nu is werken aan middellange-termijn-doelen immers nodig, om sterk uit de crisis te komen.
5) Beleidskader: paraplu-visie Economisch Actieplan De gemeenteraad heeft het Economisch Actieplan ’s-Hertogenbosch 2019 – 2025 op 11 december 2018 vastgesteld. In dit actieplan zijn de economische ambities voor ’s-Hertogenbosch uitgewerkt, met daarin op hoofdlijnen de volgende aanpak:
Centraal staat dat ‘s-Hertogenbosch in 2025 bekend staat als toonaangevende datastad, behorend tot de top van het land als het gaat om succesvol ondernemerschap in ICT en data. Kerngedachte hierbij zijn dat de snelgroeiende digitale economie de aanjager is van nieuwe werkgelegenheid en dat het gebruik van ICT en data bij uitstek groeikansen biedt voor het brede MKB in stad en regio. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
4
Verbreding van het economisch instrumentarium van de gemeente: de acties zijn niet beperkt tot sec economie, maar verbreed met duurzaamheid, arbeidsmarkt en ruimte. De acties zijn onderverdeeld in 4 pijlers: doorontwikkelen ICT en data, verduurzamen van de economie, versterking van de binnenstad en faciliteren van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Aanvullend daarop is de ambitie om een kwaliteitsslag te maken op het terrein van monitoring.
Bij de vaststelling van het Economisch Actieplan is het uitgangspunt gehanteerd om de uitvoering van het actieplan plaats te laten vinden met gebruik van de bestaande budgetten voor economisch beleid.
6) Verantwoording: uitvoeringsprogramma 2019 – 2020 De afgelopen twee jaren is de implementatie van het Economisch Actieplan op gang gekomen, middels het Uitvoeringsprogramma 2019 - 2020. Onderstaand – mede ter verantwoording - een overzicht van de uitgevoerde werkzaamheden en de geboekte resultaten. De coronacrisis leidde ertoe dat in de loop van 2020 enkele geplande projecten vervielen, omdat een aantal crisismaatregelen prioriteit had. Het ging onder meer om het realiseren van een databelevingsconcept in de binnenstad en het opwaarderen van de introductieweek in het beroepsonderwijs. Genoemde zaken vervielen, omdat ze minder opportuun bleken in deze tijd van corona-beperkingen. Ook enkele andere uitgaven vervielen, onder meer vanwege verkregen Rijksfinanciering voor economische projecten in de regio via de zogeheten Regiodeal Noordoost Brabant. Daarvoor in de plaats kwamen enkele crisismaatregelen: realisatie van een digitale ‘druktemeter’ voor de binnenstad, realisatie van een digitaal dashboard, dat de impact van de corona-crisis in onze gemeente monitort en implementatie van een ondernemersenquête, gericht op het in kaart brengen van de gevolgen van de corona-crisis bij ondernemers.
Pijler 1: doorontwikkelen ICT en data We maken uitbouw mogelijk van aanjaagfaciliteiten voor de ICT- en datasector in de Bossche economie door een onderscheidend vestigings- en innovatieklimaat voor bedrijven en startende en doorgroeiende bedrijven te faciliteren. Daarbij maken we de stap van het werken met pilots naar een meer gestructureerde en ingebedde aanpak waarbij werken met data gemeengoed wordt. Centraal staat daarin het benutten van data voor ondernemerschap, door het starten van nieuwe data-bedrijven en door het verbeteren van de concurrentiepositie van bestaande bedrijven.
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
5
Nr 1
Doel Realiseren nieuwe ICTbedrijvenlocaties in / nabij centrum.
Activiteit Verkenning en voorbereiding nieuwe werklocaties
2
Bossche MKB bedrijven stimuleren data te gebruiken binnen hun bedrijfsprocessen Kruisbestuiving tussen ICT/ data-toepassingen en technische sectoren
Platform Driven by Data en MKB Datalab uitbouwen.
4
Versterking ecosysteem door middel van communitybuilding
Community Grasso-locatie Upgrade ICT community Verbinden JADS met bedrijfsleven ‘sHertogenbosch
5
Realisatie Data-food Value Center
Experimenteeromgeving voor bedrijfsleven, onderwijs en wetenschap.
6
Voorsorteren op opkomst Smart-City-diensten
7
Realiseren dienstenmarktplaats Brabantring Stimuleren ontwikkeling datagerelateerde startups
Verkennen haalbaarheid Smart City Ring ‘sHertogenbosch Realiseren lokaal opstappunt glasvezeldiensten Brabantring Startersbegeleiding en startersleningen op maat. Acceleratorprogramma.
3
8
SPARK Makers zone .
