Notulen raadsvergadering 2024-07-03

Waar zit de spanning op, waar zit 'het hele doorstroomassenverhaal is niets', benoem eens twee punten. Wethouder ROY GEERS: Volgens mij heb ik die zojuist al aangegeven. Wij vinden het heel belangrijk dat we niet de verkeersstudie een-op-een vertalen naar het raadsvoorstel en wij lezen dat onvoldoende in uw motie terug zeker ook met de uitleg die zojuist is gegeven waarbij de participatie, de verdere gesprekken die wij hebben, vooral moeten zijn gericht op het informeren van de stakeholders. Dat vinden wij echt een tekort richting die stakeholders. Wij vinden dat we echt met die stakeholders in gesprek moeten blijven en dat we ook moeten openstaan voor het juiste maatregelenpakket. De heer KAGIE: Ik heb collega Hoeben ook gehoord en één ding, er staat in onze motie überhaupt niets over participatie door de korte bocht. U beweerde zelf dat u indringend bezig bent geweest in de Hinthamerdriehoek rondom de maatregelen aldaar, dus daar ligt een grondslag en verder spreken wij over stap voor stap richting 2030. Dan is dat moment van beginnen in het laatste kwartaal van 2024 voor u geen punt omdat u daar draagvlak voor hebt en de studie biedt het vertrekpunt, dat is geen Oost-Duits draaiboek. Wethouder ROY GEERS: Wij vinden het belangrijk dat we wel die gesprekken hebben. Ik zie ook een motie waarin kaders worden meegegeven en tegen die motie hebben wij daarom ook geen bezwaar.

Wij zien dat onvoldoende terug in de manier waarop de motie nu is uitgelegd in de raad en hoe het beschreven staat en wij vinden dit niet de juiste weg richting de stakeholders waarmee wij nu in overleg zijn. De heer KAGIE: De laatste vraag/opmerking. Ik vind het knap om deze motie met zo'n dunne redenering terzijde te schuiven, bent u dat met mij eens, wethouder Geers? Wethouder ROY GEERS: Uiteraard ben ik het daar niet mee eens. De heer HOEBEN: Een verrassend antwoord. Kan de wethouder mij geruststellen dat de voorbereidingen lopen voor de sluis, het paaltje of wat er dan ook vooraan de Hinthamerstraat komt? 14

Wethouder ROY GEERS: Zoals aangegeven zijn wij bezig met de voorbereidingen voor het STS-systeem. Het lijkt erop dat u dat echt als één project ziet, maar wij zien dat als twee verschillende projecten. We hebben de verkeersstudie die erop is opgericht om het doorgaande verkeer van de Binnenstadsring te weren en we hebben de invoering van een STS-systeem, dat zijn echt twee verschillende projecten die allebei leiden tot een leefbare en bereikbare binnenstad. Wat betreft het STS-systeem zijn wij intensief bezig met het voeren van de gesprekken en het nadenken over hoe dit exact vorm moeten krijgen op basis van de spelregels die uiteindelijk ook worden vastgesteld en daarover zullen wij u na het reces via een raadsinformatiebrief informeren. De heer HOEBEN: Dat was mijn vraag niet. Ik heb het over de fysieke acties die vooraan in de Hinthamerstraat moeten plaatsvinden om het STS-systeem überhaupt te kunnen invoeren. Zijn de voorbereidingen voor de projectmatige fysieke maatregelen vooraan in de Hinthamerstraat ook al in volle gang, stelt u mij gerust? Wethouder ROY GEERS: Zoals zojuist aangegeven, hebben wij nog steeds het volle streven om in Q4 van 2024 die maatregelen fysiek aanwezig te laten zijn, daaraan wordt gewerkt. Dan hebben we nog een derde motie, ingediend door de PVV.

Ik ben erg blij met het enthousiasme van de PVV, want wij hebben een verkeersstudie met behoorlijk wat maatregelen, u zegt feitelijk dat u één maatregel niet wilt en dan ga ik ervan uit dat u de andere maatregelen wel wilt. De heer VAN HATTEM: Dat is iets te kort door de bocht, dat wil niet zeggen dat ik de andere maatregelen of de andere knips wel wil. Dit is wel het grootste zorgpunt puur omdat er geen alternatief is en omdat het effect op de A2 niet in de studie is meegenomen. Wethouder ROY GEERS: Dat is nou jammer, ik had verwacht dat we in u echt een medestander hadden gevonden om de binnenstad autoluw, oftewel leefbaar en bereikbaar te maken. Dan terugkomend op uw motie. Ik snap uiteraard best dat er bij verschillende maatregelen best zorgen zijn, maar het maatregelenpakket is wel een pakket aan maatregelen dat ook deels samenhangt. Eigenlijk deels om dezelfde reden dat de vorige motie op dit moment op ontraden staat, vind ik het ook te kort door de bocht om nu één maatregel te nemen die we niet invoeren, dat vind ik niet passen bij de gesprekken die we op dit moment nog met de stakeholders hebben. Om die reden is de motie op dit moment voor ons prematuur en zullen wij die nu in ieder geval nog ontraden.

Mevrouw HERNÁNDEZ: Wethouder, begrijp ik het goed dat u zegt dat wij iets wat cruciaal is, in dit geval de knip in de Zuidwal, niet als advies naar voren kunnen brengen om te zorgen dat deze knip in het hele pakket niet plaatsvindt? Bent u het ermee eens dat wij als gemeenteraad aan de voorkant een stem moeten kunnen hebben voordat jullie in een raadsvoorstel met één pakket komen? Wethouder ROY GEERS: Ik ben het zeker met u eens dat u als raad dit kunt inbrengen en het ook in stemming kunt brengen, maar op dit moment ontraden wij deze motie nog wel omdat we nog bezig zijn met de gesprekken met de verschillende stakeholders en we ook verschillende maatregelen kunnen nemen. Het zal u wellicht verbazen, maar ik ben het deze keer wel eens met de uitspraak van de heer Kagie dat deze knip wel eens een cruciale rol kan hebben in de toekomstige verkeerscapaciteit van de Zuidwal. Die knip is misschien heel erg hard nodig, maar daarover gaan wij verdere gesprekken aan. De heer VAN HATTEM: Nu hinkt de wethouder eigenlijk op twee gedachten, hij zegt aan de ene kant 'ik kan niet op zaken vooruitlopen want we zijn bezig met gesprekken met stakeholders' en aan de andere kant zegt hij 'het zal waarschijnlijk heel hard nodig zijn', maar het is het een of het ander. Hij loopt nu op de zaken vooruit door te zeggen dat het wellicht heel hard nodig is zonder dat er een duidelijk alternatief is.

Je zult maar in de buurt van het Zuiderpark wonen en naar het Jeroen Bosch Ziekenhuis willen, dan word je gedwongen om een heel eind om te rijden via Vught. Wie zijn de stakeholders waarmee de wethouder spreekt, zijn dat bewoners van heel Zuid, wie zit er aan tafel, en wat ziet hij als redelijk alternatief voor het in zijn woorden noodzakelijke plan? Wethouder ROY GEERS: Wij spreken met meerdere stakeholders, zo spreek ik binnenkort ook met een inwoner uit Zuid en binnenkort ook weer met de ondernemers in de binnenstad, wij zitten met meerdere belanghebbenden aan tafel en wij gaan dit gesprek nog aan waarbij we niet specifiek naar de losse maatregel kijken, maar wel naar het totaalplaatje. U kijkt naar een specifieke losse maatregel 15

en dat is op dit moment de reden dat wij de motie nog ontraden. De heer VAN HATTEM: De wethouder ontraadt hem nu op proces en niet op inhoud en dat vind ik al wel een belangrijke constatering. Ik hoorde de wethouder net ook zeggen dat die knip een heel belangrijke rol kan spelen. Met welk verhaal gaat hij naar de stakeholders, met het verhaal 'ik heb al een belangrijke maatregel op zak en die wil ik gaan invoeren' of met het verhaal 'hoe wilt u zich het liefst in de stad vervoeren?', een heel algemeen verhaaltje. Wethouder ROY GEERS: Wij gaan het gesprek met de stakeholders aan vanuit een open, eerlijk en transparante houding waarbij we een verkeersstudie als basis voor het gesprek hebben en waarbij we zeker bereid zijn te kijken naar alternatieven die stakeholders hebben. Uiteindelijk moet daar nog een afweging in worden gemaakt en dat doen we als college ook bestuurlijk met een raadsvoorstel waarover u in december a.s. in debat kunt. Wij zullen de motie van de PVV ontraden. Dan hebben we nog de motie over de ov-concessie. We hebben, dat hebben we eerder ook aan u toegezegd, met de provincie afgesproken dat we na de indiening van de zienswijze door het college bij u wensen en bedenkingen ophalen en die kunnen we toevoegen aan de wensen en bedenkingen die wij al naar de provincie hebben gestuurd.

