Notulen raadsvergadering 2026-03-03

En juist bij zo'n belangrijk project moet er gewoon een duidelijk verhaal liggen en dat ontbreekt hier. Met zoveel geld van de belastingbetaler dat hiermee in wordt gezet, vinden we dit echt niet kunnen, dus de PVVfractie zal tegen dit voorstel stemmen. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Wij gaan voorstemmen, maar wij zullen in de volgende periode ons er echt op richten om kritische vragen te stellen om het geld goed te besteden. Mevrouw VAN DE LEEMPUT (stemverklaring): Wij zien zeker het belang in voor het station, maar gezien het plan dat wij onvoldoende vinden en de onvoldoende dekking in zeer onzekere tijden, gaat Bosch Belang niet mee in dit voorstel. De heer ROOVERS (stemverklaring): Ik heb nog nooit zo lang getwijfeld over wat ik moest stemmen bij een raadsvoorstel. Ik twijfel eerlijk gezegd terwijl ik dit uitspreek nog steeds. Dat is omdat wij wel degelijk zien dat er aanpassingen nodig zijn bij het station en dat wel degelijk willen steunen. Maar uiteindelijk is het een dekkingsvoorstel, en mijn fractie is bang dat wij een gigantisch financieel vraagteken creëren voor de volgende periode, niet bang, dat is wat wij doen, waarbij ik inderdaad erg bang ben dat dat ten koste zal gaan van de meest kwetsbaren in deze stad. Dat is de 28

reden dat wij uiteindelijk het dekkingsvoorstel niet zullen steunen, maar het project station in principe wel. Daarom zullen wij tegen dit voorstel stemmen. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal voor het voorstel stemmen. Dat heb ik in eerste instantie al aangegeven. We krijgen verhoudingsgewijs veel gratis geld. Voor elke euro die we zelf investeren krijgen we er zes van overige zaken, dus wij zullen voor het voorstel stemmen. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij vonden dit ook een lastige afweging. Wij vinden de stationsontwikkeling dermate belangrijk dat wij er nu toch voor kiezen om ondanks de gang van zaken ten aanzien van financiële dekking, waar wij eigenlijk niet achterstaan, toch voor het voorstel te stemmen, omdat we niet de rijksbijdrage willen verliezen. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Het is bijna knap dat het zo ingewikkeld is gemaakt om hiervoor te zijn, dat het dekkingsvoorstel zo matig is waar we vandaag over stemmen. Daarom zijn wij genoodzaakt om tegen te stemmen, omdat we zien dat als we voorstemmen, dat we naar bepaalde aanpassingen de deur dichtzetten, en wat Volt betreft moet die deur open blijven staan. Dat doen we niet als we voorstemmen, dus we zijn tegen. De heer VAN RENS (stemverklaring): Wij zullen voor dit voorstel stemmen omdat wij het zien als een goede en noodzakelijke investering en ambities, behorende bij onze stad.

Het voorstel wordt door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van Leefbaar 'sHertogenbosch (Kagie, Mees), Bosch Belang (Van de Leemput), SP (Roovers, Visscher), PVV (Van Hattem), VOOR Den Bosch (Gersjes) en Volt (Van Silfhout) hebben tegengestemd. ACTUELE MOTIES – BESPROKEN IN COMMISSIE De VOORZITTER: Dan ga ik over naar de actuele moties. Die zijn allemaal besproken in de commissie. Op verzoek van de indieners dan wel van anderen is het nog een C-stuk, maar ik hoop toch dat… Er is een verzoek aan mij gedaan om het vandaag af te ronden, maar daar heb ik u wel bij nodig en anders besluiten we na drie moties om morgenavond om 19.00 uur terug te komen. DEBATSTUKKEN (C) 18.

Actuele motie Vroegtijdige ondersteuning bij scheidingen met kinderen

Mevrouw VERREIJT: In de commissie hebben we verschillende meningen en accenten gehoord, begrijpelijk, want het is ook best wel een gevoelig onderwerp. Maar volgens mij waren we het over één ding wel eens. Als ouders gaan scheiden mogen kinderen nooit de dupe worden. Voor volwassenen kan een scheiding soms, hoe moeilijk ook, een keuze zijn, maar voor kinderen is het dat nooit. Hun wereld verandert ineens, en juist dan moeten we als gemeente zorgen dat hulp op tijd gevonden wordt, dat mensen weten waar ze terechtkunnen en dat er rust en stabiliteit is, ook als wonen tijdelijk een probleem wordt. Met deze motie vragen we om beter zichtbaar te maken wat er al is, inzicht in te geven in de cijfers qua huisvesting, te zorgen voor passende tussenvoorzieningen voor mensen in scheiding ongeacht hun inkomen, en dit alles dichtbij te borgen in de lokale teams. Mevrouw MULLER: Wij hebben vragen over dictumpunt 3, over die passende tussenvoorzieningen. Wat bedoelt u hier precies mee, met die realisatie van die passende tussenvoorzieningen? Mevrouw VERREIJT: Bedoelt u dan wat tussenvoorzieningen zijn? Mevrouw MULLER: Ja, wat u daar precies mee bedoelt. Mevrouw VERREIJT: Tussenvoorzieningen zijn bijvoorbeeld voorzieningen zoals het woonhotel. Dat is ook een tussenvoorziening.

Of parents houses, of je hebt ook divorce housing, waar mensen dan vaak tijdelijk, vaak een jaar of twee jaar, kunnen verblijven. Vaak wordt zoiets dan in samenwerking met woningcorporaties of met sociale woonconcepten gerealiseerd. Mevrouw MULLER: Dat is dan iets wat er nu nog niet is. Zijn daar kosten mee gemoeid, of wat verandert er precies? 29

Mevrouw VERREIJT: Wat er precies verandert, je kunt het op verschillende manieren inrichten. Je kunt het lokaal inrichten, je kunt het regionaal inrichten, je kunt het samen met woningcorporaties inrichten. Je kunt het bijvoorbeeld ook in de prestatieafspraken zetten, maar je kunt het ook, wat ik al zei, met sociale woonconcepten realiseren. Dan kan er een subsidie mee gemoeid zijn. En je kunt het dus als gemeente naar je toe trekken, maar ik denk dat de wethouder de uitvoering beter kan bespreken, want ik heb niet aangegeven hoe het uitgevoerd moet worden. Het moet vooral gerealiseerd worden, maar je kunt zoiets ook in samenwerking met een investeerder en beheerder opzetten. Dus het kan van niks tot heel veel zijn. De VOORZITTER: Is dit allemaal niet besproken in de commissie? Mevrouw MULLER: Over die passende tussenvoorzieningen hebben wij in de commissie gezegd dat wij graag een integrale afweging willen. Dus nu zien wij dit in een motie staan en dan zijn wij benieuwd of er een integrale afweging gemaakt wordt of dat mensen die gaan scheiden dan voorrang krijgen boven andere woningzoekenden. Dat is eigenlijk mijn laatste vraag. Hebben mensen die gaan scheiden dan voorrang boven andere woningzoekenden? Mevrouw VERREIJT: Dat kun je ook op verschillende manieren inregelen, dat is ook weer de uitvoering. Maar we hebben in Den Bosch verschillende vormen van voorrang.