Gerealiseerd resultaat Concept Innovatiedistrict gelanceerd. ICT-bedrijvencentrum De Grasso is gevuld. Ontwikkelplan gerealiseerd voor gebied Grasso-Grenco 160 MKB-adviestrajecten in 2019-2020
SPARK Makerszone: verhuisd naar Grasso-locatie, opgeschaald tot 1000 m2 werkplaats, financiering middels talentprogramma’s, challenges en werkplaats-abonnementen. 2020 Datalab Agrifood gerealiseerd door HAS, Avans en ondernemers. Grasso-bedrijvencentrum ‘Space for Digital Minds’ 1e fase operationeel, 15 huurders. Upgrade ICT-community: gefaciliteerd via NV BIM. Groei bedrijvennetwerk rond JADS:4 founding partners, 14 huurders gevestigd in Marienburg, 17 onderzoekspartners, 30 onderwijspartners. Gerealiseerd via Datalab Agrifood en ‘Datagedreven Agrifoodregio’: dataficatieprogramma voor 300 agrifoodgerelateerde MKB-bedrijven in regio. Cofinanciering Rijk via Regiodeal. Opschaling De Jamfabriek mogelijk gemaakt. Haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd, in afstemming met marktpartijen en aspirantgebruikers. Businessplan gerealiseerd.
Aanvullende begeleidings- en leencapaciteit gerealiseerd via NV BIM en Ondernemerslift+. Het Bosch Investeringsfonds realiseerde 4 nieuwe participaties in ICT-data-startups en scale-ups. 3 jaar-edities acceleratorprogramma Rockstart Artificial Intelligence gefaciliteerd. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
6
9
Het inbrengen van maatschappelijke vraagstukken in hackatons, experimenten e.d.
Experimenteerlocatie IoT Stadslab in Spoorzone, met partners.
Het IoT Stadslab opende najaar 2019 en faciliteert sindsdien onderzoeken en challenges via inzet van studenten.
10
Uitwerken strategie innovatiedistrict ‘sHertogenbosch
11
Faciliteren oprichting TOMi – Therapie-Op-Maat-instituut
Strategische aanpak aanjagen data-gedreven ontwikkelingen in ’sHertogenbosch. Ontwikkeling gepersonaliseerde medische behandelingen, via bigdatatechnologie.
Strategie vastgesteld door gemeenteraad. Aanpak nu operationeel, o.a. via initiatiefgroep van bedrijven en onderwijsinstellingen. Startsubsidie geleverd. TOMi operationeel, gevestigd in ’s-Hertogenbosch.
Pijler 2: verduurzaming economie. De energietransitie en klimaatadaptatie bieden grote economische kansen. Daarom faciliteren we de verduurzaming van onze economie, vooral vanuit de invalshoek ICT-data. We stimuleren de ontwikkeling van duurzame werklocaties en van nieuwe verdienmodellen die een duurzame groei mogelijk maken. Nr 1
2
3
4
5
Doel Carbon Capture
Activiteit Resultaat Bezien of er een consortium gevormd kan worden Verkenning na go-/no-go moment van Bossche bedrijven rondom gebruik van een CO2- beëindigd. Vorming consortium opvang technologie. bleek niet haalbaar. Circulair aanbesteden ’Betrekken bedrijfsleven bij vormgeving Gerealiseerd in vorm van uitgangspunten Maatschappelijk Verantwoord gesprekken in het kader van Inkopen. bewustwording. Ontwikkeling Duurzaamheidsambities vastleggen in planvorming Ambities vastgelegd in circulair duurzaam Heesch-West. Aardgasvrij, lokale duurzame kwaliteitsplan, basis voor bedrijventerrein energieproductie, invulling thema’s klimaatadaptatie, voorontwerp-bestemmingsplan: Heesch-West ecologie, mobiliteit en duurzaam materiaalgebruik. aardgasvrij, 54 ha landschapspark met waterberging, gebruik lokale grondstoffen Inpassing zon op daken, ontwikkeling zonnepark Achterste Groes. Inzet energieOntwikkelen van kansrijke duurzame 4 haalbaarheidsstudies gedaan ontwikkelaar om energieprojecten voor en met bedrijven tot haalbare (op het terrein van WKO, clusters van bedrijven business cases restwarmte, waterkracht); te ondersteunen.
eigenaren 25 grootste daken ondersteund; 1 nieuwe SDE+ subsidie aangevraagd voor 1 MW Gebiedsgerichte Bossche Energie Coalitie stimuleert en ondersteunt Pilot Paleiskwartier uitgevoerd aanpak BEC bedrijven om hun energievoorziening te voor verduurzaming en uitbreiding verduurzamen. collectief warmte-koude-net. Verkenningen ondersteund op 3 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
7
Nr
Doel
6
Verduurzaming Pettelaarpark
7
Circulariteitslabel
Activiteit
Resultaat andere bedrijventerreinen Via een draagvlakonderzoek inventariseren of Onderzoek afgerond, onvoldoende parkgebruikers willen werken aan het uitvoeren van draagvlak voor realisatie een gezamenlijk gedragen toekomstvisie gezamenlijke visie. In samenwerking met partners mede ontwikkelen van Na verkenning bleek invoering niet landelijk erkend label, dat de markt informatie haalbaar. verschaft over het circulariteitsgehalte van gebouwen.
