Notulen raadsvergadering 2024-03-05

VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN 's-HERTOGENBOSCH OP 5 MAART 2024 AANVANG 19.00 UUR

Plv. voorzitter:

mw. drs. J. Hendrickx

Griffier:

drs. W.G. Amesz

Leden aanwezig:

drs. E.M.M.P. Altenburg-Collin, B. El Amraoui, J. Broekmeulen, mw. M. Craste bc, J.J.E.L. van Creij, mw. mr. Y. Doğan, F.G.F. van Genugten, J.J.M. Gersjes, mw. W. de Groot MSc, F.J. van Haren, mw. A. Hernández, W.B.G. Hoeben, J.A.B. Huibers, mw. mr. drs. N.M.C Huijbrechts RO CIA, mr. F. Kabbouti, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, drs. R.M.J. van den Kerkhof, mw. M.A.J.T. Korver-van Weegberg, J. Kouwenberg, P.M. van der Krabben, mw. mr. drs. R. Lipman, H.J.M. Mees, mw. ir. V.P.T. Muller-Laumans, M.C.J.M. Ploegmakers, M.G.H. van Rens, B.F.C. Roovers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, mw. E. Samshuijzen, A.C. van Silfhout, drs. ing. G.M.M. Verbruggen, mw. N.R. Verreijt, mw. C.K.J. Visscher, K.M. Vossen, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen.

Tevens aanwezig de wethouders:

Afwezig:

ing. R.A.P. Geers, R.J.J. Geers, M.J.J. van der Geld MSc, P. Slikker, mw. mr. M.A.B. van der Sloot en H.M.M. Vermin O. Çifçi, A.W.J.A. van Hattem LLB, drs. P.E. Kagie, drs. J.M.L.N. Mikkers en mw. drs. E.W.M. van Opdorp

1.

Vragenhalfuurtje

2.

Vaststellen agenda van de raadsvergadering

3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 30 januari 2024

4.

ingekomen stukken en mededelingen

HAMERSTUKKEN (A) 5.

Gebiedspaspoorten Groen en Klimaatbestendig

6.

Zienswijze Kadernota 2025 Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN)

7.

Vestiging voorkeursrecht Parallelweg 56A te ‘s-Hertogenbosch

8.

Bestemmingsplan Buitengebied herziening Blokkenweg 4 en Blokkenweg 4a

9.

Accommodatie watersportvereniging aan De Groote Wielenplas

10.

Aanpassen Reglement van Orde gemeenteraad 2019

11.

Aanpassen verordening Fractieondersteuning

LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 12.

Verordening Straattaxivervoer ’s-Hertogenbosch 2024

1

13.

Zienswijze Kadernota GGD 2025 Hart voor Brabant

14.

Zienswijze kaderbrief 2025 Veiligheidsregio Brabant-Noord

DEBATSTUKKEN (C) 15.

Bestemmingsplan Brabantbad

16.

Voorbereidingskrediet Projecten Tramkade-plus en Citadelpoort

MOTIES VREEMD AAN DE ORDE VAN DE DAG 17.

Motie vreemd aan de orde van de dag 's-Hertogenbosch houdt rekening met de Spreidingswet

18.

Motie vreemd aan de orde van de dag Permanent azc Groot Meerendonk

19.

Motie vreemd aan de orde van de dag Locatie Kruithoorn heeft steun van de Bossche raad

20.

Motie vreemd aan de orde van de dag Plus Bosch model rond azc

De PLV. VOORZITTER: Goedenavond allemaal, het is 19.00 uur. Volgens mij zijn we er allemaal, er zijn enkele mensen verhinderd, maar degenen die er moeten en kunnen zijn, die zijn er vanavond. Vandaar dat ik de vergadering open en graag een moment van stilte. Stilte De PLV. VOORZITTER: Vanwege de afwezigheid van de heer Mikkers zit ik de vergadering voor, dat hebt u waarschijnlijk al begrepen. Ik heb van de heer Mikkers begrepen dat het goed met hem gaat, maar dat hij nog wel even tijd nodig heeft om te herstellen. Het gaat goed en dat is volgens mij goed nieuws. Er is vanavond een aantal mensen verhinderd, de heer Van Hattem, de heer Kagie, mevrouw Van Opdorp en de heer Çifçi, zij zullen er vanavond niet bij zijn. Ik wil even stilstaan bij de terugkeer van mevrouw De Groot. Welkom in ons midden, goed dat u er weer bent. Ik heb begrepen dat u vanavond wel iets eerder weg moet, dan weet u dat allemaal. 1.

Vragenhalfuurtje

De PLV. VOORZITTER: Dan gaan we naar het eerste agendapunt en dat zijn vragen voor het vragenhalfuurtje. De heer Gersjes heeft een aantal vragen over de Oekraïners ingediend en ik vraag u om uw vragen toe te lichten. De heer GERSJES: Dat wil ik graag doen voorzitter, dank u wel. Onze vragen gaan over de eigen bijdrage van de werkende Oekraïners. Zij zitten in de opvang en dienen een bijdrage te gaan betalen. Oekraïners die in Nederland werken en in een gemeentelijke opvangvoorziening verblijven, gaan op termijn een eigen bijdrage betalen, maar het is nog niet duidelijk voor welke voorzieningen straks een eigen bijdrage moet worden betaald en hoe hoog die zal zijn. In de Tweede Kamer is een grote meerderheid die wil dat er een financiële vergoeding komt voor Oekraïners die een baan hebben, dat is de afgelopen week vastgesteld. Ruim de helft van de vluchtelingen uit Oekraïne heeft inmiddels werk gevonden, in Den Bosch is dat zelfs 70 tot 80%. Ik was vanochtend nog in de opvang aan de Hervensebaan, het is goed om daarnaartoe te gaan en ik ben daar goed ontvangen. Afhankelijk van hun situatie krijgen de Oekraïners € 280 tot € 380 leefgeld per maand. Even heel snel kan ik u aangeven dat er werkende Oekraïners zijn die heel graag een bijdrage willen betalen aan de voorziening die zij hier hebben.