We hebben bijvoorbeeld de urgentieregeling, we hebben Wonen Eerst, dat zijn al twee verschillende manieren. Dat is en voor mensen die alleenstaand zijn of voor stellen, maar ook voor gezinnen. Het zijn eigenlijk concepten die je toevoegt. En hoe dat precies uitgevoerd gaat worden, dan verwijs ik toch even naar de wethouder, maar je hebt dus urgentieregeling, dat hebben we al. Dat gaan we ook toevoegen in de prestatieafspraken, maar je hebt ook dat je kunt zeggen: we voegen echt iets aparts toe zoals bijvoorbeeld het woonhotel en dan kun je het op een andere manier inregelen, maar waarom ik vooral die tussenvoorziening wil, is omdat je als gaat werken met urgentieregelingen, je ook zit met passend toewijzen en is het alleen maar voor de sociale huurwoningen, dus op het moment dat je meer verdient dan de sociale huurgrens, dan kom je niet in aanmerking voor die urgentie. Daar kunnen ze wel enigszins van afwijken maar niet heel erg veel, en met zo'n tussenvoorziening kan dat dus wel en is het voor iedereen. Wethouder SLIKKER: Een belangrijk onderwerp en fijn dat de fractie van Rosmalens Belang daar met de discussienota aandacht voor heeft gevraagd. Een paar dingen, ten eerste inderdaad het voorliggend aanbod, dat doen we met Farent, relatie- en scheidingshulp, gezinscoaches, we hebben de gezinsadvocaat, we hebben Villa Pinedo voor de ondersteuning van kinderen.

De vraag is inderdaad hoe het straks richting dat lokale team ook allemaal geborgd gaat worden als voorliggende voorziening. Dus die twee punten die in de motie staan, uitstekend om dat nog eens een keer beter in beeld te brengen en ook aan u terug te brengen. Het tweede punt gaat inderdaad over de huisvesting van mensen die uit een scheidingssituatie komen en die niet zelf in staat zijn bij co-ouderschap om als ouder met kind zelf een woonplek te regelen. Daar is de befaamde motie Grinwis in de Tweede Kamer voor aangenomen. Dit wordt een nieuwe aandachtsgroep binnen de Wet versterking regie volkshuisvesting. In aanloop daarnaartoe hebben we samen met de Bossche corporaties gezegd dat we dit jaar al gaan onderzoeken hoe we zoveel mogelijk mensen die in die categorie zitten en die buiten eigen schuld en kunnen dus niet aan een woning kunnen komen, kunnen helpen. Dat doen we het liefst meteen structureel, bijvoorbeeld via Wonen Eerst een urgentie plus direct in een woning, en niet in een tijdelijke tussenvoorziening. Er is echter een groep, daar wees u al op, die dat mogelijk niet redt omdat ze bijvoorbeeld niet passend toegewezen in een corporatiewoning kunnen komen. Ook die vallen straks onder de verplichte aandachtsgroepen van het rijk. We zijn ook met de regio in gesprek.

We gaan in 's-Hertogenbosch een onderzoek doen naar dergelijke tussenvoorzieningen waarbij ook geldt dat mensen, hetzelfde als bij het woonhotel nu, mensen betalen dan ook gewoon huur, want die hebben namelijk zelf gewoon inkomsten, dus dat betekent ook wel iets voor de financiering. Dus met deze context geen bezwaar tegen de motie en we komen terug bij uw raad in een volgende periode. Mevrouw MULLER: Eigenlijk twee vragen. Wordt dan de afweging nog integraal gemaakt voor woningzoekenden? En zijn er kosten gemoeid met deze motie? Wethouder SLIKKER: Het eerste punt, het wordt een nieuwe verplichte aandachtscategorie voor alle gemeenten, dus wij moeten het sowieso doen. En op het moment dat er een 30

aandachtscategorie bij komt, betekent dat inderdaad dat mensen die met urgentie gehuisvest worden, een streepje voor krijgen. Dus er komt gewoon een extra categorie bij. Van die tussenvoorziening zelf gaan we onderzoeken wat nut en noodzaak daarvan is. Daarvoor geldt dus ook dat mensen gewoon huur betalen, dus dat de bedoeling is dat je dat zo budgetneutraal mogelijk kunt doen, waarbij we ook nog moeten kijken: doen we dat zelf als gemeente 's-Hertogenbosch of doen we dat in samenwerking met de regio? Maar het wordt een nieuwe verplichte categorie, dus daar hebben we gewoon ook een inspanningsverplichting straks onder de Wet versterking regie volkshuisvesting. Motie 18, Vroegtijdige ondersteuning bij scheidingen met kinderen, van Rosmalens Belang, CDA, PvdA, GroenLinks, VVD, PVV, 50PLUS en De Bossche Groenen De heer MEES (stemverklaring): In hoge mate geniet het onze sympathie, dat hebben we ook in de commissie gezegd. Maar waar wij wel over struikelen, is toch de stelligheid van in te zetten op een spoedige realisatie van een passende tussenvoorziening. We horen de wethouder ook zeggen dat ze dat aan het onderzoeken zijn en in die zin kunnen wij nu nog niet voorstemmen.

De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Eigenlijk in lijn met de strekking van de motie dat kinderen nooit de dupe mogen zijn, kunnen wij van harte instemmen, maar met de voorrangspositie eigenlijk richting D66, die vragen die erover gesteld zijn, en we hebben hier ook het misbruikgevoel van mogelijkerwijs: ik zet maar een scheiding in gang om maar een goedkope woning te kopen. Daarom zullen wij tegenstemmen. Mevrouw MULLER (stemverklaring): Met de beantwoording van de vragen zullen wij voor deze motie stemmen. De VOORZITTER: We hebben twee mensen van de VVD die weg zijn. De motie wordt door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van Leefbaar 'sHertogenbosch (Kagie, Mees) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegengestemd. 19.