Die afspraak hebben wij gemaakt en u krijgt daarvoor een raadsvoorstel in de commissie van augustus a.s. Dat zijn wij op dit moment aan het vormgeven, maar als de motie die nu voorligt vanavond wordt aangenomen, willen we die punten ook graag direct in onze zienswijze meenemen. Daarmee heeft de motie in de basis zeker geen bezwaar van het college. Nog twee opmerkingen. U vraagt eigenlijk om snelle buslijnen met korte reistijden. Daar ben ik groot voorstander van en het liefst geldt dat natuurlijk voor elke wijk, maar ik wil wel bij u terugleggen dat de snelste manier om van A naar B te rijden langs in plaats van door een wijk is en dat betekent dat de first mile of de last mile voor de reiziger een andere en misschien wat langere reis vergt. Dat is zeker een kanttekening die ik u vooraf wil meegeven. Er staat ook een zin over de transferiumbussen in en het college interpreteert die zo dat er tussenhaltes zijn op de routes van de transferiumbussen en de lijnen die in de toekomst gaan rijden en dat mensen die van de binnenstad naar een andere locatie willen ook het reguliere ov-systeem kunnen gebruiken. Tot zover, voorzitter.

De heer VAN HATTEM: Als deze motie wordt aangenomen, de wethouder met de gedeputeerde over de ov-concessie in gesprek gaat en de gedeputeerde zegt 'we hebben een heel mooi concept en dat heet Bravoflex', hoe kijkt de wethouder dan tegen dat concept aan als de provincie dat als oplossing aanbiedt? Wethouder ROY GEERS: In de zienswijze is zeker ook aandacht voor Bravoflex. Het conceptprogramma van eisen dat de provincie nu heeft gepubliceerd, is een goede basis voor het openbaar vervoer. Daar hebben we nog een paar zienswijzen, op- en aanmerkingen, tips en tricks op en die zullen we zeker toesturen. Bravoflex is eigenlijk een van de ov-concessie losgekoppeld systeem waarvoor een aparte aanbesteding wordt georganiseerd en waarvoor de provincie ook verantwoordelijk is, maar wij vinden die twee wel onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dat zal ook een onderwerp in onze zienswijze zijn. Motie 21a vreemd aan de orde van de dag, Door met de bereikbare Brede Binnenstad, voor bestemmingsverkeer, van D66, VVD, Bosch Belang, Rosmalens Belang, PvdA, GroenLinks en CDA is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben tegen gestemd.

Motie 21b vreemd aan de orde van de dag, Kaders voor ov-concessie 's-Hertogenbosch, van VVD, D66, GroenLinks, Rosmalens Belang, PvdA, PvdD, De Bossche Groenen, Bosch Belang, SP, VOOR Den Bosch, Leefbaar 's-Hertogenbosch, gewoon ge-DREVEN, Volt en CDA is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 21c vreemd aan de orde van de dag, Koers vasthouden naar een autoluwe binnenstad, van De Bossche Groenen, Leefbaar 's-Hertogenbosch, Volt, VOOR Den Bosch, gewoon ge-DREVEN en SP De heer HOEBEN (stemverklaring): Ondanks dat het ontzettend vreemd is dat een motie die minder impact heeft, wordt ontraden en een motie die meer kaders met zich meebrengt, wordt omarmd, houden wij deze motie toch overeind, dan gaan we er gewoon over stemmen en zien we wel wat de uitslag wordt. Tot zover.

16

Motie 21c is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Hendrickx, Hoeben, mw. Van Opdorp), SP (Roovers), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd. Motie 21d vreemd aan de orde van de dag, Geen knip in de Zuidwal, van de PVV. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Ook al heb ik voor de motie 'Door met de bereikbare Brede Binnenstad' gestemd, ik wil heel duidelijk aangeven dat het voor mij heel belangrijk is dat er geen knip in de Zuidwal komt. Dank u wel. De heer BROEKMEULEN (stemverklaring): Toch even herhalen wat ik net in mijn bijdrage al zei. We begrijpen de zorgen in deze motie, maar omdat wij ook de gesprekken met de stakeholders en het totaalplaatje willen vasthouden en we niet nu al opties willen uitsluiten, stemmen we nu tegen. Motie 21d vreemd aan de orde van de dag is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en 50PLUS (mw. Hernández) hebben voor gestemd. 22.

Motie vreemd aan de orde van de dag Meer betrokkenheid raad bij Weener XL

De VOORZITTER: Ik ga over naar agendapunt 22, de motie vreemd aan de orde van de dag 'Meer betrokkenheid raad bij Weener XL', ingediend door D66, Leefbaar 's-Hertogenbosch, GroenLinks, De Bossche Groenen, de PvdA, SP, CDA, Bosch Belang, VVD, PvdD, Rosmalens Belang en VOOR Den Bosch. De eerste indiener is mevrouw Craste. Zijn er anderen voor de eerste termijn? De heer Van Hattem, mevrouw Van Opdorp, de heer Huibers, de heer Van Rosmalen en de heer Van Genugten. Het woord is aan mevrouw Craste. Mevrouw CRASTE: Ja dank u wel, voorzitter. Op het eerste gezicht lijkt deze motie vrij technisch, hij gaat over een werkgroep en over de informatie die de gemeenteraad krijgt als het gaat over Weener XL. Ik wil mijn bijdrage toch even gebruiken om niet zomaar voorbij te gaan aan de essentie van deze motie, want ik sta nu bovenaan deze motie, maar hier had net zo goed mijnheer Mees of mijnheer Van Rosmalen kunnen staan, want dit is een cruciale motie voor de fracties van GroenLinks, Leefbaar 's-Hertogenbosch en D66 omdat wij met deze motie eigenlijk zeggen wat we als raadslid belangrijk vinden, dat we willen bouwen aan een open cultuur bij Weener XL waarin we kunnen leren, we het goede gesprek kunnen voeren, elkaar kunnen bevragen en vervolgens indien nodig afwegingen kunnen maken.

Het gaat wel ergens over, het gaat over mensen, over onze inwoners die dagelijks rekenen op Weener XL, over een Weener XL dat mensen de kans geeft om mee te doen in de Bossche samenleving en waar werknemers, bijvoorbeeld bij beschut werken, zich met hart en ziel inzetten voor hun werk en waar ook de Participatiewet wordt uitgevoerd en waar mensen soms tegelijkertijd ook een uitkering krijgen. Deze dubbele rol maakt dat Weener XL een unieke plek binnen de gemeentelijke organisatie inneemt en die verantwoordelijkheid en betrokkenheid voelen we als raad elke dag. Uit het debat in de commissie Sociaal kwamen eigenlijk twee duidelijke wensen van de commissie naar voren, dat we snel van start gaan en dat we niet te geïnstitutionaliseerd werken. Ik kan het ook gemakkelijk zeggen, geen afgesloten clubke, daar ben ik zelf over begonnen. D66 vindt dat een clubke van en voor iedereen is, maar daar in de commissie ontstond een beetje de indruk dat het wat afgesloten was en dat wilden we niet. Omdat we een breed draagvlak belangrijk vinden, hebben we die wensen in een motie tot uiting laten komen en met die uitkomsten zijn wij en meerdere partijen met ons dik tevreden.

