Notulen raadsvergadering 2024-09-10

VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN 's-HERTOGENBOSCH OP 10 SEPTEMBER 2024 AANVANG 19.00 UUR

Voorzitter:

drs. J.M.L.N. Mikkers

Griffier:

drs. W.G. Amesz

Leden aanwezig:

drs. E.M.M.P. Altenburg-Collin, J. Broekmeulen, O. Çifçi, mw. M. Craste bc, J.J.E.L. van Creij, F.G.F. van Genugten, J.J.M. Gersjes, F.J. van Haren, A.W.J.A. van Hattem LLB, mw. A. Hernández, W.B.G. Hoeben, J.A.B. Huibers, mw. mr. drs. N.M.C Huijbrechts RO CIA, mr. F. Kabbouti, drs. P.E. Kagie, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, drs. R.M.J. van den Kerkhof, mw. M.A.J.T. Korver-van Weegberg, J. Kouwenberg, P.M. van der Krabben, mw. mr. drs. R. Lipman, H.J.M. Mees, mw. ir. V.P.T. Muller-Laumans, mw. drs. E.W.M. van Opdorp, M.C.J.M. Ploegmakers, M.G.H. van Rens, B.F.C. Roovers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, mw. E. Samshuijzen, A.C. van Silfhout, mw. N.R. Verreijt, K.M. Vossen, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen

Tevens aanwezig de wethouders:

Afwezig:

ing. R.A.P. Geers, R.J.J. Geers, M.J.J. van der Geld MSc, P. Slikker, mw. mr. M.A.B. van der Sloot en H.M.M. Vermin B. El Amraoui, mw. mr. Y. Doğan, mw. W. de Groot MSc, mw. drs. J. Hendrickx, drs. ing. G.M.M. Verbruggen, mw. C.K.J. Visscher

1.

Vragenhalfuurtje

2.

Vaststellen agenda van de raadsvergadering

3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 2 en 3 juli 2024

4.

Ingekomen stukken en mededelingen

HAMERSTUKKKEN (A) 5.

Ontwikkelplan Innovatie Kwartier Den Bosch (IKDB)

6.

Herstelbesluit bestemmingsplan Brabantbad

7.

Ontwikkeling zonneveld Oude Baan-Oost, Rosmalen

LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 8.

Verkeersmaatregelen korte termijn De Groote Wielen naar planstudiefase

9.

Wensen en bedenkingen OV-concessies

10.

Wijziging legesverordening 2024

DEBATSTUKKEN C) 11.

Wensen en bedenkingen Op weg naar Toeristische Visie ’s-Hertogenbosch

12.

Wensen en bedenkingen Economische Visie 's-Hertogenbosch 2035

1

13.

Instellen Reserve Opvang Vluchtelingen en Ontheemden

De VOORZITTER: Dames en heren, allemaal van harte welkom bij deze raadsvergadering. Ik hoop dat u na de zomervakantie allemaal genoeg bent uitgerust om het politieke seizoen weer te beginnen. Voordat wij de vergadering echt ingaan verzoek ik om een moment van stilte. Stilte. De VOORZITTER: Dank u wel. Eerst de huishoudelijke mededelingen. We hebben een aantal berichten van verhindering, namelijk van mevrouw Hendrickx, de heer Verbruggen, de heer El Amraoui, mevrouw Visscher en mevrouw Doğan. Ik denk dat ik namens de gemeenteraad van 'sHertogenbosch Rachna mag feliciteren met de geboorte van Jan-Willem en ik heb begrepen dat er straks een bepaalde kleur muisje is. Dus gefeliciteerd, mooi weer een Bosschenaar erbij die in Empel gaat wonen. Dat is positief. Ik heb begrepen dat het jouw achterbuurjongen wordt Joris, en als je de boze buurman wilt worden dan merken we het vanzelf. Ook de mensen op de publieke tribune van harte welkom. Zeker ook kijkend naar de naar de loop van de commissievergaderingen die er zijn geweest, hebben we een volle agenda en ik probeer u daar zo goed mogelijk doorheen te leiden, zodat u ook een beetje begrijpt wat er allemaal staat te gebeuren. We gaan vandaag ook afscheid nemen van de heer Van Rosmalen. Dat doen we op zijn verzoek aan het einde van de vergadering en ik ga ervan uit dat dit voor 00.00 uur is. Ja, dat hopen we allemaal.

Ik heb mevrouw Hernández net toestemming gegeven om niet via de interruptiemicrofoon te spreken, gezien wat lichamelijke situaties interrumpeert zij vanaf haar stoel. 1.

Vragenhalfuurtje

De VOORZITTER: Dames en heren, er zijn twee vragen binnengekomen voor het vragenhalfuurtje. Allereerst een vraag van heer Van Creij namens gewoon ge-DREVEN over de toekomst van het Gildeplein en daarna vragen over fietsers bij de Zuid-Willemsvaart van de fracties van De Bossche Groenen, PvdD, Leefbaar 's-Hertogenbosch, VOOR Den Bosch en gewoon geDREVEN. Het vragenhalfuurtje betekent dat u een vraag mag stellen, dan de beantwoording van de portefeuillehouder, daarna eventueel verduidelijkende vragen van uw raad en dan sluiten we het gesprek af. Mijnheer Van Creij, aan u het woord. De heer VAN CREIJ: Ja dank voorzitter. Op 8 september jl. was het KOM-festival in Rosmalen en daar werden wij eigenlijk overvallen door de mededeling van iemand die betrokken is bij het kermisgebeuren dat het Gildeplein tot 2025 in beeld is als kermisplein, maar dat het Gildeplein, in elk geval een gedeelte daarvan, na 2026 wordt bebouwd en dat er mogelijk problemen zijn voor het kermisgebeuren. Ik hoop dat dit niet waar is, dan kunnen de vragen 2, 3, 4 en 5 vervallen. Ik krijg graag een toelichting van de wethouder op hoe of wat met de toekomst. Wethouder SLIKKER: Goed om te zien dat collega Van Creij nog altijd zo diep in de Rosmalense samenleving zit dat hij bij het KOM-festival over de toekomst van het Gildeplein heeft gesproken. Ik zal u geruststellen, er ligt geen concreet plan.

Er ligt wel een informatieve aanvraag van een ontwikkelaar en een corporatie om helemaal aan de zuidwestzijde, tegen het spoor aan, veertig levensloopbestendige sociale huurwoningen te maken waarbij overigens de rest van het plein in stand blijft. Zoals we werken: er worden veel informatieve aanvragen gedaan, wij nodigen ontwikkelaars en corporaties uiteraard uit om goede ideeën voor woningbouw bij ons in te dienen en die toetsen wij op haalbaarheid en op andere belangen. Die toetsing heeft hier nog niet plaatsgevonden en daarom kent u het plan ook nog niet, omdat er simpelweg nog geen plan is. Dat moet hier nog gebeuren en dan kijken we uiteraard ook naar de zaken die u specifiek noemt. Het is namelijk een belangrijk evenemententerrein van Rosmalen, daar vindt de kermis, maar ook de driedaagse plaats en het heeft een overloopfunctie voor het parkeren. We verwachten ergens in het najaar van 2024 die haalbaarheidstoets te hebben gedaan en dan gaan we uiteraard het gesprek aan met de corporatie en de ontwikkelaar over of we überhaupt iets in het plan zien en als dat al zo is dan zou het zijn omdat het en-en is, omdat we woningbouw en de evenementen- en de parkeerfunctie kunnen combineren of niet en als dat zo zou zijn dan is er uiteraard een participatietraject in het reguliere proces waarin ook uw gemeenteraad in stelling komt. Tot zover.