Actuele motie Stunt niet met klimaat & gezondheid, ban reclames uit de openbare ruimte

Mevrouw SAMSHUIJZEN: De PvdD dient samen met De Bossche Groenen, de SP en Volt de motie Stunt niet met klimaat & gezondheid, ban reclames uit de openbare ruimte in. Wanneer we als gemeente serieus werk willen maken van gezondheid en klimaat dan moeten we ook eerlijk kijken wat we in onze eigen openbare ruimte dan toestaan. Reclame is niet neutraal. Reclame is ontworpen om gedrag te sturen en vaak ook op een manier die haaks staat op wat we als samenleving nodig hebben. We weten dat ongezonde voeding een enorme impact heeft op de volksgezondheid, zeker bij kinderen en jongeren. Tegelijkertijd zien we dan overal om ons heen reclame die precies dat gedrag aanmoedigt en hetzelfde geldt voor fossiele producten zoals vliegreizen. We weten dat ze bijdragen aan klimaatverandering en gezondheidsschade, maar ze worden nog steeds actief gepromoot op digitale schermen, in bushokjes en langs de wegen. Andere gemeenten laten zien dat het anders kan. Bijvoorbeeld in Den Haag, Amsterdam en Haarlem zijn stappen gezet om onder andere fossiele reclame uit de openbare ruimte te weren. Daar is zelfs al over geprocedeerd. De rechter heeft bevestigd dat gemeenten bevoegd zijn om dergelijke regels te stellen ter bescherming van de volksgezondheid en het milieu. En in Den Haag is inmiddels ook goede ervaring met de uitvoering.

Daar wordt geconcludeerd dat er geen gederfde inkomsten zijn en is de handhaving uitvoerbaar, zonder uitbreiding van de handhavingscapaciteit. Want er wordt reactief opgetreden naar aanleiding van meldingen, signalen en handhavingsverzoeken. Daarbij, er zijn nu in Den Haag heldere kaders en er zijn daarom ook nog geen overtredingen geconstateerd. En als er twijfel is over de toelaatbaarheid van een reclame-uiting van een opdrachtgever dan nemen de reclame-exploitanten contact op met de gemeente voor een nadere beoordeling. De uitvoering is daarmee heel erg efficiënt en doeltreffend. Den Bosch kan een vergelijkbare stap zetten en het reclamebeleid bij de tijd brengen zodat het aansluit bij onze gemeentelijke ambities op het gebied van duurzaamheid en gezondheid. Met de motie die voorligt maken we vandaag de keuze over fossiele reclames. Want over fossiele reclames zijn er inmiddels genoeg voorbeelden en er is ook gewoon al een gerechtelijke uitspraak over die heel duidelijk is. Daarbij maken we over reclames voor ongezonde voeding een principiële keuze waarin we ook ruimte en tijd inruimen voor een verdere uitwerking hiervan. Onze openbare ruimte hoort van ons allemaal te zijn en niet van de 31

grootste marketingbudgetten en zeker niet van industrieën die verdienen aan vervuiling en aan ongezondheid. De gemeente Den Bosch wil klimaatneutraal worden en werkt aan een gezonde omgeving. Dan is het niet uit te leggen dat we ondertussen wel geld verdienen aan reclame die precies dit beleid ondermijnt. De keuze die vandaag dan ook bij deze raad voorligt is: kiest u voor het algemeen belang en welzijn of voor economisch gewin van grote bedrijven? Met deze motie kiezen we voor een openbare ruimte die aansluit bij de toekomst die we willen bouwen. Een toekomst van en voor ons allemaal en daarom zeggen wij: stunt niet met het klimaat en de gezondheid en ban deze reclames uit de openbare ruimte. Mevrouw CLAESSEN: Een vrij technische motie ligt hier voor, maar met eigenlijk een heel simpele vraag daarin. Is deze raad voor een verbod op vervuilende reclame en reclame voor ongezonde voeding in onze buitenruimte? Voor de fractie van De Bossche Groenen is het antwoord duidelijk. Je kunt als gemeente niet klimaatdoelen stellen en tegelijkertijd vasthouden aan reclameuitingen die het behalen van die doelen in de weg staan. Daarnaast hebben wij als gemeente een zorgplicht voor onze inwoners. Gisteren tijdens het debat over de Wmo hoorden we het de wethouder nog zeggen: de zorgkosten rijzen de pan uit.

We stellen beleid op, Samen Gezond 'sHertogenbosch, we ondertekenen initiatieven, de City Deal Gezonde en duurzame voedselomgeving, en toch staan we toe dat er reclame gemaakt wordt voor ongezonde voeding. En dan verwachten we dat mensen die gezonde keuze zelf maken. Dat is wat ons betreft een illusie. Reclame is namelijk geen neutraal informatiekanaal. Je ziet niet alleen wat er te koop is, maar het laat ook vooral zien wat erbij hoort, wat normaal is, herhaling, aantrekkelijke beelden, het normaliseert gedrag. Verre reizen als vrijheid, een auto als een statussymbool maar ook hamburgers als beloning na een dag hard werken. Het werkt onbewust, maar het heeft een grote maatschappelijke impact. Vervuilende reclame normaliseert niet duurzaam gedrag en reclame voor ongezonde voeding normaliseert het eten van junkfood en snoep. Door deze reclames te weren uit de buitenruimte wordt niet-duurzaam gedrag en ongezonde voeding minder zichtbaar en vooral minder vanzelfsprekend. Met deze motie verschuiven we samen de lat naar wat we normaal vinden. Net als bij het tabaksverbod, dat had ik ook al genoemd in de commissie. Gelukkig hoeven we het wiel niet zelf uit te vinden, mevrouw Samshuijzen zei het al. Gemeenten als Amsterdam en Utrecht, Nijmegen en ook Tilburg gingen ons al voor. Zij laten zien dat het kan. Met deze motie kan Den Bosch ook een stap zetten in de goede richting.

De heer VAN HATTEM: Om heel eerlijk te zijn, als PVV vinden wij dit een totaal onzinnig betuttelvoorstel, een deugvoorstel waar we helemaal niets mee kunnen. Het zal in de praktijk weinig uithalen. Het is maar de vraag hoe veel mensen zich aantrekken van reclames en soms ook onverstandige reclames, want ik ben het met één ding wel eens, je hoeft niet ieder ding op te volgen. Als je een reclame voor een hamburger ziet hoef je er niet meteen eentje te gaan halen. Toevallig zat ik gisteren op Facebook en ik dacht: wat is dit nu toch een reclame? Er kwam in één keer een reclame voorbij van het bedrijf eDreams: vluchten vanaf € 88 naar Teheran, nu boeken. Ik dacht: daar laat ik me echt niet toe verleiden op dit moment. Dus het is maar de vraag hoe groot het effect van reclame is. Ik las ook een artikel dat was gebaseerd op een onderzoek van het British Journal of Cancer. Er wordt gesproken over gezonde en ongezonde voeding en het is maar de vraag wat gezond en ongezond is, want uit dat onderzoek bleek dat mensen die strikt vegetarisch eten meer dan 40% hoger risico hebben op darmkanker dan mensen die vlees eten. Een andere vorm van kanker, die waren bij mensen die vegetarisch of veganistisch aten zelfs dubbel zo hoog als bij vleeseters, dus het is allemaal maar heel subjectief. Dus om te gaan bepalen als gemeente wat gezonde en ongezonde voeding is, daar moeten we bij wegblijven.