Dat gebeurt ook al in Cranendonck en daarom hebben we wat vragen voor de portefeuillehouder, met name over hoe we de opvang hier in Bosch gaan regelen. - Bent u het met ons eens dat het rechtvaardiger is om werkende Oekraïense vluchtelingen een eigen bijdrage te laten doen aan de woonkosten. - Hebt u de indruk dat werkende Oekraïners in onze gemeente het ook prettig vinden om te kunnen bijdragen aan de woonkosten wanneer ze betaald werken? - Bent u bereid om naar het voorbeeld van de gemeente Cranendonck te onderzoeken of ook in Den Bosch met een vrijwillige bijdrage van werkende Oekraïners kan worden gewerkt? - Hebt u een inschatting van hoeveel werkende Oekraïners er in onze gemeente zijn? 2

Tot zover. De PLV. VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Gersjes. Dan geef ik het college nu de gelegenheid om te reageren. Wethouder RALPH GEERS: Ja dank u wel voorzitter. Het is goed om de vergadering te beginnen met een voorbeeld van hoe wij mensen die vluchten voor oorlog gastvrij in onze stad opvangen. Voorzitter, de oorlog in Oekraïne duurt langer dan iedereen had gedacht en nu wordt er in Den Haag nagedacht over hoe we omgaan met de mensen die hier zijn, werken en aan de samenleving willen deelnemen, ze zijn daar bezig met landelijke regelingen. Die wachten we dan ook af en volgen wij uiteraard. Op dit moment is daar nog niets wettelijk over vastgelegd. De staatssecretaris heeft eind februari jl. wel aangegeven dat er een regeling komt, maar die is er op dit moment nog niet. Vandaar dat wij voordat die landelijke regeling er is geen wettelijke grondslag hebben om een eigen bijdrage te vragen. Oekraïners die melden dat zij werken, ontvangen geen leefgeld waardoor we in ieder geval problemen aan het einde van het proces voorkomen. Dan de laatste vraag voorzitter. Er verblijven op dit moment ongeveer 520 Oekraïners tussen de 18 en 67 jaar in onze gemeentelijke opvang, degenen die normaal gesproken zouden kunnen werken, ongeveer 81% van die groep werkt en ontvangt geen leefgeld. U kunt u zelf met uw rekenmachine 81% van 520 uitrekenen. Tot zover voorzitter. De PLV.

VOORZITTER: Dan kijk ik even rond of er wellicht nog aanvullende vragen zijn. Ik zie alleen de heer Gersjes. U hebt het woord. De heer GERSJES: Voorzitter, ik hoorde de wethouder zeggen dat Den Bosch nog niet zo ver is om vooruitlopend op de regeling al acties te ondernemen. Dat heeft Cranendonck wel gedaan. Bent u wel voornemens om actie te ondernemen en met bijvoorbeeld Cranendonck af te stemmen hoe die het heeft gedaan met betrekking tot de afwikkeling in de uitvoering? De PLV. VOORZITTER: Dank u wel. Wilt u daar nog op reageren? Wethouder RALPH GEERS: Gezien de politieke urgentie in Den Haag zijn wij dat nu niet voornemens omdat wij het liefst werken met een regeling die juridisch klopt, zodat we mensen ook niet in de problemen brengen omdat we nu een afspraak met hen hebben die straks juridisch niet blijkt te kloppen. De PLV. VOORZITTER: Oké, bedankt. 2.

Vaststelling agenda van de raadsvergadering

De PLV. VOORZITTER: Dan gaan we door met de agenda en ik loop eerst de agenda door om hem vervolgens met u vast te stellen. Het eerste voorstel is voorstel 5 over de gebiedspaspoorten. Het wordt van een hamerstuk toch een debatstuk. Er is een aantal moties over ingediend en de fractie van de Partij voor de Dieren wil daar toch nog graag wat meer tijd voor uittrekken. Dus het wordt een debatstuk en ook gezien het aantal moties vindt ze dat eigenlijk te beperkend en we gaan daarover in gesprek. Bij voorstel 8, het bestemmingsplan Blokkenweg, was een motie ingediend maar die is door de indieners ingetrokken en het voorstel blijft dus gewoon een hamerstuk. Voorstel 14, de zienswijze op de Kadernota Veiligheidsregio wordt als een hamerstuk behandeld omdat daar de aangekondigde moties uiteindelijk niet zijn ingediend. Dat geldt ook voor de verordening Straattaxi, maar er is op het laatste moment toch een amendement van de heer Van Creij op binnengekomen en ik vraag of u akkoord gaat met het toevoegen van het amendement aan de agenda. Ja oké, dan zullen we dat vanavond ook bespreken. Er zijn twee debatstukken, de agendapunten 15 en 16, en het voorstel is om de moties 17 tot en met 21 als één debatpunt te behandelen. De vraag is of u daarmee akkoord kunt gaan.

Op het laatste moment is er een extra motie van de Partij voor de Dieren gekomen over het Brabantbad en aan u is de vraag van of u die aan de agenda wilt laten toevoegen. Op zich kan dat en misschien kan mevrouw Samshuijzen motie 16 kort toelichten. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik zal het straks bij het bespreekstuk nader toelichten. De titel van de motie is 'Aanvullende natuurtoets Locatie Prins Hendrikpark'. De PLV. VOORZITTER: Ik stel voor die toe te voegen aan het systeem, dan hebt u de mogelijkheid om daar kennis van te nemen en er vanavond iets van te vinden. 3

De agenda wordt vastgesteld. 3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 30 januari 2023

De notulen worden ongewijzigd vastgesteld. 4.

ingekomen stukken en mededelingen

De PLV. VOORZITTER: Bij de ingekomen stukken en mededelingen zijn geen bijzonderheden en het voorstel is om de lijst gewoon vast te stellen. Ik zie de heer Van der Krabben, u hebt het woord. De heer VAN DER KRABBEN: Dank u voorzitter. Ik wil even gebruikmaken van de mogelijkheid om een mededeling te doen, ik wil even terugkijken op de feestelijke opening van het nieuwe theater op 1 maart jl. Het is vijftien jaar geleden in deze raad begonnen, het startschot voor de nieuwbouw was gegeven en de opening van het nieuwe paradepaardje van Den Bosch, geopend door de Koning, was heel indrukwekkend. Ik wil iedereen bedanken die in die vijftien jaar heeft gezorgd dat dit nu in Den Bosch een toonaangevend gebouw is waar veel gebruik van zal kunnen worden gemaakt want veel Bosschenaren hebben het afgelopen weekend gekeken wat er is gebouwd en velen waren daar dik tevreden over. Tot slot wil ik van de gelegenheid gebruikmaken… Ik weet dat de heer Mikkers via de uitzending naar ons kijkt en het zou goed zijn als we hem beterschap wensen en hopen dat hij weer snel in ons midden is. De PLV. VOORZITTER: Oké dank u wel. Dat waren de mededelingen. Dan is de lijst akkoord en wil ik die vaststellen. HAMERSTUKKEN (A) De PLV. VOORZITTER: Dan gaan we naar de hamerstukken.

