Notulen raadsvergadering 2025-10-07

VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN 's-HERTOGENBOSCH OP 7 OKTOBER 2025 AANVANG 19.00 UUR Voorzitter:

drs. J.M.L.N. Mikkers

Griffier:

drs. W.G. Amesz

Leden aanwezig:

drs. E.M.M.P. Altenburg-Collin, H.B. Bos, J. Broekmeulen, O. Çifçi, M. Claessen, J.J.E.L. van Creij, A.M. Cremers, mr. Y. Doğan, B. El Amraoui, S.J.A. Elders BA, J.J.M. Gersjes, F.J. van Haren, A.W.J.A. van Hattem LLB (vanaf 19.15 uur), drs. J. Hendrickx, W.B.G. Hoeben, F. Hoekstra-Wittebol, J.A.B. Huibers (vanaf 19.17 uur), mr. drs. N.M.C. Huijbrechts RO CIA (vanaf 19.38 uur), drs. P.E. Kagie, R.F. van der Kallen-van der Donk, M.A.J.T. Korver-van Weegberg, J. Kouwenberg, W.M. van de Leemput (vanaf agendapunt 5), A.A.J. van der Leest, mr. drs. R. Lipman (vanaf 19.30 uur), H.J.M. Mees, ir. V.P.T. Muller-Laumans, mr. S.J.M. Peters, M.C.J.M. Ploegmakers, M.G.H. van Rens, B.F.C. Roovers, E. Samshuijzen, A.C. van Silfhout, drs. ing. G.M.M. Verbruggen, N.R. Verreijt, C.K.J. Visscher en J.P.M. Welten-van Doremalen

Tevens aanwezig de wethouders: Afwezig:

M. Craste bc, ing. R.A.P. Geers, R.J.J. Geers, P. Slikker, mr. M.A.B. van der Sloot en H.M.M. Vermin W. de Groot MSc en A. Hernández

Installatie van de kinderburgemeester van 's-Hertogenbosch 1.

Vragenhalfuurtje

2.

Vaststellen agenda van de raadsvergadering

3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergaderingen van de gemeenteraad van 9 en 10 september 2025

4.

Ingekomen stukken en mededelingen

5.

Installatie nieuwbenoemd raadslid

STUKKEN WAAROVER GEEN DISCUSSIE MEER WORDT VERWACHT (A) 6.

Ontheffing woonplaatsvereiste wethouder

7.

Herstelbesluit paraplubestemmingsplan Paleiskwartier evenementenplein

8.

Verlengen selectieve woningtoewijzing

9.

Voorbereidingskosten herinrichting Tolbrugstraat

10.

Verordening Maatschappelijke Ondersteuning 2026

DEBATSTUKKEN (C) 11.

Aanvalsplan 's-Hertogenbosch Schuldenvrij 2026 en verder 1

ACTUELE MOTIES - BESPROKEN IN COMMISSIE 12.

Voetgangersgebied Driesprong Rosmalen

13.

Toekomstbestendige Bossche bedrijventerreinen

14. 14.a 14.b 14.c

Toiletvriendelijkheidsbeleid gemeente 's-Hertogenbosch Naar een toiletvriendelijker 's-Hertogenbosch Een gratis toegankelijk en openbaar toilet bij het centraal Toiletvriendelijke gemeente

15. 15.a 15.b 15.c

Discussienotitie ontwikkeling nieuw Beleidsplan Beheer Openbare Ruimte Aanpassen maaifrequentie Plaatsen bladkorven Een aantrekkelijke openbare ruimte in al onze wijken

Opening De VOORZITTER: Dames en heren, van harte welkom bij deze raadsvergadering, ook de mensen op de publieke tribune. We hebben een aantal berichten van verhindering. Mevrouw Hernández en mevrouw De Groot komen in ieder geval vanavond niet en er zijn drie mensen wat later, namelijk mevrouw Lipman, mevrouw Huijbrechts en de heer Huibers. Mevrouw Huijbrechts zal er rond 19.45 uur zijn, de andere twee rond 19.15 uur. Voordat wij deze vergadering echt starten, verzoek ik eerst een moment van stilte. Stilte De VOORZITTER: Dank u wel. Ik open de vergadering. Installatie van de kinderburgemeester van 's-Hertogenbosch De VOORZITTER: Nu komt mijn jaarlijkse hoogtepunt van de raadsvergadering en dat is het afscheid nemen van de kinderburgemeester en het installeren van de nieuwe kinderburgemeester. Loek, dit is geen hoogtepunt hè? Jij vindt het heel erg dat je afscheid moet nemen geloof ik hè? Loek HÖPPENER: Nou, niet zo erg hoor. Ik hoef je niet te missen. De VOORZITTER: Hoef je me niet te missen? Hoezo niet? Loek HÖPPENER: Dat weet ik eigenlijk niet. De VOORZITTER: Je woont vlakbij hè, en we hebben vorige week al afscheid genomen. Toen mocht ik van jou kiezen uit twee borden waarvan ik niet wist wat erop lag, omdat ik nogal houd van lekker eten. Ik mocht kiezen tussen… Loek HÖPPENER: … een Big Mac of een Bossche Bol.

De VOORZITTER: Was het een Big Mac of heette het iets anders? Loek HÖPPENER: Een Big Jack. De VOORZITTER: En waar koos ik voor? Loek HÖPPENER: De Big Jack. De VOORZITTER: Dat was terecht hè, en dan bleef er voor jou een Bossche Bol over. Hoeveel Bossche Bollen heb je het afgelopen jaar gegeten?

2

Loek HÖPPENER: Ik denk tien, of iets meer. De VOORZITTER: Ik zou altijd elf zeggen in Den Bosch. Loek HÖPPENER: Ja, dat is een mooi getal. De VOORZITTER: Wat vond je het hoogtepunt van het afgelopen jaar? Loek HÖPPENER: Carnaval. De VOORZITTER: En waarom? Loek HÖPPENER: Ook al was ik ziek, ik vond het nog steeds het leukst, omdat ik mocht speechen. En ook nog Sinterklaas. De VOORZITTER: Heel goed. Je gaat afscheid nemen, maar je ziet al carrièremogelijkheden hierna hè, want wat wil je heel graag volgende maand? Loek HÖPPENER: Dat weet ik niet. De VOORZITTER: Je bent 11 jaar. Volgende maand… Loek HÖPPENER: O ja, dan ga ik naar het Jeugdprotocol. De VOORZITTER: Eerst solliciteren toch? Loek HÖPPENER: Speechen ja. De VOORZITTER: Speechen hè. Maar dat gaat lukken hè? Loek HÖPPENER: Jawel. De VOORZITTER: En welke rol wil je ook alweer? Loek HÖPPENER: Driek. De VOORZITTER: Je wilt bij de politie, toch? Loek HÖPPENER: Ja. De VOORZITTER: Ja, heel goed. Loek, ik vond het een fantastische eer om met jou samen te werken. Ik weet dat Jackie jou helemaal gaat missen. Die heeft al Kleenex ingekocht, zakdoeken, want die gaat haar pleegkindje van het afgelopen jaar helemaal missen. En jij gaat Jackie ook missen hè, meer dan mij denk ik hè? Loek HÖPPENER: Jawel. De VOORZITTER: Wil je nog iets zeggen tegen de gemeenteraad? Loek HÖPPENER: Bedankt voor heel het jaar.

(Applaus) De VOORZITTER: Helemaal goed, gefeliciteerd. Nu gaan we wat ruilen, eerst ga ik je een hand geven. Loek HÖPPENER: Maar ik wil eerst een cadeautje geven. De VOORZITTER: Ben je er nog Loek? Loek HÖPPENER: Ja, hier is het cadeautje, ik draai het nu om.