Pijler 3: versterking binnenstad De brede binnenstad is de economische motor van ’s-Hertogenbosch. We willen de bezoeker langer in de binnenstad laten verblijven, door een aantrekkelijke beleving, door loyaliteitsprogramma’s en door slimme inzet van innovatieve techniek. We stimuleren de ontwikkeling van aantrekkelijke vestigingslocaties voor data- en ICT-bedrijvigheid in dit gebied. Het gebruik van data in de binnenstad kan een extra dimensie toevoegen aan de beleving van de binnenstad. Daarnaast kan datagedreven werken voor de ondernemers in die binnenstad hun bedrijfsvoering optimaliseren. Nr 1
2
3
4
5
Doel Meer bestedingen en verblijf in de brede binnenstad Datastad zichtbaar en voelbaar maken in de binnenstad De bezoeker langer in de binnenstad houden, met behulp van data Het uitbreiden van het concept Slimme Buitenruimte.
Activiteit ‘Meer fans van de stad’. Oprichten en ontwikkelen van loyalty programma’s
Uitbreiding statistische gegevens binnenstad
Doorstart binnenstadsmonitor + upgrading bronmateriaal.
Opstellen plan van aanpak met projecten voor concreet, snel en toepasbaar maken van BigData in de Bossche binnenstad. Bezoekers informeren via bv schermen en apps (route-apps, parkeerdata). Experimenteren nieuwe technologie in openbare ruimte Spoorzone.
Resultaat Concepten Digitaal Warenhuis en ‘Samen zijn wij Den Bosch’ gerealiseerd. Vervallen i.v.m. prioriteiten coronacrisis. Route-apps Tijdmachine en DB Dataweek-route ontwikkeld. IoT-stadslab gehuisvest in Grenco-pand, aanpak experimenteerprogramma voortgezet.. Digitale druktemeter gerealiseerd. Binnenstadsmonitor wordt in 2021 gerealiseerd.
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
8
Pijler 4: faciliteren vraag en aanbod op de arbeidsmarkt De groei van data- en ICT-bedrijven heeft een grote impact op de arbeidsmarkt van ‘s-Hertogenbosch. We willen de beroepsbevolking faciliteren om daarin mee te gaan. Innovatief onderwijs, leer-werkprogramma’s en promotie van aantrekkelijke banen in de regio willen we inzetten om jong talent aan te trekken en te behouden. Daarbij gaat het niet alleen om banen voor hoogopgeleide medewerkers, maar zijn er ook kansen voor mensen met een ander opleidingsniveau. In deze pijler zetten we in op alle lagen van de beroepsbevolking zodat iedereen mee kan op deze data-gedreven arbeidsmarkt.
Nr 1
Doel Werkzoekenden scholen en werven voor ITgerichte beroepen. Promotie data-bedrijven onder studenten
Activiteit Korte scholings- en voorlichtingsprogramma’s ITgerichte vaardigheden. Data-bedrijven presenteren zich, bv via ‘Datastad-festival’ in Introductieweek.
3
Data-traineeship
Traineeship ‘Den Bosch Datastad’, om data-afstudeerders te binden aan banen in regio.
4
Programma "MKB-Idee Noordoost Brabant'
5
Stimulering aandacht big data in VMBO en MBO
Ondernemers gaan aan de slag met strategische personeelsplanning via scholing en training. Data- en IT-lessen in het VMBO en MBO. Ondernemers als ambassadeurs.
6
Stimulering Techniek Onderwijs
7
Leer-werk-programma Logistiek
2
Ontwikkeling techniekoriëntatieprogramma beroepsonderwijs. Ontwikkeling leerling-programma beroepsmogelijkheden in logistieke sector.