Ik wil nog even hebben gezegd dat de ambtelijke organisatie van Weener XL ons echt heeft geholpen om een manier te vinden om de raad dichterbij te halen en om werkbezoeken te faciliteren die dan ook het goede gesprek bevorderen. Ik wil mevrouw Van Opdorp van De Bossche Groenen noemen die als eerste over de controlerende rol van de raad bij Weener XL begon. Dan het vervolg voorzitter. We gaan aan de slag met de startnotitie en het lijkt ons een goed idee om dit net als bij de totstandkoming van de motie gezamenlijk op te pakken, dus samen met de commissie Sociaal en de portefeuillehouder en eventueel met een advies van Weener XL. Daarom de vraag aan de portefeuillehouder of zij dit ook als een goede mogelijkheid ziet. Als laatste wil ik even aangeven dat de portefeuillehouder de afgelopen twee jaar heeft laten zien daadwerkelijk de deuren open te willen zetten en met deze motie streven we allemaal hetzelfde doel na, een sterk Weener XL voor iedereen. We zetten een stap dichterbij om Weener XL van ons allemaal te laten zijn en deze gezamenlijke verantwoordelijkheid handen en voeten te geven. Laten we de komende twee jaar met de blik vooruit met deze pilot aan de slag gaan. Dank u wel.

17

De heer VAN HATTEM: We hebben het hier in de commissie vrij uitgebreid over gehad en toen was een beetje onduidelijk wat precies de bedoeling was. Ik kan het doel van meer controle op Weener XL op zich van harte ondersteunen, maar toen lag nog een beetje in het midden of het iets van een Raad van Toezicht of iets in die geest moest worden en zoals ik de motie nu lees, is het expliciet niet meer de bedoeling dat het echt alleen een werkgroep wordt, maar ik heb nog steeds geen helder beeld van wat precies de opdracht van die werkgroep wordt. Er staat wel dat er door middel van een startnotitie naar de commissie Sociaal wordt teruggekoppeld, maar nu wordt eigenlijk al gezegd dat we het instrument van een werkgroep gaan inzetten zonder dat we een algemeen beeld hebben van welke richting de opdracht krijgt en ik krijg nog wel graag een iets nadere toelichting op de opdracht van mevrouw Craste als hoofdindiener, dan weten we beter wat de strekking van de motie wordt, dat kan behulpzaam zijn bij de verdere discussie in de commissie en dan zou ik de motie van harte kunnen steunen. Mevrouw CRASTE: Ik zal proberen het in een vraag te zetten.

Zou het voor mijnheer Van Hattem schelen als we een ronde langs mensen maken en we een startnotitie maken waarin we aangeven wat we als een goede opdracht kunnen meegeven en die opdracht, dat staat wel in de motie beschreven, het faciliterende goede gesprek en de werkbezoeken zijn? De heer VAN HATTEM: Het zou schelen, maar het punt is dat je die controlerende taak op Weener XL wilt verbeteren en dat kan op heel veel verschillende manieren met heel veel mate van verstrekkendheid en die mate van verstrekkend mis ik eigenlijk een beetje in wat met deze motie wordt bedoeld. Omdat we er in de commissievergadering best wel wat discussie over hadden, vind ik dat er wel een soort 'voorintentie' kan worden aangegeven, wat de richting is waar de opdracht naartoe zou moeten zodat we in ieder geval iets meer helderheid krijgen over welke opdracht we als raad met deze motie, want dan gaat het om, in gezamenlijkheid geven. Als we dat scherp hebben, kan ik de motie van harte ondersteunen, want ik vind het beter uitoefenen van de controlerende taak van de raad richting Weener XL van essentieel belang, maar dan wel graag met een vrij helder kader erbij. Dat is eigenlijk de enige vraag die ik hierbij heb. De VOORZITTER: Dit was een soort omgekeerde interruptie. De laatste keer. De heer VAN HATTEM: Dan komt mevrouw Craste hier in de tweede termijn misschien op terug, die gelegenheid heeft ze.

De VOORZITTER: Dat zou goed kunnen. De heer VAN HATTEM: Ik had het achteraf gezien ook als interruptie kunnen doen. De VOORZITTER: Precies. Dan gaan we naar mevrouw Van Opdorp en daarna is het woord aan de heer Huibers. Mevrouw VAN OPDORP: De motie vreemd aan de orde van de dag 'Meer betrokkenheid raad bij Weener XL'. Ruim anderhalf jaar geleden zaten we hier op een hele andere manier, toen ging het over de misstanden bij Weener XL, de sociale veiligheid van de werknemers, en nu ruim anderhalf jaar later heeft de wethouder flink ingegrepen, zijn er zijn allerlei maatregelen aan de gang en is er een heel pakket aan verbetermaatregelen. Wij zijn daar ontzettend blij mee, dat moge duidelijk zijn, en waarmee De Bossche Groenen ook heel erg gelukkig is, is dat we het als raad voor elkaar krijgen om de controlerende rol die blijkbaar nog niet helemaal helder was duidelijk te krijgen en proactief op ons te nemen. Er leiden meerdere wegen naar Rome en deze weg lijkt ons een hele prettige weg omdat dit de manier is om met alle verschillende partijen die controlerende rol vorm te geven. Ik denk dat het feit dat deze motie hier nu ligt een heel belangrijk signaal is naar alle werknemers van Weener XL want die worden op dit moment op deze manier wel serieus genomen, dus wij staan hier vierkant achter.

De heer HUIBERS: Tijdens de commissie was Rosmalens Belang zeer zeker kritisch en dat hebben we in het debat ook geuit. Uiteindelijk hebben we naar ons idee een goed debat gevoerd waarin we tot één grote consensus kwamen. Met name de informatievoorziening is van groot belang en daar staan wij als raad breed achter. Complimenten voor de opstellers van de voorliggende motie vreemd aan de orde van de dag. Wat Rosmalens Belang betreft is de essentie van het debat er goed uitgepakt en daarmee kunnen we deze motie ook mee indienen. 18

De heer VAN ROSMALEN: Weener XL kwam de laatste jaren regelmatig in deze raad langs, maar vaak naar aanleiding van incidenten en de indieners van de motie zochten een antwoord op de vraag: als de gemeenteraad de functie heeft van een Raad van Toezicht bij een onderneming, zoals de wethouder ons een aantal malen heeft voorgehouden, hoe kunnen we die rol dan zo goed mogelijk invullen? Volgens ons is betere informatie en een regelmatig gesprek met de directie en een vertegenwoordiging van de medezeggenschap daarvoor een voorwaarde, mevrouw Craste wees daar ook al op. Daarom bepleit de motie de instelling van een werkgroep vanuit de commissie Sociaal die hiermee aan de slag gaat. Die laat natuurlijk de politieke verantwoordelijkheid van de wethouder onverlet en het wordt ook geen podium om ervaringen van individuele werknemers te bespreken, daar zijn immers klachtenprocedures, vertrouwenspersonen en een Ombudscommissie voor.

Ik kwam de afgelopen jaren regelmatig bij Weener XL over de vloer, bijvoorbeeld om te spreken over de mogelijkheden en onmogelijkheden bij de uitvoering van de Participatiewet en op uitnodiging van het Gehandicaptenplatform dat wilde laten zien welke mogelijkheden er zijn om mensen met een beperking bij Weener XL aan werk te helpen, maar dat waren toevallige, incidentele bezoeken en mijn beeld van het reilen en zeilen bij Weener XL zou beter zijn geweest bij een regelmatig werkbezoek en een gesprek aan de hand van bijvoorbeeld het jaarlijks sociaal jaarverslag. Dat is wat de motie mogelijk maakt als die wordt aangenomen en over anderhalf jaar zal uit de evaluatie blijken of dit een goede manier is. Tot zover. De heer VAN GENUGTEN: We hebben in de commissie Sociaal een goede en uitgebreide discussie gevoerd naar aanleiding van het voorstel van D66, Leefbaar 's-Hertogenbosch en GroenLinks. We hebben gediscussieerd over op welke wijze we onze informatievoorziening willen versterken en hoe we onze uitgesproken betrokkenheid als raad willen vormgeven en in de gezamenlijke verantwoordelijkheid om samen met de voortvarende inzet van de wethouder rond Weener XL te staan, maar ook de rol als raad te pakken.