3

De VOORZITTER: Zo! Dank je wel. Het zal nog een hele strijd worden bij wie hij mag hangen, bij mij of bij Jackie. Toch Jackie? Loek HÖPPENER: Heb je een schaar? De VOORZITTER: Nee Loek, we houden jou wel heel. Super bedankt. Dan blijf je voor eeuwig verbonden aan je ambtsketen, maar hij moet nu wel af. Dank je wel. En voor jou een mooie oorkonde, als bevestiging van het feit dat je een fantastische jeugdburgemeester was. Wat er allemaal staat? Dat zal ik lezen. De burgemeester van 's-Hertogenbosch dankt kinderburgemeester Loek Höppener voor zijn enthousiaste ondersteuning van het burgemeestersambt gedurende het schooljaar 2024-2025. Loek heeft op voortreffelijke wijze invulling gegeven aan deze belangrijke rol. Dank je wel. Ja, en toen moesten wij op zoek naar een nieuwe kinderburgemeester en dit jaar was in Empel de school waar het ging gebeuren. Ik kwam bij de klas van Sofie, en hoeveel mensen hadden er interesse om kinderburgemeester te worden toen ik was geweest? Sofie VAN DEN OORD: Acht of negen volgens mij. De VOORZITTER: Zoiets hè? Er was veel enthousiasme. En waarom wilde jij het worden? Sofie VAN DEN OORD: Omdat het me heel leuk leek. De VOORZITTER: En wat lijkt je dan leuk? Sofie VAN DEN OORD: Om gewoon kinderburgemeester van Den Bosch te zijn. De VOORZITTER: Maar waar kijk je naar uit? Wat lijkt je het leukst? Sofie VAN DEN OORD: De paarden.

De VOORZITTER: De paarden in Noord-Brabant. Maar Sinterklaas, kijk je daar ook een beetje naar uit of vind je dat een beetje spannend? Nee. Ik begreep dat je het helemaal niet spannend vindt vandaag hè. Doe eens zo dan. Sjef, het gaat goed. Ik kreeg de tip van Sjef: je moet even vragen, nou, het trilt best wel hoor. Best spannend toch. Maar Sophie, jij bent de nieuwe kinderburgemeester van 's-Hertogenbosch en ik vind het eervol om met jou samen te gaan werken en ik hoop dat je een prachtig jaar hebt. Ik heb met Loek al een fantastisch jaar gehad, maar ik ben ervan overtuigd dat wij het komend jaar ook hartstikke mooi gaan hebben samen. Ik ga jou officieel de ambtsketen omhangen. En je weet het hè, het is niet alleen voor de leuke dingen, maar je mag ook dadelijk de kinderraad voorzitten als voorzitter. Dan mag je hier op deze plek zitten, en dan moet je een vergadering voorzitten. Maar dat gaat helemaal goed komen. We hebben er veel vertrouwen in. Dus draag hem met trots. Dames en heren, de nieuwe kinderburgemeester van 'sHertogenbosch. (Applaus.) En je wil geloof ik nog wat zeggen aan ons allemaal. Sofie VAN DEN OORD: Leden van de gemeenteraad, wethouders en burgemeester Mikkers. Mijn naam is Sophie van den Oord en ik ben superblij en trots dat ik kinderburgemeester mag zijn van ons mooie Den Bosch. Dank jullie wel dat ik deze kans krijg.

Ik vind het heel leuk om mee te denken over wat belangrijk is voor de kinderen in onze gemeente. Ik heb er veel zin in om samen met jullie aan de slag te gaan. Ik ben fanatiek in kickboksen en hoop dan ook samen met jullie veel leuke dingen voor elkaar te boksen. Burgemeester Mikkers, we gaan er een mooi jaar samen van maken en ik hoop regelmatig met u op stap te mogen gaan. Dank u wel. (Applaus.) De VOORZITTER: Dat kickboksen vind ik wel spannend. Kan ik jou dan ook inhuren als beveiliger? Ja? Komt goed. We zien elkaar. Dank je wel. (Applaus.) En jullie ook allemaal bedankt hè, en op een goede samenwerking. 1.

Vragenhalfuurtje

De VOORZITTER: We hebben vanavond een redelijk overzichtelijke agenda. Ik neem u straks mee in de afwegingen die u ook in het presidium heeft gemaakt en de voorkeur die we hebben rondom de behandeling van stukken. Er zijn voorafgaand aan het vaststellen van de raadsvergadering zeven vragen binnengekomen van partijen, waarbij u aandacht vraagt voor zaken 4

die spelen in onze gemeente. Als eerste wil ik graag het woord geven aan de heer Gersjes namens VOOR Den Bosch, die een vraag heeft met betrekking tot DTV aan mevrouw Craste. Mevrouw WELTEN: Ik had graag een ordevoorstel willen doen, maar dat schijnt niet te kunnen. Vragenhalfuurtjes horen niet tot de orde. En waarom had ik dat willen doen? Omdat het wel erg veel vragen zijn voor een vragenhalfuurtje. Gaan we dat redden? De VOORZITTER: U kunt mij iets vragen, maar de raad heeft de mogelijkheid om vragen te stellen in het vragenhalfuurtje. Als u eisen wilt stellen aan de aard van de vraag zou u dat kunnen doen via het presidium om daar afspraken over te maken. Maar op dit moment heeft gewoon elk raadslid de kans om vragen te stellen, dus die mogelijkheid wil ik ook bieden. De heer VAN SILFHOUT: Ik zou daar wel even op willen reageren, want er staan ook gewoon vragen tussen die letterlijk vragen naar de reactie op een toezegging. Daar hebben we gewoon een punt voor in de commissie. Daar kunt u vragen naar de reactie op een toezegging, dus wij snappen ook gewoon niet waarom bepaalde vragen door het presidium niet naar de commissie worden verwezen. De VOORZITTER: Het presidium heeft geen rol en ook de voorzitter niet. Het is dan een oproep aan u allen om prudent om te gaan met vragen voor het vragenhalfuurtje.

Dat is het enige wat ik nu kan teruggeven en als u extra eisen daaraan wilt stellen, kan dat via het presidium, om daar te bespreken wat de mogelijkheden zijn maar ik zie het dan even als een oproep aan uw collega's. Ik geef graag het woord aan de heer Gersjes. U hoeft alleen de vragen te stellen, dus niet een hele inleiding, want iedereen heeft de vragen kunnen lezen en de toelichting daarbij. De heer GERSJES: Dat klopt. Iedereen heeft het kunnen lezen, behalve het publiek thuis. De VOORZITTER: Ja, maar we willen de snelheid er wel in houden. De heer GERSJES: Oké, maar niet iedereen heeft het gelezen. Ik zal de vraag stellen. Het gaat over DTV, onze lokale televisiezender.

Wat heeft DTV in de afgelopen tijd gedaan om zelf het roer om te gooien naar een gezonde omroep, en zo mogelijk de situatie waarin ze nu verkeren te redden? Is DTV te rade gegaan bij collega-omroepen hoe die het doen om hun broek op te houden? Hoe gaan collega-omroepen om met het binnenhalen van reclamegelden? Heeft DTV een eventuele fusie onderzocht? Gaat de omroep wel met de tijd mee, bijvoorbeeld met AI? Hoe vaak denkt u nog meermalige subsidie te willen verlenen, blijft het hierbij? Zo niet, tot welk bedrag wilt u nog gaan? In hoeverre zijn er nu al mogelijkheden om de krachten met andere lokale omroepen te bundelen, vooruitlopend op het vormen van een streekomroep om zo mogelijk meer geld te genereren? En tot slot, wat gebeurt er met de licentie van DTV in de tussentijd bij het aflopen van die licentie per 31 januari 2027 omdat de geplande vorming van de streekomroep per 1 januari 2028 staat gepland? Wordt de huidige licentie dan verlengd of komt er een nieuwe inschrijving? En tot slot, is er onderzoek gedaan hoe omgegaan wordt met gelijkwaardige situaties zoals deze? Wethouder CRASTE: Dank voor de vragen vanuit VOOR Den Bosch. U heeft een aantal vragen gesteld die ik aan de hand van drie onderdelen wil behandelen.

Ten eerste zijn er een aantal vragen over de financiën, over de huidige bedrijfsvoering en de ontwikkeling van DTV en het toekomstbeeld richting de streekomroep. Als eerste de financiën. DTV heeft de gemeenteraad en het college in november 2024 geïnformeerd over die financiële situatie en de omroep gaf toen aan dat er extra middelen nodig zijn, vooral vanwege die hogere loonkosten. Het doel daarvan was om de redactie en het huidige aanbod in stand te houden. Het college en de raad hebben ook aangegeven dat die lokale nieuwsvoorziening behouden moet blijven en daarom is bij de actualisatie van de voorjaarsnota in 2026 een extra bijdrage van € 60.000 aan subsidie voor 2025 en in september 2025 € 65.000 toegekend uit de coronamiddelen voor cultuur. Voor 2026 stelde de gemeenteraad € 180.000 incidenteel beschikbaar via de voorjaarsnota. Op dit moment kunnen wij echter niet aangeven of DTV voor 2027 nogmaals een beroep gaat doen op de gemeente in verband met die stelselwijziging die is uitgesteld van 2027 naar 2028, dus voor een incidentele subsidie boven op de structurele subsidie die we geven van € 298.000. DTV heeft zelf een substantieel onderdeel van de reserve ingezet om die kostenstijging op te vangen en in 2026 is dat niet meer mogelijk, omdat er dan gewoon te weinig vlees op de botten blijft zitten.