Resultaat Maatwerktrajecten gerealiseerd door WeenerXL: Start IT Up, IT-repair technician. Gerealiseerd via Talentendag Den Bosch Dataweek en studenten-inzet in data-gerelateerde labs. Datastad-festival in intro-week: na verkenning niet gerealiseerd. Gerealiseerd door samenwerkende werkgevers, initiatief Vlammrs. Gerealiseerd, werkgeverscommunity met 25 deelnemers, werknemerscommunity met 100 deelnemers. Inventarisatie gehouden in VMBO en MBO. Geen nieuw project gerealiseerd. Lessen vinden al plaats, ondernemers uit regio betrokken. Beroepsonderwijs betrokken bij datagerelateerde labs: Digitale Werkplaats (Avans), Datalab Agrifood (HASAvans), MKB Datalab (JADS). Programma Sterk Techniekonderwijs. In 2020 gestart. In 2020 is het Logistiek Platform een samenwerking aangegaan met Bossche Vakschool en KW1C.
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
9
Pijler 5: monitoring en promotie Aanvullend op de vier inhoudelijke pijlers is een kwaliteitsslag ingezet op het terrein van monitoring. De Economische Monitor is vernieuwd en omgezet naar een breder bruikbare en vaker te actualiseren online omgeving. In deze online omgeving zijn intussen 2 updates gepubliceerd. Daarnaast is een digitale druktemeter voor de binnenstad ontwikkeld en gerealiseerd, inclusief systeem voor realtime tellingen van bezoekersstromen. De data hieruit wordt in 2021 toegevoegd aan de Economische Monitor. De promotie en acquisitie rond Den Bosch Datastad hebben vorm gekregen. Inmiddels hebben drie edities van de Den Bosch Dataweek plaatsgevonden, met jaarlijks een opschaling in termen van bereik en partners. De dataweek heeft zich op de kaart gezet als belangrijk ontmoetingsmoment van stakeholders en als podium richting de buitenwereld. Aanvullend op de dataweek worden gedurende het jaar best practises van data-gerelateerd ondernemerschap gecommuniceerd, deels in het kader van award-uitreikingen waar Bossche ondernemers bij betrokken zijn (Bv FD Gazellen, MKB Datascience top 50. Ook het aantrekken van werkgevers in ICT en data naar ’s-Hertogenbosch heeft een impuls gekregen, door het beschikbaar komen van huisvestingsfaciliteiten bij bedrijvencentrum Grasso en JADS Marienburg.
Inmiddels zijn op beide locaties samen zo’n 30 huurders gevestigd, allen gelieerd aan data. Daarnaast hebben individuele data- en ICT-bedrijven zich in onze gemeente gevestigd, overwegend in bestaand vastgoed. Ook is er uitbreiding mogelijk gemaakt, zoals bijvoorbeeld voor datacenter Interconnect, dat in 2020 1,1 ha aankocht voor realisatie van een tweede pand op bedrijventerrein De Brand.
Nr 1
2
3
Doel Upgraden Economische Monitor ’sHertogenbosch. Promotie Toonaangevende Datastad
Activiteit Kwaliteitsslag realiseren inzake Economische Monitor. Den Bosch Dataweek
Promoten Den Bosch datastad.
Marketingprogramma.
4
Aantrekken ICT- en databedrijven.
5
MKB Ondernemerscongres
Ontwikkeling concept Innovatiedistrict in samenspraak met markt Gerichte acquisitie van ICT/databedrijven
Samenwerking met het MKB Ondernemerscongres.
Resultaat Gerealiseerd, in 2020 2 halfjaarlijkse updates gepubliceerd. 3 jaarlijkse edities gerealiseerd. 2000 deelnemers 2e editie, 1100 deelnemers 3e online editie, 3 externe partners. Deelname aan Smart City Expo Barcelona 2019. Editie 2020 vervallen i.v.m. Corona.
Gerealiseerd via inzet accountmanagers gemeente, NV BIM, Ondernemerslift-Plus, JADS. Gecontracteerde nieuwe huurders: 15 bij bedrijvencentrum Grasso, 14 bij JADS Marienburg. 2 bedrijfskavels verkocht aan ICT-data-bedrijven. Gerealiseerd in 2019.1500 bereikte ondernemers. Editie 2020 vervallen. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
10
Tussenbalans Een nieuw ingezette koers in economisch beleid heeft langere tijd nodig om tot uiting te komen in de gewenste resultaten: pas na jaren van ‘zaaien’ zijn aantoonbare effecten zichtbaar in termen van bijvoorbeeld banengroei. In dat licht zien we voorgaand overzicht van gerealiseerde acties: er is veel gezaaid. We zijn tevreden over de opbrengst van de acties. De ambitie ‘Den Bosch Toonaangevende Datastad’ is bij een bredere doelgroep gaan leven en is nu beter zichtbaar in de gemeente in de vorm van labs, projecten in toepassingssectoren en nieuwe vestigingslocaties. We zien tegelijkertijd achterstanden ontstaan: door de coronacrisis is een aantal actiepunten niet tot uitvoering gekomen. De coronacrisis zelf heeft grote impact: de economie van de binnenstad hapert, de vooruitzichten van de gehele Bossche beroepsbevolking op de arbeidsmarkt worden minder rooskleurig.
