Notulen raadsvergadering 2026-04-01

VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN 's-HERTOGENBOSCH OP 1 APRIL 2026 AANVANG 20.00 UUR Voorzitter:

drs. J.M.L.N. Mikkers

Griffier:

drs. W.G. Amesz

Leden aanwezig:

R.W.G.T. van Asch, B. El Amraoui, H.B. Bos, O. Çifçi, drs. L.L.F.M. Ciotti, M. Claessen, M. Craste Bc, J.J.E.L. van Creij, mr. Y. Doğan, S.J.A. Elders BA, H. Hamel-Tanyaui, A.W.J.A. van Hattem LLB, drs. J. Hendrickx, W.B.G. Hoeben, F. Hoekstra-Wittebol, L. Holterman, J.A.B. Huibers, V.S. Jaddoe, M.P. Kagie, R.F. van der Kallenvan der Donk, E. Kokken, M.A.J.T. Korver-van Weegberg, J. Kouwenberg, M.I. Krol-Gumbs, H.J.W.C. Liebregts MBA, mr. drs. R. Lipman, H.J.M. Mees, ir. V.P.T. Muller-Laumans, R.M.A.S. Mustafa, mr. S.J.M. Peters, dr. R.H.A.C. Rademakers, B.F.C. Roovers, E. Samshuijzen, ir. P.K. Schuurmans, P. Slikker, mr. M.A.B. van der Sloot, C.G.N. Soetekouw MSc, D.R.J.L. The en drs. G.H. Verhoeven MA

Afwezig:

-

1.

Vaststellen agenda van de raadsvergadering

2.

Installatie van de nieuwbenoemde leden van de gemeenteraad

3.

Installatietoespraak van de voorzitter van de gemeenteraad

Opening De VOORZITTER: Dames en heren, iedereen van harte welkom bij deze wel heel speciale raadsvergadering. Wij beginnen de raadsvergadering hier altijd met een moment van stilte, dus ik verzoek bij iedereen een moment van stilte. Stilte De VOORZITTER: Dank u wel. Ik moet even goed kijken waar iedereen zit, het is even wennen, nieuwe mensen, een nieuwe blik. Een volle tribune, dat is ook een mooi gezicht. Dat is niet altijd zo, dus als dit een voorbode mag zijn voor de komende vier jaar dan heb ik er veel zin in. 1.

Vaststellen agenda van de raadsvergadering

De VOORZITTER: We hebben een heel korte agenda vandaag, want het enige wat we vandaag hoeven te doen is de installatie van de nieuw te benoemen leden van de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch voor de periode 2026-2030. 2.

Installatie van de nieuwbenoemde leden van de gemeenteraad

De VOORZITTER: Ik zal het dadelijk vanaf het spreekgestoelte doen. Dan zullen we de mensen in groepjes van vijf à zes naar voren halen en de mensen die hier al langer zitten, de meest linkse in de groep, dus die ik het eerst roep, moet graag op Vinkel gaan staan. Dat is meteen een test of u de gemeente goed genoeg kent om op de goede plek op de kaart te gaan staan. Ik zie sommige mensen al aanwijzen waar Vinkel ligt. Als ik dan straks vraag of u de eed of de belofte gaat afleggen, dan is het het uitspreken van ʺDat verklaar en beloof ik!ʺ, met een stap naar voren, of ʺZo waarlijk helpe mij God Almachtig!ʺ, ook wederom met een stap naar voren. Maar ik zal het dadelijk 1

nog een keer herhalen als ik daar sta, maar voordat we dat doen zal ik eerst een aantal stichtelijke woorden tot u richten voordat u met deze belangrijke taak gaat beginnen. Dames en heren, ook vanaf deze plek van harte welkom. Het is de raad van 1 april, en 1 april is een feestdag. Niet een feestdag alleen om zaken voor de gek te houden, maar het is een dag waarop we de democratie weer vieren met het feit dat er ook in onze gemeenteraad van 's-Hertogenbosch nieuwe raadsleden komen. Maar 1 april is eigenlijk vanuit de overlevering ontstaan vanuit het feest der zotten in de middeleeuwen in Frankrijk. Het werd gevierd door het kiezen van een valse bisschop of een valse paus. En dat moment, 1 april, was een soort parodie op de geestelijkheid en op het gezag. Maar vanavond is geen grap en zeker geen parodie. Dat heb ik afgelopen maandag ook al verteld, toen ik afscheid nam van de gemeenteraadsleden van de vorige periode want de politiek is geen karikatuur en zeker geen parodie. Het is serieus werk waarin een zware last op uw schouders rust om de verantwoordelijkheid op u te nemen voor 162.000 inwoners van 'sHertogenbosch. Een last die u draagt, ook een verantwoordelijkheid die u draagt, met 39 individuen die zonder last en ruggenspraak gekozen zijn in de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch.