Mensen kunnen zelf keuzes maken. Die vrijheid moeten mensen ook hebben, dus wij zullen tegen deze deugmotie stemmen. Mevrouw HUIJBRECHTS: GroenLinks en PvdA zijn voor een duurzame en gezonde samenleving en dus voor een verbod op reclame voor fossiele producten. Gedragswetenschappers tonen aan dat fossiele reclame klimaatbeleid ondermijnt. Reclame in de openbare ruimte normaliseert en stimuleert gedrag. Een verbod is daarom een essentieel onderdeel van een effectief pakket maatregelen om de vraag aan fossiele energie te verminderen. Het reclameverbod is praktisch, het kost burgers niets, het is snel in te voeren en geniet volgens meerdere studies breed draagvlak onder de inwoners. Inmiddels zijn ons elf gemeenten voorgegaan. Het is een concrete stap die werkt, zonder ingewikkelde regelgeving of hoge kosten. Wij steunen van harte een motie die gezondheid en toekomstbestendigheid vooropzet. We wensen dan ook dat er vandaag voldoende steun komt voor dit initiatief. Dan het verzoek tot een verbod op reclame voor ongezonde voeding. Dat ligt iets ingewikkelder. We hebben als raad in 2024 een motie aangenomen die vraagt om een 32

onderzoek naar het verbieden van reclame voor ongezonde voeding in de openbare ruimte. We staan nog steeds achter deze motie. GroenLinks en PvdA vinden gezondheid van onze inwoners van groot belang. Wel hebben we tijdens de commissie al aangegeven dat de definitie van ongezonde voeding lastig uitvoerbaar is en we zijn dan ook blij te zien dat dictumpunt 6 vraagt om het vaststellen van kaders en dat het voorstel ook teruggebracht zal worden naar de raad. Dit is in de inmiddels gewijzigde versie voorgesteld. Daarnaast vinden wij het wel belangrijk dat een eventueel verbod op reclame met betrekking tot ongezonde voeding niet de lokale ondernemers beperkt om hun producten aan te prijzen of de mogelijkheden tot sponsoring beperkt. Het is goed dat de motie daarom om proportionaliteit vraagt voor lokale ondernemers en verenigingen, en we willen graag dat hier voldoende aandacht aan gegeven wordt. Daarom willen we graag het college vragen om bij het onderzoek met betrekking tot reclame voor ongezonde voeding expliciet het belang van kleine lokale ondernemers en sportverenigingen mee te nemen, zodat bijvoorbeeld reclameborden bij een terras en cafetaria en een sponsorbord langs de lijn van sportvelden van lokale ondernemers wel kan blijven bestaan. We horen graag de reactie van de wethouder of hij hierop een toezegging kan doen.

De heer KOUWENBERG: Laat ik beginnen te zeggen dat wij het doel begrijpen, duurzaamheid is een serieus vraagstuk en gezondheid natuurlijk ook. Maar de vraag die vandaag voorligt is niet of het klimaat of gezondheid belangrijk zijn, de vraag is: is een gemeentelijk reclameverbod via de APV het juiste middel? Voor Rosmalens Belang is het antwoord daarop nee. Wij vinden dat een eventueel verbod echt landelijk moet worden geregeld, de rijksoverheid moet hierin echt leidend zijn. Wanneer iedere gemeente eigen verboden en definities gaat invoeren, ontstaat er een wirwar aan regels. Dat is het eerste. Daarnaast geloven wij ook meer in stimuleren dan in verbieden. Neem nu bijvoorbeeld een lokale ondernemer in Rosmalen met een reisbureau, geen multinational maar een zelfstandig ondernemer die al jaren in het dorp zit. Die ondernemer gebruikt een abri of een digitaal bord om bekendheid te vergroten, niet om het klimaat te schaden maar om zijn of haar bedrijf draaiende te houden. Volgens deze motie mag reclame voor vliegreizen niet meer en daarmee raakt dit voorstel direct zo'n lokale ondernemer, terwijl grote onlineplatforms en internationale aanbieders via internet gewoon kunnen blijven adverteren. Dat voelt voor ons niet in balans. De APV is bedoeld voor openbare orde en leefbaarheid, niet om via de achterdeur maatschappelijke keuzes fundamenteel te reguleren, vinden wij.

Wij staan voor leefbare wijken en dorpen. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik begrijp dat Rosmalens Belang hier fundamenteel een andere kijk op heeft. Toch even de vraag: ziet Rosmalens Belang dan niet juist het voordeel voor een lokale ondernemer wanneer de multinational met een heel veel groter marketingbudget niet meer die ruimte krijgt en juist die lokale ondernemer lokaal er meer toe doet? De heer KOUWENBERG: Nee, dat zien wij niet, want ik leg net juist uit dat die multinational veel meer mogelijkheden heeft om toch dat aan de man te brengen dan die kleine ondernemer die dat dan in de eigen gemeente niet meer mag. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik snap niet helemaal de gedachtelijn van Rosmalens Belang hierin, want volgens mij kan een lokale ondernemer ook online reclame maken, maar goed, ik begrijp, volgens mij, nogmaals, is de fundamentele houding hierin heel erg anders, dus ik heb niet de verwachting dat we eruit gaan komen, maar ik wilde even deze nuance hierbij plaatsen. De heer KOUWENBERG: Dat het online lastig is zien we ook op sociale media. Ik zie bijvoorbeeld ook bij de PvdD op sociale media dat de nummer 3 ook graag vliegreisjes maakt. Dan zie je al hoe moeilijk het is om dat niet te laten zien. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Even een punt van orde.