Het CDA had in die discussie een paar punten die wij lastig vonden, namelijk het beperken tot een clubje dat dit zou gaan doen, mevrouw Craste verwees daar al naar, maar dat het mogelijk is om een brede deelname te hebben, van iedereen die wil. Er is veel animo om Weener XL te blijven volgen en onze betrokkenheid als raad te tonen en daarom ben ik blij dat de indieners de motie hebben verbreed tot een werkgroep waaraan iedereen kan deelnemen en die direct in het najaar van 2024 kan starten. Daarmee zijn de bezwaren van het CDA weggenomen en dienen wij deze motie van harte in. Ik dank de indieners voor deze aanpassingen. De heer MEES: Ik ben, samen met mevrouw Craste en de heer Van Rosmalen van GroenLinks, een van de mede-indieners. Het was eigenlijk heel prettig om over dit onderwerp te praten en waarom? Omdat vanuit mijn eigen historie, en dan bedoel ik toen ik werkzaam was bij een gemeente in deze provincie, Weener XL iets was waar met veel interesse en soms ook met afgunst naar werd gekeken. Weener XL had een goede naam, goede cijfers en had alles onder één dak, andere gemeenten wilden op werkbezoek naar Weener XL in Den Bosch. Het was allemaal heel positief, maar we zagen de laatste jaren tal van incidenten en toestanden. Die waren niet fraai, daar maakte de raad zich terecht ernstige zorgen over, maar nu wordt de weg naar boven ingezet.

Vandaar dat wij het belangrijk vinden dat wij als raad die weg naar boven blijven volgen. Het is ook heel fijn dat we nu brede steun in de raad ervaren om dat traject te volgen en we in ieder geval in deze stad Weener XL weer de waardering kunnen geven die het ook gaat verdienen. Tot zover. Wethouder VAN DER SLOOT: Potverdrie, wat is dit een ander debat dan dat we eerder hadden. Ik ben heel erg blij dat dit onderwerp vandaag op de agenda staat, dat ik ook echt bij u allemaal die verantwoordelijkheid voel en dat u ook echt die betrokkenheid bij de mensen van Weener XL laat zien, want alles wat we hier doen, althans zo zit ik erin en ik weet dat u er ook zo in zit, gaat over de mensen die daar werken en voor wie wij het werk mogen doen. Dank u wel voor die verantwoordelijkheid en die betrokkenheid. Ik ben ook heel erg blij dat het voorstel dat er nu ligt een groot draagvlak kent, er gaat echt iets gebeuren wat tot nu toe bijna iedereen onderschrijft en wil. Het belang van Weener XL voor ons allemaal, voor onze gemeente, maar in het bijzonder voor de mensen die daar werken en die trots zijn op wat ze doen, is het allerbelangrijkste. Uw motie en uw werkgroep vragen om het versterken van de informatiepositie, dat gaat u nog allemaal uitwerken.

Daar ben ik meer dan toe bereid en laten we dat vooral samen doen, samen in dialoog, met werkbezoeken en documenten, met wat u nodig hebt, want u bent wel de gemeenteraad, om die controlerende positie goed te kunnen uitvoeren in de rolverdeling die we hebben. Als er een vraag wordt gesteld, wil ik daar natuurlijk graag over meedenken en dat geldt ook voor de mensen bij Weener XL. We willen u 19

gewoon echt in positie brengen, dat willen we doen. Ik ben blij met deze motie en ik steun hem van harte. Mevrouw CRASTE: Heel even terugkomend op de vraag van mijnheer Van Hattem. Een pilot is ook een beetje uitproberen. Volgens mij begon mijnheer Van Hattem zelf over die artikel 82commissie en we hebben onderzocht wat we daarmee kunnen doen. Daarmee voldeden we eigenlijk niet aan de roep van de commissie om geen geïnstitutionaliseerd clubje te doen en ook vooral snelheid te maken. Dat betekent ook dat je vooraf aan de slag gaat met een verordening waarin de precieze opdracht staat en daarna ga je met de commissie aan de slag en dan hadden we eigenlijk de pilot maar één keer kunnen uitvoeren in plaats van dat we hem nu twee keer kunnen uitvoeren en dan was Weener XL pas later aan zet met de werkbezoeken en de schriftelijke informatie. Daar hebben we niet voor gekozen. We hebben gezegd dat het een aantal dingen niet is, dat zijn wel kaders, het is geen Ombudscommissie en er wordt geen casuïstiek behandeld. Het is ook geen afgesloten club, degenen die dat willen, kunnen eraan meedoen. Wat is het wel? We willen versterkende informatievoorziening en dat zijn ook de documenten die in die discussienotitie stonden die we tot nu toe nog niet kregen en die we nu dankzij de toezegging van de wethouder wel krijgen.

We krijgen die informatie en vervolgens gaan we aan de hand van die informatie in gesprek met de directie. Het mooie daarvan is ook dat ze ook trends en uitdagingen met de raad kunnen delen en dat we elkaar daarop kunnen bevragen. Ik kan me ook voorstellen dat er bijvoorbeeld wat meer ruimte wordt gegeven. Aan de hand daarvan hebben we een gesprek met de medezeggenschap, dat is de cliëntenraad. Waar we altijd wel contact met de WMO-adviesraad hadden, hadden we dat niet met de cliëntenraad. Daarna komt er een terugkoppeling richting de commissie. Dat is ook een stukje efficiëntie zodat niet iedereen alle stukken hoeft door te akkeren, dat mag wel maar het hoeft niet, en iedereen kan in die commissie plaatsnemen. Geef ik daarmee voldoende antwoord op uw vraag? De heer VAN HATTEM: Het ging mij een beetje om de scope van de opdracht voor de werkgroep want die staat niet helemaal helder in de motie. Met deze uitleg erbij en ook met het gegeven dat alle documenten aan de gehele gemeenteraad worden verstrekt, mag eronder worden gezet dat de PVV-fractie wordt geacht de motie mede in te dienen. Motie 22 vreemd aan de orde van de dag Meer betrokkenheid raad bij Weener XL, van D66, De Bossche Groenen, Leefbaar 's-Hertogenbosch, GroenLinks, PvdA, SP, CDA, Bosch Belang, VVD, PvdD, Rosmalens Belang, VOOR Den Bosch, Volt en PVV.

De heer HUIBERS (stemverklaring): De heer Van Silfhout krijgt naar aanleiding van zijn opmerking in de commissie nog een antwoord van mij. Rosmalens Belang zal zeer zeker in de werkgroep deelnemen. We zijn mede-indiener, dus wij steunen deze motie. De heer ÇIFÇI (stemverklaring): Wij staan ook als mede-indiener onder deze motie, maar toch even een korte stemverklaring. We zijn heel erg blij met het initiatief van de indieners. De Bossche PvdA vindt het heel erg goed dat we onze verantwoordelijkheid voor een goede sociale werkvoorziening voor alle Bosschenaren vormgeven en mooi dat we dit ook raadsbreed oppakken. Motie 22 vreemd aan de orde van de dag is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. 23.

Motie vreemd aan de orde van de dag Stop giftige bollenteelt

De VOORZITTER: Ik stel voor dat we de motie vreemd aan de orde van de dag 'Stop giftige bollenteelt' voor de pauze doen en dat we daarna even schorsen. Daarna hebben we het woondebat nog. De motie vreemd aan de orde van de dag 'Stop giftige bollenteelt' is van de fracties van de PvdD, GroenLinks, De Bossche Groenen, Volt, Bosch Belang, de SP en gewoon ge-DREVEN. Ik geef graag het woord aan mevrouw Samshuijzen. Zijn er anderen in de eerste termijn? Niet, dan is het woord aan mevrouw Samshuijzen. Mevrouw SAMSHUIJZEN: In heel Nederland neemt de conventionele bollenteelt en de daarmee gepaard gaande gifdeken toe, ook in Den Bosch aan de westkant van het Engelermeer, maar ook op de grens met Gestel en de Dungense Polder. Dat kunnen wij niet laten gebeuren, want wij vinden de conventionele bollenteelt onwenselijk. Het is de verantwoordelijkheid van de gemeente om zorg te dragen voor een leefbare en gezonde omgeving voor mens, dier en natuur en er moet dan ook alles op alles worden gezet om de conventionele bollenteelt in onze gemeente te voorkomen en te beperken. Landbouwgif is nu eenmaal een groot gevaar voor de gezondheid, er is een duidelijk 20