In principe is het de bedoeling dat u bij hamerstukken alleen stemverklaringen geeft, maar op verzoek van de Partij voor de Dieren wordt 'Gebiedspaspoorten Groen en Klimaatbestendig' toch een debatstuk, een C-stuk. Het voorstel kon in de commissie op grote steun rekenen, maar er zijn toch nogal wat moties over ingediend. Ik vraag om die straks gewoon als bespreekstuk te doen. Nu? 5.

Gebiedspaspoorten Groen en Klimaatbestendig

De PLV. VOORZITTER: Dat gaan we nu direct doen. Er zijn drie moties ingediend. Een motie gaat over grenzeloos groen van de fracties van de Partij voor de Dieren, De Bossche Groenen, de SP en Volt, de tweede motie gaat over de bescherming van de dieren, onderdeel van de gebiedspaspoorten, van de fracties van de Partij voor de Dieren, De Bossche Groenen en Volt en de derde motie gaat over prioriteiten stellen in vergroeningsopgave van de fracties van de PvdA, GroenLinks, Rosmalens Belang, CDA en gewoon ge-DREVEN. Ik vraag de Partij voor de Dieren om naar voren te komen voor de eerste motie en dan kunt u wellicht ook direct motie 2 toelichten. Ik inventariseer wie verder het woord wil voeren. Mevrouw Samshuijzen gaat de moties zo even toelichten en wie van u wil straks het woord over de moties voeren? De eerste motie is gaat over grenzeloos groen van de verschillende fracties, wie wil daarover het woord voeren nadat mevrouw Samshuijzen deze heeft toegelicht? De heer Vossen en mevrouw Huijbrechts. U hebt een vraag? De heer VAN DEN KERKHOF: Een punt van orde voorzitter, ter verduidelijking. Dit is een Cstuk, behandelen we de punten op volgorde van de agenda en niet eerst B en dan C? De PLV. VOORZITTER: Dat was ook even verwarrend. De griffier fluisterde in mijn oor.

Ik dacht dat we eerst de hamerstukken zouden afhandelen, maar we gaan het toch anders doen, we gaan toch eerst dit behandelen. Ik luister altijd heel goed naar mijn rechterkant. U hebt het woord. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ja, dank u voorzitter. Het is mooi om de vergadering te beginnen met mooie dingen want dat vinden we op zich wel van die gebiedspaspoorten, dat hebben we ook in de commissie toegelicht, maar toch het verzoek om hier nog even bij stil te staan want we hebben in de commissie ook toegelicht dat we hier en daar nog wat punten voor een plus zien. We hebben de 4

ambitie om te vergroenen, om de biodiversiteit te vergroten en voor een toekomstbestendige en een leefbare gemeente. Mijn collega Romijn gaf in de commissie ook al aan dat er door die ontwikkelingen nu eenmaal meer dieren in Den Bosch gaan wonen omdat het voor hen een fijner thuis wordt als wij gewoon een fijnere leefomgeving voor hen creëren want dat wordt het als het zoveel groener en klimaatadaptiever wordt. In de gebiedspaspoorten staat ook dat er ambassadeurssoorten zijn en dat er meer dieren worden aangetrokken als het gevolg van… Daarom vinden wij het wel noodzakelijk om stil te staan bij hoe we omgaan met die dieren die hier meer zullen komen wonen en dienen we samen met De Bossche Groenen en met Volt de motie 'Bescherming dieren, onderdeel van de gebiedspaspoorten in en vragen we exact om dat te doen, om rekening te houden met de dieren die hier nu eenmaal meer zullen gaan zijn en die er ook nu al zijn, om dan bijvoorbeeld preventieve maatregelen te nemen ten aanzien van graafschade omdat er waarschijnlijk meer gravende dieren komen. We zien nu ook al dat er graafschade kan zijn, bijvoorbeeld door een das, een bever of een vos. Wanneer er meer mensen en meer dieren zijn, heb je gewoon meer kans op bijvoorbeeld ongelukken, op aanrijdingen in het verkeer en we willen gewoon kijken of er meer manieren zijn om daar rekening mee te houden.

Als we toch in uitvoering zijn in die gebiedspaspoorten, neem dat dan gewoon direct mee. Daarnaast zien we dat er in heel Nederland jaarlijks ongeveer een miljoen amfibieën verdrinken of verhongeren in trottoirkolken en wij vinden dit ook een moment om daarbij stil te staan, als we het hebben over groen, klimaatbestendig en water dan horen daar ook amfibieën bij, die zijn er ook in Den Bosch. Er zijn tegenwoordig gemakkelijke manieren om dat amfibieënleed te voorkomen met bijvoorbeeld simpele amfibieëntrappetjes en daarmee kan bij nieuwe infra ook gemakkelijker rekening worden gehouden. We roepen daarom op om dat ook gewoon in de plannen mee te nemen. Dan de motie 'Grenzeloos groen' met De Bossche Groenen, de SP en Volt. De titel van die motie is zo omdat we eigenlijk twee grenzen aankaarten, enerzijds de ecologische grenzen, ecologische verbindingszones. In de gebiedspaspoorten wordt aangegeven dat er best wel wat zijn, vooral bij bijvoorbeeld infra en dat het voor het creëren van robuuste natuur van belang is om meer werk te maken van die ecologische verbindingen, om die grenzen op te heffen.

Omdat robuuste natuur zo belangrijk is en omdat onze natuur zo onder druk staat, vragen wij eigenlijk om ook prioriteit aan die ecologische verbindingen te geven en daarnaast vragen we ook prioriteit voor de meest versteende wijken omdat mens, dier en natuur daar gewoon snakken naar meer groen en een gebied dat meer klimaatadaptief is. Daarnaast zien we dat je in de meest versteende wijken een andere uitgangspositie hebt dan in wijken die nu al heel groen zijn en we willen die 10% vergroening die nu door de hele gemeente wordt aangehouden als ondergrens en kijken of het mogelijk is om daar een plus op te doen, natuurlijk ook rekening houdend met een andere uitgangspositie en met mogelijk andere kansen in de planontwikkeling, een mooi streven. Om goed op de hoogte te blijven, vragen we om de raad jaarlijks te informeren over het uitvoeringsplan en de beschikbare middelen. Tot zover. De PLV. VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Samshuijzen. Ik kijk naar de heer Vossen, u mag komen. De heer VOSSEN: Dank u wel voorzitter. Mijn collega de heer Peters heeft het de afgelopen maanden en ook in de afgelopen commissievergadering helder verwoord, je kunt niet groen doen als je rood staat. Ook in Den Bosch zien we dat het groen in de stad onevenwichtig is verdeeld, aan de voortuintjes van woningen kun je vaak veel aflezen over de sociaaleconomische positie en de stand van de wijk.