U heeft uzelf georganiseerd in fracties, maar u bent 39 individuen, en vanuit een individueel oogpunt bent u ook lid van deze gemeenteraad. Allemaal met de steun van minimaal 1600 mensen. 1600 mensen die uw vakje hebben rood gemaakt en hebben aangegeven: in deze persoon, in deze partij heb ik voldoende vertrouwen om de komende vier jaar mijn geluid, of het geluid dat ik van belang vind voor deze gemeente vorm en inhoud te geven. Dus felicitaties zijn zeker op zijn plaats. Want ik begin heel serieus, maar ik zei het al: het is belangrijk, maar soms ook moeilijk werk. Echt iets betekenen voor de mensen in de gemeente, het algemeen belang dienen. U neemt besluiten, dat is wat er dan meestal uiteindelijk uitkomt, maar die besluiten neemt u niet zomaar. Daar hebt u discussies over. U hebt zelf zaken geagendeerd en u hebt zaken opgehaald in de gemeente zelf, door te spreken met inwoners, met organisaties en op die manier voorstellen hier in de gemeenteraad van 'sHertogenbosch binnen te brengen. Volg niet alleen wat het stadskantoor of het stadhuis of wat het college doet, maar neem zelf ook initiatieven om zelf zaken op de agenda te plaatsen. En de afgelopen vier jaar, we zeiden ooit wel eens, ik motie dus ik besta, maar dat geeft ook een bepaald signaal af.

Het is goed dat er moties worden ingediend, dat er vragen worden gesteld, ook al gaan we Joep natuurlijk wel missen, maar het is goed dat er vragen worden gesteld en het is goed dat de raad initiatief neemt. Want u bent de spreekbuis namens die samenleving, namens die 162.000. En niet alleen namens de mensen die hard schreeuwen, hard roepen en die de weg weten, maar juist ook voor de mensen die stil zijn, die zich niet laten horen en niet weten hoe de weg hier in het huis en buiten loopt. Daar kunt u een belangrijke verantwoordelijke functie in vervullen en een verantwoordelijke rol in vervullen, om juist die geluiden dan ook te laten horen. Maak dus gebruik van die functie en van die verantwoordelijkheid. We hebben één echt nieuwe partij in deze gemeenteraad met Forum voor Democratie, en we hebben ook de fractie GroenLinks-PvdA, die een verzoek heeft ingediend om uiteindelijk dadelijk PRO Den Bosch of Progressief Nederland te heten hier in deze raad. We komen deze raadsperiode dan uit op dertien fracties. Want we hebben afscheid genomen van Volt, van VOOR Den Bosch en van Bosch Belang, de laatste na 103 jaar in de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch gezeten te hebben. Dertien partijen geeft ook een verantwoordelijkheid.

39 mensen, dertien partijen, betekent dat als we alle dertien heel veel tijd willen spenderen in deze raad en heel veel het eigen verhaal willen houden, er dan geen mogelijkheid is om de anderen te laten horen. En ik denk dat het goed is dat wij elkaar ook op een goede manier de ruimte geven om hier in de raad het woord te kunnen voeren. Dus claim niet te veel tijd, maar laat ook de tijd aan een ander. En of we dan twee, drie of vier raadsvergaderingen hebben in een week, het maakt mij niet uit maar ik weet niet of we dan altijd een volle publieke tribune hebben. Onze cultuur in 's-Hertogenbosch, die is er maar die maken wij ook samen en die maken wij nu met ook achttien nieuwe raadsleden. De cultuur moeten we niet alleen laten dragen door degenen die hier al langer zitten, maar juist ook door alle raadsleden van de gemeenteraad. Want of je nu dadelijk vijf minuten zit of twintig jaar, het maakt niet uit, je bent evenveel raadslid als al die anderen en ook dat geeft een verantwoordelijkheid. Samen maken wij dus die cultuur. Maar er zitten wel een aantal dingen in ons DNA, van deze raad die ik graag met u zou willen delen, omdat ze toch iets zeggen over hoe wij de politieke cultuur hier in 's-Hertogenbosch kennen.