De VOORZITTER: Dit is niet relevant, want die man of vrouw kan zich niet verdedigen in deze raad, dus ik vind het niet gepast, dus ik zou excuus maken als ik u was. De heer KOUWENBERG: Dan excuus daarvoor, maar ik wilde het voorbeeld noemen om aan te geven… De VOORZITTER: Nee, nee. 33

De heer KOUWENBERG: Wij staan voor leefbare wijken en dorpen, voor een sterk lokaal ondernemersklimaat en voor realistisch uitvoerbare keuzes. Daarom zullen wij tegen deze motie stemmen. Mevrouw CLAESSEN: Ik wil nog heel even terugkomen op het eerste punt van de heer Kouwenberg over het landelijk verbod en dat u wilt wachten op landelijke regelgeving. Is de heer Kouwenberg het met mij eens dat we zien dat heel veel meer gemeenten deze regels nu aanpassen en dat dat juist een stimulans is, ook voor de landelijke overheid, om zich te gaan inzetten voor dit beleid? De heer KOUWENBERG: Wij zitten niet te wachten op een landelijk verbod. Mocht dat landelijke verbod er komen, dan moeten we ons daaraan conformeren, maar wij zitten er niet zelf per definitie op te wachten. De heer CREMERS: Dit thema leidt tot flink wat discussie bij D66, zowel bij ons binnen de fractie als bij onze achterban als bij landelijk. Wel of geen verbod van doelstellingen die ons na aan het hart liggen, duurzaamheid en de gezondheid van onze inwoners. Dus wij hebben daar flink over gesproken. Ik heb daar ook al iets over verteld in het commissiedebat. Ik ga dat niet hier herhalen. Wat wel nieuw is, en dat is ook voor ons van belang geweest om te komen tot een verdere afweging, is dat sinds het commissiedebat ook het rapport verschenen is van de Wetenschappelijke Klimaatraad, Aan de slag met gedrag!.

Ik neem aan dat u dat allemaal goed heeft gelezen. Dat hebben wij ook gedaan en wij hebben er wel van geleerd want het wordt daarin wel heel goed onderbouwd dat dit wel degelijk een groot verschil kan maken als onderdeel van een instrumentenmix die van belang is om als gemeente ook echt stappen te zetten die van belang zijn. We hebben daar goed naar gekeken, we hebben ook ons eigen gesprek daarvoor voortgezet en dat leidt ertoe dat wij in navolging van het dilemma dat ik eerder heb beschreven, de stap gaan zetten om deze motie te steunen. Dank ook voor de indieners van deze motie. We willen nog één ding meegeven voor de verdere uitwerking en dat gaat vooral over het onderdeel dat gaat over de voedselbeperkingen, reclamebeperkingen ook voor voedsel. We willen een klemmend pleidooi doen aan het college, we gaan ervan uit dat deze motie natuurlijk raadsbreed wordt aangenomen, wij hopen dan dat het geen juridisch verhaal wordt voor het college, waar wij een discussie gaan krijgen over: mag voor een vegetarische kroket nu wel reclame komen en voor een vleeskroket niet? Dat is absoluut niet wat wij als D66 willen, dus laat dat heel duidelijk zijn. Wij roepen bij de verdere uitwerking voor de beperkingen van reclame bij ongezond voedsel op tot common sense. Dus vanuit die filosofie steunen wij van harte de motie die er ligt en wij hopen dat de andere partijen ons ook daarin volgen.

Wethouder RALPH GEERS: Laat ik beginnen dat ik het eigenlijk ook gezien hetgeen hier vanavond gewisseld wordt oneens ben met de manier waarop mevrouw Claessen eigenlijk haar betoog opende. Het is niet een simpele technische wijziging. U ziet in de eigen bijdragen al welke complexiteit dat met zich meebrengt. Het college snapt dat er in de logica van geld verdienen als gemeente aan bepaalde reclames en aan de andere kant, aan de preventiekant ook geld uitgeven, ergens een mismatch kan ontstaan. We vinden het in die zin ook jammer dat tot op dit moment ook de branchevereniging Outreach niet als marktpartij tot een plan is gekomen over hoe je eigenlijk met deze situaties zelfregulerend dat doet. Dat had en heeft onze voorkeur, omdat je dan ook elkaar het best kunt helpen. Drie minuten geleden komt de tweede wijziging van de motie binnen, die ik net in het debat niet aangekondigd heb gekregen. Nu zie ik dat de wijziging is het schrappen van dictumpunt 7, maar ik toets ook even bij de indieners, zijn er gedurende de beraadslagingen nog andere dingen veranderd? Want daar heb ik me niet op kunnen voorbereiden. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Wij hadden de aanloop hiernaartoe en deze gang van zaken allemaal ook liever anders gezien, laat dat vooropstaan.

Wat er is gewijzigd is dat dictumpunt 7 geschrapt is en even uit mijn hoofd, volgens mij stond in de vorige versie ook de aandacht voor de lokale ondernemer en sportverengingen. En bij dictum 6d staat dat dit terugkomt naar de raad wanneer 6a, b en c zijn uitgewerkt. En dat uiteindelijk op basis van die bevindingen het ten aanzien van ongezonde voeding dan weer terug wordt gelegd bij de raad. Ten aanzien van fossiel blijft het zoals het was. Wethouder RALPH GEERS: Ik zal de opperste flexibiliteit proberen te betrachten om dat soort 34

elementen mee te nemen, maar volgens mij snappen de indieners ook de onhandigheid om een minuut voordat je hiernaartoe moet een nieuw ding in het systeem te zien dat niet aangekondigd is in het debat. Maar daar gaan we gewoon flexibiliteit in betrachten, het komt goed. Het probleem, want er zijn al een paar wijzigingen geweest en dat maakt dat als je kijkt naar de fossiele kant... Ja sorry voorzitter, er komt een net een wijziging binnen en dat adresseer ik en ik hoor van verschillende kanten verzuchtingen en gesteun over dingen die niet zijn aangekondigd als een motie wordt gewijzigd. Dat ik daarvan zeg: ik hoop dat u de flexibiliteit betracht dat ik niet op alles een gedegen antwoord heb, hoeft volgens mij niet met gezucht beantwoord te worden, want dan moeten we wijzigingen op tijd indienen. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Dit is geen gezucht omwille van wat de wethouder aangeeft dat hij het zo goed mogelijk wil doen ten aanzien van de flexibiliteit die hij wil inbrengen, maar de opmerking dat het allemaal erg onhandig is wat ik aangaf. Dat vinden wij ook, dat hadden we liever anders gezien. Als eerste indiener kan ik aangeven dat wij de afgelopen dagen ook een bijzonder lastig proces denk ik met veel mensen in deze zaal hebben gelopen en dat niet op deze manier hadden gewild, maar dat we hopen dat op deze manier er wel voor iedereen een aanvaardbaar voorstel ligt.