De heer VAN CREIJ: Een korte aanvullende vraag. Kijkt u met een positieve grondhouding naar zo'n informatieve aanvraag of 'het kan niet'? Gewoon om te weten hoe u in de materie zit. 2

Wethouder SLIKKER: Wij nodigen partijen van harte uit om goede ideeën voor betaalbare woningbouw in deze stad in te dienen en we kijken altijd met een positieve grondhouding, maar we kijken met een even positieve grondhouding naar alle andere belangen die in zo'n gebied spelen en die noemt u terecht, dat zijn de evenementen voor de kern Rosmalen en ook het parkeren. De VOORZITTER: Dank u wel. Daar gaan we over naar de vragen over de fietsen bij de ZuidWillemsvaart. De eerste indiener is mevrouw Van Opdorp en ik geef haar graag het woord. Mevrouw VAN OPDORP: Dank u wel voorzitter. Ook namens PvdD, Leefbaar 'sHertogenbosch, VOOR Den Bosch en gewoon ge-DREVEN. De Zuid-Willemsvaart en de herinrichting. Soms werkt een plan in werkelijkheid gewoon niet helemaal en dat is naar ons idee hier het geval. Het idee is dat fietsers een remmende maatregel zijn en dus remmend werken, maar wij zijn bang dat fietsers in dit geval plettend werken en dat het dus ook een plettende maatregel wordt. Wat is het geval? Er is één rijvlak waar bussen, auto's, fietsers, bromfietsers en fatbikes door elkaar rijden, er is geen lijn op de weg, niemand weet waar hij aan toe is, het is onveilig en mensen gaan via de stoep rijden. Daarom hebben we een aantal vragen aan de wethouder om te kijken of de werkelijkheid ook mag meedoen.

Vijf vragen: Heeft de wethouder kennisgenomen van de onveilige situaties voor met name fietsers op de beelden van Dtv? Deelt de wethouder onze mening dat het filmpje ook echt laat zien dat fietsers in de knel komen en worden weggedrukt? Is de wethouder van plan om hier alsnog actie op te ondernemen en dus niet dat we gaan wachten en wennen, maar dat we nu al kijken naar de risico's? Is het college bereid om verantwoordelijkheid te nemen als er de komende negen maanden en daarna toch ongelukken gebeuren? Hoeveel incidenten vindt de wethouder aanvaardbaar? Niet alleen gedurende de uitvoeringsfase, maar ook in de daaropvolgende gewenningsperiode. Wat is hier in Den Bosch nou eigenlijk de norm, hoeveel ongelukken vinden we normaal? Dat was het. Wethouder ROY GEERS: Dank aan de gemeenteraad voor deze vragen want die stellen mij in staat om namens het college nogmaals de doelstellingen op verkeersveiligheid toe te lichten en te benadrukken hoe wij daartegen aankijken. Het zal u niet verbazen dat wij net als uw raad verkeersveiligheid hoog in het vaandel hebben en we daar grote waarde aan hechten. Daar zijn wij dagelijks mee bezig, we zijn dagelijks gemeentebreed bezig met gedragscampagnes, infrastructurele maatregelen, handhaving en innovaties, juist om ervoor te zorgen dat de verkeersveiligheid zo optimaal mogelijk is en zo ook bij de Kanaalboulevard.

Dat was voorheen een heel groot plakkaat asfalt waar alle vormen van verkeer door elkaar gingen en waar het enorm druk was. We hebben een ontwerp gemaakt met een breed participatietraject, met een grote belangenafweging en met de expertise van deskundigen die alles weten over herinrichting van infrastructuur en verkeersveiligheid. Drie zaken zijn relevant voor dit ontwerp, namelijk de knik voor de zusterflat, nog niet gerealiseerd, het verblijfsgebied voor het Gasthuiskwartier vanuit het 'shared space'-principe en de rotonde bij het Kardinaal van Rossumplein, en die is ook nog niet gerealiseerd. Dat is ook wel belangrijk want het totale traject moet daarin wel worden beoordeeld. Dat neemt niet weg dat we op dit moment niets doen, want we kijken nadrukkelijk naar de opgeleverde gebieden, hoe die worden gebruikt, hoe we daarnaar kunnen kijken en hoe we dat waar nodig kunnen verbeteren want die maatregelen in het totaalpakket zorgen voor dat remmende effect op de verkeerssnelheid, voor alertheid bij alle verkeersdeelnemers en die alertheid zorgt weer voor oplettendheid voor jezelf en voor een ander, precies dat is nodig om de verkeersveiligheid te kunnen verbeteren. Uiteraard ben ik ook zelf een aantal keer ter plaatse geweest om te kijken wat daar gebeurt en hoe men daar van deze weg gebruikmaakt.

Ik ben geen verkeersdeskundige, dat laat ik graag aan anderen over, maar ik zie in het huidige gebruik wel een bevestiging van de experts die daar ook zijn geweest en die daarop hebben geadviseerd. Zij hebben gezegd dat juist die alertheid ervoor zorgt dat er een betere verkeersveiligheid is en dat iedereen meer alert is, maar, let wel, 100% veiligheid bestaat niet. Dat krijgen wij nooit voor elkaar, dat kan niemand garanderen en dat kan ook niemand regelen. 100% veiligheid is wel een breed gekoesterde wens, maar tegelijkertijd ook een utopisch doel. Dat geldt ook voor de slogan 'Brabant gaat voor NUL', dat is een hele mooie slogan, maar tegelijkertijd weten we dat 90% van de ongevallen door gedrag wordt veroorzaakt en daarom kunnen we de verkeersveiligheid niet alleen met infrastructurele maatregelen garanderen, maar we kunnen de verkeersveiligheid wel 3

optimaliseren. Juist het ontwerp dat er ligt, zorgt voor optimalisatie van verkeersveiligheid. Tot slot voorzitter. Dit betoog betekent niet dat we de komende maanden niets gaan doen, absoluut niet. We houden het gebruik van de weg in de gaten en waar nodig nemen we maatregelen. Dat is de verantwoordelijkheid die wij nemen, dat is een verantwoordelijkheid die bij ons als gemeente hoort en dat is ook hoe we altijd zullen handelen. Zo heeft iedereen een verantwoordelijkheid in verkeersveiligheid, wees alert en let op want samen kunnen we ervoor zorgen dat de kans op ongelukken op die manier het kleinst is. De heer VAN DER KRABBEN: Ik heb eigenlijk een vraag aan mevrouw Van Opdorp, via u, ik ga ervan uit dat dit mag. Vraag 4 luidt: is het college bereid verantwoordelijkheid te nemen als er de komende negen maanden daar ongelukken gebeuren? Ik wil aan mevrouw Van Opdorp vragen: bent u bereid uw verantwoordelijkheid te nemen als u alle besluiten die u vanavond na de komende negen maanden neemt, als daar ongelukken gebeuren, dat u zegt 'ik ben daar verantwoordelijk voor'? Ik vind het gênant dat… De VOORZITTER: Mijnheer Van der Krabben, dit is buiten de orde. Het vragenhalfuurtje is voor vragen aan de portefeuillehouder en we gaan geen debat aan. Volgens mij hebben we dat over het vragenhalfuurtje afgesproken. Mijnheer Van Hattem. De heer VAN HATTEM: Ja dank voorzitter.

Ik hoorde de wethouder in de beantwoording veel zeggen, onder andere over het utopische beeld van nul verkeersdoden et cetera, maar dat is eigenlijk een beetje om de vraagstelling heen draaien want pas aan het einde zei hij 'we gaan de komende tijd waar nodig maatregelen nemen'. Volgens mij zijn deze vragen juist gericht op waar nu al waar nodig misschien maatregelen nodig zijn en ik wil toch graag van de wethouder horen welke eventuele extra maatregelen hij voor ogen heeft om de verkeersveiligheid op dit stuk te kunnen verbeteren. Mevrouw VAN OPDORP: Ik heb nog een vraag aan de wethouder. Het is nu één verkeersvlak en er komt straks nog een wegvlak. Dan wordt het waarschijnlijk alleen maar drukker, dan wordt het nog ingewikkelder en daarmee wellicht onveiliger. Bent u van plan om wel een tussentijdse toetsing te doen? Anders zijn we genoodzaakt om alsnog terug te gaan naar de commissie. Wethouder ROY GEERS: Zoals we nu naar het gebruik van het wegvak kijken, zien we dat daar via het 'shared space'-principe goed wordt samengewerkt, men alert is en er ook voor zorgt dat de persoon zelf niet in een ongeluk terechtkomt, maar dat dit een gezamenlijke verantwoordelijkheid is en dat anderen dus ook oplettend zijn. We zien daarmee dat de huidige situatie een betere situatie is dan de vorige.