Een vorm van hoffelijkheid, het elkaar met respect bejegenen, een hand geven, niet spelen op de man, gericht op het debat en ruimte om niet uitsluitend te werken in statische verhoudingen, coalitie-oppositie, die kent de Gemeentewet immers niet, en een gelijk vertrekpunt voor informatie voor iedereen. Opbouwend en niet afbrekend. Ben positief, ben nieuwsgierig naar wat de ander te zeggen heeft in plaats van alleen maar aan te geven dat wat die ander vindt echt helemaal verkeerd is en dat jouw verhaal alleen maar het goede is. Probeer nieuwsgierig te zijn en de ander ook te prikkelen om met elkaar dan ook het goede gesprek aan te gaan. En humor, dat is niet voorbehouden aan uw 2

voorzitter, maar gelukkig wel aan 39 raadsleden die met de nodige humor ook wel zaken kunnen relativeren. Dat is best een beetje kietelen, en kietelen is iets anders dan pesten. Als het kietelt dan is het nog een beetje grappig en leuk, en dat verhoogt ook de arbeidsvreugde in deze raad. Lachen met elkaar en vooral om jezelf. En dan is elk jaar de Politieke Klets wel een hoogtepunt, afgelopen jaar gewonnen door de heer Peters, en ik ben benieuwd welk nieuw talent zich in deze raad heeft ingezet om volgend jaar de Politieke Klets te winnen. Want mijnheer Peters heeft al twee jaar achter elkaar gewonnen, en dat begint een soort Slikker-effect te krijgen en dat zou ik toch jammer vinden, laat ik het zo omschrijven. We zien elkaar gelukkig ook niet alleen hier in deze zaal, maar ook tijdens werkbezoeken, beneden in het bestuurscentrum en we gaan ook met elkaar op stap. Dat doen we eind augustus, een werkbezoek naar Den Haag, om elkaar ook te leren kennen, we hebben toch achttien nieuwe raadsleden, om samen met elkaar Den Haag te verkennen. Maastricht was heel leuk, moet ik zeggen, in de vorige periode. Leuven was ook heel leuk, en ik hoop dat Den Haag ook heel leuk gaat worden, maar daar ben ik van overtuigd. En ik moet u zeggen: we zijn verjongd als gemeenteraad. Ik zei het al, dat ligt niet alleen aan het vertrek van Paul van der Krabben. De gemiddelde leeftijd is nu 42,8 jaar.

Daarmee zijn we met drie jaar gedaald ten opzichte van de vorige periode, maar met zes jaar ten opzichte van de periode daarvoor. Toen zaten we op 48,6 jaar en we zitten nu nog op 42,8 jaar. De jeugd heeft de toekomst, ook in de gemeenteraad van 'sHertogenbosch. Met deze dag, 1 april 2026, komt er ook een einde aan een soort intense periode van flyeren, posters, raadsleden die u vriendelijk toelachen vanaf een bord, vanaf een lantaarnpaal of vanuit allerlei andere reclamecampagnes, de debatten, de gesprekken in de wijken. En toch hoop ik dat die campagne ook nog een beetje door blijft gaan. Die campagne is niet voorbehouden aan posters, maar als die campagne is het canvassen langs de huizen, de gesprekken met burgers en initiatieven, het gesprek aangaan in de stad en in de dorpen, mijnheer Van Creij, ik hoop dat dat ook door blijft gaan en dat een verkiezingscampagne niet alleen voorbehouden is in de zes weken voorafgaand aan de verkiezingen, maar dat u dat gesprek niet alleen hier gaat voeren, in de stolp van het stadhuis, maar dat u dat ook juist voert op straat, bij het station en op andere plekken. Ik ben benieuwd welke partijen nu over twee maanden om 07.00 uur 's ochtends bij het station gaan staan. Want het was een paar weken geleden vechten om een plek, ik ben benieuwd wie er over een maand of twee het eerst staat.