Laat dat vooropstaan. De VOORZITTER: Even voor de ordening van de vergadering. Volgens mij hebben we hier een publieke openbare vergadering. Volgens mij regelen wij een motie dus niet buitenom. Dat u dat allemaal doet vind ik allemaal prima, maar zelfs het publiek op de publieke tribune, de pers en ook deze voorzitter weet niets van gewijzigde moties en het is wel handig als u in de aankondiging van uw betoog aangeeft dat er een wijziging in de motie is gekomen. Niemand op de publieke tribune weet waar de motie nu nog feitelijk over gaat, want we hebben gisteren allemaal een stuk gekregen aan het begin van de avond. Dat is gewijzigd aan het begin van de avond en gedurende het debat vindt er dus kennelijk, begrijp ik nu, weer een aanpassing plaats. Volgens mij hebben we hier een openbaar debat om ook richting het publiek en de inwoners van 's-Hertogenbosch te laten zien waar we het hier over hebben. En dan mag ik wel verwachten dat we geen discussiepunten hebben met 39, maar een discussie met 39 ten behoeve van 162.000 puzzelstukjes. En ik had het netjes gevonden, laat ik het dan zo maar omschrijven, als die aankondiging was geweest in een van de betogen dat er een wijziging was gekomen op de motie naar aanleiding van het debat zoals het hier gevoerd is.

Had een schorsing aangevraagd, ook prima, maar dan weten we in ieder geval waar we het over hebben, en dan kan de pers daar goed over schrijven en kunnen de mensen op de publieke tribune ook dit debat op een goede manier volgen, want nu weten de mensen op de publieke tribune eigenlijk ook niet meer waar het over gaat, denk ik, maar dat is inschatting. Wethouder RALPH GEERS: Voorzitter dank u wel, want dankzij uw interventie heb ik mooi even kunnen lezen wat erin staat dus dank voor die ondersteuning. Als je kijkt naar waar de motie over gaat, zoals ook de PvdD in haar eigen betoog zelf aangaf, op de fossiele reclames inderdaad is eigenlijk de formule van Den Haag gevolgd die daar ook al tot een rechtszaak heeft geleid en daarmee ook houdbaar is gebleken, ook door de stevige onderbouwing over de relatie tussen hetgeen daar verkocht wordt en effecten op andere dingen. Ik ben blij dat de indieners ook eigenlijk met elkaar tot de conclusie komen dat voor ongezonde voeding die stevige onderbouwing of die duiding op dit moment er nog niet is en dat ze dus een tussenstap inbouwen om te zeggen: daar moet nog een kader over komen. Hem in de techniek in die zin uit elkaar te halen helpt enorm. Tegelijkertijd blijven wij als college wel bij het ontraden van deze motie, omdat wij gewoon wel een aantal serieuze hindernissen zien.

Vorig jaar is er een onderzoek geweest op basis van de motie over ongezonde voeding. Daarin zat ook de definitie Schijf van Vijf, en ja, daar gaat het dus wel over, zeg ik ook richting de fractie van D66, want ook de vegetarische kroket valt niet in de Schijf van Vijf, dus zou daarmee wel een probleem zijn. Ik snap dat we hier in deze zaal dat debat niet willen voeren, maar dat maakt wel, anders dan is een auto een auto of een cruiseboot een cruiseboot, de definitie van wat wel en niet de Schijf van Vijf is wel een stuk complexer en daarmee veel moeilijker uit te voeren. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Wat D66 net aangaf, de intentie van dit dictumpunt, dat wil zeggen een duidelijke definitie van ongezonde voeding, mag in deze motie ook gelezen worden als de politieke intentie hiervan, wetende dat de motie geen besluit is maar een richting geeft. Die Schijf van Vijf hebben we als indieners hier aangegeven, omdat die uit het eerdere onderzoek van NABB, de branche zelf, in opdracht van het college is opgesteld, naar aanleiding van de motie uit 2024. Maar even de duiding bij het dictumpunt en de ruimte die we hierin geven, wat ik net ook in mijn 35

bijdrage benoemde. Wethouder RALHP GEERS: Daarmee snap ik ook het dictum dat zegt een kader op te stellen. Ik geef daarin wel de zorg mee dat ik het ontzettend complex vind wat dat dan betekent en wat de definitie is als daar iets in zit en wat dat betekent voor reclames in bredere zin, en dat verbaast me ook in die wijzigingen in enkele betogen. Ik hoor heel principiële betogen, over hetgeen wat goed is, wat slecht is en wat je niet moet willen. En het klinkt een beetje, en ik geloof niet dat dat uw intentie is, dus vat dat niet verkeerd op, principes tenzij het onze lokale ondernemers raakt. Maar of je vindt dat je de reclame niet moet doen omdat je dat principieel vindt, of je zegt: ik wil ook lokale ondernemers niet hinderen. Want het is een ongelijk speelveld, ook juridisch gezien, als we onderscheid maken tussen de auto die bij een lokale, en wat is dan de definitie van lokaal… Mevrouw SAMSHUIJZEN: En dat is denk ik precies de reden dat we met elkaar nu ertoe gekomen zijn om dit terug te leggen bij de raad wanneer een en ander in kaart is. Want ik denk dat de pijnpunten die u noemt, hoe weegt een en ander tegen elkaar op, dat het inderdaad afwegingen zijn om te maken en dat we die heel goed met elkaar kunnen gaan maken in Q4, wanneer die informatie er dan is, en dan daar een streep onder kunnen trekken wat het dan wordt.

Hoe kijkt de wethouder daartegen aan? Want dat is wat er nu in staat. Wethouder RALPH GEERS: Ik zat in de zin over de juridische duiding over het verschil maken wat lokaal is en wat niet en wat daarin kan, en we hebben het rond de bedrijventerreinen er een aantal keer over gehad hoe lastig het is om voor een lokale partij iets anders te doen. En wat is de definitie van lokaal? Dus dat dat ook gewoon rechtsongelijkheid met zich kan meebrengen en dat maakt het wel een valkuil, vandaar dat wij hem blijven ontraden, ook omdat wij ook gewoon vinden dat we die lokale ondernemers en ondernemers die onze sportclubs overeind houden, onze instellingen overeind houden ook de ruimte willen geven dat ze ook een reclamebord kunnen ophangen. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor de horeca. Je zou zelfs op basis van die Schijf van Vijf de lange lijn naar supermarkten kunnen trekken. Er zitten dus zoveel haken en ogen aan. Het rapport vorig jaar gaf al aan een tekort van € 500.000 te verwachten. Daar is ook geen dekking in voorzien. In de handhaving bij complexere vraagstukken dan fossiele reclames, wat al verder uitgekristalliseerd is, wordt ook niet voorzien. Daarom ontraden wij deze motie. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Het lijkt een beetje alsof de wethouder al in Q4 2026 zit en dit al onderzocht en in kaart gebracht is.