Het college zal ook op het moment dat dat gaat spelen de mogelijkheden beoordelen en terugkomen bij uw raad om dat 5

voorstel eventueel te wegen. Wellicht ten overvloede, in de berichtgeving in de krant stond dat er opnieuw geld gevraagd zou zijn om DTV Den Bosch van een faillissement te redden. Dat is dus niet waar, de bijdrage van € 65.000 die in september 2025 is toegekend, hoort bij een eerdere aanvraag uit 2024. Dan inhoudelijk. DTV Den Bosch speelt een belangrijke rol in die lokale nieuwsvoorziening en DTV heeft in de afgelopen periode zelf veel stappen gezet om financieel en organisatorisch sterker te worden. De bedrijfsvoering is verbeterd, de verkoopafdeling is opnieuw ingericht en er wordt scherper gestuurd op inkomsten en uitgaven. Ook werkt DTV nauw samen met DTV Oss en DTV Maashorst. En door samen te werken gebruiken ze gezamenlijk mensen en middelen en besparen ze kosten. DTV neemt daarnaast actief deel aan bijeenkomsten van de NLPO, het Stimuleringsfonds en de zogeheten G7 van grote lokale omroepen. DTV werkt ook aan nieuwe manieren van werken. Zo was er een vraag over AI en kunstmatige intelligentie. Die wordt ingezet bij tekstbewerking, ondertiteling en efficiëntere nieuwsproductie. De omroep ontwikkelt zich tot een moderne digitale organisatie die verschillende mediakanalen gebruikt. Dan over het toekomstbeeld. DTV bereidt zich voor op de overgang naar die nieuwe streekomroep die in 2028 van start gaat en tot die tijd blijven de huidige zendmachtigingen geldig.

Die formele fusie waar VOOR Den Bosch het over heeft mag nog niet, omdat die licenties per gemeente wettelijk vastliggen. De NLPO heeft inmiddels die nieuwe indeling vastgesteld en daardoor is duidelijk welke gemeente met wie gaat samenwerken per 1 januari 2028. Tot 1 januari 2028 blijft de gemeente dan ook wettelijk verantwoordelijk voor de lokale omroep en we zullen in 2026 een discussienotitie aan uw raad voorleggen om u ten aanzien van uw wensen en behoeften richting 2028 in stelling te brengen. Ten tijde van de aanvraag in 2024 was het uitgangspunt dat die nieuwe wet over de stelselwijziging per 1 januari 2027 van start zou gaan en dat is dus uitgesteld naar 1 januari 2028. En zoals ik net al heb gezegd blijven wij als gemeente tot de inwerkingtreding dus verantwoordelijk voor de lokale omroep.

De heer VAN HATTEM: Ik heb niet de hele beantwoording kunnen horen want ik was iets later binnen, maar ik heb hier vaker de vraag gesteld, bij de vorige extra subsidieverlening, of er vanuit de gemeente ook iets extra's kan worden verlangd van DTV als ze extra geld van onze gemeente krijgen? Is de wethouder ook bereid om daarnaar te kijken, of we iets meer waar voor ons geld kunnen krijgen, om Den Bosch beter onder de aandacht te brengen bij die omroep? Wethouder CRASTE: Ik begrijp de vraag van mijnheer Van Hattem, maar die extra middelen die zijn toegekend zijn echt bedoeld om in stand te houden wat we zijn of wat we hebben en niet om iets extra's te doen en daarbij kijkt DTV heel erg naar efficiëntie, naar hoe we goed kunnen samenwerken, hoe kunnen we dat samen doen, om er in 1 januari 2028 sterker uit te komen, dus onzes inziens doet DTV alles eraan wat mogelijk is om hoogwaardige lokale journalistiek in te zetten. De VOORZITTER: Dank u wel. Ik ga over naar de tweede set vragen over straatintimidatie, ingediend door de PvdA en GroenLinks, mevrouw Hoekstra. Mevrouw HOEKSTRA: We spraken afgelopen maand veelvuldig over de veiligheid van vrouwen en een van de instrumenten daartoe is het meldpunt en de vindbaarheid daarvan. We hebben daarom kort twee vragen aan de portefeuillehouder. Wat doet u aan de vindbaarheid van het meldpunt? Zeker gezien de urgentie van dit vraagstuk.

Op welke wijze gaat u de bekendheid van het meldpunt verbeteren? En op welke termijn kunnen we daarvan concrete resultaten verwachten? Wethouder VERMIN: Dank voor de vragen. De vindbaarheid van het meldpunt, zoals toegezegd in de raadsvergadering, hebben we heel praktisch sinds vorige week echt daadwerkelijk goed toegevoegd op onze website. Die is nu ook te vinden als je zoekt op onze website, want dat was gewoon niet goed geregeld maar dat is het nu wel. Hij zal ook nog in de nieuwsbrief terechtkomen, dus dat is sec de vindbaarheid. Als u het heeft over de bekendheid van het meldpunt, we hebben afgelopen carnaval de campagne Niet graaien, maar zwaaien gehad, waarmee we het meldpunt onder de aandacht hebben gebracht. Dat gaan we ook tijdens 11-11 weer doen, en tijdens Orange the World, dat er weer aan zit te komen, zullen we ook het meldpunt weer onder de aandacht brengen. En in gesprek met partners en ervaringsdeskundigen zullen we nog verder kijken hoe we die bekendheid kunnen verbeteren. Op de vraag wanneer we er concrete resultaten van kunnen verwachten, is volgens mij het belangrijkste resultaat dat ik in ieder geval zou willen, dat we het meldpunt niet meer nodig hebben. Daarmee zullen we aan de slag moeten.

We hebben in antwoord op de vragen van uw collega Elders al een aantal acties aangegeven, maar ik heb bijvoorbeeld ook twee weken geleden een heel indringend gesprek gehad met een groep vrouwen. Die ervaringen en dat gesprek wil ik ook zeker gebruiken om daar nog vervolgacties aan te geven 6

om te kijken hoe we in de breedte de veiligheid van vrouwen kunnen verbeteren. De heer VAN SILFHOUT: We zijn blij dat de wethouder de toezegging die aan Volt is gedaan om hier werk van te maken daadwerkelijk heeft opgepakt en al op zo'n korte termijn. Toch even daarover een vraag. Stel, er blijkt dat het toch nog te lastig gaat zijn, gaat u dan vervolgacties uitzetten? En ik ga het dan aan u vragen, dan hoef ik het niet aan een van de andere wethouders te vragen, maar hoe kijkt u nu zelf naar het grote veelvoud aan vragen die nu in het vragenhalfuur aan het college worden gesteld en waar wij allemaal naar zitten te kijken. De VOORZITTER: Nee, die tweede vraag hoeft u niet te beantwoorden. Wethouder VERMIN: Die bewaren we voor een ander moment. Er stond al gepland dat we in april het meldpunt zullen evalueren. Wat mij betreft trekken we dat naar voren. We hebben ook met die vrouwen gesproken over het meldpunt. Al die ervaringen nemen we mee, om waar we kunnen zowel de vindbaarheid als de bekendheid te verbeteren. Maar nogmaals, wat mij betreft moet de nadruk liggen op nut en noodzaak om het meldpunt te doen verdwijnen en de veiligheid voor vrouwen te vergroten. De VOORZITTER: Dan ga ik door naar de derde set vragen, over de Aziatische hoornaar, door VVD en SP.

