P2234R01D1 VVA1 Zuid-Willemsvaart ZZ

Verkeersveiligheidsaudit

Zuid-Willemsvaart zuidzijde Tussen Citadellaan en Van Berckelstraat Auditfase 1 Opdrachtgever: Datum: Versie:

Gemeente ’s-Hertogenbosch 4 oktober 2022 Definitief

De Baan Verkeersadvies Oude Garderenseweg 7 8075 PL Elspeet The Netherlands +31 (0)6 20 60 43 35 dirk@debaanverkeersadvies.nl www.debaanverkeersadvies.nl KvK Rotterdam: 70499047

Verkeersveiligheidsaudit

Zuid-Willemsvaart zuidzijde Tussen Citadellaan en Van Berckelstraat Auditfase 1 Opdrachtgever: Datum: Versie: Auteurs:

Gemeente ‘s-Hertogenbosch 4 oktober 2022 Definitief D.L. de Baan (DBVa) J.A.J. Vermeeren (VAGN)

Rapportnummer: P2234R01D1 Projectnaam: VVA Zuid-Willemsvaart ZZ

ii

INHOUDSOPGAVE 1

AUDITRAPPORT 1.1 1.2 1.3

2

1 2 2 3

VERKEERSVEILIGHEIDSAUDIT BESCHIKBAAR GESTELDE INFORMATIE EN DOCUMENTATIE GEHANTEERDE TOETS DOCUMENTEN

3 4 4

RESULTAAT AUDIT: BEVINDINGEN 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6

4

HERINRICHTING ZUID-WILLEMSVAART ZUIDZIJDE AUDITRAPPORT KENMERKEN

UITGANGSPUNTEN 2.1 2.2 2.3

3

1

6

TOELICHTING OP DE NUMMERING EN ONDERDELEN ALGEMENE BEVINDINGEN HORIZONTAAL EN VERTICAAL ALIGNEMENT DWARSPROFIEL TUSSEN DE PROJECTGRENZEN KRUISPUNTEN EN KRUISINGEN INRICHTING EN UITRUSTING

6 6 7 7 7 8

AUDITUITVOERING 4.1

10

VERKLARING EN ONDERTEKENING

10

BIJLAGE 1. Ontwerptekeningen met nummering bevindingen

4 oktober 2022

iii

1

Auditrapport

1.1

Herinrichting Zuid-Willemsvaart zuidzijde

De herinrichting van de Zuid-Willemsvaart zuidzijde maakt onderdeel uit van de Binnenstadsring. In delen wordt deze ring omgevormd tot een voor gemotoriseerd verkeer minder belangrijke route. Voor het openbaar vervoer, hulpdiensten en bestemmingsverkeer is en blijft de Binnenstadsring zeer zeker van belang. Het gedeelte tussen Citadellaan en Van Berckelstraat is thans uitgewerkt in een Voorontwerp. De inrichting wordt een weg waarop 30 km/uur geldt met fietsers op de rijbaan. Het kruispunt met de Citadellaan met verkeerslichten is in het ontwerp een voorrangskruispunt geworden. Het kruispunt met de Van Berckelstraat wordt voorzien van een rotonde (voorrang geregeld) en het tussenliggende kruispunt met de Tolbrugstraat wordt een gelijkwaardig kruispunt (rechts gaat voor). Vooralsnog wordt de maximumsnelheid via A1-30 borden aangeduid maar op termijn is het de bedoeling de gehele Zuid-Willemsvaart zuidzijde op te nemen in een grotere 30-km/uur zone. Figuur 1 geeft een beeld van het ontwerp.

Figuur 1 – Ontwerp van de Zuid-Willemsvaart Zuidzijde tussen Citadellaan (links) en de Van Berckelstraat (rechts)

4 oktober 2022

1

1.2

Auditrapport

Opdrachtgever:

Gemeente ‘s-Hertogenbosch

Contactpersoon opdrachtgever:

Arnold Bongers en Wouter Scholten

Auditleider:

Dirk de Baan

Teamlid audit:

Johan Vermeeren

1.3

Kenmerken

Datum opdracht:

16 september 2022 (email) en 21 september (opdrachtbrief)

Datum uitvoering audit:

19 - 29 september 2022

Locatie is bezocht

Nee

Datum Auditrapport:

4 oktober 2022

Auditfase:

VVA1 (Voorontwerp)

Opmerkingen:

Op 19 september 2022 heeft het startgesprek plaatsgevonden met Arnold Bongers en Wouter Scholten van de gemeente ’s-Hertogenbosch en beide leden van het auditteam. Het auditteam is daarbij uitgebreid geïnformeerd over het ontwerp en specifieke issues. Op 3 oktober 2022 is het auditrapport toegelicht aan de genoemde contactpersonen in § 1.2. Kleine tekstuele wijzigingen zijn naar aanleiding hiervan doorgevoerd.