We moeten het totale pakket uiteindelijk beoordelen en als er in de tussentijd maatregelen nodig zijn dan zullen we daar nadrukkelijk naar kijken. Wij zien die op dit moment nog niet 2.

Vaststelling agenda van de raadsvergadering

De VOORZITTER: Dan ga ik over naar het vaststellen van de raadsagenda. Ik wil u in kennis stellen van het feit dat er voorafgaand aan de raadsvergadering een petitie over het zonneveld Oude Baan-Oost aan mij en wethouder Van der Geld is aangeboden en die zit inmiddels in het systeem. Ik heb gezien dat er een ordevoorstel is binnengekomen van de heer Van Creij namens gewoon geDREVEN over datzelfde onderwerp, dus ik geef u graag even het woord. De heer VAN CREIJ: Ja dank u voorzitter. Inmiddels doet de PvdD mee met het ordevoorstel. Na het bekendmaken van de stukken over het zonneveld Oude Baan-Oost hebben wij én de inwoners kennis kunnen nemen van de verslaggeving van het hele participatietraject en wij als gemeenteraad moeten toch kunnen beslissen op basis van juiste feiten en een juist participatietraject. Als je ziet hoeveel brieven er de afgelopen week na het bekendmaken van het verslag van de participatie nog zijn binnengekomen, denken wij dat we even een pas op de plaats moeten maken. De participatie heeft geen recht gedaan aan wat de inwoners hebben ingebracht, daarom even een pas op de plaats om een en ander verder uit te zoeken en nu niet onder tijdsdruk een wellicht onjuist besluit nemen. De heer HUIBERS: Een vraag aan de heer Van Creij. In een andere motie lezen wij dat men zich heeft gehouden aan de participatieafspraken die wij als raad hebben afgesproken.

Ik ben daarom heel erg zoekende naar wat wordt bedoeld met 'er is geen juiste participatie doorlopen'. De VOORZITTER: Ik vraag me af of dit een verduidelijkende vraag is, probeer hem verduidelijkend te beantwoorden. 4

De heer VAN CREIJ: Ik vind dit een hele terechte vraag. Er is één inloopavond en een inspraakavond geweest en de verslagen daarvan zitten bij de stukken, maar de bewoners die inbreng hebben gehad, hebben geen kennis kunnen nemen van wat er met hun inbreng is gedaan, dat hebben ze nu pas kunnen doen. Hetzelfde wij als gemeenteraad zijnde… De bewoners zijn wakker geworden nadat het verslag bekend is gemaakt: dit hebben wij niet ingebracht. Een lang verhaal kort, de Merwede Groep heeft een verzoek gedaan voor de zonnevelden, Merwede heeft de inspraakavond georganiseerd en Merwede heeft het verslag gemaakt. Dat is een slager die zijn eigen vlees keurt. Ik gun het de ondernemer natuurlijk van harte dat hij probeert geld te verdienen, maar de wijze waarop… Ik zei al dat het verslag nooit is teruggekoppeld naar de bewoners en dit is nu de enige mogelijkheid dat de bewoners inspraak hebben. De VOORZITTER: Dan gaan we over tot stemming. Behoefte aan een stemverklaring van iemand, niet? Dan breng ik het ordevoorstel in stemming. Het ordevoorstel is: bent u voor het afvoeren van de agenda? Dat is het voorstel van de heer Van Creij. Als u daar voor bent dan stemt u voor en als u daar tegen bent en het op de agenda moet blijven dan stemt u tegen. Ik open de stemming. Het ordevoorstel is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Hoeben, mw.

Van Opdorp), SP (Roovers), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández), gewoon geDREVEN (Van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd. De VOORZITTER: Dan ga ik over naar de vaststelling van de agenda. Mijn voorstel is dat ik agendapunt 7, de ontwikkeling van de zonnevelden, waarbij een aantal moties is ingediend, verplaats van de categorie Hamerstukken naar de lichte bespreekstukken en verder laat ik alles in stand. Gaat u daarmee akkoord? Ja, dank u wel. De agenda wordt vastgesteld. 3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergaderingen van de gemeenteraad van 2 en 3 juli 2024

De notulen worden ongewijzigd vastgesteld. 4.

Ingekomen stukken en mededelingen

De VOORZITTER: De ingekomen stukken en mededelingen. Er zijn geen aanvullende opmerkingen gegeven. HAMERSTUKKEN (A) 5.

Ontwikkelplan Innovatie Kwartier Den Bosch (IKDB)

Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Mijn fractie ziet geen reden om belastinggeld te investeren in een project waar duurzaamheid en maatschappelijke betrokkenheid zo laag in het vaandel staan en het primair draait om het faciliteren van commerciële bedrijven die helemaal niets toevoegen aan onze gemeente of zelfs een negatieve invloed op de aarde hebben, kijkend naar veel bedrijven die nu gevestigd zijn in de Grasso. De stok achter de deur voor bedrijven die zich daar vestigen om wel duurzaam en maatschappelijk betrokken te zijn, is boterzacht en nauwelijks aanwezig. Dus stemmen wij tegen dit voorstel. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Als ik de PvdD hoor, zou ik bijna voor het voorstel zijn, maar we vinden ten principale dat zulke vormen van projectontwikkeling eigenlijk meer aan de markt moeten worden overgelaten in plaats van aan de overheid. Vanuit die rolopvatting zullen we tegen dit voorstel stemmen. De heer ROOVERS (stemverklaring): Ook met de kanttekening tegen van de SP. Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. De leden van de fracties van de PVV, de PvdD en de SP hebben tegen 5

gestemd. 6.

Herstelbesluit bestemmingsplan Brabantbad

De heer HOEBEN (stemverklaring): Het moge duidelijk zijn dat wij tegen het totale voorstel zijn en dus ook tegen herstel van het bestemmingsplan. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Dezelfde stemverklaring. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Exact hetzelfde. Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. De leden van de fracties van de PVV, de PvdD en De Bossche Groenen hebben tegen gestemd. LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 7.

Ontwikkeling zonneveld Oude Baan-Oost, Rosmalen

De VOORZITTER: Dan ga ik over naar agendapunt 7, de ontwikkeling van het zonneveld Oude Baan-Oost te Rosmalen. Dit is in de commissie behandeld en het zou een hamerstuk zijn, maar er zijn inmiddels drie moties binnengekomen en het voorstel is om die drie moties kort door de indiener te laten pitchen, dan een reactie van de portefeuillehouder en daarna stemming. Ik begin bij motie 1, 'Een pas op de plaats voor de nieuwe zonneladder', van de fracties van de PVV en 50PLUS. Mijnheer Van Hattem, aan u. Mijnheer Van Hattem, u mag blijven zitten want het is een licht bespreekstuk. De heer VAN HATTEM: Bedankt voorzitter, over dit raadsvoorstel over een zonnepark op de Oude Baan-Oost in Rosmalen. We hebben net de petitie mogen ontvangen van enkele omwonenden, ruim ondertekend overigens, niet enkele handtekeningen, maar ruim ondertekend met honderden handtekeningen, meer dan 500, die toch hun zorgen hebben over dit gebied. Dat zijn wat de PVV betreft terechte zorgen want we zien dat het rijk in oktober 2023 niet voor niets een nieuwe zonneladder heeft ingesteld waarbij eerst wordt ingezet op het plaatsen van zonnepanelen op locaties zoals gevels en daken en niet op onbebouwde terreinen zoals natuurgebieden, dus de zonneladder is aangescherpt. Als dit voorstel wordt aangenomen, valt dit nog onder de oude regeling en nog niet onder de aangescherpte zonneladder.