verband met neurodegeneratieve aandoeningen zoals ALS, Parkinson en Alzheimer. Daarom vragen de initiatiefnemers, de PvdD, GroenLinks, De Bossche Groenen, Volt, Bosch Belang, SP, gewoon geDREVEN en PvdA het college om te onderzoeken hoe conventionele bollenteelt en andere teelten waarbij te veel landbouwgif wordt gebruikt in onze gemeente kunnen worden uitgesloten of beperkt en hierbij ook de mogelijkheden die nu in de VNG worden besproken te benutten en te kijken of we ons voordeel hiermee kunnen doen, het wiel hoeft niet twee keer te worden uitgevonden. Ook vragen we de mogelijkheden in de ruimtelijke ordening te laten meewegen en in Q1 hierop bij ons op terug te komen. Daarmee hopen we ook recht te doen aan de vragen over de capaciteit die door verschillende collega's in de commissie werden gesteld. De heer VAN GENUGTEN: Even voor de duidelijkheid een vraag aan de indiener. Er staat 'ook andere teelten waar te veel landbouwgif wordt gebruikt uit te sluiten'. Waarom kiest u er niet voor om waar te veel landbouwgif wordt uitgestoten dat tegen te gaan, zodat een teelt wel kan doorgaan door gebruik te maken van andere middelen of een andere manier van telen? Nu zegt u eigenlijk alleen maar 'we signaleren dat er te veel landbouw is en dus sluiten we deze teelt uit'. Graag een reactie. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Collega Van Genugten mag dat op die manier lezen, zo bedoelen wij dat ook.

Op het moment dat er te veel landbouw wordt gebruikt dan zeggen wij 'die teelt kan zo niet, dat moet anders' en als er dan bijvoorbeeld anders wordt geteeld, bijvoorbeeld biologische bloembollenteelt, dan zeggen wij 'super van harte welkom, dat is hartstikke mooi'. Het gaat echt om de combinatie met veel te veel gifgebruik. De heer VAN GENUGTEN: Ik ben blij met deze toelichtingen, ik hoorde mevrouw Samshuijzen zeggen dat ze niet per se categorisch bepaalde teelten wil uitsluiten, maar vooral die met te veel landbouwgif, in die combinatie, en als er alternatieven zijn dan kan een bepaalde teelt gewoon doorgang vinden. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Exact, gericht op het landbouwgif. Wij hopen op deze manier recht te doen aan de capaciteitsvraag en ik roep op om te kijken of we iets kunnen met de locaties waar de ellende nu al speelt. Dus of de wethouder daar mogelijkheden voor ziet, even een open vraag daarover. Wij vinden dat we moeten anticiperen op die giftige deken die over ons land wordt verspreid en dat kan met het Omgevingsplan, dat hebben we al aangeven, bijvoorbeeld door het Omgevingsplan thematisch vast te stellen. Aan het werk tegen het gevaar van landbouwgif, tegen het gevaar voor de gezondheid van mens, dier en natuur, laten we kijken wat er kan. Tot zover.

Wethouder ROY GEERS: De motie van de PvdD en anderen 'Stop giftige bollenteelt' met een aangepast dictum dan oorspronkelijk voor de vergadering is ingediend. Er wordt gevraagd, waar het debatje zojuist ook over ging, om conventionele bollenteelt en andere teelten waarbij te veel landbouwgif wordt gebruikt uit te sluiten en te onderzoeken welke mogelijkheden er vanuit het lokale ruimtelijke beleid zijn, dat is feitelijk de vraag die voorligt. Die mogelijkheid kan worden geboden, dus vanuit het bestemmingsplan kan niet het gebruik van gif, maar wel bepaalde vormen van teelt worden uitgesloten. Het uitsluiten van het gebruik van verschillende soorten gif hoort bij de rijksoverheid en die moet daar volgens mij veel meer op gaan sturen als dat wenselijk is. Het college heeft uiteraard geen bezwaar tegen het onderzoeken van de mogelijkheden zoals dat nu in de motie is opgenomen en wij kunnen u op die manier ook aanreiken welke mogelijkheden en welke consequenties er zijn. Motie 23 vreemd aan de orde van de dag, Stop giftige bollenteelt, van PvdD, GroenLinks, De Bossche Groenen, Volt, Bosch Belang, SP, gewoon ge-DREVEN en de PvdA.

De heer VAN RENS (stemverklaring): In de motie staat dat het de verantwoordelijkheid van de gemeente is om tot een veilige en gezonde leefomgeving te komen met de kanttekening dat het niet alleen de verantwoordelijkheid van de gemeente, maar ook van de staat, de provincie en de inwoners zelf is, zullen wij deze motie steunen. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Het zou wel heel vreemd zijn als we in het gebied ten westen van Engelen wel een windpark toelaten waar allerlei giftige en zeer zorgwekkende stoffen vanaf kunnen komen en we bollenteelt verbieden. In de motie staat ook dat conventionele bollenteelt in algemene zin onwenselijk is. We vinden het te verstrekkend om agrariërs op die manier te beperken en eigenlijk het stigma op te leggen dat ze de zaak vergiftigen. Als gewasbeschermingsmiddelen zijn toegelaten, is het aan de rijksoverheid en niet aan onze gemeente om zulke zaken te verbieden en we 21

zullen de motie daarom niet steunen. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Giftige gewasbestrijdingsmiddelen vormen een heel groot probleem, niet alleen in Nederland, maar in heel Europa, mensen worden er ziek van, het is slecht voor het milieu en slecht voor de dieren. Wij juichen deze motie van harte toe en we hopen dat we er alles aan zullen doen om te voorkomen dat de bollenteelt in onze gemeente neerstrijkt en ik denk dat de inwoners ons heel dankbaar zijn als we dat kunnen tegenhouden. Dus van harte onze steun voor dit voorstel. De heer VAN GENUGTEN (stemverklaring): Het CDA heeft het belang van gezondheid hoog in het vaandel en wij zijn niet voor het zomaar uitsluiten van teelt, maar wanneer exorbitant te veel gif wordt gebruikt dan hebben we een punt. Wij kijken uit naar dit onderzoek en we steunen daarom deze motie. De heer BROEKMEULEN (stemverklaring): Wij sluiten ons aan bij de uitleg van het CDA. Motie 23 vreemd aan de orde van de dag is door de gemeenteraad aangenomen. Het lid van de fractie van de PVV (Van Hattem) heeft tegen gestemd. De VOORZITTER: Ik stel voor dat we de schorsen tot 21.05 uur. Ik schors de vergadering. Schorsing 20.

Moties vreemd aan de orde van de dag Woondebat

20.a. Motie vreemd aan de orde van de dag Meer woningen in het middensegment 20.b Motie vreemd aan de orde van de dag Lokale binding en woningtoewijzing 20.c. Motie vreemd aan de orde van de dag Voldoende sociale huur 20.d Motie vreemd aan de orde van de dag Woning-APK 20.e Motie vreemd aan de orde van de dag Optimaal en divers gebruik van bestaande woningen en percelen 20.f Motie vreemd aan de orde van de dag Toekomst van het wonen 20.g Motie vreemd aan de orde van de dag Verkenning van centrale woonlocaties voor arbeidsmigranten 20.h INGETROKKEN - Motie vreemd aan de orde van de dag Duurzaam bouwen 20.i

INGETROKKEN - Motie vreemd aan de orde van de dag Duurzaamheid als aanjager voor innovatieve woningbouw

20.j

Motie vreemd aan de orde van de dag Stimuleren gemeenschappelijk wonen

20.k Motie vreemd aan de orde van de dag Bedrijventerrein Tesselschadestraat onderdeel van toekomstige nieuwe woonwijk Meerendonk 20.l

Motie vreemd aan de orde van de dag Onderzoek voorzieningen bij verdichten

20.m Motie vreemd aan de orde van de dag De klem van de sluitende grondexploitatie (grex) 20.n Motie vreemd aan de orde van de dag Bouwen voor de toekomst 20.o Motie vreemd aan de orde van de dag Prioriteer betaalbaarheid van woningen 20.p Motie vreemd aan de orde van de dag Vaste huurcontracten als basis voor de toekomst 20.q Motie vreemd aan de orde van de dag Herijk de Woonvisie 20.r Motie vreemd aan de orde van de dag Hernieuwd onderzoek woninghouw Rosmalense Polder