4 oktober 2022

2

2

Uitgangspunten

2.1

Verkeersveiligheidsaudit

De verkeersveiligheidsaudit wordt uitgevoerd conform de “Handleiding Verkeersveiligheidsaudit onderliggend wegennet” uit 2018, uitgave van DTV Consultants. Doel van de verkeersveiligheidsaudit is om in een zo vroeg mogelijk stadium inzicht te krijgen in de verkeersveiligheidsrisico’s die het ontwerp met zich meebrengt. Zo kan de wegbeheerder deze problemen nog oplossen tijdens het ontwerpproces, of in ieder geval voordat het verkeer de weg gaat gebruiken. In de besluitvorming, maar ook in de communicatie naar belanghebbenden, kan verkeersveiligheid op basis van het auditrapport bovendien expliciet worden meegenomen. Daarnaast laat de wegbeheerder zien dat zij verkeersveiligheid belangrijk vindt. Het gewenste resultaat van een verkeersveiligheidsaudit is het voorkomen van (ernstige) ongevallen doordat al in de verschillende voorbereidingsfasen mogelijke veiligheidsproblemen worden geïdentificeerd. De verkeersveiligheidsaudit is daarmee een preventief en typisch Duurzaam Veilig-instrument. Er worden bij de verkeersveiligheidsaudit vier fasen onderscheiden: • • • •

Fase 1 Voorontwerp (VVA1) Fase 2 Definitief Ontwerp (VVA2) Fase 3 Voor openstelling voor verkeer (VVA3) Fase 4 Na openstelling voor verkeer (VVA4)

Deze verkeersveiligheidsrapportage omvat de auditfase 1 voor het ontwerp van de Zuid-Willemsvaart ZZ tussen de Citadellaan en de Kasterensbrug. De VVA1 is meer dan een toets of het ontwerp conform de richtlijnen is gerealiseerd. Bij de beoordeling wordt, waar mogelijk, rekening gehouden met de situatie bij daglicht én bij duisternis. Auditteam Het auditteam moet volledig onafhankelijk van het infrastructuurproject de verkeersveiligheidsaudit kunnen uitvoeren. De leden mogen dus geen betrokkenheid hebben met de projectorganisatie van de opdrachtgever en/of de opdrachtnemer van het infrastructuurproject. Het team is uit de volgende personen samengesteld: • •

Ing. D.L. de Baan, verkeersveiligheidsauditor/ auditleider; J.A.J. Vermeeren, verkeersveiligheidsauditor

4 oktober 2022

3

2.2

Beschikbaar gestelde informatie en documentatie

De documentatie die ter beschikking is gesteld is in Tabel 1 opgenomen. Tabel 1 Beschikbaar gestelde informatie en documentatie

Titel document:

Status binnen audit

Ontwerpnotitie en overige informatie: • Memo “herinrichting Binnenstadsring – DO KB02/03 d.d. 18 juli 2022. Memo aan Achtergronddocument wethouder Geers met achtergronden keuzen. • Presentatie ‘Herinrichting Zuid-Willemsvaart’ d.d. 03-07-2022. Presentatie t.b.v. Audit (alleen informatieavond belanghebbenden met afweging varianten en voorkeursoplossing. dwarsprofiel) Ontwerptekening: • Voorlopig Ontwerp Herinrichting Zuid-Willemsvaart, dd. 21-09-2022, formaat A0, Audit schaal 1:500.

Op 19 september 2022 heeft een informatief gesprek plaatsgevonden met Arnold Bongers en Wouter Scholten vanuit de gemeente ’s-Hertogenbosch en het auditteam. Daarbij is het ontwerp toegelicht en zijn nadere inlichtingen verstrekt.