De provincie Noord-Brabant is op dit moment bezig om de verordening op basis van die vernieuwde zonneladder aan te scherpen en mijn oproep in deze motie is om in ieder geval te wachten tot de nieuwe verordening van de provincie er is en het daaraan te toetsen in plaats van nu al op de zaken vooruit te lopen, ook wetende dat… Net werd de biodiversiteit en dergelijke al aangehaald en gezegd dat het om een natuurgebied gaat, maar tegelijkertijd zien we op basis van onderzoeken van het RIVM dat in zonnepanelen zeer zorgwekkende stoffen zitten en ook in de uitvoeringsagenda Milieu van de provincie die onlangs is verschenen worden gemeenten opgeroepen om daar bewustwording over te hebben. Er zit lood en cadmium in zonnepanelen, kijk daarmee uit en zorg dat ze niet in ons natuurgebied worden geplaatst, dus een pas op de plaats via onze motie. De VOORZITTER: Mevrouw Samshuijzen heeft twee moties, een over de dialoog en de andere recyclebare zonnepanelen. Aan u. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ja dank u voorzitter. Zoals ik in de commissievergadering al heb aangegeven, is de PvdD absoluut niet enthousiast over dit plan en onze grootste bezwaren liggen op het punt van de omgevingsdialoog en de financiële participatie die schijnbaar, zo wordt aangegeven door het college en de ambtelijke organisatie, vallen binnen de kaders die de raad heeft vastgesteld.

Dat is dan dus schijnbaar zo, maar daar kun je een vraagteken bij plaatsen omdat de kwaliteit van beide zo belabberd is. De kaders die de raad in het verleden heeft gesteld zijn zo vrijblijvend dat deze initiatiefnemer daarmee weg lijkt te komen, maar het enige wat de initiatiefnemer heeft gedaan, is de plannen over de schutting gooien. Er was geen echte dialoog en de omwonenden kunnen nergens terecht met hun vragen, zorgen et cetera. De financiële participatie met 3,5% rendement stelt eigenlijk niets voor, dat is niet financieel meeprofiteren, maar dat is commercieel een bedrijf subsidiëren. De visie Energielandschap geeft juist aan dat het niet eerlijk verdelen van lasten en lusten moet worden voorkomen en dat de omgeving daarom mee moet kunnen profiteren middels 50% lokaal eigendom. In lijn met de intentie van de visie Energielandschap valt deze subsidieaanvraag van de initiatiefnemer 6

aan de omwonenden hier dan ook eigenlijk niet mee te rijmen en daarom dienen wij de motie 'Dialoog en financieel meeprofiteren' in om de hiaten in de kaders te herstellen, zodat kan worden voorkomen dat zowel de omgevingsdialoog als de financiële participatie nogmaals zo belabberd worden uitgevoerd en de schijnparticipatie een halt wordt toegeroepen. Dan nog een ander punt van zorg, namelijk recycling van de zonnepanelen. Het RIVM heeft aangegeven dat het beter moet met de laagwaardige recycling van panelen. Op dit moment vernietigen we grondstoffen, dat is zonde en om tot hoogwaardige recycling te komen, is het nodig om hier rekening mee te houden bij ontwerp en aanschaf. Daarop kunnen we in Den Bosch nu nog niet sturen omdat het niet in het beleidskader is opgenomen. Daarom de motie 'Recyclebare zonnepanelen', om in kaart te brengen of en hoe we dat voortaan wel kunnen doen. Wethouder VAN DER GELD: Ik ga in op de drie moties die nu voorliggen. De eerste motie is van de PVV en gaat over een pas op de plaats voor de nieuwe zonneladder. Daar hebben we het in de commissie ook al over gehad en ik herhaal hier dat een belangrijk argument om door te gaan met dit zonneveld natuurlijk de energietransitie is, waarom doen we dit überhaupt, maar ook vanwege rechtszekerheid richting initiatiefnemers.

Wij hebben een tender uitgezet waarin mensen kunnen meedoen en we verwachtingen hebben gewekt die we willen nakomen. De heer Van Hattem refereerde ook aan de provincie en hoe die de nieuwe zonnelader implementeert. Daarbij wil ik aangeven dat de provincie als zijnde het bevoegd gezag recentelijk ook heeft aangegeven dat de locatie van de Oude Baan-Oost juist niet ter discussie staat en vanuit die invalshoek zouden wij motie 1 willen ontraden. Dan motie 2, 'Dialoog en meeprofiteren'. Zoals hier al werd gememoreerd is eigenlijk aan alle eisen voor de Bossche omgevingsdialoog voldaan, dus ook aan de kaders van uw raad. Voorzitter, ik zou ook willen meegeven dat ook de argumenten die boven komen drijven…, dat we een onderscheid moeten maken. We kunnen het misschien niet eens zijn over de uitkomst, maar dat is iets anders dan een verkeerd participatieproces. Volgens mij is het van belang dat we hier ook en u ook hier vandaag de belangen op een goede manier afwegen.

Zoals ik zojuist bij het in ontvangst nemen van de petitie ook aangaf, nodig ik ook graag de indiener van die petitie en met hem ook de eventuele achterban uit om in gesprek te gaan over hoe nu verder want volgens mij zijn er ook nog wel wat onduidelijkheden die denk ik onterecht zijn want juist als het gaat om bijvoorbeeld biodiversiteit is het onze overtuiging dat dit plan juist een versterking in plaats van een verzwakking van het huidige gebied is. Dan over de financiële participatie hieromtrent. We kunnen de eisen niet tijdens de wedstrijd bijstellen, maar we zijn wel aan het kijken hoe wij voor lopende projecten die er nu aan zitten te komen, bijvoorbeeld OER bij de A59, de zonnepanelen die we samen met Bernheze bij de A59 willen plaatsen, ook kunnen kijken of we daar de eisen voor financiële participatie wat kunnen opschroeven. Al met al moet ik motie 2 ontraden. Dan twee punten over motie 3 over de recyclebare zonnepanelen. De Europese richtlijnen geven eigenlijk al aan dat juist ook producenten verantwoordelijk zijn voor het inzamelen, verwerken en verwijderen van afvalstoffen van zonnepanelen. Dat is het eerste punt en het tweede punt dat ik zou willen meegeven is dat we ook bij het afsluiten van de ontwikkelovereenkomst met de initiatiefnemer hebben opgenomen dat de zonnepanelen op een goede manier moeten worden opgeruimd en gerecycled.

Vanuit die invalshoek zou een onderzoek hiernaar echt verspilde moeite zijn en daarom zou ik ook motie 3 willen ontraden. Tot zover voorzitter. Motie 1, Een pas op de plaats voor de nieuwe zonneladder, van PVV en 50PLUS. Motie 2, Dialoog en meeprofiteren, van PvdD en De Bossche Groenen. Motie 3, Recyclebare zonnepanelen, van PvdD, De Bossche Groenen en gewoon ge-DREVEN. De heer VAN CREIJ (stemverklaring):Kan ik in één keer een stemverklaring voor alle drie de moties doen? De VOORZITTER: Dat vind ik een prima voorstel. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal de motie over de zonneladder van harte ondersteunen, we moeten niet afwijken van rijksbeleid dat is aangekondigd. Waarom koste wat het kost doorzetten, vandaar net mijn ordevoorstel dat het jammer genoeg niet heeft gehaald. Dan de Dialoog en meeprofiteren. De wethouder gaf aan dat er eigenlijk al een juist participatietraject is gelopen. Dat ontken ik ten stelligste en deze motie is wat mij betreft mosterd na de maaltijd want het is terugkijken, een koe de kont inkijken om het zo maar te zeggen. De motie over de recyclebare zonnepanelen dienen we mede in. Tot zover.

7

De VOORZITTER: U begrijpt dat dit soort woorden allemaal in de notulen komen hè. De heer VAN CREIJ: Dat mag van mij allemaal. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Het wordt natuurlijk geen stemverklaring over de eigen motie, maar wel over de twee andere moties. Allereerst over de motie van de PvdD over het zogenaamd meeprofiteren. Wat de PVV betreft is er bij zonnevelden geen sprake van meeprofiteren, maar het dictum van de motie richt zich op verbetering van het participeren, om dat te onderzoeken, en dat kunnen we wel steunen. De tweede motie over de recyclebare zonnepanelen. Als lood en cadmium in zonnepanelen zit waarvoor het RIVM waarschuwt dan moet je die als zeer zorgwekkende stoffen behandelen en sowieso een pas op de plaats maken. We zien het herontwikkelen van recyclebare zonnepanelen ook nog niet zitten, dus die motie zullen we niet steunen. De heer HUIBERS (stemverklaring): Als we dan toch alle drie tegelijkertijd doen. Wij zullen de motie van de PVV niet steunen, er is nu eenmaal een afspraak gemaakt en die dien je dan ook na te komen. De motie van de PvdD omtrent participatie. Eerder hebben wij in mijn persoon al aangekondigd dat wij met een bespreeknotitie komen en die zal voor de commissie Bestuur worden geagendeerd. Daar wil ik juist zaken ophalen die we het college kunnen meegeven voor de uitwerking van de verordening Participatie.