De heer BROEKMEULEN: Dank u wel voorzitter, en ook dank aan de collega van de SP voor eerder initiatief met de schriftelijke vragen. Het gaat inderdaad over de Aziatische hoornaar. Sinds het indienen van de vragen heb ik alweer foto's doorgestuurd van meer nesten die uit de boom zijn gevallen. De VOORZITTER: Richting de vragen. De heer BROEKMEULEN: Ja voorzitter, daar was ik bijna, maar als we na tien seconden al mensen gaan afkappen wordt het wel een lange avond. De VOORZITTER: Alleen de vragen, hebben we afgesproken. De heer BROEKMEULEN: De vragen zijn: kan het college de imkers tegemoetkomen met de aanschaf van materialen? Wethouder RALPH GEERS: Volgens mij zei de heer Broekmeulen dat wat er op papier staat, om het korter te houden. Ja, wij voelen de urgentie. Wij zijn wel nog geen maand geleden ook verrast door de opstelling van de provincie, dus we zijn aan het duiden wat het voor onze aanpak en strategie betekent, omdat ook de conclusie was dat uitroeien geen optie meer is, dus wij moeten kijken wat dat doet. De suggestie om imkers die nu heel erg goed werk doen te ondersteunen door daar iets in te doen, omarmen wij graag, dus wij gaan kijken hoe we dat mogelijk kunnen maken. We zullen informeren over de manier waarop we dat hebben gedaan, dus we gaan zorgen dat we zo'n stofzuiger of ander middel daarvoor kunnen inzetten.

De heer ROOVERS: De wethouder geeft aan: we zijn verrast door de opstelling van de provincie. Ik begrijp dat er nu nog geen nieuw beleid is over het bestrijden van dit soort diersoorten. Wanneer denkt de wethouder daar wel in zijn algemeenheid beleid op te kunnen presenteren? De heer VAN HATTEM: Eigenlijk in het verlengde daarvan. Het verbaast me ook dat het eerst bij de provincie lag, die het niet aankon, dat het nu bij de gemeente over de schutting wordt gegooid. Mijn vraag is: kan de gemeente eigenlijk wel aan wat de provincie nu van de gemeente vraagt, en in hoeverre kunnen hiervoor de lokale imkers daadwerkelijk in stelling worden gebracht? Wethouder RALPH GEERS: Deze vragen gingen onder andere over kortetermijnoplossingen. Hoe kun je nu al imkers ondersteunen, dat faciliteren we graag. En we gaan dus kijken: wat betekent het nu over de impact voor de gemeente, hoe kijken andere gemeenten ernaar, kunnen we bijvoorbeeld samen optrekken richting de provincie om te zeggen: dit kan niet zomaar. Maar ook dus de strategie: ga je voor uitroeiing of ga je voor beheersing en op welke instanties ga je wel ruimen en welke niet? Dat zijn afwegingen die wij nu ook moeten maken omdat de provincie het in de woorden 7

van de heer Van Hattem over de schutting heeft gegooid. Dus dat kost wel een paar weken. Ik kan geen specifieke datum geven, maar ik hoop wel dat we voor het eind van het jaar uw raad erover kunnen informeren. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan ga ik door naar vragensetje 4 van de heer Van Creij over de fiscale situatie woonboten, ook beperken tot de vragen. De heer VAN CREIJ: Bent u als college 100% overtuigd dat de procedure betreffende de verkoop van de ligplaatsen correct is verlopen en dat nieuw overleg met de Belastingdienst niet nodig is geweest in eerste instantie? Waarom heeft u als college gekozen om tot uitvoering over gaan van de dwangmaatregelen met bijbehorende boeteclausule in plaats van opschorting van de maatregelen? Waarom heeft u nog geen tijd gehad voor de beantwoording van onze vragen en wel dit proces doorgezet? Want ik ben zojuist om 18.30 uur geïnformeerd dat mensen te horen hebben gekregen dat de dwangsom sowieso doorgaat. Kunt u daar een reflectie op geven? Wethouder SLIKKER: De vragen van de heer Van Creij gaan over de nieuwe ligplaatsen aan de Van Veldekekade en het verschil van inzicht dat wij daar met een aantal liggers hebben over de noodzaak van overdrachtsbelasting. Even kort de context. Ja sorry, mevrouw Hendrickx, het beantwoorden van vragen vraagt soms net even wat meer dan twee zinnen.

Al in 2020 hebben we advies ingewonnen bij de Belastingdienst over de noodzaak van overdrachtsbelasting versus btw. Dat was destijds voor de verplaatsers, maar die fiscale situatie is niet anders voor nieuwe situaties als voor verplaatsers, omdat het nieuwe ligplaatsen betreft onder erfpacht, waarvan de Belastingdienst van oordeel is dat er overdrachtsbelastingplicht op geldt. Dat stond ook op het formulier waarmee mensen hun interesse kenbaar konden maken en een bieding moesten doen. Daar stond letterlijk in dikgedrukte letters op: de koper is ermee bekend dat in tijden van levering het dan geldende tarief voor de overdrachtsbelasting in rekening wordt gebracht. En op verzoek van enkele bieders hebben we dat ook nog laten toetsen bij Ernst & Young, die 15 juli 2025 al constateerden: dit is overdrachtsbelastingplichtig. Het heeft geen zin om dat nog eens een keer opnieuw aan te vragen bij de Belastingdienst. Dan kort op uw vragen. Wij betreuren dat verschil van inzicht, maar de feiten zijn ook helaas zoals ze liggen. We hebben bij de Belastingdienst te horen gekregen: overdrachtsbelastingplichtig. Dat hebben we nog een keer getoetst en we zijn overgegaan tot het nemen van die maatregel, omdat, nadat de erfpachtovereenkomst die onherroepelijk is geworden in de omgevingsvergunning, je na twee maanden die akte moet laten passeren. Dat hebben een aantal mensen niet gedaan.

Van de twaalf ligplaatsen zijn er zeven ook al bezet omdat we als gemeente de coulance hebben dat we zeggen: zelfs voor het passeren van de akte vinden wij dat u niet op een werf of een haven nog liggeld moet betalen, maar gaat u er vooral vast liggen. Maar dan moet natuurlijk ook die omgevingsvergunning en dat passeren van die akte wel in orde zijn. Daar hebben we mensen meerdere malen op gewezen en helaas hebben ze tot op heden daar niet toe besloten, waarna we deze actie hebben moeten verrichten. Tot slot uw derde vraag, die erover gaat waarom we uw vragen nog niet beantwoord hebben. Uw vragen waren van 17 september. We hebben bij de ingebrekestelling juist eerst de mensen zelf willen beantwoorden. Dat betekent dat de vragen anders vandaag door het college gegaan zouden moeten hebben, want daarna komt de herfstvakantie in beeld, dus die komen net na de herfstvakantie. De heer VAN CREIJ: U geeft net zelf aan dat het nieuwe plaatsen zijn, in plaats van wat u hebt laten toetsen door Ernst & Young. Maar mijn eigenlijke vraag is: wat zijn de gevolgen? Want u zegt nu: de andere kopers hebben ook nog niet ingestemd met het hele gebeuren, dus het hele traject loopt spaak, of zie ik dat verkeerd? Wethouder SLIKKER: Feit is dat mensen een bod hebben gedaan en op basis daarvan een plek gegund hebben gekregen.

Om die plek daadwerkelijk te effectueren moet die akte ook passeren bij de notaris nadat die omgevingsvergunning van kracht is geworden. Als mensen dat niet doen, doen wij wat we nu doen, dan stellen we ze in gebreke in de hoop dat mensen doen wat ze aan de voorkant gezegd hebben, namelijk akkoord zijn met de voorwaarden voor levering, inclusief de overdrachtsbelasting. De VOORZITTER: Dank u wel. Ik ga over naar het vijfde setje van de fractie van de PvdD aangaande plak-/lokval op de Chopinstraat. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik zal me dan ook beperken tot de vragen over de insectenlokval 8

op de Chopinstraat. Ik heb twee vragen aan het college. Bent u bekend met deze illegale insectenval op de Chopinstraat? Binnen welke termijn kan verwacht worden dat de lantaarnpaal daar volledig wordt schoongemaakt? Bent u bekend met meer van dit soort incidenten? Welke structurele acties onderneemt u om herhaling te voorkomen en dit soort dieronvriendelijke en illegale acties actief tegen te gaan? Wethouder RALPH GEERS: Nee, wij waren er niet mee bekend, omdat die niet via de geëigende wegen als ons meldpunt openbare ruimte et cetera gemeld was. Bij de PvdD schijnbaar wel. De lantaarnpaal is vandaag gereinigd, maar we kunnen niet beoordelen of hier sprake is van bijvoorbeeld ecologisch onderzoek of niet. Dat hebben wij dus niet kunnen duiden en we hebben geen signalen dat dit op brede schaal gebeurt. Mevrouw SAMSHUIJZEN: De wethouder geeft aan: we weten niet of het om ecologisch onderzoek gaat. Als dat het geval is, wordt het dan niet bij de gemeente gemeld zodat u op de hoogte bent als het niet gewone vallen zijn zoals hier lijkt? Wethouder RALPH GEERS: Wat ik probeerde te zeggen is dat ik niet weet of het in het kader plaatsvindt van een onderzoek voor biologie of tellingen van hoeveel insecten daar zijn. Dat hoeft niet altijd georganiseerd te zijn, een melding van wat hier gebeurt.