De Bossche PvdA, dient daarom een motie in die oproept om de meest versteende wijken en buurten prioriteit te geven. We zien dat veel wijken onder de bezielende leiding van buurtgenoten al flink vergroenen, denk bijvoorbeeld aan de Buitenpepers, maar ook genoeg wijken hebben die slag toch niet gemaakt. We roepen dan ook op om als gemeente meer proactief op te treden want al onze inwoners verdienen het om in leefbare en groene wijken te wonen. Tot dusver. De PLV. VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Vossen. Ik zag mevrouw Huijbrechts, u stak uw vinger op, u hebt ook een termijn en u mag komen. Mevrouw HUIJBRECHTS: Ja, dank u wel voorzitter. Omdat dit een C-stuk is geworden, hebben we een algemene bijdrage en een reactie op de moties. GroenLinks vindt het behouden van een leefbare omgeving en een klimaatbestendige toekomst voor onze inwoners van wezenlijk belang. Onze fractie staat dan ook zeer positief tegenover de vertaling van de visie 'Groen en Klimaatbestendig in de gebiedspaspoorten'. Deze aanpassingen zijn noodzakelijk als gevolg van klimaatverandering en de natuur die momenteel nog onvoldoende ruimte krijgt in onze gemeente. GroenLinks ziet de vergroening en adaptatie van de gemeente en de verbinding van natuurgebieden dan ook als een goede stap voorwaarts. Toch een kleine winstwaarschuwing ook vanuit GroenLinks. 5

Uiteindelijk dienen we klimaatverandering tegen te gaan en de mogelijkheden voor groen en klimaatbestendigheid hebben ook hun grenzen. Daarom roept GroenLinks op om vooral ook te blijven inzetten op projecten die tot duurzaam gedrag leiden en die onze inwoners en bedrijven daarmee minder grondstoffen laten verbruiken, alleen dan zullen deze gebiedspaspoorten ook echt klimaatbestendig zijn. GroenLinks heeft twee aandachtspunten op de uitvoering van de gebiedspaspoorten, het ene is urgentie en het tweede is burgerparticipatie. Omdat onze inwoners op dit moment al veel last hebben van verdroging, wateroverlast, hittestress en andere klimaatgerelateerde problemen is de urgentie om deze gebiedspaspoorten te realiseren groot en daarom sluiten wij ons aan bij de motie van PvdA waarbij we het van belang vinden dat de meest versteende wijken voorrang krijgen. Ook vinden we het van belang dat de gebiedspaspoorten echt in het DNA van onze inwoners en onze bedrijven komt en dat onze ondernemers ook onderdeel van dit geheel worden. Daarom vinden we het van groot belang om burgerparticipatie en participatie van ondernemers een centrale plek in de uitvoeringsplannen te geven. We dienen de motie van de PvdA mee in en wat betreft van de moties van de Partij voor de Dieren wachten we graag de reactie van de wethouder ten aanzien van uitvoerbaarheid af. Tot zover voorzitter. De PLV.

VOORZITTER: Dank u wel. Dat was mevrouw Huijbrechts. Dan wil ik eigenlijk wethouder Geers vragen om naar voren te komen. Wethouder RALPH GEERS: Ja voorzitter, dank u wel. Ik was erg blij met de raadsbrede steun in de commissie voor deze gebiedspaspoorten als uitwerking van onze visie Groen en Klimaatbestendig waarin we heel concreet gaan werken aan een prettige leefomgeving die ook helpt tegen hitte, die water aankan en zorgt voor biodiversiteit. Die aanpak hebben we nodig en gaat zich nu ook vertalen in een uitvoeringsprogramma. De gebiedspaspoorten werken feitelijk langs drie lijnen. 1, de kenmerken van de gebiedspaspoorten meenemen in het reguliere onderhoud van de openbare ruimte om te kijken welke slimme interventies we kunnen doen als de straat toch opengaat. Tegelijkertijd is het ook een ambitiedocument voor ontwikkelaars en corporaties die voor een herinrichting gaan en andere plannenmakers om vanaf het begin, bij het design, groen-blauw al mee te nemen en niet aan het einde te denken 'ik heb nog 1 m² over, wat zal ik daar eens mee doen?' Dat is lastiger te voorspellen. De derde lijn is welke interventies we kunnen doen als het gaat om vergroening en meer ruimte voor waterberging die wij zelf belangrijk vinden om daarmee een stuk te vergroenen, maar ook via de structuren, verbinding en beweging mogelijk te maken.

Als ik dan kijk naar de moties die voorliggen, zijn dat wel drie lijnen die relevant zijn om in het achterhoofd te houden want als wordt gevraagd om een afwegingskader, een uitvoeringsprogramma of wat we gaan maken, zit hem dat vooral in dat laatste element, die grotere groen-blauwstructuren die we extra gaan toevoegen en urgentie gaan geven. Wat mij betreft komen daar ook de droombeelden in die we misschien nu nog niet mogelijk kunnen maken en waarbij we afhankelijk zijn van een herinrichting door een corporatie of van een verhuizing van een groot bedrijf waardoor op die locatie ineens iets mogelijk wordt. Als ik dan kijk naar dictum 3 van motie 1, dan is een concrete planning en een concrete financiële doorvertaling niet overal mogelijk, er mag ook iets te dromen en te wensen overblijven zonder dat we alles laten afvallen omdat het op dit moment nog niet is geregeld. De moeite die ik met motie 1 heb, zit hem met name in punt 2 omdat we waar nodig interventies willen plegen, we echt een grote slag willen maken en we daarbij gemeentebreed een vergroeningstoename van 10% hebben neergelegd. Als we die 10% nog verder oprekken, terwijl het de vraag is of je die 10% in sommige wijken feitelijk kunt halen, maken we de visie op een andere manier eigenlijk lastiger bereikbaar en focussen we puur op percentages en niet op de interventies en het verschil dat we daarin maken.