Want dit is precies waar we om vragen, want opnieuw werpt de wethouder nu deze dilemma's op. Hoe zit het, hoe zit het, hoe zit het? Wij vragen nu in deze motie om juist het in kaart te brengen, zodat de afwegingen gemaakt kunnen worden door de raad. Dat is wat wij de wethouder vragen en het lijkt me dat dat gewoon prima uitvoerbaar is, zonder dat we daar nu al een keuze in maken. Wethouder RALPH GEERS: Het zijn twee elementen. Aan de ene kant de wilsvraag en wij zien als college dit niet als de oplossing voor dit vraagstuk. Ten tweede zien we al heel veel uitvoeringshobbels opkomen waarvan ik op dit moment geen gevoel heb dat we dit op een werkbare en duidelijke wijze voor alles en iedereen kunnen oplossen. Vandaar dat wij hem daarin dus ook ontraden. Wat ik wel heb, in die eerdere discussie ging het ook heel erg over de reclameconcessies. Dat is het deel waar de gemeente geld aan verdient en waar dus ook een gat in de begroting ontstaat. Hij wordt nu naar alle reclame-uitingen zichtbaar gemaakt vanaf de publieke ruimte. Dat is heel groot. Dat beperkt dus ook de ruimte voor onze ondernemers. Ik zie geen houdbare manier op een van de eerste lezingen. Ik heb hem niet juridisch getoetst want hij staat er net, maar gevoelsmatig lijkt dat een ongelijk speelveld waarom D-reizen niet mag maar een Rosmalens reisbureau wel.

Want D-reizen zit toch ook in onze stad? Is dat dan niet ook een lokale speler? Daar zie ik te veel hobbels in waardoor ik u zou ontraden om deze motie aan te nemen, zowel de wilsvraag als techniek als dekking. Mevrouw HUIJBRECHTS: Ik hoor u ook praten over lokale ondernemers en er goed voor zorgdragen dat we begrijpen wat de impact is op deze lokale ondernemers, mocht deze motie het wel halen. Kunt u dan toezeggen om ook als onderdeel van dat onderzoek in kaart te brengen wat de impact is voor lokale ondernemers en sportclubs, zodat de raad hier een goed besluit kan nemen over de uitkomsten van dit onderzoek? Wethouder RALPH GEERS: Ja, moties die aangenomen worden voeren wij uit, en dan bekijk 36

je ook wat daarin zit. Eventjes, misschien is dat dan wijziging 3 maar volgens mij hoeft dat niet. Ja, dat zal impact hebben en ja, dat zullen we dan moeten gaan uitwerken en ook inderdaad bij uw raad terugleggen als dat betekent dat heel veel sportverenigingen geen sponsoren meer kunnen vinden omdat die geen reclamebord meer mogen ophangen. Dan komen we ook bij uw raad terug over: wilt u die vereniging laten omvallen? Ons college ziet dat risico gebeuren, dus wij zeggen ook op dit moment niet deze stap te zetten. Wij kunnen wel begrijpen dat je richting de nieuwe concessie en het nieuwe beleidskader Openbare Ruimte zegt: laten we daar strenger zijn en de trends ontwikkelen in de nieuwe concessie. Die richting kunnen wij vinden, dat hebben we eerder ook al aangegeven. De heer VAN HATTEM: Waar ik de wethouder niet over heb gehoord, is de handhavingscapaciteit, want we gaan nu een situatie krijgen waarbij we enerzijds horen dat er onvoldoende handhavingscapaciteit is om galbakken op fatbikes die mensen lastigvallen aan te kunnen pakken. Tegelijkertijd moet er dan wel schaarse handhavingscapaciteit worden ingezet om bij hardwerkende ondernemers reclamebordjes weg te halen en boetes te gaan uitdelen.

Wat betekent dit voor de handhavingscapaciteit? Wethouder RALPH GEERS: Even één punt in de inleiding van de heer Van Hattem onderuithalen, want het is niet een gebrek aan handhavingscapaciteit op de fatbikes, maar een gebrek aan juridisch kader waarop politie dan wel gemeente kan handhaven, want dat is juist de hele discussie die men in Enschede en Amsterdam nu aan het voeren is. Het tweede, vlak voor een van de interrupties had ik het inderdaad over de handhavingsopgave. Op fossiele reclames kun je nog best zeggen: dat is uitgekristalliseerd, dat is helderder, maar juist als het om die diffusiteit gaat van de Schijf van Vijf en wat valt daar wel onder en welk reclamebord mag niet? Dat vraagt gewoon zeker in het begin extra inzet en daarmee ook van de handhavingscapaciteit over hoe je dat met elkaar doet. De heer VAN HATTEM: Maar dan nog, ook al is misschien het voorbeeld van de fatbikes niet meteen het meest courante dan, maar over het algemeen, we horen altijd dat er schaarse handhavingscapaciteit is om overlast aan te pakken, bijvoorbeeld over dumpingen van afval bij afvalcontainers om maar eens wat te noemen. En dan zou dat dus niet kunnen, maar naar iemand die een bordje heeft hangen met: autobedrijf ergens in Rosmalen of zo, daar wordt dan wel een handhaver op afgestuurd om die arme hardwerkende ondernemer het vel over de oren te trekken.

Is dat waar wij onze schaarse handhavingscapaciteit op in gaan zetten als dat voor fossiel wel haalbaar is? Wethouder RALPH GEERS: Ik wil u best volgende week in het bulletin meenemen in de successen van de afvalpilot, want we zien met de tariefverhoging dat we nu echt veel meer zaken te pakken hebben. De VOORZITTER: Zullen we teruggaan naar de antwoorden? Wethouder RAPH GEERS: Maar terug naar het punt, ik deel met de heer Van Hattem ook gewoon de opgave die erin zit en op momenten dat deze motie het haalt en je het uitwerkt zal daar ook een doorvertaling in zitten van wat dat zou betekenen voor de handhavingscapaciteit. Mevrouw CLAESSEN: Ik raak toch een beetje in de war door de woorden van de wethouder en ik vroeg me af, we hebben natuurlijk die voorbeelden van die andere gemeenten, waar dit soort keuzes al gemaakt zijn en waar het werkt. Is het denkbaar dat de wethouder in gesprek gaat met die gemeenten om te kijken: hoe lukt het dan wel of hoe kunnen we het dan voor elkaar krijgen? Want ik vind het zo jammer om nu al meteen te zeggen: dat gaat allemaal juridisch spaaklopen als we dat helemaal niet zeker weten. Wat mevrouw Samshuijzen ook zei: we vragen juist om die uitwerking. Is dat mogelijk? Wethouder RALPH GEERS: De andere gemeenten met Den Haag op voorhand lopen vooral op de fossiele reclames.