7) Hoe verder? Om gericht verder te kunnen bouwen aan Den Bosch Datastad, verzamelen we representatieve informatie, zowel cijfermatig als kwalitatief. Het data-materiaal dat we nu tot onze beschikking hebben laat zien dat data en ICT met de coronacrisis sterk aan belang hebben gewonnen: ze worden gezien als dé groeisectoren tijdens en na deze crisis. We zien dit terug in de praktijk. Uit gesprekken met Bossche ondernemers komt naar voren dat de data- en ICT-sector momenteel één van de weinige sectoren is waar over de volle breedte groei plaatsvindt. De coronacrisis heeft deze groei versneld, door onder meer thuiswerken en online winkelen. In landelijk onderzoek wordt deze trend bevestigd. Deze versnelde groei zien we nu terug in bijvoorbeeld initiatieven tot grondaankoop, huurcontracten voor kantoorruimte en openstaande vacatures. Cijfers over de economie van ’s-Hertogenbosch publiceren we elk half jaar in de Economische Monitor ’s-Hertogenbosch (hier te vinden). Momenteel verschijnt aanvullend daarop het maandelijkse dashboard met cijfers over de corona-impact op ’s-Hertogenbosch (hier te vinden). Cijfers tonen dat de economie van ’s-Hertogenbosch er in maart 2020, toen de coronacrisis toesloeg, bijzonder goed voorstond. Het aantal banen groeide tussen 2019 en 2020 met bijna 5% en ook het aantal startende bedrijven en nieuwe vestigingen groeide.
Sinds maart 2020 is alles anders. Het aantal werkzoekenden stijgt, het aantal openstaande vacatures is sterk afgenomen. Het aantal passanten in winkelstraten was landelijk in september 2020 bijna 50% minder dan voor corona (bron: Locatus, hier te vinden), dit patroon is ook in ’s-Hertogenbosch terug te zien. De afgelopen periode zijn nieuwe initiatieven – zowel vanuit de gemeente ’s-Hertogenbosch als vanuit partners - op gang gekomen, waar de kern-ambitie uit het Economisch Actieplan, het verder tot ontwikkeling brengen van Den Bosch Datastad, op kan inspelen.
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
11
In september 2020 presenteerden de 12 samenwerkende Nederlandse provincies een gezamenlijk herstelplan Regionale Economie als aanbod aan het kabinet, met daarin urgente investeringen binnen 5 thema’s, om het economische herstel na de corona-periode aan te jagen. Het plan biedt nieuwe instrumenten voor door corona getroffen ondernemers en pleit voor versnelling van digitalisering, via versnelde opschaling van digitale infrastructuur en versneld aanjagen van dataficatie van het Nederlandse MKB.
De provincie Noord-Brabant nam ambities in oktober 2020 over in het nieuwe ‘Beleidskader Economie 2030’. Daarin veel aandacht voor digitalisering als één van de majeure groeikansen voor Brabant en voor onderwijsinnovatie als hefboom naar dataficatie van het MKB. Beide zaken zijn belangrijke onderdelen in het Economisch Actieplan ‘s-Hertogenbosch.
De Regio Noordoost Brabant, met ’s-Hertogenbosch als centrumstad, presenteerde in 2020 haar nieuwe meerjarige samenwerkingsagenda. In de agenda staat de uitbouw van de regionale agrifood-economie centraal. Den Bosch Datastad is daarbij nodig: ‘s-Hertogenbosch bedient de regio op het aan belang winnende crossover-terrein data – agrifood.
Het Bossche bedrijfsleven, verenigd in VNO-NCW ’s-Hertogenbosch, presenteerde in juni 2020 haar visie ’s-Hertogenbosch 2030’. Daarin schetst het bedrijfsleven dat de twee voornaamste groeikansen voor ’s-Hertogenbosch de ICT/data- en agrifood-sector zijn. Het rapport pleit voor investeren in de binnenstad als voorzieningencentrum en voor flinke uitbreiding van voorzieningen voor innovatie en jong talent, gefocust op bovengenoemde twee thema’s: meer labs, meer kleine woon-units voor jongeren, aantrekken van internationale events rond voeding en data en uitbreiding van de regionale samenwerking. Deze visie sluit goed aan op het Economisch Actieplan.
Partijen betrokken bij het centrummanagement in de Bossche binnenstad boden medio 2020 het manifest ‘Levendige Binnenstad’ aan het College van B&W aan. Daarin pleiten de partijen onder meer voor meer ruimte voor experimenten, omschreven als ‘fluoriscerende hotspots’en voor levendigheid, uitbreiding van faciliteiten voor wonen en voor kleinschalige bedrijvigheid. Het manifest sluit hiermee goed aan op diverse elementen uit het Economisch Actieplan.