Vandaar dat we die motie in ieder geval ontraden. Dictumpunt 1 komt eigenlijk het beste naar voren in motie 3 omdat versteende wijken een van de belangrijke elementen is, maar je wilt ook gebruikmaken van de energie die ergens zit en waar een ontwikkeling mogelijk is. Daarom willen we graag komen met een prioriteringsagenda waarbij we verschillende koppelkansen en mogelijkheden willen betrekken en dat willen we conform dictum 3 van motie 1 best in Q3 van 2024 brengen en uiteraard nemen we uw raad ieder jaar mee. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik gaf zojuist ook aan dat wij een grote prioriteit in de ecologische verbindingen zien en ik ben benieuwd hoe de portefeuillehouder daar tegenaan kijkt. We zijn het natuurlijk inhoudelijk met motie 3 eens, maar we missen daar gewoon wel wat dingen in. Kunt u wel uit de voeten met de prioriteit voor de ecologische verbindingen om die robuuste natuur voorrang te geven? Wethouder RALPH GEERS: Volgens mij gaf ik net aan dat we een prioritering willen maken 6

voor die interventies. Dat gaat dan bijvoorbeeld over die ecologische robuuste verbindingen maken, maar daar liggen meer overwegingen achter dan alleen waar je het hoogste percentage maakt. Als je werk met werk kunt maken, als je meekunt met de gebiedsontwikkeling van een woningbouwcorporatie omdat er dan toevallig een gebied vrijkomt dan vind ik dat ook een afweging omdat er bijvoorbeeld ook cofinanciering van het waterschap, de provincie of een andere overheid is te krijgen. De heer VAN DER KRABBEN: Even een korte vraag. Als we dit beleid vanavond vaststellen, wordt dat dan ook meegenomen bij de ontwikkeling van De Bossche Stadsdelta en de Spoorzone? Dat zijn natuurlijk aardige projecten die daarvoor in aanmerking komen. Wethouder RALPH GEERS: Sterker nog, we hebben het uitvoeringsprogramma voor de Spoorzone al, dat hebben we ook gebruikt richting het rijk in het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving en we hebben bijna € 20 miljoen aan cofinanciering binnengekregen om naast verstedelijking in wonen en verkeer ook ruimte te maken voor groen en waterberging. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Toch nog een aanvullende vraag.

Ik begrijp niet helemaal wat de portefeuillehouder aangeeft, enerzijds hoorde ik dat het wel mogelijk is om in sommige wijken prioriteit aan vergroening te geven, maar aan de andere kant lijk ik te horen dat die prioriteitstelling niet mogelijk is ten aanzien van ecologische verbindingen. Je kunt een wijk natuurlijk niet in één keer van nul naar honderd brengen en dat zal ook niet zo zijn bij ecologische verbindingen, maar ik kan me moeilijk voorstellen dat er geen enkele prioriteit aan te geven is. Wethouder RALPH GEERS: Mevrouw Samshuijzen draait mijn woorden compleet om. Ik zei dat er urgentie op die ecologische structuren en het versterken van het vergroenen zit, maar dat ik daarbij niet alleen kijk naar waar je de meeste impact qua vergroenen maakt, maar ook naar cofinanciering, juridische ruimte en welke andere partij gaat meeontwikkelen om kansen te grijpen. Dat vind ik minstens zo belangrijk omdat dit de uitvoeringskracht van ons programma een stuk meer ten dienste komt dan alleen kijken naar waar de grootste opgave is. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Even ter verduidelijking, ik denk dat ik de wethouder dan verkeerd heb begrepen.

Gaat de wethouder zijn best doen om wel degelijk prioriteit te geven aan die ecologische verbindingen als dat met alle ontwikkelingen die er zijn mogelijk is? Wethouder RALPH GEERS: Wij geven prioriteit aan waar we binnen alle mogelijkheden de grootste impact kunnen maken als het gaat om vergroening. Vandaar dat wij geen bezwaar hebben tegen motie 3 om met zo'n prioriteringsagenda te komen. Die kunt u vervolgens ook agenderen als u daar toch een andere weging in wilt hebben, maar laten we eerst al die projecten maken, verzamelen en zorgen dat ze in die matrix terechtkomen. Dan ga ik naar motie 2 over de dieren. Dat doen we voor een heel groot deel al. Graafschade, ja we zijn met waterschappen aan het kijken hoe we de dijken tegen de dieren kunnen beschermen en we hebben uittreedplankjes in straatkolken om het daarmee ook voor de amfibie veiliger te maken. Wat voor mij in motie 2 een beetje een puzzel is, is duidelijk prioriteit geven en daarmee ook een soort verwachting scheppen alsof wij het gedrag van dieren en daarmee hun veiligheid kunnen sturen. We doen operationeel waar dat kan al heel veel praktische dingen, maar het zo absoluut maken, brengt ook een bepaalde verwachting met zich mee. Ik kan niet tegen een pad zeggen wat wel en niet de bedoeling is, ik kan het wel zeggen maar een pad luistert niet.

Daarom is de verwachtingswaarde wel veel lager, vandaar dat ik wel wat moeite met de motie heb. De concrete uitgangspunten, ja dat doen we al waar het kan maar een extra plus en daar duidelijk prioriteit aan geven, volgens mij hebben we het net ook over een andere prioriteringsmotie gehad en het stapelen van prioriteiten, wat we op nummer 1 kunnen zetten, ja één is op een gegeven moment ook maar één. Motie 1, Grenzeloos groen, van PvdD, De Bossche Groenen, SP en Volt. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal tegen de motie stemmen, 'Grenzeloos groen' gaat ons te ver. Het streefgetal van 10% dat de wethouder aangaf, is een mooi streven maar grenzeloos gaat alle perken te buiten. Motie 1 is door de gemeenteraad verworpen.

7

De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers, mw. Visscher), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd. Motie 2, Bescherming van dieren als onderdeel van de gebiedspaspoorten, van PvdD, De Bossche Groenen en Volt. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal tegen deze motie stemmen. Dieren onderdeel van de gebiedspaspoorten is natuurlijk helemaal juist, maar daar hoort ook actief wildbeheer bij om te maken dat iets niet ongebreideld kan uitbreiden. Dus wij zullen tegen deze motie stemmen. Motie 2 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers, mw. Visscher), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd. Motie 3, Prioriteiten stellen in vergroeningsopgave, van PvdD, GroenLinks, Rosmalens Belang, CDA en gewoon ge-DREVEN. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Zoals u zult begrijpen, had motie 1 onze voorkeur en nu die is verworpen, zullen wij voor motie 3 stemmen omdat een deel van de wensen daarin zit. De heer ALTENBURG-COLLIN (stemverklaring): De VVD vindt deze motie eigenlijk 100% overbodig. De PvdA zegt altijd 'als een motie overbodig is, dan stemmen wij tegen', dus wij zullen ook tegen deze motie stemmen.