Mevrouw VAN OPDORP (stemverklaring): Wij kunnen motie 1 van harte ondersteunen. Wij staan zelf op motie 2 omdat de dialoog nu ondermaats is gevoerd. De participatie is ondermaats, informeren is echt iets anders dan bewoners laten meepraten en inspraak hebben. Recyclebare zonnepanelen, dat kan niet anders. Motie 1 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Hoeben, mw. Van Opdorp), SP (Roovers), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd. Motie 2 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Hoeben, mw. Van Opdorp), SP (Roovers), PVV (Van Hattem), VOOR Den Bosch (Gersjes), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd. Motie 3 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Hoeben, mw. Van Opdorp), SP (Roovers), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd. Voorstel Ontwikkeling zonneveld Oude Baan-Oost, Rosmalen De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Het zal u niet vreemd in de oren klinken dat wij tegen het voorstel zijn.

De participatie is volgens ons onjuist verlopen en er kunnen eventueel 1300 woningen op de zonnevelden worden aangesloten, maar ten gevolge daarvan zullen veel woningen worden afgekoppeld als er zonne-energie wordt opgewekt. Daarom zijn wij tegen het voorstel. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring) Ik sluit mij aan bij de stemverklaring. De heer ROOVERS (stemverklaring): Even los van de bezwaren die de petitie-aanbieders al hebben ingediend, is dit wat de SP betreft niet de manier waarop je financiële deelneming organiseert. Als je dat zo organiseert, namelijk met het inkopen van aandelen dan kunnen alleen de mensen die al geld hebben meedoen aan klimaatbeleid, dan wordt klimaatbeleid een aanjager van ongelijkheid en dat ondergraaft het draagvlak voor de energietransitie. Ik heb hier al vaak met deze wethouder van gedachten over gewisseld. Ik vind het jammer dat hij zich nu zo opstelt en ik hoop dat dit in de toekomst anders zal zijn. Daarom zal ik tegen stemmen. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Nu wordt de vergunningverlening voor dit zonneveld er nog doorheen gejast onder de oude zonneladder wat we zeer betreurenswaardig vinden. Bovendien is de PVV-fractie sowieso tegen het plaatsen van zonnevelden, dus we zullen tegen dit voorstel 8

stemmen. Mevrouw VAN OPDORP (stemverklaring): De participatie is ondermaats. Er is helemaal geen haast, we hebben nog vijf jaar, het kan gewoon beter en het moet ook beter. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Het moge duidelijk zijn dat wij tegen het plan zullen stemmen. Al deze mensen hebben vanavond niet voor niets een petitie aangeboden, er is gewoon opnieuw bij een plan niet met mensen gepraat en opnieuw wordt eigenlijk een plan met grote inbreuk op de leefomgeving en zonder participatie hier voorgelegd, dat vinden wij heel jammer. Het voorstel is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Hoeben, mw. Van Opdorp), SP (Roovers), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben tegen gestemd. 8.

Verkeersmaatregelen korte termijn De Groote Wielen naar planstudiefase

De VOORZITTER: Dan ga ik over naar het volgende lichte bespreekstuk, Verkeersmaatregelen korte termijn De Groote Wielen naar planstudiefase. Er is één motie ingediend namens de fractie van gewoon ge-DREVEN, PVV, SP en Bosch Belang. De heer Van Creij is de indiener, dus ik geef de heer Van Creij het woord voor een korte pitch. De heer VAN CREIJ: Ja, dank u voorzitter, ik spreek hier mede namens Leefbaar 'sHertogenbosch. Dit onderwerp is al vaak uitvoerig behandeld. De MIRT A2 is uitgesteld, er is dientengevolge een impactanalyse van het uitstel gemaakt en vandaar dat wij zeggen… Anderhalf jaar geleden is de oostelijke ontsluitingsweg eigenlijk van de agenda gehaald en de middelen die daarvoor waren gereserveerd, zijn overgeheveld naar de westzijde van Rosmalen. Wij willen eigenlijk dat er met de impactanalyse in onze kontzak een robuuste oplossing komt voor het verkeersprobleem in het Rosmalense en De Groote Wielen en dat is eigenlijk de oostelijke ontsluitingsweg weer uitdrukkelijk in een robuuste oplossing meenemen. Wethouder ROY GEERS: We hebben in de raadsinformatiebrief inderdaad de impact bekeken en we zien dat er een andere oplossing nodig is dan we vooralsnog voor ogen hadden. We hebben in de raadsinformatiebrief ook aangegeven dat de oostelijke ontsluiting in dat opzicht ook opnieuw wordt bekeken want we hebben een woongebied dat we moeten ontsluiten.

Welke variant daarvoor nodig is, dat is verder onderzoek en daarom nemen we ook de ontsluiting aan de oostzijde in dat onderzoek mee en is de motie….(geluid valt weg). Ja voorzitter, daar ben ik weer. De VOORZITTER: Ik ben er ook weer. De motie was volgens de portefeuillehouder zonder gevolg. Iedereen moet zich weer even aanmelden want kennelijk is er een storing. Ik weet niet uit welk land de hack kwam maar… De heer VAN RENS (stemverklaring): Deze motie roept op tot een eenzijdige oplossing en uit onderzoek blijkt dat die andere problemen met zich meebrengt en erg duur is. D66 stemt daarom tegen. Mevrouw VERREIJT (stemverklaring): Wij zullen tegen deze motie stemmen omdat we het volgende lezen in de raadsinformatiebrief over de gevolgen van de stillegging MIRT A2: 'nu er de komende tien tot vijftien jaar geen zicht is op een verbetering van de doorstroming op de A2, is ook de analyse uit 2019 voor nut en noodzaak van een oostelijke ontsluiting aan herziening toe om op de langere termijn toch te zoeken naar een oplossing die leidt tot een robuuste wegenstructuur en de kansen biedt voor het reduceren van autoverkeer in het centrum van Rosmalen en in de kern Kruisstraat'. Wij zien dus dat dit al voortvarend wordt opgepakt en dat wordt gekeken naar de best mogelijke ontsluiting voor de hele Groote Wielen.

De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): We zijn er nog niet 100% van overtuigd dat deze maatregelen inderdaad no regret zijn en daarom zullen wij tegen dit voorstel stemmen. De heer BROEKMEULEN (stemverklaring): Wij zullen tegen de motie stemmen, niet omdat we tegen de voorgestelde maatregelen zijn, maar wel omdat het al letterlijk in de raadsinformatiebrief staat. 9

De heer VAN GENUGTEN (stemverklaring): Wij stemmen tegen de motie, maar zoals de wethouder heeft aangegeven blijft de oostelijke landweg een te onderzoeken optie en dat juicht het CDA toe. De heer HOEBEN (stemverklaring): Normaal faliekant tegen ongebreidelde uitbreiding van asfalt, maar het draait hier om overlast van ten minste drie woonkernen waarvoor we echt een oplossing willen. Drie kernen hebben te maken met verkeersterreur en daarom willen wij de optie tot een oostelijke ontsluiting wel degelijk openhouden en eventueel ook onderzoeken zoals de motie vraagt. Vandaar dat wij voor de motie stemmen. Motie 1, Heroverwegen Oostelijke ontsluitingsweg, van gewoon ge-DREVEN, PVV, SP en Bosch Belang is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Van der Krabben), De Bossche Groenen (Hoeben, mw. Van Opdorp), SP (Roovers), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes) en Volt (Van Silfhout) hebben voor gestemd. Voorstel Verkeersmaatregelen korte termijn De Groote Wielen naar planstudiefase. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal tegen het voorstel stemmen.