De gemeenteraad heeft in de begroting 2021 – als onderdeel van een gemeentebrede bezuiniging de omvang van de beschikbare middelen voor Economie verkleind. Het budget ‘doorontwikkelen ICT en data’ is verkleind met € 110.000,-, het budget voor verduurzamen van de economie is met € 45.000,- verlaagd. Het budget ‘ontwikkeling nieuwe werklocaties voor ICT/data’ ad € 100.000,- per jaar, is in het kader van nieuw beleid alleen beschikbaar gesteld voor 2020 en 2021. In het Uitvoeringsprogramma houden we rekening met deze financiële kaders.
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
12
8) Uitvoeringsprogramma 2021 - 2022 De hoofdlijnen van bovenstaande initiatieven sluiten uitstekend aan op de in het Economisch Actieplan ingezette koers. In het Uitvoeringsprogramma 2021 – 2022 vervolgen we die koers: focus op versnelling van de digitale economie en op versnelling van dataficatie in het brede MKB. Voorzieningen die daaraan bijdragen hebben prioriteit. Dit alles binnen het kader, dat er minder middelen beschikbaar zijn dan in de periode 2018 – 2019 als gevolg van bovengenoemde bezuiniging. In het navolgende schetsen we – op basis van het voorgaande - de contouren van het Uitvoeringsplan 2021 – 2022. We hanteren daarbij - nu de coronacrisis gaande is - een maximaal flexibele werkwijze: we benoemen acties op hoofdlijnen en geven per cluster van acties een richtinggevend budget aan. Dit geeft ruimte om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen en feedback. In deze crisistijd volgen ontwikkelingen zich veel sneller op dan voorheen en komt maandelijks nieuwe informatie beschikbaar.
Dit leidt tot een aanmerkelijk kortere beleidscyclus Gelijktijdig met het bovenstaande herschikken we de programmatische verdeling: acties inzake de Bossche binnenstad bundelen we in een Actieplan Brede Binnenstad en acties op het terrein van verduurzaming van de economie worden in het vervolg ingebed in het gemeentebrede programma Duurzaam, waarin onder meer het op duurzame wijze uitvoeren van economische activiteiten uitgangspunt is. Om die reden zijn in dit uitvoeringsprogramma de acties rond verduurzaming vervallen. Voor de binnenstad zijn alleen acties opgenomen met een dominante data-component. Meer focus: ontwikkeling Innovatiedistrict Met de ontwikkeling van het Grasso-pand zetten we de eerste stap richting een ruimtelijk-functionele clustering van data- en ICT-georiënteerde bedrijvigheid in ’s-Hertogenbosch in de Noordelijke Spoorzone. Onze ambitie is om dit gebied te ontwikkelen tot een zogeheten innovatiedistrict: een compact, herkenbaar gebied met een combinatie van functies die bijdragen aan kennisuitwisseling en innovaties op het terrein van data en ICT. In het gebied is plaats voor data-gerelateerde bedrijven, wonen, onderzoek, onderwijs en leisure, wat het gebied aantrekkelijk maakt voor jonge ondernemers en talenten.
Dit alles ingebed in een aantrekkelijke openbare ruimte met goede ontmoetingsplekken en laagdrempelige faciliteiten om verbindingen tussen stakeholders te leggen en uit te bouwen, met veel reuring tot gevolg: een actieve ICT Community ’s-Hertogenbosch, een samenwerkingsprogramma tussen onderwijs en ondernemers en gestructureerde interactie met betrokkenen uit de omliggende wijk Boschveld. In september 2020 stelde de gemeenteraad in dit kader de planvisie voor het Grenco-terrein vast, gecombineerd met de visie om dit gebied door te ontwikkelen tot innovatiedistrict. Het monumentale Grasso-pand en het naastgelegen Grenco-terrein gaan het hart van het innovatiedistrict vormen. Het Grasso-pand is naar verwachting medio 2021 gereed om bedrijven te huisvesten. In het naastgelegen Grenco-pand zijn momenteel al data-bedrijven gehuisvest in bedrijvencentrum ‘Grasso – Space for Digital Minds’.
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
13
Figuur: impressie van het te ontwikkelen Innovatiedistrict in de Noordelijke Spoorzone.