Niet vanwege nieuwe verkiezingen, maar gewoon om te horen wat die kiezer wil. De afgelopen weken is er veel in de pers verschenen over het boek Absolute democratie van Ilja Leonard Pfeijffer. Het gaat over de democratie en de zorgen die hij als schrijver heeft over de democratie in de wereld, het feit dat de machtskaart nu veel gespeeld wordt in plaats van de kracht van de democratie. En de kracht van de democratie gaat niet om efficiënt te zijn, het is niet de meest efficiënte bestuursvorm die er is, maar democratie is wel om de macht te begrenzen en juist aan te geven: ho, er zijn ook andere geluiden in de samenleving. Daar is een democratie voor bedoeld. Het is dan ook een verkeerd idee dat de winnaar van de verkiezingen de macht heeft. Want de macht ligt bij 39 mensen hier in deze zaal en dat is veel meer een rol van gezag en dat u samen met elkaar ook die macht moet delen. Samen laten zien wat de perspectieven van de samenleving zijn en hoe u daar op een goede manier mee omgaat. Want als de winnaar van de verkiezingen de macht zou hebben, dan zou het het beeld kunnen oproepen dat de dictatuur van de meerderheid het bepaalt. En dat is in mijn ogen, en ik denk in veel ogen, het einde van de democratie. De democratie gaat niet alleen over de helft plus een, de democratie gaat over alle geluiden laten horen en daar het beste mee doen.

Die checks and balances van de democratie vinden hier in deze zaal plaats en ik hoop dan ook dat dat de komende jaren ook vanuit dat debat gaat plaatsvinden. Ik hoop dadelijk, als ik u de eed of belofte afneem, dat u begrijpt wat u zegt, want u onderschrijft met het afleggen van de belofte en de eed, de kern van de democratische waarden. Geen gift of gunst heb gekregen of beloofd, nu niet en in de toekomst niet. Een belofte die u doet. Getrouw te blijven aan de Grondwet, met daarbij het nakomen van wetten. Ook dat belooft u dadelijk met het afleggen van de belofte of de verklaring. En misschien wel de belangrijkste, met eer en geweten mijn plichten zal nakomen. Het geweten is een belangrijk kompas voor u als raadslid maar ook als kompas richting de samenleving. En ik hoop dat u beseft, met het uitspreken van de belofte of de verklaring, dat u die verantwoordelijkheid niet alleen voor uzelf aangaat maar dat u die ook aangaat richting de 162.000 mensen van 's-Hertogenbosch. Het veronderstelt dus het dienen van het algemeen belang. Een grote verantwoordelijkheid, zei ik al, maar vooral ook heel leuk. Want u had allemaal ook gewoon voorzitter van een voetbalclub kunnen worden. Dat kost ongeveer net zoveel tijd. Maar wat is het mooi dat u met de diversiteit aan onderwerpen die hier in deze raad voorbijkomen, daarover mag praten.

Over het sociale karakter van de gemeente, over de inrichting van het openbaar gebied, over de toekomst van over dertig jaar, om plannen te maken over de mobiliteit en het verkeer, over het station, over de cultuur, maar vooral voor al die inwoners van 'sHertogenbosch. U hebt allen het vertrouwen gekregen van die 162.000 mensen en vertrouwen is 3

broos. Koester dat en ben er voorzichtig mee. Want u bepaalt vanaf vandaag mede de toekomst van onze gemeente en die verantwoordelijkheid is groot, maar het is supergaaf om te mogen doen. Ik kan u melden dat afgelopen week de commissie geloofsbrieven van de vorige gemeenteraad van 'sHertogenbosch al uw stukken heeft beoordeeld en er zijn voor u dan ook geen beletsels om benoemd te worden als lid van de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch. De oude raad heeft afgelopen maandag dan ook besloten dat u allen bent toegelaten tot de nieuwe gemeenteraad van 's-Hertogenbosch en dat doen we dan via de eed en de belofte. Dat doen we op alfabetische volgorde, met daarbij de eerst de mensen die de belofte afleggen. Ik zei het al, we zijn met maximaal zes personen per groepje. We hebben zeven groepjes. Dan roep ik u naar voren en als u het zelf moet doen, moet u even een stap naar voren zetten. Bij de belofte zegt u: ʺDat verklaar en beloof ik!ʺ en bij de eed: ʺZo waarlijk helpe mij God Almachtig!ʺ En normaal wil ik geen goedkeuring of afkeuring vanaf de publieke tribune, maar nu vind ik het prima als ze met z'n vijven of zessen de eed of de belofte hebben afgelegd, dat u applaudisseert. Het hoeft niet, maar het mag. Per groepje. Ik verzoek de leden van de raad om allen te gaan staan als de eed of de belofte wordt afgelegd.