22

20.s Motie vreemd aan de orde van de dag Innovatie in de bouw stimuleren om klimaatdoelstellingen te halen De VOORZITTER: Dames en heren, we gaan verder met de moties over het woondebat, dit is voor ons als raad de eerste keer. Het is door een werkgroep vanuit de commissie Omgeving strategisch voorbereid met hearings met allerlei specialisten, een expertmeeting en daarna debatten en discussies in de commissie. Dat heeft geresulteerd in een groot aantal moties die vandaag ter behandeling staan. Ik laat het aan u over hoe groot groot is, maar zeventien vind ik best groot. Ik stel voor om bij de presentatie van de moties echt in te gaan op de eigen motie omdat het debat al voor een groot deel in de commissie heeft plaatsgevonden. Als er verduidelijkende vragen zijn vanwege aanpassingen et cetera, is die ruimte er natuurlijk altijd, maar gezien de zeventien moties is er voldoende ruimte om vooral de eigen motie te presenteren. We hebben daarvoor de volgende lijst met mensen die vanwege de ingediende moties sowieso aan het woord komen. We beginnen bij de heer Van den Kerkhof, daarna mevrouw Van Zaalen, de heer Rovers, mevrouw Verreijt, de heer Vossen, mevrouw Korver, de heer Broekmeulen, de heer Kagie, mevrouw Hendrickx, mevrouw Samshuijzen en de heer Van Silfhout. Zijn er nog anderen voor de eerste termijn? Niet, dan geef ik het woord aan de heer Van den Kerkhof.

De heer VAN DEN KERKHOF: Voorzitter, dank u wel. We hebben er een debatreeks op zitten, in april jl. en twee weken geleden, en volgens mij is vanavond het slotstuk van die debatreeks. We hebben goede uitvoerige debatten gevoerd en het resultaat ligt vanavond voor. Veel woningzoekenden vallen op de huidige woningmarkt tussen de wal en het schip omdat ze vanwege hun inkomen niet in aanmerking komen voor een sociale huurwoning, laat staan voor een hypotheek. Voor hen zijn meer middenhuur en betaalbare koopwoningen nodig en daarover hebben we ambitieuze doelstellingen in het bestuursakkoord opgenomen, namelijk dat er in de periode van 2026 tot 2030 30% middenhuur en 10% betaalbare koop moet zijn. Ondanks de vele stappen die het college heeft gezet, zien we dat er een tandje bij moet om de afgesproken percentages te halen. Dat betekent dat het aantal woningen in het middensegment de komende jaren omhoog moet om het afgesproken percentage in het bestuursakkoord te halen. Deze aantallen mogen niet ten koste gaan van het afgesproken percentage sociale huur voor diezelfde periode.

Om meer woningen in het middensegment te realiseren, zijn afspraken met corporaties, het Bossche bedrijfsleven en grote beleggers van belang en daarom dienen we vanavond samen met gewoon ge-DREVEN, Bosch Belang, Rosmalens Belang, Leefbaar 's-Hertogenbosch, VVD, PvdD en PvdA de motie 'Meer woningen in het middensegment' in. Onbekend maakt ook onbemind, veel woningzoekenden weten niet dat ze zich bij de corporaties kunnen inschrijven om kans te maken op een middenhuurwoning en daarom roepen we het college in deze motie op om samen met de corporaties de inschrijving voor middenhuur te bevorderen. Hierdoor vergroten we de kans op een passende en eerlijke woning voor iedereen. Naast de reeds ingediende motie dienen we vanavond nog vier andere moties in, daarop komen mijn collega's later in deze vergadering terug. We zullen ook onze steun verlenen aan motie 20b, die komt hierna, en dat is de motie 'Lokale binding en woningtoewijzing' van SP en CDA, met dien verstande dat het voor ons vooral van belang is dat die voorrangsregeling ook gaat gelden voor mensen met een essentieel beroep te weten een docent, een agent of een verpleegkundige, juist daarvoor is die voorrangsregeling zo van belang, om ook hen een plek in onze stad en dorpen te bieden. Voorzitter, tot zover.

Mevrouw HENDRICKX: U zegt de motie over mensen voorrang geven op de woningmarkt van een aantal partijen, ik geloof dat de SP die indient, te steunen. Het college heeft daar een uitspraak over gedaan in de brief die we hebben ontvangen, het geeft daarin eigenlijk aan die motie niet te zien zitten en het heeft wel meer dingen gezegd over wat wij hier überhaupt met elkaar aan het doen zijn. Stel dat de motie vanavond wordt aangenomen, verwacht u dan dat de wethouder de motie gaat uitvoeren, hoe ziet u dat? Als we hier vanavond over allerlei moties gaan debatteren en de wethouder eigenlijk aan de voorkant al aangeeft die niet te steunen, hoe interpreteert u die brief in relatie tot aangenomen moties die we vanavond gaan bespreken? De heer VAN DEN KERKHOF: Volgens mij hebben wij de afgelopen maanden goede debatten, het strategisch woondebat, gevoerd en staat het het college vrij om daar een reactie op te geven. Die nemen we uiteraard mee in onze weging van hoe wij al deze moties vanavond beoordelen, maar we hebben wel een strategisch debat over lange termijn gevoerd en daarom is wat wij als raad, toch wel het hoogste orgaan van onze gemeente, van belang vinden onze eigen afweging en geven we een richtinggevende uitspraak mee en dat is deze wel zeker want het brengt wel degelijk een verandering teweeg.

Zoals ik net al aanstipte, is het voor D66 van essentieel belang dat die essentiële beroepen 23

ook in die voorrangsregeling worden opgenomen. Daar ging het college in de brief niet zo expliciet op in, het college gaf meer aan dat je ziet dat heel veel van de woningtoewijzing bij sociale huurwoningen, op dit moment en een groot gedeelte, meer dan de helft, ik ben het exacte percentage even kwijt, 60% meen ik me te herinneren, al gaat naar mensen die woonachtig zijn in of een binding hebben met 's-Hertogenbosch. Van die kant uit vat ik het in ieder geval zo op dat het college zegt 'het is misschien van die kant uit overbodig', maar als het gaat om die essentiële beroepen dan is het wel degelijk een verandering in de beleidslijn. Mevrouw HENDRICKX: Oké, dat is helder, dank u wel. Mevrouw VAN ZAALEN: Betaalbaar wonen voor iedereen. Dat is aldus CDA en SP de belofte in een fatsoenlijke gemeente. Het tekort aan betaalbare woonruimte is nog altijd te groot, jongeren en starters vissen te vaak achter het net en wonen langer, veel langer, thuis dan de generaties voor hen. Dat heeft heel veel effect op de rest van hun leven. Ook senioren die willen verhuizen, lopen tegen belemmeringen aan, woningen in de steden zijn voor mensen met gewone inkomens onbetaalbaar geworden en de wachttijden voor de huurhuizen lopen op. In Den Bosch nemen we deze zorgen heel serieus, daar zijn we ons van bewust.

We blijven daarbij doorbouwen, ook doorbouwen aan sterke gemeenschappen, en daarom dient het CDA samen met de SP juist ook deze motie over toewijzing van woningen aan Bosschenaren met een lokale binding en zeker voor hen met essentiële beroepen in. Die mogelijkheid biedt de wet ons en wat wij heel graag willen, is niet nu zeggen 'ga dat direct allemaal organiseren', maar geef ons eerst de cijfers, monitor hoe dat nu in onze gemeente gebeurt, vermeld dat ook in de jaarrapportage en in het dashboard Wonen, zodat we daar inzicht in hebben, onderzoek welke manieren er zijn om als gemeente meer te sturen op de lokale bindingen in het beleid voor woningtoewijzing en breng de raad in stelling, dat is een hele belangrijke toevoeging, ook op het gesprek dat ik net hoorde, als we die 50% niet halen. Het is goed dat we het nu misschien wel halen, maar we mogen ook al direct regelen dat we er actief op inzetten als we dat percentage niet halen. Ook zeker rekening houden met essentiële beroepen, de mensen die voor de klassen staan, de mensen in de zorg, de politie, de brandweer et cetera. Juist die beroepen, de essentiële beroepen, ik kan de hele lijst noemen, kinderopvang, de beroepen die we nodig hebben om onze maatschappij op een goede manier te draaien. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik heb een verduidelijkende vraag aan collega Van Zaalen.