In Den Haag stond er eerst ook fossiel en vlees, en vlees is daar ook om een aantal uitvoeringsvraagstukken juist uit dat initiatiefvoorstel gehaald omdat dat op dat moment niet goed te doen bleek. Dus op fossiel heb ik de opmerking ook niet, ik zie hem vooral op ongezonde voeding en de problemen die daarmee zijn. En daar zien we gewoon dermate risico's, ook in rechtsongelijkheid voor ondernemers als je die lokaal versus niet lokaal maakt, dat wij die 37

zorg hier op tafel leggen en daarom de motie ontraden. Als u daar een andere lezing van heeft als politiek, uiteraard gaan wij dan dat onderzoek doen en zullen wij de resultaten aan u terugkoppelen. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Allereerst ten aanzien van de opmerking die de PVV net maakte over dat er geen bordjes meer bij een bedrijf mogen worden gezet. Dat slaat natuurlijk helemaal nergens op. Het staat ook in de motie dat dat helemaal niet aan de orde is. Dat staat onder het tweede dictum. Dus om dat even uit de wereld te helpen. Ten tweede wordt er nu weer aangegeven door de wethouder: het kan niet, en die conclusie wordt nu al getrokken, maar vindt de wethouder het dan juist niet waardevol om straks dan voor eens en voor altijd te weten wat er wel kan en wat niet, om juist dit te onderzoeken? Want anders gaan we het debat misschien nog wel een stuk vaker hebben. Is het dan niet juist heel waardevol om in plaats van: ik mijn overtuiging, u uw overtuiging, dat gewoon wel in kaart te brengen en dan eind van dit jaar met elkaar de keuze te maken op basis van die uitkomsten? Wethouder RALPH GEERS: Het was mevrouw Samshuijzen in haar termijn die aangaf: voor gezonde of ongezonde voeding doen we een principiële uitspraak. Daarmee is het geen technische uitvraag, maar is het echt een wilsvraag. Daar kijken we als college anders naar en vandaar dat we dus ook blijven bij het ontraden.

Maar nogmaals, mocht de motie het halen, werken we hem netjes uit en leggen we aan u voor wat er wel en niet kan. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Tot slot dan dus, omdat er nu een paar keer geschetst wordt: het kan niet, er is geen bezwaar ten aanzien van de uitvoerbaarheid. Het college is er het inhoudelijk niet mee eens. Dat kan, maar dat kan gewoon onderzocht worden en op basis daarvan door de raad een beslissing genomen worden, want hetgeen net opgevoerd werd zijn allemaal aannames en invulling vanuit de eigen visie hierop, als ik het goed begrijp. Wethouder RALPH GEERS: Het is correct dat een onderzoek doen kan. Dus inderdaad, er zit daarin over sec de tekst, over het onderzoek doen geen enkel probleem. Wat we als college aangeven is, dat wij dermate risico's nu al voor ons zien dat we daar op dit moment geen werkbare praxis voor ons zien, dus die wilsvraag ook gezien het lokale ondernemerschap en de gelegenheid die we hen willen bieden om sportverenigingen et cetera financieel te steunen, dat wij daarom zeggen: wij adviseren ontraden op deze motie. Motie 19, Stunt niet met klimaat & gezondheid, ban reclames uit de openbare ruimte, van PvdD, De Bossche Groenen en SP De heer Mees (stemverklaring): Ik heb goed naar u geluisterd. We hebben in de commissie onze bijdrage geleverd en die is niet veranderd.

Het komt er sec genomen op neer dat wij dit zien als een hoge mate van betutteling voor ondernemers en inwoners, met gevolgen die niet te overzien zijn en wij stemmen dus tegen. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Zoals al aangegeven, dit is ondernemers kapotmaken, dit is burgers het lastig maken. Mensen moeten gewoon vrij zijn om zelf keuzes te maken en dit moet niet via allerlei deugmoties worden opgedrongen aan onze samenleving, dus wij zullen hier als PVV fanatiek tegenstemmen. Mevrouw VAN DE LEEMPUT (stemverklaring): Ook wij vinden dit betutteling en het kapotmaken van ondernemers. Wij zullen tegen deze motie stemmen. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Het woord is al een paar keer gevallen. Deze motie is een en al betutteling, overmatige bemoeienis. Wij geloven gewoon in de kracht van het individu, iedereen kan zelf kiezen. Wij hebben totaal, maar dan ook totaal geen behoefte aan verdere discussie hierover. De heer PLOEGMAKERS (stemverklaring): Wij hebben er in de commissie uitgebreid bij stilgestaan, we hebben toen al aangegeven dat wij hiertegen waren. Wij vinden dat dit landelijk uitgewerkt dient te worden en als ik hoor over gedragsverandering, daar heb ik volgens mij een citaat aangehaald van de minister, die aangaf dat hier beleid over ontwikkeld moet worden en dat moet wat ons betreft landelijk en niet lokaal, dus wij zijn tegen.

38

Mevrouw De Groot (stemverklaring): Ondanks een positieve grondhouding in de commissie zien we dat de balans die wel in de discussienotitie zat niet is geland in de uiteindelijke motie. Door de aanscherping van het verbod op vrijwel alle fossiele reclame is het wat ons betreft nu te rigide en straffen we ook bedrijven in transitie. En ondanks ons enthousiasme rondom preventie en gezondheid stappen te zetten, zien we ook hier in de uiteindelijke motie meer consequenties dan oplossingen en zullen wij daarom vanavond tegenstemmen. De stemmen staken (19 voor en 19 tegen). De leden van de fracties van PvdD (Samshuijzen), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers, Visscher), Volt (Van Silfhout), D66 (Cremers, El Amraoui, Elders, Muller, Van Rens, Verbruggen), PvdA (Çifçi, Peters) en GroenLinks (Bos, Doğan, Huijbrechts, Korver) hebben voorgestemd. De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, De Groot, Van Haren, Welten), Bosch Belang (Van de Leemput), CDA (Lipman, Ploegmakers, Van der Leest), Rosmalens Belang (Huibers, Van der Kallen, Kouwenberg, Verreijt), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben tegengestemd. De motie wordt opnieuw in stemming gebracht tijdens de raadsvergadering van 30 maart 2026.

De VOORZITTER: Het is 22.15 uur en ik heb nog vier agendapunten, dus mijn voorstel is om morgen terug te komen. De heer VAN SILFHOUT: Eens. Eén klein ordevoorstel daaraan vast, om agendapunt 20 als laatste te behandelen, omdat ik morgen misschien niet stipt om 19.00 uur binnen ben. De VOORZITTER: Daaraan kan ik tegemoetkomen. Schorsing om 22.19 uur Vastgesteld in de vergadering van de gemeenteraad d.d. 30 maart 2026.

39