Maar nogmaals, als een signaal bij het meldpunt openbare ruimte binnenkomt, lossen wij altijd die situaties op. Zo hebben we dat vandaag ook via uw signaal gedaan. De PLV. VOORZITTER: Dank u wel burgemeester. Eén set met vragen van de PvdD. De burgemeester is portefeuillehouder, dus vandaar dat ik even voorzit. Het gaat over een oproep van de groep Defend Den Bosch Defend Netherlands. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik kan de vragen allemaal voorlezen of een korte toelichting geven. Dat is denk ik wat korter. De vragen? De PLV. VOORZITTER: We proberen om kort te zijn, dus alleen de vragen alstublieft. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Dat is langer, maar oké.

Welke informatie heeft het college over die geplande extreemrechtse mars op 29 oktober? Welke signalen heeft u erover dat er met geweld gedreigd wordt, dat geweld gebruikt gaat worden door demonstranten? En indien die signalen er zijn, welke maatregelen neemt u om geweld te voorkomen? Welke andere wettelijke mogelijkheden heeft u om op te treden tegen groepen die geweld en intimidatie als strategie gebruiken? Op welke manier wordt samengewerkt met politie en andere instanties om deze mogelijkheden te benutten? Welke maatregelen zijn voorbereid om de veiligheid van inwoners, bezoekers, ondernemers en gebouwen tijdens deze extreemrechtse mars te waarborgen? Bent u het met ons eens dat de geplande mars het kiesrecht zal belemmeren? Welke maatregelen neemt u om ervoor te zorgen dat er op 29 oktober veilig en zonder dreiging of angst gestemd kan worden? Wordt erop toegezien dat alle stembureaus goed bereikbaar zijn en wijken en kwetsbare functies niet afgesneden worden in bereikbaarheid, zodat kiezers niet worden afgeschrikt of gehinderd bij het uitoefenen van hun stemrecht? En tot slot, op welke manier worden inwoners geïnformeerd over de voorzorgsmaatregelen rondom de mars? Wordt hierbij ook specifiek aandacht besteed aan kwetsbare groepen en ondernemers in de binnenstad? Portefeuillehouder MIKKERS: Dank u wel.

Uitgangspunt bij mijn handelen als burgemeester is het uitgangspunt dat bij de melding van een demonstratie het demonstratierecht geëerbiedigd moet worden. Het gaat mij dus niet aan onder welke boodschap een demonstratie plaatsvindt, maar puur een grondrecht. Specifiek over 29 oktober, we hebben een melding ontvangen, zoals conform de normale afspraken die we hebben, dat een demonstratie gepland staat op 29 oktober. We hebben ook gesprekken met de organisator aldaar over deze demonstratie en we hebben alreeds een eerste verkennend gesprek gehad en een tweede gesprek staat inmiddels gepland. Bij die gesprekken is ook een vertegenwoordiger van de politie aanwezig om te kijken hoe we de zaken zo goed mogelijk kunnen laten verlopen. Dat doen we bij alle demonstraties zo. De komende weken blijven we dus in gesprek met die organisator om afspraken te maken over hoe de invulling van de demonstratie vorm krijgt, en daarmee ook recht te doen aan het demonstratierecht. Aangezien er op die dag ook verkiezingen zijn, spelen die een rol bij de uitgangspunten zoals we die hanteren. Want de Kieswet is helder, het is niet toegestaan dat de verkiezingen beïnvloed worden of ontoegankelijk worden door 9

welke maatregel dan ook, ook niet door een demonstratie. Daar worden dus gepaste maatregelen op genomen, en dat betekent ook dat we in de afspraken rondom de demonstratie afspraken maken met de betreffende organisatie voor het nemen van maatregelen zodat de Kieswet zijn recht kan hebben. Natuurlijk ben ik bekend met de dynamiek waarbinnen deze landelijke demonstraties plaatsvinden, maar dat geldt voor meerdere demonstraties. Ook ik heb de beelden gezien uit Den Haag en ik kan me voorstellen dat mensen hiervan schrikken. Maar dat laat onverlet dat het recht op demonstreren een grondrecht is en dat ik dat te eerbiedigen heb. We blijven daarom samen met de politie de informatie monitoren en bereiden ons voor op de verschillende scenario's en handelen op basis van de beschikbare informatie zoals we dat altijd doen bij alle demonstraties. Op basis van die voorbereiding zullen we ook kijken wie we op welke manier moeten informeren om verder toegang te hebben tot de informatie die noodzakelijk is. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Even over de aard van de demonstratie en dat er nu een mars wordt aangekondigd. Er zijn natuurlijk stembureaus op allerlei verschillende plekken en mensen moeten ook van locaties naar een stembureau toe.

Hoe kijkt de burgemeester ertegen aan dat er een route is, doordat er verplaatst wordt, dat mensen dus kunnen worden afgesneden in hun weg en dat dat toch wel beperkend en beangstigend kan werken? Houdt u daar rekening mee qua locatie? De heer VAN SILFHOUT: BNNVARA schrijft over de oproep en daarin stelt de actiegroep, degene die dit organiseert: als we dit in heel het land doen en op verkiezingsdag, dan is er nauwelijks politie en ME beschikbaar en kunnen we onze stem beter laten horen door de absentie van politie en ME. Herkent de burgemeester zich erin dat er minder politie en ME beschikbaar zal zijn op die dag en wat denkt de burgemeester als dat de boodschap is van een protest, dat we vooral de politie willen ontlopen, wat dat doet voor het protest dat hier gaat plaatsvinden? Portefeuillehouder MIKKERS: Met de verplaatsing wordt rekening gehouden, dus mocht er een verplaatsing zijn en mochten dat de mogelijkheden zijn van een demonstratie dan hebben we daar mogelijkheden om dat op een geëigende manier te laten toestaan, zoals we dat normaal ook doen. En we zullen rekening houden met de ligging van de stembureaus bij de route die eventueel een mars zou moeten doorlopen. Met betrekking tot de uitspraak van de heer Van Silfhout, daar kan ik geen uitspraak over doen. Ik heb te maken met de omstandigheden dat ik het demonstratierecht heb te eerbiedigen.

Ik houd rekening met de omstandigheden zoals die in Nederland gelden en ook voor het recht op demonstreren en die mogelijkheid moet ik ook blijven hanteren. Zolang ik geen andere informatie heb dan dat, zal ik dat op die manier ook doen. De politie zal afspraken met mij maken met betrekking tot de capaciteit die daarvoor noodzakelijk is om de demonstratie op een ordentelijke manier te laten verlopen. De heer ELDERS: Ik vroeg me af, ook omdat op die dag nog veel vrijwilligers, ook veel mensen in deze zaal waarschijnlijk nog actief zullen zijn rondom de campagne, of er ook nog iets wordt gedaan richting de veiligheid van vrijwilligers van politieke partijen op die dag? Portefeuillehouder MIKKERS: Zoals ik ook eerder heb aangegeven richting uw partijen, is de veiligheid van mensen die politiek actief zijn voor mij een belangrijke zaak. Dat betekent ook dat we via de veilige publieke taak gaan rekening houden om dat op een goede manier te doen. Dat zal ook betekenen dat bij de randvoorwaarden van een demonstratie op welke manier dan ook, en wat de aard van de demonstratie ook is, we daar rekening mee houden. Maar ik ga niet de inhoudelijke discussie aan over de aard van deze demonstratie. De VOORZITTER: Dan ga ik naar het laatste setje van De Bossche Groenen over de Diezebrug.