De heer KOUWENBERG (stemverklaring): Wij zien juist uit naar een prioritering in het uitvoeringsprogramma waarbij integraal wordt gekeken om een wijk als de Overlaet in Rosmalen die met wateroverlast kampt sneller te kunnen helpen. Daarom dienen we deze motie graag mee in. Motie 3 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fractie van de VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, mw. De Groot, Van Haren, mw. Welten) hebben tegen gestemd. Raadsvoorstel Gebiedspaspoorten Groen en Klimaatbestendig Mevrouw HERNÁNDEZ: Ik heb het verkeerd ingedrukt, ik wilde voor stemmen. Het raadsvoorstel is unaniem aangenomen. 6.

Zienswijze Kadernota 2025 Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN)

De heer MEES (stemverklaring): Leefbaar 's-Hertogenbosch zal voor deze zienswijze stemmen, maar wel met de kanttekening dat wij het college eraan houden dat het bij dit soort samenwerkingsverbanden heel streng kijkt naar tarifering, begrotingen et cetera zoals dat straks ook bij het GGD-voorstel terugkomt en dat ook met het oog op de toekomst waarin gemeenten het veel moeilijker gaan krijgen. We verwachten ook dat we dan kijken naar waar we in samenwerkingsverbanden zitten. Tot zover. Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 7.

Vestiging voorkeursrecht Parallelweg 56A te 's-Hertogenbosch

Mevrouw LIPMAN (stemverklaring): Bij de voorbereiding van nieuwe Lage Diezebrug werd duidelijk hoe belangrijk het voorkeursrecht kan zijn en daarom is het CDA voor de vestiging van dit voorkeursrecht. Daar zullen we dan ook voor stemmen en we zijn blij te zien dat het op de agenda staat. Tot zover. Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 8.

Bestemmingsplan Buitengebied herziening Blokkenweg 4 en Blokkenweg 4a 8

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 9.

Accommodatie watersportvereniging aan De Groote Wielenplas

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 10.

Aanpassen Reglement van Orde gemeenteraad 2019

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 11.

Aanpassen verordening Fractieondersteuning

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) De PLV. VOORZITTER: Dan gaan we naar de lichte bespreekstukken die wellicht wat meer tijd van ons allemaal nodig hebben. 12.

Verordening Straattaxivervoer ’s-Hertogenbosch 2024

De PLV. VOORZITTER: We gaan naar de verordening Straattaxivervoer 's-Hertogenbosch, agendapunt 12. Mijnheer Van Creij, u krijgt als indiener van het amendement één minuut. De heer Van Creij, u hebt het woord. De heer VAN CREIJ: Ja dank u voorzitter. Op 28 februari jl. hebben we misschien allemaal op Dtv gezien dat de taxichauffeurs niets zien in het nieuwe beoordelingssysteem van de gemeente en dat ze ook erg verbaasd zijn dat ze niet bij de totstandkoming van dit voorstel zijn betrokken. Wij hebben in de commissie al aangegeven dat wij de beoordeling dat klagende klanten kunnen maken dat een vergunning wordt ingetrokken... Stel dat wij hier met zijn allen zeggen 'we gaan die taxichauffeurs even een hak zetten', dat zou met deze verordening zomaar kunnen en vandaar dat wij met dit amendement komen. Nogmaals sorry dat amendement laat is ingebracht, er zat wat ruis op de lijn, wij dachten dat het daadwerkelijk was ingediend, maar dat bleek niet zo te zijn en vandaar de late toezending. Wij willen voorkomen dat klagende klanten kunnen maken dat er een vergunning wordt ingetrokken en dat klagende klanten alleen voor de beoordeling kunnen worden gebruikt en niet om iemand zijn broodwinning af te nemen. Tot zover. Wethouder ROY GEERS: Wat betreft de verordening. Ik heb met grote verbazing naar het item van Dtv gekeken omdat daarin ook een aantal stellingen zat dat niet klopt.

We hebben met deze verordening juist het doel om de kwaliteit te vergroten en we hebben de chauffeurs daarbij betrokken. Daar bleek ook de wens voor een duidelijke rolverdeling en dat doen wij met deze verordening. Als we kijken naar het amendement dan zien we een klantbeoordelingssysteem voor de klant die daarmee zijn rit en daarmee ook de chauffeur kan beoordelen. Zoals u in de verordening ook leest, is het slechts een vereiste om aangesloten te zijn bij het systeem, de resultaten van de klantbeoordelingen zijn niet leidend en die worden niet meegenomen in de verdere beoordeling. Daarmee voegt het amendement feitelijk niets toe. Op dit moment is het al niet mogelijk om de vergunning op basis van de beoordeling in te trekken. Wel is het mogelijk om naar aanleiding van de beoordelingen bijvoorbeeld een goed gesprek aan te gaan om de kwaliteit van het taxivervoer te verbeteren. Tot zover. Amendement 1, Een beoordeling dient geen directe veroordeling te zijn, van gewoon ge-DREVEN. De heer ALTENBURG-COLLIN (stemverklaring): Wij vinden dit amendement overbodig, een restaurant wordt na een slechte klantbeoordeling ook niet gesloten. Het lijkt ons daarom niet nodig om dit amendement te steunen en dat doen we ook niet.

Mevrouw VISSCHER (stemverklaring): We vonden het amendement in eerste instantie heel logisch en sympathiek, maar wij volgen de uitleg van de wethouder en we zullen tegen stemmen. 9

Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Ik heb mijn twijfels over het amendement, daar ben ik heel eerlijk in. Ik zie wel dat wij gebruik moeten maken van alle informatie die we hebben, maar het feit dat hier heel duidelijk staat dat het klantenbeoordelingssysteem niet wordt gebruikt, is voor mij een reden om dit amendement te steunen. De heer HOEBEN (stemverklaring): Wij kunnen het amendement van gewoon ge-DREVEN ook steunen al is het maar omdat fraudegevoeligheid wel op de loer ligt en we dat risico niet kunnen nemen. De heer EL AMRAOUI (stemverklaring): Geen steun voor het amendement, wij volgen in dezen onze collega's van de VVD. De heer KOUWENBERG (stemverklaring): Wij zullen het amendement ook niet steunen. We draaien het ook graag om, je sluit dan ook uit dat je de klantbeoordelingen überhaupt kunt gebruiken voor een gesprek zoals de wethouder aangeeft. Alleen al om die reden zijn we daar tegen. Amendement 1 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van 50PLUS (mw. Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en VOOR Den Bosch (Gersjes) en het lid Hoeben van de fractie De Bossche Groenen hebben voor gestemd. De verordening Straattaxivervoer ’s-Hertogenbosch 2024 De heer HOEBEN (stemverklaring): Ik zal duidelijk zijn en dan stemmen we straks ook gelijk. We zijn negen jaar bezig met kwaliteitsverbetering door middel van een verordening en dat is niet gelukt.