U benoemde de essentiële beroepen, hebben die mensen dan als eerste voorrang op de wachtlijsten, komen zij helemaal bovenaan te staan, hoe moet ik dat dictum lezen? Mevrouw VAN ZAALEN: Daarvoor zijn wettelijke regels en daar moeten we ons aan houden. Je kunt daarover als gemeente zeggen 'wij willen dat zij als eerste een woning krijgen toegewezen', maar je kunt ook zeggen 'wij gaan als gemeente verder met 50% voor alle beroepen'. Dat is wat ik aan de wethouder vraag, onderzoek hoe het is, kom met de mogelijkheden die wij in Den Bosch willen benutten en voeg die aan het woningbeleid toe. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Toch nog een vervolgvraag, voorzitter. We lazen in de collegebrief dat die 50% al wordt overschreden en dat we daar niet extra op kunnen sturen. Mijn partij is van mening dat lokale binding heel breed is en dat we dat niet zo kunnen definiëren, maar wij vinden het wel heel belangrijk dat de mensen met een essentieel beroep een plek hebben om te wonen en wij vinden het erg belangrijk om te weten of we daadwerkelijk kiezen voor echt voorrang aan essentiële beroepen of dat dit niet zo aan de orde is. Mevrouw VAN ZAALEN: Ik zal kort antwoorden.

Ja, wij kiezen echt voor die essentiële beroepen, zodat we ook de mensen die we nodig hebben hier kunnen houden en ja, we zitten nu boven die norm van 50% maar we hebben geen getallen over alle nieuwbouw die we gaan plegen, alle sociale huur die vrijkomt en alle betaalbare koopwoningen die beschikbaar komen en als die naar mensen van buiten Den Bosch gaan dan vind ik dat wij als gemeente daar actie op mogen nemen. Mevrouw SAMSHUIJZEN: De laatste keer, om even duidelijkheid te krijgen. Dus essentiële beroepen eerste toewijzing, zo mag ik de motie lezen? Mevrouw VAN ZAALEN: Ja, zoals het ook in de wet is beschreven, is dat de manier.

24

De heer VAN HATTEM: Ik heb toch nog een vraag over deze motie. Ik vind hem wel sympathiek, maar het probleem bij deze wet is eigenlijk dat een essentieel beroep niet heel helder is gedefinieerd en ik hoor toch graag wat precies onder een essentieel beroep wordt verstaan en in hoeverre bijvoorbeeld zzp'ers daar ook onder vallen. Wat worden wat de indieners van deze motie betreft de voorwaarden daarbij? Mevrouw VAN ZAALEN: De essentiële beroepen zijn wel heel duidelijk beschreven, als je daar online naar zoekt, kom je echt de hele lijst tegen. Essentiële beroepen zijn beroepen die noodzakelijk zijn om de maatschappij goed draaiende te houden en daarom verwijs ik ook naar de zorg, de mensen aan het bed, maar ook in de thuiszorg, de kinderopvang, de politie, dat soort beroepen. De lijsten zijn er hoor, ik kan die zo naar u toesturen als u die nog eens wilt lezen. De heer VAN HATTEM: Ja, ik heb die wetsbehandeling in de Eerste Kamer gedaan en wat mij betreft was daar ook de onduidelijkheid dat gemeenten zelf in hun verordeningen moeten opnemen wat die essentiële beroepen zijn en wat de voorwaarden daarvoor zijn. Worden in de lokale Huisvestingsverordening duidelijk de voorwaarden voor die beroepen opgenomen want je moet wel zelf de keuze maken wat die beroepen zijn en onder welke voorwaarden. Dan hoor ik toch wel graag wat de kaders zijn als deze motie wordt uitgevoerd.

Mevrouw VAN ZAALEN: Ik was te snel met mijn 'zeker', dat is natuurlijk een heel belangrijk onderdeel, dat moeten we goed beschrijven en ik denk dat het logisch is om dat per gemeente te doen want er zijn per gemeente andere noodzaken voor beroepen die je extra toegang moet geven, dat is iets wat in het gemeentelijke besluit zijn plek mag krijgen. Wij hebben ervoor gekozen om die beroepen nu niet te noemen want dan zou het een soort standaard zijn, we willen het college de mogelijkheid geven om daar een uitspraak over te doen. De heer VAN HATTEM: Er zit nog een ander aspect aan deze motie, namelijk de verkoop van nieuwbouwwoningen. Als mensen een nieuwbouwwoning hebben die onder deze categorie valt, komt er dan vanuit de gemeente een beperking op de verkoopmogelijkheid van die woning, blijft die woning alleen maar voor die groep toegewezen of kan die op een gegeven moment wel in de vrije verkoop worden verkocht? Mevrouw VAN ZAALEN: Dat vind ik een lastige vraag en dat is altijd leuk want dan kun je er even over nadenken. Als betaalbare woningen die eventueel geschikt voor deze doelgroep zijn open blijven dan is het logisch dat je ze aan een ander verkoopt. Wij vragen de wethouder om er actief op te sturen dat bekend is dat die woningen er zijn en dat de Bosschenaren daar in feite gebruik van kunnen maken.

Ik kan er niets aan doen als ze niet worden gekocht, ik heb niet zoveel geld om mensen daarmee te helpen. Mevrouw VERREIJT: Een korte verduidelijkende vraag. Ik hoorde mevrouw Van Zaalen de grens van 50% noemen, wordt dat gemeentebreed of ook per wijk gezien? Ik kan me voorstellen dat bijvoorbeeld in een wijk als De Groote Wielen de lokale binding anders is dan bijvoorbeeld in een wijk als de Hambaken. Mevrouw VAN ZAALEN: Voor zover mij bekend is het in de wet per gemeente en niet per wijk beschreven. De heer ROOVERS: Ik ga hier nu wel staan maar zoals u eigenlijk zelf ook al zei, hebben we het er al zo veel over gehad dat het standpunt van mijn partij wel duidelijk zou moeten zijn. Ik sta hier eigenlijk vooral uit fatsoen, zodat mensen vragen kunnen stellen over de moties die ik heb ingediend. Ik ben in ieder geval erg blij dat ik met mevrouw Van Zaalen van het CDA tot één motie ben gekomen en op die manier een aanzienlijke bijdrage heb kunnen leveren aan het verkorten van dit debat. Ik had gehoopt 'goed voorbeeld doet goed volgen', maar dat moet misschien de volgende keer blijken. Ik heb nog wel iets te zeggen over de reactie van de wethouder op de moties die ik heb ingediend, dat is wel nieuwe informatie ten opzichte van de commissiedebatten. Ten eerste over de woning-APK.

Mevrouw Korver maakte zich in het commissiedebat al zorgen over of deze motie niet overbodig is, of het niet al gebeurt. Nou nee, blijkt uit de beantwoording van de wethouder, sterker nog de motie wordt ontraden, dus u kunt met een gerust hart voor de motie stemmen mevrouw Korver. In reactie op de wethouder zou ik willen zeggen dat natuurlijk wel erg belangrijk is dat de gemeente wel de verantwoordelijkheid neemt voor de kwaliteit van de woningen en dat is natuurlijk een verschil van inzicht dat we al 25

meerdere keren in deze raad hebben besproken; in welke mate is de kwaliteit van huurwoningen puur en alleen een zaak tussen huurder en verhuurder? Wat mijn fractie betreft gaat het in Den Bosch nog te vaak fout, er komen in ieder geval bij mij als partij veel meldingen van slecht onderhoud terecht en daar hebben wij ook verschillende acties over gevoerd. Wat ons betreft moet het wel zo zijn dat wij als gemeente ook de verantwoordelijkheid nemen voor de kwaliteit van de woningen, maar de motie vult niet in wat dan in de term periodiek werkbaar is, ik laat de uitwerking daarvan graag aan het college over. Wat mij betreft is die motie wel nodig. Als het gaat over de motie over sociale huur begrijp ik dat de wethouder vanuit zijn rol zegt niet van het bestuursakkoord te willen afwijken, maar ik vind het ook wel de taak van ons als raad om ons bij zo'n debat juist de vraag te stellen of het bestuursakkoord en de segmentering die daarin wordt genoemd wel voldoende is en dan zou ik toch, maar u kent dat standpunt van mijn fractie, willen zeggen: nee, 30% is niet voldoende. Wij moeten als raad ook in staat kunnen zijn om daar halverwege de rit verandering in aan te brengen en dan neem ik graag een voorbeeld aan GroenLinks in de vorige periode. Die heeft in 2020 tijdens de discussie over de Woonvisie een motie ingediend om het percentage te verhogen, toen van 25% naar 30%.