Wij zien niets in het pleisters plakken aan de westzijde van het Rosmalense en zeker ook met de MIRT A2.Of het nu een rotonde of een ovonde is, het bevordert de doorstroming helemaal niet en het is op termijn gewoon € 12,5 miljoen door het putje. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik kan me grotendeels aansluiten bij de stemverklaring van de heer Van Creij met daarop aanvullend dat wij eerder ook tegen het instellen van het Structuurfonds hebben gestemd en nu in lijn daarvan ook tegen dit voorstel stemmen. De heer HOEBEN (stemverklaring): Het gaat over no-regretmaatregelen, terwijl wij wel degelijk heel veel dingen zien waar je wel degelijk spijt van kunt krijgen, dus we zullen tegen het voorstel stemmen. De heer VAN SILFHOUT ((stemverklaring): Mijn stemverklaring, hetzelfde als De Bossche Groenen, dat we de no regret in dezen volgens ons niet zo kunnen uitwerken want we denken dat de HOV-verbinding er daadwerkelijk wel last van zou hebben. Dus we zijn tegen het voorstel. Het voorstel is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Hoeben, mw. Van Opdorp), SP (Roovers), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben tegen gestemd. 9.

Wensen en bedenkingen ov-concessies

De VOORZITTER: Dan ga ik over naar agendapunt 9, de wensen en bedenkingen ovconcessies. Ook daar is in de commissie goed over gesproken. Er zijn twee moties ingediend, een over de concept-ov-concessie door de fracties van Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen, SP, PvdD en gewoon ge-DREVEN, de heer Kagie, en daarna de gemeentelijke visie op ov van de fractie van de SP, PvdA Volt, de PvdD, Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen en Bosch Belang door de heer Roovers. De heer Kagie, aan u het woord. De heer KAGIE: Voorzitter, het raadsvoorstel Zienswijze programma van eisen ovaanbesteding, openbaar vervoer in onze regio. In het Bestuursakkoord 2022-2026 was eenzelfde opgave glashelder, we willen collectief vervoer beschikbaar maken voor de dorpen, wijken en bedrijventerreinen om de bereikbaarheid te vergroten en dan staat er op pagina 34 van het bestuursakkoord 'we stellen een visie collectief vervoer op, hiermee bereiden we ons ook goed voor op de nieuwe provinciale concessie voor het openbaar vervoer'. Twee jaar later: 'we beschikken niet over een visie collectief vervoer om de nieuwe concessie vanuit onze stad, wijken en dorpen toekomstgericht in de steigers te zetten'. We staan met lege handen en de reactiedeadline van 5 juli jl. op het programma van eisen richting de provincie hebben we laten lopen.

Hieraan is in de commissie uitvoerig en indringend aandacht besteed en collega Vossen gaf in de commissie van 27 augustus jl. 10

aan 'de discussie komt enigszins als mosterd na de maaltijd', altijd subtiel collega Vossen. Feit is dat de portefeuillehouder de gemeenteraad niet in positie heeft gebracht, en het is niet de eerste keer dat dit niet gebeurt, om zijn werk te doen als het gaat om keuzes ter bevordering van hoogwaardig openbaar vervoer. De VOORZITTER: Mijnheer Kagie, wilt u het tot de pitch beperken want het gaat om het pitchen van de motie. De heer KAGIE: Dan kom ik bij de motie Conceptprogramma van eisen concessie OostBrabant, bereikbaarheid kleine kernen. 'Gelet op het feit dat het Bravoflexconcept potentieel een antwoord in zich draagt om de kleine kernen te bedienen met ov', ik licht er even twee overwegingen uit voorzitter. Vervolgens lezen we in het verslag van de commissie Omgeving van 27 augustus jl. 'onderschrijft wethouder Roy Geers de zorgen over Bravoflex. Het is een mooi door de provincie uitgewerkt systeem om buiten reguliere tijden…' en dan eindigt hij zijn bijdrage op dit onderdeel met 'de provincie is ook op het hart gedrukt dat zij de verantwoordelijkheid dient te nemen om Bravoflex tot ontwikkeling te brengen. Ook heeft Den Bosch de garantie gevraagd dat de concessie wordt opengebroken mocht Bravoflex niet slagen'.

Voorzitter dat is het springende punt, waar staat dat we de garantie hebben van Gedeputeerde Staten, waar staat genoteerd dat de concessie wordt opengebroken als niet succesvol kan worden bediend op de kleine kernen? Dat is de portee van de motie van vijf partijen. De heer ROOVERS: Openbaar vervoer is een belangrijke publieke voorziening waarvan veel trajecten die al in de gemeente lopen sterk afhankelijk zijn, denk aan de autoluwe binnenstad of de ontsluiting van De Groote Wielen. Deze staan nu onder druk, zoals de stukken die zijn aangeleverd ook aantonen. Dit vraagt meer dan een zienswijze op een concessie, maar om een volwaardige gemeentelijke visie op hoe het gebruik van openbaar vervoer en de bereikbaarheid in de stad te verbeteren. Met deze motie vragen wij de wethouder deze visie, die gedeeltelijk al in het bestuursakkoord is aangekondigd, samen met de raad te ontwikkelen, de informatie die wij daarvoor nodig hebben aan te leveren en dit voor de zomer van 2025 te doen. Tot zover. Wethouder ROY GEERS: Twee moties en de eerste motie betreft een verzoek om met Gedeputeerde Staten in overleg te gaan over Bravoflex. Wij zijn blijvend in gesprek met Gedeputeerde Staten, zowel over de ov-concessie als over gedeelde mobiliteit.

Dat zijn de twee zaken waar het nu over gaat en wij zullen onze zienswijze daar blijven herhalen en ook benadrukken dat die oplossing er ook moet komen. Of de provincie die oplossing gaat aandragen en daarop wil vooruitlopen, is een verantwoordelijkheid van de provincie. Daarmee heeft deze motie wat betreft het college geen bezwaar, wij blijven op dit onderwerp in gesprek met Gedeputeerde Staten. Dan motie 2. We zien hier op hoofdlijnen een hele goede motie met enkele kanttekeningen. Zoals ik ook in de commissievergadering heb aangegeven, wordt de visie collectief vervoer onderdeel van een mobiliteitsvisie en in de motie geeft u een nadrukkelijke tijdlijn aan. U weet dat het ongelooflijk druk is als het gaat om de opgave voor mobiliteit in onze gemeente en ik kan op dit moment nog niet de tijdlijn die u hebt vastgeklikt bevestigen. Dat kan ik in november a.s. wel en dan kunnen we u ook aangeven hoe wij u in stelling kunnen brengen om tot die mobiliteitsvisie te komen. Daarbij houd ik zeker rekening met uw wens om dat via een discussienotitie te doen. Het andere punt zit meer op het tweede punt in het dictum waarin u aangeeft het openbaar vervoer ten opzichte van de auto te zetten.

Daarbij willen wij ons staand beleid vasthouden, dus uitgaan van slimme duurzame mobiliteit, die willen we optimaal stimuleren en faciliteren zodat we slim omgaan met de bereikbaarheid van onze wijken en dorpen. Als ik de motie vanuit die lijn mag oppakken dan heeft ook die motie geen bezwaar. Motie 1, Concept PvE OV-concessie Regio Oost Brabant Bereikbaarheid Kleine Kernen, van Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen, SP, PvdD en gewoon ge-DREVEN. Mevrouw VERREIJT (stemverklaring): Een goede bereikbaarheid van de dorpen is een belangrijk speerpunt van Rosmalens Belang. Wij kunnen ons niet vinden in de toon van de onderbouwing, maar de inhoud van deze motie steunen we van harte. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): We vinden de bereikbaarheid van de dorpen en de wijken essentieel, maar we hebben niet heel veel vertrouwen in Bravoflex als concept. Daarom denk ik dat het wel nuttig is om met deze motie toch aandacht te vragen voor die bereikbaarheid. Vanuit die gedachte zullen we deze steunen. 11

Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): De concessie voor het ov ligt bij de provincie en niet bij de gemeente, maar het is ook voor ons belangrijk dat de kernen toegankelijk blijven en daarom steunen we beide moties. Motie 1 is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 2, Gemeentelijke visie op ov, van SP, PvdA, Volt, PvdD, Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen en Bosch Belang. De heer VAN RENS (stemverklaring): We hebben in de commissie aangegeven dat we de mobiliteitsvisie erg belangrijk vinden en we vinden het een goede toevoeging om daar eerst middels een discussienotitie of op een of andere manier met de raad over te spreken. Wij zullen deze motie steunen. De heer BROEKMEULEN (stemverklaring): Wij zullen deze motie niet steunen. Wij steunen het grootste deel van het verzoek, maar wij hebben inderdaad in de motie ook gelezen dat het ten opzichte van de auto gaat. Voor ons is het belangrijk dat alle inwoners het vervoermiddel kunnen kiezen dat ze willen hebben en het een hoeft niet ten koste van het andere te gaan, dus wij stemmen tegen. Mevrouw KORVER (stemverklaring): Wij vinden dit een mooie motie die wij van harte zullen steunen en die het voor ons ook mogelijk maakt om onze inbreng in de commissie over de betere inzet van de transferia nog eens voor het voetlicht te brengen.