Als eerste wil ik naar voren voor de belofte, de heer Van Asch namens Forum voor Democratie, de heer El Amraoui van D66, de heer Bos van GroenLinks-PvdA, de heer Çifçi namens GroenLinks-PvdA, de heer Ciotti vanuit de VVD en mevrouw Claessen namens De Bossche Groenen. U hebt aangegeven de belofte af te willen leggen. Ik heb net in mijn toespraak al aangegeven wat de importantie is van de belofte en de eedaflegging en ik veronderstel dat u begrijpt wat ik daarmee bedoeld heb. ʺIk verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.ʺ De heer VAN ASCH: Dat verklaar en beloof ik! De heer EL AMRAOUI: Dat verklaar en beloof ik! De heer BOS: Dat verklaar en beloof ik! De heer ÇIFÇI: Dat verklaar en beloof ik! De heer CIOTTI: Dat verklaar en beloof ik! Mevrouw CLAESSEN: Dat verklaar en beloof ik! De VOORZITTER: Dan hebben we nu een heel kleine gemeenteraad van zes mensen. Dan zal nu de tweede groep de eed gaan afleggen.

Dat is de heer Van Creij namens gewoon geDREVEN, mevrouw Hamel-Tanyaui van GroenLinks-PvdA, de heer Van Hattem namens de PVV, de heer Huibers namens Rosmalens Belang, mevrouw Krol-Gumbs namens Leefbaar 's-Hertogenbosch en de heer Liebregts namens 50PLUS. ʺIk zweer dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.ʺ De heer VAN CREIJ: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig! Mevrouw HAMEL-TANYAUI: Zo waarlijke helpe mij God Almachtig! De heer VAN HATTEM: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig! De heer HUIBERS: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig! Mevrouw KROL-GUMBS: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig!

4

De heer LIEBREGTS: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig! De VOORZITTER: Gefeliciteerd allemaal. De derde groep legt de belofte af. Namens D66 mevrouw Craste, namens GroenLinks-PvdA mevrouw Doğan, namens D66 de heer Elders, mevrouw Hendrickx namens De Bossche Groenen, de heer Hoeben namens De Bossche Groenen en mevrouw Hoekstra-Wittebol namens GroenLinks-PvdA. ʺIk verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.ʺ Mevrouw CRASTE: Dat verklaar en beloof ik! Mevrouw DOĞAN: Dat verklaar en beloof ik! De heer ELDERS: Dat verklaar en beloof ik! Mevrouw HENDRICKX: Dat verklaar en beloof ik! De heer HOEBEN: Dat verklaar en beloof ik! Mevrouw HOEKSTRA-WITTEBOL: Dat verklaar en beloof ik! De VOORZITTER: Van harte gefeliciteerd. We gaan naar de vierde groep en zij leggen de eed af. Namens het CDA mevrouw Lipman, namens D66 mevrouw Muller-Laumans, de heer Schuurmans namens de VVD, mevrouw van der Sloot namens het CDA en de heer The namens de VVD.

ʺIk zweer dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.ʺ Mevrouw LIPMAN: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig! Mevrouw MULLER-LAUMANS: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig! De heer SCHUURMANS: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig! Mevrouw VAN DER SLOOT: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig! De heer THE: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig! De VOORZITTER: Gefeliciteerd als lid van de gemeenteraad. Het wordt steeds completer. De vijfde groep legt de belofte af. De heer Holterman namens Leefbaar 's-Hertogenbosch, de heer Jaddoe namens D66, de heer Kagie namens Leefbaar 's-Hertogenbosch, mevrouw Van der Kallenvan der Donk namens Rosmalens Belang, mevrouw Kokken namens D66, mevrouw Korver-van Weegberg namens GroenLinks-PvdA. ʺIk verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd.

Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.ʺ De heer HOLTERMAN: Dat verklaar en beloof ik!