We pleiten ook al negen jaar voor vergroening van de taxi's en dat is ook niet gelukt en nu weer een poging doen door middel van een app iets te doen met betrekking tot kwaliteitsverbetering, dat is niet onze taak. Wij willen schonere taxi's en dat doe je door middel van milieuzones. We kunnen daarom niet met dit voorstel meegaan. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): We hebben met het amendement getracht het voorstel te verbeteren. Het voorstel is volgens ons gebouwd op drijfzand en we zullen daarom tegen stemmen. Mevrouw HUIJBRECHTS (stemverklaring): GroenLinks kan instemmen met de voorliggende verordening, maar staat ook voor schoon en duurzaam vervoer. De motie die de GroenLinksfractie in voorbereiding had om de volgende stap naar schoon en emissieloos taxivervoer te zetten, heeft helaas op weinig steun kunnen rekenen terwijl in 2019 de GroenLinksmotie 'Samen naar schoon taxivervoer' is aangenomen. We verzoeken de wethouder dan ook om met urgentie uitvoering te geven aan het in goede samenwerking met de taxibranche realiseren van de overstap van de Bossche taxibranche naar emissieloos vervoer en de raad hierover te informeren. Dank u wel. De heer KOUWENBERG (stemverklaring): Wij zijn blij dat de handschoen is opgepakt en dat de behoefte om de verordening aan te passen, ook vanuit de taxibranche zelf, is opgepakt. Daar zijn we blij mee, dus we zijn voor dit voorstel.

De heer GERSJES (stemverklaring): VOOR Den Bosch is tegen deze verordening. De werkgevers/taxichauffeurs zijn zelf wel in staat om de kwaliteit te bepalen en dat zullen ze ook heel goed doen, ik heb die ervaring in ieder geval. Wij zullen tegen stemmen. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij kunnen instemmen met deze verordening om de kwaliteit van het taxivervoer te borgen, maar wij doen wel een groot appel op de milieuzonering die nu buiten deze verordening wordt gehouden. Daar moet echt spoedig werk van worden gemaakt want dieseltaxi's moeten heel snel tot het verleden gaan behoren. Tot zover. De verordening is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Hendrickx, Hoeben), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben tegen gestemd 13.

Zienswijze Kadernota GGD 2025 Hart voor Brabant De PLV. VOORZITTER: Dan gaan we naar het volgende lichte bespreekstuk en dat is de 10

zienswijze Kadernota GGD 2025 Hart voor Brabant. Er zijn twee amendementen ingediend. Het eerste amendement, 'Gebruik principe oud voor nieuw bij GGD' van de fracties van de VVD, Rosmalens Belang, D66, CDA, Bosch Belang, Leefbaar 's-Hertogenbosch, Volt en De Bossche Groenen. Het tweede amendement gaat over de seksuele gezondheid, van de fracties van D66, VVD, GroenLinks, PvdA, De Bossche Groenen, Partij voor de Dieren, Leefbaar 's-Hertogenbosch, Volt, SP en Bosch Belang. Ik geef de heer Van Haren één minuut de tijd om het amendement toe te lichten. Daarna mevrouw Craste van D66, u hebt dan ook een minuut. De heer VAN HAREN: Ja dank voorzitter. Het is belangrijk om bij gemeenschappelijke regelingen zoals de GGD de vinger aan de pols te houden: worden de juiste maatregelen genomen, is alles goed inzichtelijk met indicatoren en worden hogere kosten per inwoner voor de gemeente vermeden. De zienswijze van het college is daar gelukkig steeds kritisch in en volgens de VVD en inderdaad veel andere fracties kan de oproep in 2024 nog wel iets steviger, niet alleen je uiterste best doen, maar werken vanuit de kerntaken binnen financiële principes, zoals de heer Huibers in de commissie terecht opmerkte. Het principe oud voor nieuw, verouderd of ongebruikt beleid vervangen door innovaties, doen we als gemeente zelf ook en velen van u hadden het hier in de commissie over.

Het eenmalige transitieplan is een kans op vernieuwing en om de kosten per inwoner in de hand te houden. Daartoe roept dit amendement op. Dank u wel. Mevrouw CRASTE: D66 vindt seksuele gezondheid een belangrijk thema. Uit diverse cijfers blijkt het aantal soa's explosief te stijgen en zeker ook voor jongeren en risicogroepen moet de SOAtestcapaciteit op orde zijn. Dank aan de wethouder voor de aanvullende informatie in de brief die nogmaals de noodzaak aangeeft om een signaal te geven richting de GGD en de kadernota. Met dank aan collega de heer Elders, voor het opstellen van het amendement en dank aan alle indieners voor de ruime meerderheid. Dank u wel voorzitter. Wethouder VAN DER SLOOT: We hebben hier in de commissie een hele avond over kunnen spreken, dat was een legendarische en mooie avond. Ik kan er nu nog lang en breed van alles aan toevoegen, maar ik denk dat ik het erbij laat dat deze twee amendementen geen bezwaar hebben. Dank u wel. Amendement 1, Gebruik principe Oud voor nieuw bij de GGD, van de VVD, Rosmalens Belang, D66, CDA, Leefbaar 's-Hertogenbosch, Bosch Belang, Volt en De Bossche Groenen. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij zijn het er helemaal mee eens dat we kritisch moeten zijn op de kosten om binnen de huidige begroting te blijven, maar we moeten er ook rekening mee houden dat we als gemeente ook meer willen inzetten op preventie.

Krijgt de GGD daarmee niet ook gewoon meer taken, werk en meer kosten? Kritisch zijn op de kosten is heel goed, maar dat vinden we in de zienswijze voldoende opgenomen en nu dit amendement hier nog bovenop vinden we dan toch wat te verstrekkend, dus wij zullen tegen stemmen. Amendement 1 is door de gemeenteraad aangenomen Het lid van de fractie van PvdD (mw. Samshuijzen) heeft tegen gestemd. Amendement 2, Seksuele gezondheid, van D66, VVD, GroenLinks, PvdA, Leefbaar 's-Hertogenbosch, Volt, SP en Bosch Belang. De heer HUIBERS (stemverklaring): Wij zullen instemmen met dit verzoek van D66, maar wel met een kritische noot. We vragen in het vorige amendement om oud voor nieuw en daarom vragen we ons af wat we minder gaan doen als we dit meer gaan doen. Amendement 2 is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. De zienswijze Kadernota GGD 2025 Hart voor Brabant is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. 14.

Zienswijze kaderbrief 2025 Veiligheidsregio Brabant-Noord

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders.