2.3

Gehanteerde toets documenten

De opzet van deze verkeersveiligheidsaudit is gebaseerd op de Europese richtlijn 2008/96/EG van 19 november 2008 betreffende “Het beheer van de verkeersveiligheid van weginfrastructuur”. De toetsing is gebaseerd op het document “Handleiding Verkeersveiligheidsaudit onderliggend wegennet” d.d. september 2018, uitgave van DTV Consultants. De audit betreft een beoordeling van het ontwerp ten aanzien van de effecten op de verkeersveiligheid én daarnaast op richtlijnen. De toetsing door het auditteam is voornamelijk gebaseerd op de publicaties van CROW. In tabel 2 is aangegeven aan welke normen en richtlijnen is getoetst. Tabel 2 Documenten waaraan in deze verkeersveiligheidsaudit wordt getoetst

Toets documenten

Uitgave van

1.

Richtlijnen voor bebakening en markering van wegen 2015

CROW, 207

2.

Handboek verkeersveiligheid

CROW, 261

3.

Basiskenmerken Wegontwerp

CROW, 315

4.

Basiskenmerken Kruispunten en Rotondes

CROW, 315a

5.

Ontwerpwijzer fietsverkeer

CROW, 351

6.

ASVV 2021

CROW

7.

Door met Duurzaam Veilig

SWOV

4 oktober 2022

4

Bij de bevindingen in hoofdstuk 3 wordt soms verwezen naar de toetsdocumenten waarbij aangegeven wordt welke tabel of figuur van toepassing is. De bevindingen van het auditteam zijn daarnaast ook gebaseerd op eigen expertise en ervaringen.

4 oktober 2022

5

3

Resultaat audit: Bevindingen

3.1

Toelichting op de nummering en onderdelen

Doel en reikwijdte van de verkeersveiligheidsaudit Deze Verkeersveiligheidsaudit is uitgevoerd met als enig doel op onafhankelijke wijze potentiële verkeersveiligheidsknelpunten te identificeren en mogelijke oplossingsrichtingen aan te geven. Andere aspecten die een rol kunnen spelen bij beslissingen rond de opzet en uitwerking van dit project zijn bewust buiten beschouwing gelaten. Op deze manier wordt het mogelijk om verkeersveiligheid expliciet mee te wegen bij het besluitvormingsproces en bij de verdere uitwerking en uitvoering. Nummering bevindingen De nummering (nr. x.y.z) van onderstaande bevindingen zijn als volgt te lezen: x = de auditfase (1 = VVA1 t/m 4 = VVA4); deze audit is een fase 1. y = aard bevinding z = het volgnummer van de bevinding. De aard van de bevinding (y) wordt als volgt ingedeeld: 1. Algemeen/ consistentie met voorgaande fasen; 2. Horizontaal en verticaal alignement; 3. Dwarsprofiel tussen projectgrenzen; 4. Kruispunten en kruisingen; 5. Inrichting en uitrusting zoals bebording, markering, bebakening en verlichting; In de bijlage 1 zijn de ontvangen ontwerptekeningen opgenomen met de nummers die corresponderen met de nummering van de bevindingen. Hieronder wordt de ingegaan op de verkeersveiligheidsrisico's.

3.2

Algemene bevindingen

Nummer

Beschrijving van het probleem

Oplossingsrichting

1.1.1

Het tracé bestaat uit verschillende dwarsprofielen en inrichtingskenmerken. De breedte van de rijbaan en suggestiestroken varieert met op een gedeelte een middenberm, een deel met een bushaltepaar en de voorrang is op bijna alle kruispunten geregeld (maar één niet; de Torenbrugstraat). Tevens is een rotonde aanwezig. Het verwachtingspatroon van de weggebruiker wordt op de proef gesteld waarbij deze zich afvraagt of hij/zij toch op een gebiedsontsluitingsweg rijdt en dus mogelijk 50 km/uur gaat rijden. Onzekerheid leidt tot verkeersonveiligheid.

Bij instelling van een 30-zone wordt de voorrang op kruispunten niet geregeld (behoudens enkele uitzonderingen – zie RVV).

4 oktober 2022

Bij het tijdelijk instellen van 30 km/uur via RVVborden A1-30 op elk kruispunt, dan kan de voorrang op alle kruispunten worden geregeld.

6

3.3

Horizontaal en verticaal alignement

Er zijn geen bevindingen ten aanzien van het alignement

3.4

Dwarsprofiel tussen de projectgrenzen

Nummer

Beschrijving van het probleem

Oplossingsrichting

1.3.1

De versmallingen van de suggestiestroken richting de brug in de Citadellaan leidt ertoe dat fietsers klemgereden kunnen worden; zeker als zij met twee fietsers naast elkaar (de bocht om willen) rijden. Degene aan de zijde van het gemotoriseerd verkeer wordt dan mogelijk in de rug aangereden.