De ontwikkelingsvisie voor het Grenco-terrein is ontwikkeld in samenwerking met de Bossche Investerings Maatschappij (NV BIM) als exploitant/beheerder van het complex en met SPARK en het Boschveld Ambachtscentrum (BAC) als gebruikers. Dit heeft tot een visie geleid die wordt gedragen door deze betrokkenen en die uitgaat van een mix van data- en ICT-activiteiten en ambachten in dit gebied. Deze visie geeft richting voor planuitwerkingen in dit gebied in de komende jaren. De visie is tevens een opmaat voor de verdere doorontwikkeling van het omliggende gebied tot innovatiedistrict. Onze ambitie is dat er met bovenstaande plannen veel ruimte komt voor nieuwe bedrijvigheid. Met de verbouwing van Grasso wordt in 2021 een eerste toevoeging van circa 4.000 m² kantoorruimte gerealiseerd. Met de ontwikkeling van het Grenco-terrein worden in de komende jaren gefaseerd circa 25.000 – 30.000 m² kantoren voor data- en ICT-bedrijvigheid en circa 100-150 woningen gerealiseerd, alsmede ruimte voor onder andere horecavoorzieningen, labs, experimenteer- en ontmoetingsruimtes.
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
14
Uitvoeringsprogramma 2021 – 2022 In het navolgende zijn op hoofdlijnen de voorgenomen acties in het kader van het uitvoeringsprogramma 2021 – 2022 weergegeven, per pijler, met daarbij het te realiseren resultaat.
Pijler 1: doorontwikkelen ICT en data Nr
Doel
Te realiseren resultaat
Innovatiedistrict 1
Realiseren nieuwe werklocaties voor ICTdata-bedrijvigheid.
2
Ontwikkelen woonconcepten Innovatiedistrict
3
Aanjagen community-building
4
Uitbouw data-gerelateerde labs in Spoorzone
Nadere invulling gebiedsontwikkeling Grasso-Grenco-EKP Nadere invulling ruimte voor ICT-data-bedrijvigheid in gebiedsontwikkeling Stationsknoop Verkennen woonconcepten in Innovatiedistrict passend bij beoogde ICT- en data bedrijvigheid. Faciliteren bedrijven-initiatiefgroep Innovatiedistrict Uitbouw ICT-community ’s-Hertogenbosch, via NV BIM. Versterken en bestendigen MKB Datalab, IoT-Stadslab, Datalab Agrifood, SPARK Makerszone.
Doorontwikkelen voorzieningen ICT-data-toepassingen 5 6
Faciliteren ICT-data-startups i.sm. partners uit regio / provincie Aanjagen toepassing data-technologie in het brede MKB
7
Faciliteren doorontwikkeling JADS
8
Upgraden digitale connectiviteit
Uitbreiding coachings- en leenfaciliteiten voor Bossche data-gerelateerde startups. Uitbouw MKB-platform Driven by Data tot bovenregionale hub voor dataficatie MKB Faciliteren VNO-NCW in het tot ontwikkeling brengen van visie ’s-Hertogenbosch 2030’. Uitwerking toekomstvisie JADS 2.0. Faciliteren Brabantring-opstappunt ’s-Hertogenbosch Faciliteren realisatie glasvezel-cityring
Pijler 2: binnenstad Nr 1
Doel Uitbouw Druktemeter, realisatie digitaal dashboard bezoekersstromen binnenstad
2
Data-gericht en toekomstbestendig ondernemerschap in de binnenstad
Te realiseren resultaat Uitbreiden camerasysteem (Druktemeter), verwerken data uit telcamera’s binnenstad tot digitaal analyse-dashboard bezoekersstromen, ter onderbouwing van beleidskeuzes. Benutting data-gerelateerde innovaties voor en door binnenstadsondernemers, mede door inzet van het MKB Datalab en Bossche studenten.
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
15
Pijler 3: arbeidsmarkt Nr 1
Doel Verankering ICT-data in onderwijs
Te realiseren resultaat Realiseren data-gerelateerde projecten onderwijsinnovatie, middels inzet gemengde studententeams (alle opleidingsniveaus) voor ondernemers-gerelateerde challenges.
2
Samenwerking onderwijs - bedrijfsleven
Realiseren/aanscherpen strategische samenwerking met Bossche onderwijsinstellingen op MBO, HBO en WOniveau. Hiertoe een ontwikkelruimte creëren in het Innovatiedistrict.
3
Aanjagen talentontwikkeling en ondernemerschap op het grensvlak tussen industrie en ICT/data.
Bestendigen data-gerelateerde labs, mede gedragen door bedrijfsleven: Digitale Werkplaats (Avans), Datalab Agrifood (HAS-Avans), MKB Datalab (JADS), IoT Stadslab (MBO-HBO-WO). Inzet SPARK Makerszone voor opleiden talenten, gekoppeld aan opgaven als Smart Buildings, Langer Thuis Wonen, de Gezonde Stad.