5

De heer JADDOE: Dat verklaar en beloof ik! De heer KAGIE: Dat verklaar en beloof ik! Mevrouw VAN DER KALLEN-VAN DER DONK: Dat verklaar en beloof ik! Mevrouw KOKKEN: Dat verklaar en beloof ik! Mevrouw KORVER-VAN WEEGBERG: Dat verklaar en beloof ik! De VOORZITTER: Van harte gefeliciteerd. Er zijn gemeenteraden met 45 leden hè, dit zijn er maar 39. We gaan naar groep zes, de belofte. Namens Rosmalens Belang de heer Kouwenberg, namens Leefbaar 's-Hertogenbosch de heer Mees, namens de VVD mevrouw Mustafa, namens GroenLinks-PvdA de heer Peters en namens het CDA de heer Rademakers. ʺIk verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.ʺ De heer KOUWENBERG: Dat verklaar en beloof ik! De heer MEES: Dat verklaar en beloof ik! Mevrouw MUSTAFA: Dat verklaar en beloof ik! De heer PETERS: Dat verklaar en beloof ik! De heer RADEMAKERS: Dat verklaar en beloof ik! De VOORZITTER: Hartelijk gefeliciteerd allemaal.

De laatste groep, namens de SP de heer Roovers, mevrouw Samshuijzen namens de Partij voor de Dieren, de heer Slikker namens GroenLinks-PvdA, de heer Soetekouw namens D66 en mevrouw Verhoeven namens D66. ʺIk verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.ʺ De heer ROOVERS: Dat verklaar en beloof ik! Mevrouw SAMSHUIJZEN: Dat verklaar en beloof ik! De heer SLIKKER: Dat verklaar en beloof ik! De heer SOETEKOUW: Dat verklaar en beloof ik! Mevrouw VERHOEVEN: Dat verklaar en beloof ik! De VOORZITTER: Dank u wel, gefeliciteerd. 3.

Installatietoespraak van de voorzitter van de gemeenteraad

De VOORZITTER: Dames en heren, ik verzoek u allen weer plaats te nemen. Beste mensen op de publieke tribune, gefeliciteerd, u hebt een gemeenteraad. 39 mensen die nu officieel de rol hebben om de toekomst van 's-Hertogenbosch vorm te geven. Een toekomst van een stad en een gemeente met kathedralenbouwers. Mensen die willen verbeelden, willen verenigen en vieren. Met thema's die cruciaal zijn voor de komende decennia. Het omzien naar elkaar, wat betekent het zijn van een knooppunt in Nederland, hoe blijven we interessant voor jongeren, wat is onze economische 6

en onze ecologische kwaliteit en wat is onze Bossche kwaliteit? En daarmee bedoel ik, richting de heer Van Creij, ook Rosmalen et cetera. Het zijn belangrijke thema's, maar u bent degenen die die thema's vorm en inhoud gaan geven. Dat betekent dus geen agenda die er al is, maar een agenda die u zelf vorm en inhoud gaat geven, met zijn 39'en. Dat is een grote verantwoordelijkheid, zei ik al bij de introductie. En het is nu tijd om aan de slag te gaan. U hebt uw ideeën gedeeld tijdens de verkiezingen, maar nu is het tijd om bruggen te slaan. Ging het tijdens de verkiezingen nog om de verschillen tussen de partijen, vanaf nu gaat het om de samenwerking en hoe we er met elkaar voor kunnen zorgen dat we de goede dingen blijven doen voor de samenleving. En daar gaan we u bij helpen, wel een beetje op de achtergrond, met een introductieprogramma, mede gearrangeerd door de griffie en de ambtelijke organisatie. Om te weten hoe ze werken, hoe ze u kunnen helpen om uw ideeën en de ideeën die u meeneemt vanuit de samenleving hier in deze ruimte te brengen, maar vooral om te zorgen dat ze gerealiseerd worden ten behoeve van al die inwoners. Dat introductieprogramma is niet alleen bedoeld voor nieuwe raadsleden, het is ook bedoeld voor degenen die al heel lang zitten of minder lang zitten, maar u creëert daarmee ook een soort teamgevoel met elkaar.