De suggestiestrook/ fietspad op breedte houden door aan de zuidzijde het trottoir iets smaller te maken of anders te laten verlopen. Aan de noordzijde kan gekozen worden om de ruimte voor het gemotoriseerd verkeer te beperken en de fietsstrook op breedte ‘door’ te laten lopen.

1.3.2

In het dwarsprofiel (presentatie) is een wandelpad onderlangs van 1,00 meter voorzien. Indien men elkaar hier ontmoet, moet één van beiden via het gras en talud lopen. Ook kan men in het water vallen.

• •

3.5

Kruispunten en kruisingen

Nummer

Beschrijving van het probleem

Oplossingsrichting

1.4.1

In het ontwerp van het kruispunt Zuid-Willemsvaart – Jan Heinstraat – Citadellaan is de ruimte voor de fietsers zeer beperkt. De veeg- en sleeplijnen van bussen en vrachtwagens die van de Zuid-Willemsvaart naar de Citadellaan rijden, voeren over de ruimten tussen de rammelstroken waarvan fietsers kunnen denken dat deze voor hen bedoeld zijn. Hierdoor kunnen zij worden geraakt.

Het ontwerp herzien door als uitgangspunt de fietsers te nemen en het gemotoriseerd verkeer hieraan ondergeschikt te maken. Overwegen om geen middeneiland en geen stukje vrijliggend fietspad te realiseren maar de suggestiestroken met de bocht mee te laten lopen met een verhoogde afscherming.

1.4.2

Op het kruispunt Zuid-Willemsvaart – Jan Heinstraat – Citadellaan zijn twee uitritten voorzien. Deze voldoen niet aan de eisen ten aanzien van een uitrit doordat de trottoirbanden doorlopen. Dit geldt ook voor het kruispunt met de Bloemenkamp.

Het trottoir dient door te lopen door de trottoirbanden te verwijderen.

1.4.3

Het kruispunt Zuid-Willemsvaart – Bloemenkamp biedt geen opstelruimte voor gemotoriseerd verkeer in de middenberm en het zicht wordt

Overwegen om de middenberm over de volle lengte tussen Tolbrugstraat en Citadellaan door te trekken met een opening ter hoogte van de

4 oktober 2022

Het wandelpad verbreden. Overwegen om een hekje langs het voetpad aan te brengen.

7

Nummer

Beschrijving van het probleem

Oplossingsrichting

mogelijk ontnomen door de nieuw te planten bomen. Tot slot bestaat de kans dat de fietsers van achteren worden aangereden of klemgereden (richting oost) vanwege de slinger net voor het kruisingsvlak.

Bloemenkamp. Dan is direct voldoende opstelruimte aanwezig om in twee fasen op te rijden. De nieuwe bomen kunnen dan in de middenberm. Indien het witte vlak als doel heeft om links afslaan te voorkomen, dan is het veiliger om de middenberm te verlengen tot over het kruispunt; anders het witte vlak niet opvullen en de markering onderbroken laten zijn.

1.4.4

Het kruisingsvlak op het kruispunt met de Tolbrugstraat is aan de westzijde ruim. Ten behoeve van de rijcurves is deze ruimte niet nodig. De fietsers van west naar oost moeten bij het inrijden van het wegvak oostelijk van de Tolbrugstraat opnieuw hun plek ‘veroveren’ en kunnen klemgereden worden.

Het middeneiland aan de oostzijde iets doortrekken of dit middeneiland eerder stoppen en deze tak van het kruispunt vernauwen, zodat beide takken in de Zuid-Willemsvaart ongeveer even breed zijn en het kruispunt compacter wordt.

1.4.5

De inrichting suggereert hier dat voetgangers ter hoogte voor de trappen voorrang op het gemotoriseerde verkeer dat op de ZuidWillemsvaart ZZ rijdt. De situatie is voorzien van een doorlopend trottoir en wordt begrensd door dwars op de rijbaan (mogelijk verdiept of schuin oplopende) trottoirbandjes.

De dwars op de rijbaan liggende trottoirbanden verwijderen en in de langs richting van de rijbaan, mogelijk á niveau, trottoirbanden door laten lopen. Voor de voetgangers is het dan meer duidelijk dat zij een rijbaan kruisen en voorrang moeten verlenen.