De heer HOEBEN: Daarover hebben we dan ook de volgende vraag: bent u bereid om voor een brug, waarvoor nog geen gunning is geweest, waarover nog een aanbesteding loopt en waar een aannemer nog een jaar voorbereidingstijd voor nodig heeft om aan te beginnen, de bomen te laten staan totdat alles zeker is en geen onomkeerbare situatie te creëren? Wethouder CRASTE: Dank aan de heer Hoeben voor de vragen. De vraag is eigenlijk of het college bereid is om gezien de nieuwe planning of de aangepaste planning van de nieuwe Diezebrug om de bomen voorlopig te laten staan. Wat het college betreft volgen wij de afspraken die met uw raad zijn gemaakt over de realisatie van de Lage Diezebrug, en daarbij hoort dat we zorgvuldig 10

omgaan met het groen rondom de projectlocatie. De reden eigenlijk dat we tijdig die kapvergunning hebben aangevraagd, is om, wanneer het moment daar is, te kunnen werken buiten het broedseizoen van de vogel, en dat is langer dan ik eigenlijk dacht. November is daarvoor de meest geschikte maand binnen de oorspronkelijke planning. Als we later hadden aangevraagd, en er was ook eventueel bezwaar gemaakt, dan zit je dus midden in dat broedseizoen en dan had die vergunning mogelijk pas later kunnen worden verleend, waardoor de werkzaamheden pas een jaar later, in november 2026, konden plaatsvinden. Maar nu duurt dat aanbestedingsproces wat langer en de aannemer geeft ook aan dat hij wat meer tijd nodig heeft om klaar te staan. Dan is het inderdaad aannemelijk dat je erover gaat nadenken: kan voor het merendeel van die bomen die kap worden uitgesteld tot november 2026 en kan dat binnen die huidige kapvergunning? Ik zeg daarbij het merendeel, want er zijn een aantal uitzonderingen. Twee namelijk, Enexis heeft een viertal bomen nodig om ondergronds boringen te doen en we willen een aantal bomen verplanten en het is het beste om die nu in het najaar nog te verplanten omdat ze dan een grotere overlevingskans hebben. Maar ook dank aan de heer Hoeben om ons scherp te houden, want als het project al een langere doorlooptijd heeft, is het ook logisch dat het groen langer kan blijven staan.

Dus wat het college betreft, zo lang mogelijk binnen de mogelijkheden van de kapvergunning en rekening houdend met het broedseizoen. Wat dat concreet betekent voor het precieze aantal bomen zal ik u met uw goedvinden nog na laten toekomen in een wethoudersbrief. De VOORZITTER: Dank u wel. Ik constateer dat het vragenhalfuurtje binnen een halfuurtje is gegaan, dus dat is goed gedaan, ondanks een ordevoorstel. 2.

Vaststellen agenda van de raadsvergadering

De VOORZITTER: Bij de agendapunten 8 en 10, het verlengen van de selectieve woningtoewijzing en de Verordening Maatschappelijke Ondersteuning 2026 zijn respectievelijk een amendement en een motie ingediend. Het voorstel is om die als B-stukken te behandelen. De actuele moties 12 tot en met 15 zullen na overleg met de hoofdindieners geordend als B-stuk worden behandeld, waarbij mijn voorstel is om de zaak rondom het beheer openbare ruimte en de toiletmoties onder één noemer te behandelen. Dat betekent dat alle indieners van de moties het woord krijgen, daarna ruimte voor de portefeuillehouder om kort daarop te reageren met een stemadvies en daarna stemming. Dan voor de debatstukken zal ik u bij de behandeling van het Aanvalsplan Schulden even toelichten wat we daar precies met interrupties hebben afgesproken met de fractievoorzitters. En er is nog een motie ingediend over de toiletten, want het zijn er inmiddels vier. In het systeem staan er drie, omdat er één motie later is ingediend, maar mijn voorstel is wel om die te behandelen onder dat agendapunt, maar hij is wel later ingediend dus hij staat nog niet bij de stukken. Hij wordt nu aan de stukken toegevoegd. Met bovenstaande opmerkingen wordt de agenda vastgesteld. 3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergaderingen van de gemeenteraad van 9 en 10 september 2025

De notulen worden ongewijzigd vastgesteld. 4.

Ingekomen stukken en mededelingen

De lijst ingekomen stukken is conform voorgestelde afhandeling vastgesteld. De VOORZITTER: Met betrekking tot de ingekomen stukken en mededelingen is er een verzoek binnengekomen van de PVV om de ingekomen brief van 15 september jl. over de opvang van jonge statushouders in gebouw Wikveld in Empel te agenderen voor de commissie. Dat zullen we dan ook doen, of in ieder geval op het voorstel van de PVV, dus dat zal dan in de commissie behandeld worden. 5.

Installatie nieuwbenoemd raadslid

De VOORZITTER: Dan kom ik bij de installatie van een nieuwbenoemd raadslid. Het is bijna onvoorstelbaar, de heer Van der Krabben heeft ons verlaten na zoveel jaar en vanavond gaan we mevrouw Van de Leemput benoemen als raadslid. Daarvoor is een commissie Geloofsbrieven ingesteld en die bestond uit de leden Broekmeulen, Mees en mevrouw Doğan als voorzitter. Ik wil haar graag het woord geven want zij hebben het onderzoek naar de geloofsbrieven gedaan. 11

Mevrouw DOĞAN: De benoemingscommissie heeft de bescheiden zoals bedoeld in de Kieswet van het nieuw te benoemen raadslid bestudeerd en in orde bevonden. De commissie adviseert tot toelating van mevrouw Van de Leemput als lid van de gemeenteraad van 'sHertogenbosch. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan verzoek ik mevrouw Van de Leemput naar voren te komen en op de bekende plaats Vinkel te gaan staan. U hebt aangegeven de verklaring en belofte te willen afleggen. Ik zal de tekst voorlezen en daarna eindigt u met de woorden 'Dat verklaar en beloof ik!' 'Ik verklaar dat ik, om tot lid van de gemeenteraad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch naar eer en geweten zal vervullen.' Mevrouw VAN DE LEEMPUT: Dat verklaar en beloof ik! De VOORZITTER: Dan feliciteer ik u hartelijk met uw benoeming als gemeenteraadslid van 'sHertogenbosch. (Applaus) Schorsing STUKKEN WAAROVER GEEN DISCUSSIE MEER WORDT VERWACHT (A) 6.

Ontheffing woonplaatsvereiste wethouder

De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Los van de persoon zullen wij tegen dit voorstel stemmen, want we vinden het principieel onjuist dat de wethouder, zeker voor zo'n lange tijd, buiten de eigen gemeente woont, ook al heeft hij het voornemen om volgend jaar niet door te gaan. Op dit moment blijft het principe nog overeind staan, dus we stemmen tegen deze ontheffing op het woonplaatsvereiste. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Een beetje in dezelfde lijn, het gaat ons niet om het functioneren van deze wethouder. Die is volgens mij uitstekend, maar het is wat ons betreft een principieel punt. In de hoofdstad van Brabant moeten wij toch een wethouder uit ons midden kunnen aanwijzen die in het gemeentebestuur gaat zitten en we willen ook zeker geen precedentwerking. Vandaar dat wij ook tegen dit voorstel zullen stemmen. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Dit gaat niet over het functioneren van de wethouder. Er zijn weinig wethouders die binnen drie weken na het doen van een toezegging al resultaat boeken, dus wat dat betreft mag deze wethouder gewoon blijven. Maar twee jaar geleden waren wij al tegen dit voorstel om een ontheffing te verlenen. Toen waren wij in ons eentje. Vorige keer waren er al wat meer partijen, en we hopen nu eigenlijk dat de gehele raad tegen gaat stemmen, omdat een wethouder gewoon in Den Bosch moet wonen.

Mevrouw VAN DE LEEMPUT (stemverklaring): Ook wij hebben niks tegen de wethouder, zeker niet persoonlijk, maar wij willen tegenstemmen omdat wij ook vinden dat onze stad een bestuurder verdient die hier niet alleen werkt maar hier ook leeft, de stad voelt en de mensen kunnen kennen en weten wat er speelt. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij zullen wel voorstemmen, juist omdat de wethouder heeft aangegeven niet te verlengen. Dan lijkt het ons handig als de wethouder gewoon de termijn even af kan maken en voor iedereen zo werkbaar mogelijk, dus zullen wij wel voorstemmen. Het voorstel wordt door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), Bosch Belang (Van de Leemput), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben) en Volt (Van Silfhout) hebben tegengestemd. 7.

Herstelbesluit paraplubestemmingsplan Paleiskwartier evenementenplein 12

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 8.