Want het zou toch heel lastig zijn als je met het Nederlands elftal alleen gaat oefenen met de verdediging en niet met de aanval, of andersom. Het team moet compleet zijn en dat betekent ook dat we hopen dat u met zijn allen gebruikmaakt van dat introductieprogramma, ook om uw eigen ervaringen en kennis die u al heeft te delen met mogelijk nieuwe raadsleden. Want samen bent u de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch. En we hebben hulp gekregen van uw voorgangers, van de gemeenteraad van 2022-2026. Zij hebben een prachtig overdrachtsdocument gemaakt met dertig aanbevelingen waarmee u al aan de slag kunt. Ze dachten: ze hebben toch niks te doen, dus we beginnen maar met een goed initiatief, met een mooi introductieprogramma. We hebben er de vorige keer maar een traditie van gemaakt om het jongste raadslid en het oudste raadslid in leeftijd naar voren te roepen. En mijnheer Roovers, u bent niet meer het jongste raadslid. De heer Elders is negen dagen jonger. Dus de heer Elders is het jongste raadslid en de heer Liebregts, het is 50PLUS, maar het is wel iets meer dan 50. U bent het oudste raadslid in leeftijd, en ik wil u graag beiden namens de verschillende generaties die vertegenwoordigd zijn in deze gemeenteraad het overdrachtsdocument aanbieden.

Maar het is een document voor u allen bedoeld, om daarmee de stappen te zetten die u nodig heeft om het goede werk dat u doet op een goede en verstandige manier, op basis van de ervaringen van de vorige raad, verder uit te werken. Dus die wil ik u graag aanbieden. Dames en heren, u kwam hier binnen als een gewone burger, maar u loopt straks naar buiten als raadslid. Dat betekent iets, ook in uw rol, en ik heb het vier jaar geleden al gezegd, dat romantische diner in dat restaurantje op het terras in Den Bosch kan verstoord worden door iemand die vraagt hoe het staat met de bouwvergunning. Als u hand in hand loopt door het park, kunt u aangesproken worden met de vraag hoe het zit met de traplift bij de buurvrouw. Het zorgt voor een andere dynamiek. Het zorgt voor een andere rol die u heeft. En raadslid bent u vierentwintig uur per dag, zeven dagen in de week. Maar u stelt zelf de norm. En die norm stellen wij ook met elkaar hier in de gemeenteraad. Hoe we met elkaar omgaan, maar ook hoe we elkaar steunen in het zijn van raadslid. Want vandaag kwam er nog een filmpje online van de minister die aangaf hoeveel raadsleden er de afgelopen jaren bedreigd zijn in hun rol en in hun functie. En degenen die dan het dichtst bij elkaar staan, zijn wij hier als gemeenteraad. Dat betekent dat wij elkaar ook moeten steunen in zo'n proces.

Eén persoon kan nooit bedreigd worden, dan worden we allemaal bedreigd, want de democratie wordt dan namelijk bedreigd. Dat betekent dat we elkaar ook scherp moeten houden op dat gedrag en ook moeten zorgen dat we elkaar op dat vlak steunen. zowel op normstelling, op integriteit en het voorkomen van ondermijning. Maar ik neem aan dat we dat in het introductieprogramma ook nog verder gaan uitwerken. Er is een introductieprogramma. Daar zal de komende weken al aan gewerkt worden, maar er zal ook onderhandeld worden over de nieuwe bestuursperiode. En gelukkig, u heeft het vandaag of gisteren gezien, zit de vaart erin, dus op 9 april zie ik u graag terug in de gemeenteraad om daar met de verkenners te spreken over hun verslag en wat eruit is gekomen en wat zij adviseren aan de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch. En ik heb begrepen dat voor Pasen dat verslag ook voor u bekend is en ook dus voor mij. Vanaf morgen mag u gaan verbeelden en verenigen. Voor vandaag zou ik zeggen: vieren. Dat doen we beneden, met een borrel, een hapje, en met al degenen die u liefhebben en die al op de tribune zitten. Ik hoop dat we er nog een mooie avond van gaan maken. Ik moet zeggen: de meeste gemeenteraadsvergaderingen duren langer dan vandaag. Dus meestal zitten we later aan een pilsje dan vandaag.

Maar ik wil u veel kracht, veel wijsheid maar vooral veel plezier toewensen bij het vervullen van de prachtige taak die u heeft, want u bent nu verantwoordelijk voor de toekomst van 'sHertogenbosch en daar wens ik u veel succes mee.

7

Sluiting De VOORZITTER: Ik sluit de vergadering. Sluiting om 20.41 uur Vastgesteld in de vergadering van de gemeenteraad d.d. 9 april 2026.

8