De voorrangssituatie kan leiden tot onduidelijkheid en daarmee tot aanrijdingen.

3.6

Inrichting en uitrusting

Nummer

Beschrijving van het probleem

Oplossingsrichting

1.5.1

Eén van de fietsoversteekplaatsen op het kruispunt Zuid-Willemsvaart – Jan Heinstraat – Citadellaan is voorzien van kanalisatiestrepen. Dit zou voorrang kunnen suggereren voor fietsers die langs de Zuid-Willemsvaart doorrijden (van oost naar west) terwijl zij voorrang moeten verlenen. Uit het ontwerp blijkt dat zij ‘eenvoudig’ de overzijde zien en daarin geen begeleiding nodig hebben.

Kanalisatiestrepen verwijderen en de afbuiging van de fietser meer benadrukken.

4 oktober 2022

8

Nummer

Beschrijving van het probleem

Oplossingsrichting

1.5.2

Het kruispuntplateau bij de Bloemenkamp lijkt een optisch plateau en heeft zodoende alleen een attentiewaarde doch biedt geen snelheidsremming.

Het plateau als fysiek plateau uitvoeren.

1.5.3

Aan de zuidzijde van de rotonde ligt de zebramarkering verdraaid ten opzichte van de rijrichting van het gemotoriseerd verkeer. Door de schuine ligging van de zebramarkering is de zebra als zodanig minder goed herkenbaar (wordt één wit vlak) en, indien deze wordt uitgevoerd in thermoplast dan geeft dit voor motorrijders bij nat wegdek een niet te ontwijken (slip)gevaar. Motorrijders ontwijken doorgaans markeringsvlakken. Het puntstuk in de Kardinaal van Rossumplein is erg lang.

Zebramarkering evenwijdig aanbrengen aan het middensteunpunt en overwegen om het puntstuk (nu wit) fysiek uit te voeren.

1.5.4

Op de Kasterensbrug is (nog) een stopstreep aanwezig. Dit kan tot verwarring leiden bij (brom-) fietsers en buschauffeurs.

Stopstreep verwijderen.

4 oktober 2022

9

4

Audituitvoering

Project: Zuid-Willemsvaart Zuidzijde tussen Citadellaan en Van Berckelstraat te ‘s-Hertogenbosch Verkeersveiligheidsaudit fase 1

4.1

Verklaring en ondertekening

Hierbij bevestigt het auditteam dat deze audit op 4 oktober 2022 is afgerond volgens de “Handleiding Verkeersveiligheidsaudit onderliggend wegennet”. Wij verklaren dat wij de ter beschikking gestelde informatie en documentatie hebben bestudeerd. De verkeersveiligheidsaudit heeft tot doel om die ontwerpkenmerken op te sporen die de verkeersveiligheid negatief beïnvloeden. Andere aspecten die een rol kunnen spelen bij beslissingen rond het ontwerp en inrichting van het infrastructuurproject zijn bewust buiten beschouwing gelaten. Onafhankelijkheid Het auditteam verklaart dat zij op geen enkele wijze betrokken is (geweest) bij het project waarop de audit betrekking heeft. Datum:

4 oktober 2022

Auditleider:

D.L. de Baan

Teamlid audit:

J.A.J. Vermeeren

4 oktober 2022

10

Gegevens auditteam

Naam:

Ing. D.L. de Baan

Functie: Organisatie: Adres: Contactgegevens

Senior-adviseur verkeer en vervoer/ verkeersveiligheidsauditor De Baan Verkeersadvies Oude Garderenseweg 7, 8075 PL Elspeet dirk@debaanverkeersadvies.nl www.debaanverkeersadvies.nl Telefoon: 06 – 20 60 43 35

Naam: Functie: Organisatie: Adres:

J.A.J. Vermeeren Senior-adviseur verkeer en vervoer/ verkeersveiligheidsauditor VAGN - Adviseurs voor verkeer, vervoer en infrastructuur Lucebertstraat 40, 5103PZ Dongen Postbus 185, 5100 AD Dongen jaj.vermeeren@vagn.nl www.vagn.nl telefoon: 0162 – 69 59 09

Contactgegevens

4 oktober 2022

11

Bijlage 1: ontwerptekeningen met nummering bevindingen

1.3.1

1.4.2 1.4.1

1.4.3

1.5.1

1.4.4

1.5.2 1.4.5 1.5.4

1.5.3

4 oktober 2022

12

1.3.2

4 oktober 2022

13