De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Er staat inderdaad in de motie dat het ov ten opzichte van het autogebruik moet worden vergroot en om dezelfde reden als de VVD zullen wij tegen deze motie stemmen. Motie 2 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, Van Haren, mw. Welten), PVV (Van Hattem) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegen gestemd. 10.

Wijziging legesverordening 2024

De VOORZITTER: Dan ga ik over naar agendapunt 10, de wijziging van de legesverordening 2024. Daarop is een amendement binnengekomen van de heer Van Creij en de heer Van Hattem namens gewoon ge-DREVEN en de PVV en ik geef de heer Van Creij het woord. Het is een licht bespreekstuk, dus een pitch van anderhalve minuut, ik herhaal het voor de zekerheid. Aan u. De heer VAN CREIJ: Ja dank u voorzitter. We hebben dit in de commissie Bestuur uitdrukkelijk besproken en we mogen het niet hebben over de legesvorderingen sec, maar hierover wel. Om de ondernemers toch een steuntje in de rug te geven, willen we het budget van de legeskosten op nul zetten. De portefeuillehouder gaf in de commissie aan dat leges kostendekkend moeten zijn en van alle leges die we heffen zijn er maar twee kostendekkend, dus kan er wat ons betreft gemakkelijk eentje bij die niet kostendekkend is. Tot zover. Wethouder ROY GEERS: Een helder amendement en het is ook helder dat we dit als college ontraden. De afspraak is namelijk dat de leges kostendekkend zijn, die afspraak hebben we gemaakt en willen we ook nakomen.

Bovendien hebben we een legesverordening waarin de leges van de verschillende gemeenten die deze invoeren gelijk zijn en willen we ervoor zorgen dat de kosten bij de aanvragers terechtkomen en dat wij ook de kosten van de gemeente Amsterdam in de eerste instantie en vervolgens de RDW als landelijk loket kunnen dekken. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: De heer Van Rens is weg, die stemt niet mee. Amendement 1, wijziging legesverordening 2024, van gewoon ge-DREVEN en PVV, is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voor gestemd. 12

Voorstel Wijziging legesverordening 2024 De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Het mag duidelijk zijn dat ik tegen het voorstel zal stemmen omdat het amendement is verworpen, we hebben namelijk het betreffende amendement niet voor niets geschreven. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Zoals ik al vaak heb gezegd, is een zero-emissiezone een zero-commerciezone en dat is de doodsteek voor onze marktkooplui. Overigens ben ik van mening dat de zero-emissiezone dus vernietigd moet worden. Het voorstel is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegen gestemd. DEBATSTUKKEN (C) 11.

Wensen en bedenkingen Op weg naar Toeristische Visie ’s-Hertogenbosch

De VOORZITTER: Dames en heren, we gaan over naar drie debattenstukken. Bij twee debatstukken gaat het om wensen en bedenkingen. Dat betekent dat er een visie is neergelegd en in afstemming daarmee is die visie aan uw raad aangeboden. U hebt de mogelijkheid gehad om via moties wensen en bedenkingen aan te geven die richting geven aan de verdere uitwerking door het college van de visie, zoals die is neergelegd, dus de visie zelf komt niet ter besluitvorming, maar het gaat over de moties die zijn ingediend. Ik heb begrepen dat in de commissie ruim over beide onderwerpen is gediscussieerd en dat is ook goed want het zijn twee belangrijke onderwerpen. Ik denk dat het goed is dat we vandaag vooral de moties centraal stellen en dat we de inbrengers de ruimte geven om daarop te reageren en niet bij elke motie vragen 'wat vind je ervan?', maar dat we de orde van de vergadering een beetje goed aanhouden. Er hebben zeven partijen moties ingediend rondom de toeristische visie. Ik zal ze aflopen, dat zijn de heer Altenburg-Collin, mevrouw Huijbrechts, de heer Hoeben, de heer Van Creij, de heer Gersjes, de heer Mees en mevrouw Samshuijzen. Zijn er anderen voor de eerste termijn? Ja, de heer Kouwenberg, de heer Van Hattem en de heer Vossen, dat was het. Oké dan beginnen we met de heer Altenburg-Collin namens de VVD. Voor de zekerheid, vier minuten vanaf het spreekgestoelte.

De heer ALTENBURG-COLLIN: Dank u wel voorzitter. Balans tussen sightseeing, erfgoed en leefbaarheid. zo heet het gebiedsperspectief Kinderdijk 2030 en dat had ook zomaar de titel van onze eigen toeristische visie kunnen zijn. Het is balanceren tussen levendigheid en leefbaarheid, dat maakt het verschil tussen overtoerisme en duurzaam toerisme en dat maakt deze visie waar, we worden niet het Benidorm aan de Maas. Om deze balans op een goede en prettige manier voor onze inwoners en ondernemers te vinden zodat we het toerisme in zowel tijd als locatie beter binnen onze gemeente verdelen. Het is daarom voor de Bossche VVD belangrijk dat wij als gemeente 's-Hertogenbosch Bossche ondernemers meer ruimte geven om ook buiten onze brede binnenstad activiteiten te organiseren. Daarom dienen we samen met Rosmalens Belang, CDA, Bosch Belang en gewoon geDREVEN de motie in om als gemeente ondernemers in de buitengebieden blijvend te faciliteren om zo het toerisme over de stad te spreiden. Tevens vragen we het onderwerp Spreiding van toerisme mee te nemen in de nieuwe Evenementenvisie die voor 2025 op de planning staat, zodat er ook meer evenementen buiten onze binnenstad zullen plaatsvinden. Dan de motie van GroenLinks.

Die vraagt aandacht voor de leefbaarheid die vooral in het centrum onder druk staat en dat begrijpt de VVD, maar dat moet niet leiden tot onnodige lastenverzwaring voor onze hardwerkende ondernemers en daarom zijn we heel erg benieuwd naar de reactie van de indiener en de wethouder hierop want lastenverzwaring voor ondernemers is voor ons onacceptabel. Daarnaast de motie van gewoon geDREVEN die vraagt het fietstoerisme te stimuleren, die onderschrijven we volledig. De Bossche VVD heeft er al eerder aandacht voor gevraagd om het aantal fietsroutes binnen onze gemeente verder uit te breiden, dit leidt ook tot een betere spreiding van het toerisme over onze stad en zo brengen we het toerisme van onze mooie binnenstad naar onze prachtige wijken en dorpen. Tot slot steunen we de motie van Leefbaar 's-Hertogenbosch om het zakelijk toerisme te bevorderen, overdag een congres en 's avonds een voorstelling in ons theater, dat juicht de VVD van harte toe. Tot zover. De heer ROOVERS: Ik ben nu een eenmansfractie, ik ben nieuw op deze discussie en ik ga misschien een hele domme vraag stellen. U zegt in uw motie 'blijkbaar lopen ondernemers tegen extra 13

regels en extra kosten aan'. Ik ben benieuwd of u specifiek kunt zijn over welke regels en kosten dat zijn, gewoon om mij te helpen. De heer ALTENBURG-COLLIN: Dat is ook het voorbeeld dat ik in de commissie heb gegeven. Bijvoorbeeld de Pettelaarse Schans is geen permanente evenementenlocatie en daarvoor moet iedere keer een Omgevingsvergunning worden aangevraagd. Kijk eens naar die locaties in de stad en kijk ook eens naar het Engelermeer. Als we het voor ondernemers gemakkelijker maken om meer evenementen buiten de stad te organiseren, natuurlijk in overleg met alle betrokkenen en inwoners want natuurlijk moet niet alles op de Pettelaarse Schans plaatsvinden, dan kunnen we het beter over de hele stad spreiden. De heer VAN CREIJ: Dan even richting de VVD. Ik hoorde u zojuist in uw bijdrage zeggen dat deze toeristische visie op een bepaald moment geen extra lastenverzwaring voor de ondernemers in de binnenstad mag zijn. Dan wil ik toch van u weten waarom u zojuist bij het amendement over de marktkooplui wel voor die lastenverzwaring hebt gepleit. De heer ALTENBURG-COLLIN: Natuurlijk had ook de VVD moeite met die zero-emissiezone en we hebben die enigszins kunnen afzwakken. Leges moeten wel kostendekkend zijn, we staan als partij wel voor financiële degelijkheid. De VOORZITTER: We gaan terug naar de toeristische visie.