Verlengen selectieve woningtoewijzing

De VOORZITTER: Er is een amendement ingediend door de PVV. Een korte toelichting en daarna een stemadvies van de portefeuillehouder en daarna stemming. Amendement 1, Blijven toepassen artikel 8 Wbmgp, van PVV De heer VAN HATTEM: Ik zou eigenlijk als korte toelichting gewoon willen zeggen: gehoord de beraadslaging in de commissie Omgeving, maar daar is natuurlijk niet iedereen hier bij geweest. Er zijn in onze fractie gewoon de nodige zorgen als de inkomenseis uit de selectieve woningtoewijzing wordt gehaald, dat bepaalde groepen weer voor onnodige druk zullen zorgen in de wijken, dat er misschien ook weer meer woningen naar statushouders zullen gaan, met name de grote woningen voor grote gezinnen in de Hambaken kunnen daar een factor in vormen. Dus wij hebben de noodzaak gezien om een amendement in te dienen om artikel 8 te behouden, die inkomenseis, om te voorkomen dat er weer nieuwe problemen zullen ontstaan in de wijken die onder deze zogenaamde Rotterdamwet zullen vallen. Vandaar dit amendement. Wethouder SLIKKER: We hebben er al een uitvoerige discussie in de commissie over gehad waarom we als college voorstellen wat we voorstellen, namelijk wel op criminele antecedenten en overlastantecedenten doen, maar juist niet op inkomen, omdat we die maatregelen niet proportioneel vinden.

Selectieve woningtoewijzing is aan de ene kant een sluitstuk van een gebiedsgerichte aanpak op het gebied van leefbaarheid en veiligheid en aan de andere kant als het gaat om inkomen is het uitsluiten van mensen enkel op grond van dat ze een laag inkomen hebben volgens alle partijen niet langer wenselijk, dus wij ontraden dit amendement. Amendement 1, Blijven toepassen artikel 8 Wbmgp, van PVV, wordt door de gemeenteraad verworpen. Het lid van de fractie van PVV (Van Hattem) heeft voorgestemd. Raadsvoorstel Verlenging selectieve woningtoewijzing De heer ROOVERS (stemverklaring): Zoals ik in de commissie heb aangegeven vinden wij het goed dat artikel 8 eruit is, maar ook van de toepassing van artikel 10 is mijn partij geen voorstander. Wij vinden de kaders te breed, mensen vallen te snel onder de categorieën die in deze wet genoemd zijn en wij vinden het een extra straf voor mensen met een laag inkomen, dat dat de enige mensen zijn die onder deze wet vallen, en daarom zullen wij tegen dit voorstel stemmen. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Met het verwerpen van het amendement hebben wij grote moeite met het verwijderen van artikel 8. Desalniettemin zijn wij wel voor verlenging van selectieve woningtoewijzing an sich, dus we zullen voor het voorstel stemmen, maar wel met de opmerking dat die inkomenseis erin had moeten blijven staan.

Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij zullen tegenstemmen en sluiten ons aan bij de stemverklaring van de SP. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Wij zullen tegenstemmen met de toevoeging op de stemverklaring van de SP dat ook nergens is bewezen dat de Rotterdamwet werkt. Geen enkel bewijs dat de toepassing van deze wet daadwerkelijk de wijken verbetert, dus daarom zijn wij tegen. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Wij voelen ons dan toch genoodzaakt onze stem uit te leggen. Wij zullen voor het voorstel stemmen omdat je gewoon een tool wil hebben om een selectie te kunnen maken. Ik denk dat je daarom niet om zo'n maatregel heen gaat en ik vertrouw de wethouder en de ambtelijke organisatie dat ze daar netjes mee omgaan. Het voorstel wordt door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van SP (Roovers, Visscher), PvdD (Samshuijzen) en Volt (Van Silfhout) hebben tegengestemd.

13

STUKKEN WAAROVER GEEN DISCUSSIE MEER WORDT VERWACHT (A) 9.

Voorbereidingskosten herinrichting Tolbrugstraat

De heer VAN HATTEM (stemverklaring): De PVV-fractie zal tegen dit voorstel stemmen vanwege het onderdeel van het autoluw maken van de Tolbrugstraat, wat we onnodig vinden, en te veel pesten van de automobilist. We gaan dus niet in dit voorstel mee, hoewel we snappen dat de herinrichting op zichzelf nodig is, maar niet op deze manier. De heer HOEBEN (stemverklaring): Wij zullen voor dit voorstel stemmen. We hebben hier duidelijke kaders afgesproken en richting aan gegeven. Wij stonden er wel van te kijken dat tijdens de commissiebehandeling er erg veel en met name vanuit de coalitiepartijen mist en andere opmerkingen gegooid werden over… De VOORZITTER: Een stemverklaring gaat over uw eigen standpunt. De heer HOEBEN (stemverklaring): Ons standpunt is dat we ervan staan te kijken dat we over een tunnelbak die er ligt niet moeilijk doen, dat we die zelfstandig opruimen op onze kosten, maar wel dus die voortgang zo ter discussie stellen. Wij zullen dus voor het voorstel stemmen. Het voorstel wordt door de gemeenteraad aangenomen. Het lid van de fractie van PVV (Van Hattem) heeft tegengestemd. LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 10.

Verordening Maatschappelijke Ondersteuning 2026 De VOORZITTER: Er is een motie ingediend door de heer Van Hattem. Een korte toelichting.

Motie 1, Niet tekenen bij het kruisje bij aanpassing Verordening WMO, van PVV De heer VAN HATTEM: Wij hebben hier een uitgebreide discussie over gehad in de commissie Sociaal, maar ik vind het nog altijd een onbevredigende uitkomst dat het college eigenlijk al de aanbesteding rond de huishoudelijke hulp helemaal in de steigers heeft gezet, daar al een besluit heeft genomen en nu eigenlijk zegt: we moeten nu nog even de verordening aan laten passen door de raad. Eigenlijk moet de volgorde gewoon andersom zijn. Een verordening is een kaderstellend stuk vanuit de raad. De raad moet eerst aan zet kunnen zijn om de kaders te bepalen, en dan kan het college de lijnen uitzetten richting een aanbesteding en de inkoop van huishoudelijke hulp. En nu gebeurt het precies andersom en daar heb ik zeer grote moeite mee, ook omdat dit nogal grote gevolgen heeft omdat mensen van één keer in de week naar één keer in de twee weken hulp gaan. Dus daarom ook een motie om voortaan eerst de raad aan zet te laten zijn. Ik heb begrepen dat het in het presidium ook een discussie is geweest over de omgang met zulk soort raadsvoorstellen, om de raad toch tijdig in stelling te brengen. We vinden het in ieder geval zeer onbevredigend dat op dit moment deze beslissing wordt genomen over het beperken van huishoudelijke hulp, zonder dat wij als raad eerst over deze verordening hebben kunnen spreken.

Wethouder SLIKKER: Wij hebben u vorig jaar geïnformeerd over de proeftuinen rondom de huishoudelijke hulp. In februari van dit jaar heb ik brieven over de resultaten daarvan en de implicaties voor de aanbesteding die onder de bevoegdheid van het college vallen, u heeft gelijk, de WMO-verordening valt uiteraard onder u, maar daarom hebben we het ook in die ordentelijke stappen gedaan. Zonder dat wij de aanbesteding hebben doorlopen kunnen wij u ook geen WMOverordening voorleggen, dus dat is een beetje een kip-ei, maar naar eer en geweten hebben wij het in volle openheid met u gedaan, daar een aantal keren hierover gedebatteerd, artikel 71-vragen over beantwoord en we leggen u dus daarom hier deze WMO-verordening voor, dus we ontraden deze motie. Motie 1, Niet tekenen bij het kruisje bij aanpassing Verordening WMO, van PVV, wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), Leefbaar 'sHertogenbosch (Kagie, Mees), VOOR Den Bosch (Gersjes), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en lid Van der Leest van het CDA hebben voorgestemd.

14

De heer VAN DER LEEST: Ik bedoelde andersom. De VOORZITTER: Het staat in de notulen. Voorstel Verordening Maatschappelijke Ondersteuning 2026 De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Met het verwerpen van deze motie heb ik toch moeite met hoe de verordening nu ook wordt ingestoken. We steunen de fraudeaanpak uit de verordening, maar omdat we eigenlijk vinden dat onze positie als raad te veel wordt uitgekleed op het punt van het één keer in de week naar één keer in de twee weken huishoudelijke hulp, gaan wij deze verordening op dit moment niet steunen, dus we stemmen tegen dit raadsvoorstel. Het voorstel wordt door de gemeenteraad aangenomen. Het lid van de fractie van PVV (Van Hattem) heeft tegengestemd. DEBATSTUKKEN (C) 11.