Pijler 4: promotie en monitoring Nr
Doel
Te realiseren resultaat
Promotie 1
Marketingstrategie Innovatiedistrict
Uitdragen concept Innovatiedistrict
2
Economische deel-events Den Bosch Dataweek
3
Uitdragen best practices data-gericht ondernemerschap, incl. beurzen en awards.
Faciliteren van de ontwikkeling en realisatie van ondernemers-gerelateerde events in de Den Bosch Dataweek. Uitdragen testimonials en best practices van Bossche ondernemers. Deelname aan / faciliteren van datagerelateerde awards en ondernemersbeurzen.
Monitoring 4
Upgrading Economische Monitor
5
Realisatie binnenstadsmonitor
Realiseren halfjaarlijkse updates, incl ontwikkeling naar meer realtime cijfermateriaal. Bundeling economische cijfers binnenstad, mede m.b.v. digitaal dashboard bezoekersstromen binnenstad
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
16
9)
Financiële paragraaf
De voorgenomen acties passen niet in z’n geheel binnen de bestaande begroting voor het Economisch Actieplan ’s-Hertogenbosch. Voor 2021 is € 450.000,- beschikbaar voor het Economisch Actieplan, voor 2022 is dat € 350.000,-. Wij financieren het project “doorontwikkeling van de ICT Community ’s-Hertogenbosch” via een eenmalige bijdrage uit het projectenbudget van het Economisch Investeringsfonds ’s-Hertogenbosch. . Dit budget is in 2016 door de gemeenteraad beschikbaar gesteld voor eenmalige, structuurversterkende impulsen voor de economie van ’s-Hertogenbosch en had bij de start een omvang van € 1 mln. Uit het budget zijn de afgelopen jaren onder meer de startfase van De Jamfabriek en van SPARK Makerszone gefinancierd. Het huidige saldo van dit budget bedraagt € 250.000,-. De gemeenteraad heeft voor dit budget toetsingscriteria vastgesteld ten behoeve van bestedingen. Besluitvorming over toekenningen aan individuele projecten is gemandateerd aan B&W. De toetsingscriteria zijn:
Het project sluit aan op het gemeentelijk economisch beleid; Het project leidt tot een structuurversterkend effect op de economie van ’s-Hertogenbosch; Het project betreft een samenwerking tussen meerdere organisaties, bij voorkeur tussen de drie O’s (ondernemers, overheid en onderwijs); Er is een gedegen businessplan beschikbaar, waaruit blijkt dat de financiële bijdrage uitsluitend wordt gevraagd voor de aanjaagfase van het project. Het project betreft een investering in een onderwijs-, cluster- en/of broedplaatsconcept.
Het doorontwikkeltraject van de ICT-community ’s-Hertogenbosch voldoet aan bovenstaande criteria. B&W krijgt tezijnertijd via een separaat voorstel, het businessplan ter goedkeuring aangeboden.
Economisch Actieplan Uitvoeringsprogramma 2021-2022 Budgetten x € 1000,-
2021
1. Versterken ecosysteem Datastad Brabantring en Cityring Werkbudget Innovatiedistrict Toekomstvisie Jads 2.0 MKB-vouchers voor gebruik SPARK Makerszone
250
2. Versterking binnenstad Uitbouw druktemeter / dashboard bezoekersstromen Data-gericht en toekomstbestendig ondernemen in binnenstad
87
3. Faciliteren arbeidsmarkt Samenwerking onderwijs - bedrijfsleven
23
2022
180 30 20 50 150
30 150 107
60
10
27
97 23
23
23
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
17
4. Promotie en monitoring Marketingstrategie Innovatiedistrict Uitdragen best practices data-ondernemerschap, incl awards en data-gerelateerde beurzen Productie Economische Monitor Ontwikkeling en realisatie binnenstadsmonitor
90
Totaal
450
Inzet restant projectbudget Economisch Investeringsfonds Doorontwikkelen ICT-Community ’s-Hertogenbosch
2021
10)
40 30 20 10 30
20 10 10 350
2022 160
Risicoparagraaf
De voorgenomen activiteiten en investeringen beogen de negatieve economische effecten van de coronacrisis in ’s-Hertogenbosch te verminderen en daarmee de aan de coronacrisis verbonden risico’s in ’s-Hertogenbosch de reduceren. In de paragraaf ‘aanleiding’ is aangegeven dat vanwege corona-gerelateerde ontwikkelingen bepaalde acties alsnog kunnen komen te vervallen, als daar aanleiding toe is. Dit uitgangspunt draagt ook bij aan verdere risico-reductie.
11)
Communicatie
Externe stakeholders worden geïnformeerd via onze website en via de reguliere overlegstructuren.
Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris, De burgemeester,
drs. B. van der Ploeg
drs. J.M.L.N. Mikkers
Bijlagen: Ter inzage: -
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
18