De heer VAN CREIJ: Eigenlijk niet voorzitter, ik wil toch… De VOORZITTER: De laatste keer. De heer VAN CREIJ: Een korte aanvullende vraag. Ik heb zojuist gesteld dat er maar twee heffingen kostendekkend zijn. Waarom dan voor VVD geen derde erbij? De VOORZITTER: Dat is geen echte vraag. De heer ALTENBURG-COLLIN: Ik hoorde ook niet echt een vraag. We streven ernaar om onze vergunningen en leges kostendekkend te maken en laten we dat streven vasthouden. Mevrouw HUIJBRECHTS: GroenLinks staat voor een duurzame leefomgeving, het toerisme in 's-Hertogenbosch blijft groeien en dat vraagt ook om een visie. We zijn daarom erg positief gestemd dat er vandaag een toeristische visie voor ons ligt. Zoals al in de commissie uitvoerig is besproken, missen we nog een duidelijk doel, de keuze voor spreiding ten opzichte van groei en aansluiting op de duurzaamheidsdoelstellingen zoals onze 2045-klimaatneutraaldoelstelling.

Wat is het doel dat we beogen voor onze inwoners en ondernemers, willen we onze stad graag meer laten bruisen, willen we onze inwoners het gevoel van trots geven, gaat het om het behouden van een prettige en duurzame leefomgeving of juist over zoveel mogelijk geld verdienen? GroenLinks heeft daarom mede namens de D66, PvdA, De Bossche Groenen, PvdD, Volt, de SP en VOOR Den Bosch deze motie opgesteld om duidelijke doelen op te stellen waardoor de keuzes die worden gemaakt goed aansluiten op wat onze inwoners en ondernemers graag nu willen zijn of willen worden. We vinden dat er binnen deze doelen prioriteit aan spreiding moet worden gegeven en we zijn van mening dat het nodig is om samen met ondernemers aan de slag te gaan met het aanbieden van duurzaam verblijf, vervoer en consumptie. Uiteraard gebeurt dit in samenspraak met onder andere Den Bosch Partners en onze ondernemers in het toerisme. Om terug te komen op de vraag van de VVD, dit moet niet tot lastenverzwaring leiden en zo is deze motie ook niet bedoeld. Dit alles is gericht op een duurzame en prettige leefomgeving voor onze inwoners. Veel partijen hebben tijdens de commissie de wens uitgesproken om de kwaliteit van onze leefomgeving niet aan te tasten, ze hebben uitgesproken dat ze daar iets aan willen doen en daarom roepen wij op tot brede steun voor deze motie. Dan kom ik op motie 12.

Wij zijn voor het betrekken van natuurorganisaties in de verdere uitwerking van de toeristische visie en we horen graag de reactie van de wethouder daarop en of dit mogelijk ook met een toezegging kan worden afgedaan. Voor de overige moties wachten we het advies van de wethouder af of wij kunnen de moties niet steunen. Tot zover. De heer HOEBEN: Op pagina 8 van de toeristische visie staat 'onze ambitie blijft dat toeristisch bezoek en verblijf in 's-Hertogenbosch blijft groeien' en dat klopt want dat spraken we al af in 2019 14

toen we het over citymarketing hadden. We hebben toen besloten om daar € 800.000 aan uit te geven en dan gaan we voor een verantwoorde groei van bezoekers die langer of meerdaags vaker in de stad verblijven en met zijn allen meer besteden, dus meer toeristen en meer besteden. In het ambitiedocument van Den Bosch Partners uit 2020 staat het ook weer, 'verantwoord vergroten van de intentie tot bezoek aan 's-Hertogenbosch', groei. Den Bosch Partners presenteerde zich met de leuze 'gaan voor de stad van ontmoeting' met als kern het doel dat er groei van het aantal bezoekers, bestedingen en overnachtingen komt, ofwel meer toeristen, met vooral de focus op de binnenstad. Onze vraag is of die groei van het toerisme ook de andere vastgelegde ambities van onze stad bevordert, een gezonde, groene en klimaatbestendige leefomgeving, een CO 2-neutrale gemeente, waardebehoud van de grondstoffen of duurzame mobiliteit. Er is een duidelijk verschil tussen het proberen in goede banen te leiden van de autonome of natuurlijke groei en het actief stimuleren van extra groei. Welke opdracht geef je als gemeente mee aan je partners? Daar gaat deze motie over en niet over de semantische discussie of je het verschil tussen de vormen van groei wel kunt meten en daarom is die motie niet uitvoerbaar.

Als de raad dan toch niets in deze motie ziet dan wijs ik op het belang van motie 2, zojuist toegelicht door GroenLinks. Het is heel belangrijk dat deze wordt aangenomen omdat deze motie dan nog enigszins richting aan een goede en groene visie geeft en dat is dan de winst van deze avond. Voorzitter, dan de andere moties. Wij twijfelen over motie 1, zojuist ook toegelicht, wij zien niet in dat Den Bosch één groot pretpark moet worden en wij horen de wethouder daar graag over. Dan motie 4. Het moge duidelijk zijn dat wij het stimuleren van Eindhoven Airport niet zullen steunen. Motie 6 steunen wij van harte en ook motie 10, 11 en 12 kunnen wij van harte ondersteunen. Wat betreft motie 7, ik zou eigenlijk aan de indieners willen voorstellen om het wat breder te bespreken en misschien is het nuttig om daar een bespreeknotitie aan te wijden en deze motie terug te trekken. Ik sluit af met de woorden: kom niet naar Den Bosch want daar is het altijd feest. Tot zover. De heer VAN CREIJ: Allereerst dank aan de wethouder dat hij met een toeristische visie is gekomen en dat het geen vooraf vastgesteld beleid was, maar gewoon dat we wensen en bedenkingen konden aangeven en dat er een open discussie kon worden gevoerd. Het is eigenlijk vanzelfsprekend dat dit nu in een aantal moties resulteert en daar kom ik straks bij motie 8 nog even specifiek op terug.

Dan ga ik even specifiek onze eigen moties langs. Motie 4 over Eindhoven Airport. Het is in onze ogen eigenlijk bedroevend dat Eindhoven Airport geen eigen treinstation heeft. Op Schiphol stap je onder de vliegtuigen uit en je bent er eigenlijk direct, maar bij Eindhoven Airport ben je eigenlijk bijna verplicht om er met je eigen auto naartoe te gaan en ook qua toeristische visie op zich denk ik dat het voor onze bezoekers wel prettig kan zijn dat ze hier in- en uit kunnen stappen. De heer ALTENBURG-COLLIN: Mijnheer Van Creij, bent u zich ervan bewust dat u hier in de gemeenteraad van de gemeente 's-Hertogenbosch en niet in die van de gemeente Eindhoven staat? De heer VAN CREIJ: Daar ben ik me van bewust en het is jammer dat ik niet in de gemeenteraad van Rosmalen sta, maar ja, dat is helemaal… Dat had ik nog liever gehad om het zo maar even te zeggen. Waar het ons om gaat is het volgende. Als er gesprekken zijn met de provincie en andere overheden om aan te geven dat het voor onze gemeente een plus kan zijn als Eindhoven een direct treinstation heeft. Nu stapt zakelijk bezoek aan onze gemeente in Eindhoven uit en gaat daar ergens naartoe voordat het met een boemelbusje naar station Eindhoven gaat en dan hier in Den Bosch uitstapt. Vandaar onze motie.