Aanvalsplan 's-Hertogenbosch Schuldenvrij 2026 en verder

De VOORZITTER: In een gesprek met alle fractievoorzitters hebben wij het volgende afgesproken en daarna ook in het presidium, naar aanleiding van het verzoek van uw fractievoorzitters om bij debatstukken het aantal interrupties te beperken voor uw deelname. Dat betekent bij het hele agendapunt hebt u per fractie tien interrupties in de eerste termijn van maximaal dertig seconden. Gaat u over de dertig seconden heen dan is het een tweede interruptie. Het betekent dat u tien interrupties heeft die u kunt inzetten binnen de eerste termijn op alle moties en alle toelichtingen die geweest zijn. De griffier heeft er dus een extra klus bij gekregen. Ik denk dat dat ook in zijn functieomschrijving terug gaat komen en ook in zijn functiewaardering, maar dat laat ik over aan de Werkgeverscommissie, omdat hij dit allemaal bij moet gaan houden. Hij heeft inmiddels twee klokken bij zich staan om dit allemaal bij te houden. Daarna is er mogelijkheid voor de beantwoording van het college. Dat betekent dat u daar in de fractie vijf interrupties hebt van ook weer maximaal dertig seconden. Gaat u eroverheen, dan is het gewoon een extra interruptie en daarmee verspeelt u dus uw rechten. We helpen er wel bij, maar wel op verzoek op een directieve manier. Dan ga ik over tot behandeling van het voorstel. Er is één amendement en er zijn zes moties ingediend.

De heer VAN HATTEM: We hebben het hier in de commissie ook al uitgebreid over gehad en ik wil dan ook voornamelijk stilstaan bij het punt waar ik zelf het amendement over heb ingediend, behalve dan nog even aan te stippen dat ik het nog altijd zeer ongelukkig vind dat eerst het onderzoek van de Rekenkamer niet kan worden meegenomen voordat we dit stuk behandelen. Het zou eigenlijk veel zuiverder zijn geweest als we ook gewoon over het onderzoek van de Rekenkamer hadden kunnen spreken en dit uitgebreid kunnen betrekken bij de behandeling van dit stuk, want de Rekenkamer heeft toch wel enkele zeer scherpe conclusies en terechte kritiekpunten waarschijnlijk ook wel op het beleid rondom armoede- en schuldenaanpak in onze gemeente 's-Hertogenbosch. Maar we hebben van de wethouder toegezegd gekregen dat in ieder geval wat wij daar in december nog over in gaan brengen nog volledig meegenomen gaat worden en ik hoor graag ook in deze raadsvergadering die toezegging uit de commissie door de wethouder nog bevestigd worden. Dan kom ik bij het amendement dat wij hebben ingediend. Want de schuldenaanpak op zichzelf vinden wij nuttig en noodzakelijk. Daar staan we grosso modo achter, op één punt echter niet en dat is op bladzijde 28 in het hoofdstuk ꞌZo gaan we het doen en wat gaan we extra doenꞌ.

Daar staat dan: we ontzorgen statushouders om ervoor te zorgen dat zij met een schone lei kunnen beginnen. Wat de PVV betreft gaan wij statushouders helemaal niet ontzorgen. Als mensen hier in Nederland komen dan moeten ze zorgen dat ze hun eigen broek op kunnen houden en we gaan hier geen hangmat aanbieden. Mevrouw MULLER: Ik vraag me af, er staat dat we statushouders niet willen ontzorgen, waarom heeft u tegengestemd bij de motie Werken vanaf dag 1? De heer VAN HATTEM: Nu moet ik wel heel even in mijn geheugen graven wat er precies in die motie stond, maar de strekking was volgens mij dat daar ook weer allerlei dingen bij de gemeente werden opgetuigd om voor statushouders ten opzichte van andere inwoners van onze gemeente toch weer wat extra te gaan doen vanuit de gemeente dan je doet ten opzichte van 15

andere personen in onze gemeente die geen baan hebben of een achterstand hebben op de arbeidsmarkt. Als statushouders in die posities weer worden voorgetrokken dan vinden wij dat ook problematisch. Het is een stuk eigen verantwoordelijkheid om zelf te zorgen voor werk en inkomen als je hiernaartoe komt en dat moet niet allemaal door de gemeente gepamperd worden. Mevrouw MULLER: De informatie die we net hoorden is onjuist, er wordt niet voorgetrokken. Vrijwel elke statushouder heeft direct met schulden te maken omdat de vaste lasten eerder starten dan er inkomen binnenkomt. Waarom zouden we hen dan bewust met schulden laten starten? De heer VAN HATTEM: Het is eigenlijk al te gek voor woorden dat we hier in dit land gratis woningen aanbieden aan statushouders, uitkeringen, noem maar op. En dan moeten we ook nog eens keer die schulden op ons gaan nemen. Het is gewoon te gek voor woorden dat D66 daar ook nog in meegaat om de statushouder daarmee ook nog te gaan ontzorgen. We moeten onze eigen inwoners gaan ontzorgen. Er zijn genoeg Bosschenaren die met schulden zitten, met problemen. En op deze manier de statushouders gaan voortrekken is voor ons gewoon tien stappen te ver. Mevrouw MULLER: D66 wil graag mensen laten werken vanaf dag 1. De bedoeling van dit plan is juist schulden voorkomen.

Hoe voorkomt de indiener dat statushouders in de eerste weken direct in de schulden schieten als wij hen niet ontzorgen? De heer VAN HATTEM: Als ze willen werken vanaf dag 1 dan gaan ze maar vanaf dag 1 een baan zoeken en aan het werk in plaats van de hand ophouden. Er zijn genoeg vacatures in dit land, er is overal personeel tekort. Dus om nu te gaan zeggen: we moeten die statushouders maar weer met een aai over de bol en met een zak geld gaan helpen, no way. Daar gaan we als PVV niet aan meewerken. En als D66 dat wel wil, dan is het duidelijk dat D66 weer kiest voor de statushouders, om vreemdelingen te helpen in plaats van onze eigen Bossche inwoners. De heer VAN SILFHOUT: Om het niet helemaal alleen over statushouders te hebben, maar meer in algemene zin, hoe kijkt de PVV ernaar dat je mensen met schulden in kaart hebt en ze niet helpt? De heer VAN HATTEM: In algemene zin heb ik gezegd dat dit raadsvoorstel, die schuldenaanpak, een prima plan is, want mensen met schulden in beeld hebben en helpen is een goede zaak. Alleen om een bevoorrechte positie te gaan inzetten voor statushouders vind ik gewoon te ver gaan. De heer VAN SILFHOUT: Ik wil dan toch even wijzen bij de heer Van Hattem op het verschil tussen gelijke kansen en gelijkheid. Als we iedereen gelijkheid bieden dan heeft niet iedereen niet dezelfde gelijke kansen.

Sommige mensen hebben een extra steuntje nodig om gelijke kansen te krijgen. Kan de heer Van Hattem zeggen dat hij sommige mensen niet een extra steuntje gunt om tot gelijke kansen te komen? De heer VAN HATTEM: Ik gun statushouders geen extra steuntje, want dat hebben ze ook helemaal niet nodig. Wie hier in dit land komt, kan gewoon aan het werk gaan en zorgen voor eigen inkomsten. Wat dat betreft, als we zeggen gelijke kansen dan moet ook niet in dit raadsvoorstel worden opgeschreven dat wat we extra gaan doen, we gaan iets extra's doen voor statushouders. We gaan ze extra ontzorgen. Dat moeten we dan niet doen. We moeten gewoon zeggen: allemaal gelijke monniken, gelijke kappen, maar nu wordt extra ingezet op statushouders en daar moeten we niet aan meewerken. Zo simpel is het. De heer VAN SILFHOUT: Ik wil er niet in mee dat we de hele tijd de statushouders als losse groep hier gaan zien. Het gaat er gewoon om dat als we dit gaan doen, het amendement, dan gaan we straks aan de achterkant meer kosten maken, omdat we aan de voorkant willen laten zien hoe stoer we wel niet zijn. Is dat het beleid dat de PVV voorstaat? De heer VAN HATTEM: Als Volt nu zegt: we moeten statushouders niet als losse groep zien, dit raadsvoorstel, dit actieplan zegt juist: we gaan voor statushouders wat extra's doen. Dus er wordt juist ingezet op statushouders als losse groep.