Dat is wat mij betreft een goede stap die we nu kunnen herhalen omdat we ook nu weer moeten constateren dat het aantal sociale huurwoningen dat we nu bouwen de wachtlijst onvoldoende beperkt. Tot zover. Mevrouw VERREIJT: We sloten ons debat in de commissievergadering af met de oproep om verschillende moties die op dezelfde lijn zaten samen te voegen en ik kan zeggen dat ik trots ben dat het ons is gelukt om vier moties samen te voegen. Ik wil ik Leefbaar 's-Hertogenbosch en gewoon geDREVEN bedanken voor hun constructieve manier van werken en natuurlijk ook de vele indieners die de meerwaarde zien in het beter benutten van de bestaande voorraad. We roepen in deze motie op om creatief te kijken naar de mogelijkheden binnen de bestaande bouw omdat het een goede aanvulling is op nieuwbouw en sneller kan worden gerealiseerd en oog houden voor de leefbaarheid is daarin een vereiste. Naast beleid maken en beleid verruimen vinden we het ook belangrijk dat inwoners en partners weten wat de mogelijkheden voor hun woningen en percelen zijn en daarom roepen we ook op om een stappenplan te maken en breed en gericht te communiceren wat er mogelijk is en een pilot in een dorp of wijk is daarin een mooie eerste stap. Tot slot wil ik aangeven dat het wat ons betreft belangrijk is om het proces van de strategische raadsagenda te evalueren.

Nu we in de commissie Omgeving tweemaal een debat over de strategische raadsagenda hebben gevoerd, hebben we wat ons betreft veel informatie over de voors en tegens die we kunnen gebruiken voor verdere uitwerking richting de andere commissies. Wellicht is dat iets wat de griffie of het presidium kan oppakken. Tot zover. De heer VAN HATTEM: Ik heb nog wel een vraag aan mevrouw Verreijt van Rosmalens Belang. Op zich staan er interessante mogelijkheden in de motie, maar het probleem bij vormen waarbij woningen worden gesplitst, gedeeld en noem maar op is dat je de woning, maar niet de verdere leefomgeving als uitgangspunt neemt. Je krijgt dan extra parkeerdruk in de directe omgeving, in hoeverre wordt daar in deze motie rekening mee gehouden? Mevrouw VERREIJT: We benoemen ook juist dat het college daarmee aan de slag moet en dat de leefbaarheid daarin een heel belangrijk uitgangspunt is, daar valt de parkeernorm zeker ook onder. De heer VAN HATTEM: Met daarbij ook een kanttekening. Als de parkeernorm eronder valt, wat zou dat dan betekenen, zou de parkeernorm dan moeten worden bijgesteld, of zouden er bij woningsplitsing ook extra parkeerplaatsen moeten worden aangelegd? Mevrouw VERREIJT: Of we dat verruimen willen we bij het college laten.

De heer VOSSEN: We hebben de afgelopen maanden een mooi proces rondom de strategische visie op wonen doorlopen en als je het aan de PvdA vraagt, is het klip-en-klaar, de woningnood vraagt om woningen want een dak boven je hoofd is de belangrijkste voorwaarde voor een goed leven. Ik heb een hele bijdrage voorbereid waarin ik zoals een docent betaamt allemaal wie-, wat-, waar-, waarom- en hoe-vragen ging beantwoorden want dat is een beetje het hele brede spectrum waar we doorheen zijn gegaan, want het blijft toch strategisch, maar ik houd het vanavond bij onze eigen motie. Onze motie 'Toekomst van het wonen' vraagt het college om ook toekomstscenario's te maken met betrekking tot de inbreiding en de uitbreiding want, om iemand te parafraseren, het is de demografie survie, we moeten ervoor zorgen dat de demografie altijd een soort basis van ons beleid is. We zien namelijk dat de bevolkingsopbouw de afgelopen jaren toeneemt en

26

daarmee blijven we die woningnood houden, daarom roepen we op tot beter nadenken over de scenario's. De heer KAGIE: De moties die wij met anderen hebben ingediend. Allereerst even een reactie op het hele proces. Ook nu weer hebben raadsleden, collega's, zich sterk gemaakt voor de voorbereiding van zo'n strategisch woondebat, ook de komende jaren geen gering vraagstuk, en vervolgens heeft de wethouder gemeend om voorafgaand aan dit debat een reactiebrief te moeten schrijven. Die reactiebrief kent een aantal elementen, die moties die gaan over de ambities die we in het bestuursakkoord hebben gesteld heen en dan zie je die in die brief heel genuanceerd en subtiel van een negatief advies worden voorzien. Een kenmerk van een politiek debat is toch echt dat, als dat leidt tot moties, daarin ambities worden opgesloten en ik denk dat we bij de evaluatie moeten betrekken, ondanks de goede bedoelingen van deze reactiebrief en ik kom straks op de inhoud terug, of zo'n brief elementen in zich draagt die je eigenlijk los van de inhoud van de moties al tot je kunt laten komen, en dat de wethouder de vrijheid moet hebben om die te deponeren voordat het debat plaatsvindt, maar nu kregen wij anderhalve week voor de behandeling een reactiebrief en dan krijg je ineens zo'n weging die dan intern heeft plaatsgevonden. Graag betrekken bij de evaluatie.

Desalniettemin waardering voor de brief want daaraan zitten ook hele positieve kanten, ook onder de categorie 'wij zien dat als een hogere ambitie'. De heer BROEKMEULEN: Even een korte vraag aan de heer Kagie. Ik hoorde hem spreken over wat de brief van de wethouder heeft teweeggebracht. Was de heer Kagie er dan voorstander van dat de wethouder bij het debat zelf had gereageerd? De heer KAGIE: We moeten vooral hier en in de commissie het debat voeren. Ik heb gezegd dat er elementen, afwerkingscriteria, in die brief zitten die we voor het debat tot ons hadden kunnen nemen. Er zijn natuurlijk altijd afwegingen die het college maakt waarbij het zegt 'ik neem nu een positie in en ik reageer' en dat doe je dat hier, en dat is helemaal prima. Dus er zijn elementen in die brief waarvan het positief is dat die tot ons zijn gekomen en elementen die we veel eerder tot ons hadden moeten laten komen. De heer BROEKMEULEN: Volgens mij hoorde ik de heer Kagie zeggen 'de elementen, mijn eigen motie is ontraden, hadden eerder naar mij toe moeten komen', maar verder kon ik er eigenlijk geen touw aan vastknopen. De heer KAGIE: Ja, dank u. De motie 22g, 'Verkenning van centrale woonlocaties'.

Weet je wat het interessante van de brief van de wethouder is? Hij zit in de categorie ontraden, maar als je de tekst goed leest dan staat er dat de wethouder eigenlijk toch wel wat voelt voor die centrale woonlocaties voor arbeidsmigranten, want één ding, er komen steeds meer arbeidsmigranten hiernaartoe en die hebben we hard nodig in alle categorieën en daarin zit een hele grote groep die short stay is, dat is goed Duits voor ergens korte tijd werken, vijf/zes maanden of zo. Vervolgens moeten die mensen een huis betrekken, gaan wij ermee naar de Vijfde Slagen, gaan we ermee naar de Admiraliteitslaan, gaan we ermee naar de Koningsweg? Dan zie je daar zware vormen van overbewoning. Die mensen kunnen niet voor een halfjaar een huis gaan huren en dan wonen ze gewoon met zijn tienen in een flat op de Admiraliteitslaan, gewoon gezellig met drie man op één kamer. Dat zijn de praktijken en nu hebben ze in Tilburg bedacht, en de wethouder is natuurlijk in de G-zoveel ook bezig met zijn collega uit Tilburg: realiseer centrale woonvoorzieningen, dus voorzieningen met een capaciteit voor 400 tot 500 arbeidsmigranten, dat noemen ze daar internationale werkers. Dat klinkt veel interessanter, maar het komt op hetzelfde neer, arbeidsmigranten en dat noemen ze logiesvoorzieningen met conciërges en dergelijke erop.