11

DEBATSTUKKEN (C) De PLV. VOORZITTER: Dan gaan we naar de debatstukken. Er zijn vanavond twee debatstukken en het eerste voorstel is voorstel nummer 15 over het bestemmingsplan Brabantbad. Dat gaan we als eerste bespreken en vervolgens is er nog een tweede debatstuk over de voorbereidingen van de projecten Tramkade-Plus en de Citadelpoort. 15.

Bestemmingsplan Brabantbad

De PLV. VOORZITTER: Agendapunt 15, Bestemmingsplan Brabantbad, is uitvoerig besproken in de commissies. Er waren partijen voor, er waren partijen tegen en tegen die achtergrond zijn er maar liefst zes moties ingediend. De laatste, van de Partij voor de Dieren en De Bossche Groenen, is net aan de agenda toegevoegd en als het goed is hebt u daar inmiddels kennis van kunnen nemen, die staat in het systeem. We kijken eerst wie het woord wil voeren. De eerste motie gaat over meer groen bij de nieuwbouwlocatie Brabantbad van de fracties van GroenLinks, PvdA, SP, gewoon geDREVEN en Volt. Ik denk dat mevrouw Korver daarover het woord wil voeren. De tweede motie gaat over woningen bouwen conform het bestaande bestemmingsplan Brabantbad van de fractie VOOR Den Bosch, ik neem aan dat dit de heer Gersjes is. De derde motie is 'Woningen verplaatsen Brabantbad' van de fracties van De Bossche Groenen en de Partij voor de Dieren. Ik ga ervan uit de heer Hoeben daarover vanavond het woord voert. Motie 4 'Meer park door groen voor water' van de fracties van Leefbaar 's-Hertogenbosch, gewoon ge-DREVEN en de SP, ik ga ervan uit dat ik de heer Mees daarvoor mag noteren. Motie 5 over betaalbaar Brabantbad van de fracties van de SP, GroenLinks, Leefbaar 's-Hertogenbosch, PvdA, D66, Volt en Bosch Belang, ik kijk naar de heer Roovers, ik neem aan dat u daarover het woord voert.

De laatste motie gaat over de natuurtoets en ik neem aan dat mevrouw Samshuijzen daarover straks het woord voert. Ik kijk even rond, wie wil vanavond nog meer het woord over dit bestemmingsplan voeren? De heer Vossen, de heer Van Creij. Fijn dat u er alvast staat mevrouw Korver, dat gaat heel efficiënt. U hebt het woord, u krijgt vier minuten in de eerste termijn. Mevrouw KORVER: Dank u voorzitter. Volgens mij werd ik uitgenodigd, gewoon een beetje efficiënt inderdaad. Zoals u al zei, zijn er partijen voor en partijen tegen de nieuwbouw op de locatie Brabantbad. Mijn partij heeft gekeken hoe we dit zo goed mogelijk kunnen doen en we zo goed mogelijk bij elkaar kunnen komen. GroenLinks is natuurlijk een groene partij en we hebben daarom een motie aangekondigd en gemaakt om het plan Brabantbad zo groen mogelijk te maken. We zijn blij dat er mogelijkheden lijken te zijn om meer groen toe te voegen dan in het voorliggende bestemmingsplan staat. Zowel de gebouwen als de directe omgeving lijken wel groener te kunnen en daartoe roepen wij in onze motie ook op. Het lijkt ons dat iedereen, ook de tegenstanders van bouwen op deze locatie, de motie zouden moeten steunen als zij daadwerkelijk een groen hart hebben.

GroenLinks is ook een linkse partij en we dienen daarom de motie van de SP om een groter aandeel sociale huurwoningen en in ieder geval een groter aandeel betaalbare woningen in dit plan te onderzoeken mee in. Er zijn moties die daar strijdig mee zijn en daarmee zullen wij natuurlijk niet instemmen, dat spreekt voor zich. Er zijn ook extra moties, een over een uitbreiding van het park ten opzichte van de hoeveelheid water. Dat nemen wij graag op een andere manier mee. De natuurtoets is uitgevoerd en wij denken dat het niet nodig is om er nog een keer naar te kijken. Ten slotte voorzitter nog iets over de zorgen… De heer HOEBEN: Een aanvullende vraag. U hebt het over uw motie en u vindt dat iedereen die een groen hart heeft daar voor zou moeten stemmen. Dat zou ik heel graag willen, maar we hebben het in de commissie gehad over groene gevels en toen had u het echt daadwerkelijk over een echte vergroeningsslag. Nu komt u met een motie en sorry, het spijt me geweldig, maar een plantenbak op een balkon en een sedumdak vind ik niet echt de omgeving vergroenen. Kunt nader toelichten waarom u in de commissie zo stellig was over een groene gevel en u nu met dit voorstel komt? Mevrouw KORVER: Ja, natuurlijk kunnen wij dat toelichten.

We hebben het uitgevraagd en onze bedoeling is nooit geweest om het plan te vertragen, het onmogelijk te maken of er tegen te zijn en bij groene gevels lijkt dat wel zo, maar in de commissie bedoelden wij in ieder geval te zeggen en misschien is dat niet zo overgekomen dat het gebouw verder aan de gevelkant moet worden vergroend. Dat vinden wij een voordeel en daarbij komt dat het andere dictumpunt gaat over een Green Label en daar kijken we ook naar de totale vergroening. Dus wij vinden dit nog steeds een hele mooie vergroeningsmogelijkheid. 12

Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik heb een vraagje over de motie 'Aanvullende natuurtoets'. Collega Korver geeft aan dat die al is gedaan. Er is een quickscan gedaan daar gaat de motie ook over. Wij zien in die quickscan toch wat punten van aandacht en vinden het zorgvuldig om daarbij stil te staan. Als u die constateringen deelt, vindt u het dan niet van belang dat er naast de quickscan een aanvullende natuurtoets op die kritische punten moet worden gedaan? Mevrouw KORVER: De motie over natuurtoets kwam zo laat dat ik het misschien net niet helemaal goed heb begrepen. Wij zijn er natuurlijk voor dat alles goed wordt bekeken, maar volgens ons is dat in het voortraject voldoende gedaan en mocht dat niet zo zijn dan horen we dat straks vast nog van de wethouder. Wij zijn niet voor het vertragen van het plan of het opwerpen van extra barrières en daar neigt dit voor ons wel naar. Ik ga verder met de zorgen van de omwonenden. Ook bij de omwonenden zijn er heel weinig mensen die volledig tegen bouwen zijn, maar er zijn wel grote zorgen over de recreatieve functie van het park als er drie grote gebouwen worden geplaatst. GroenLinks zal daarom de ontwikkelingen tijdens de bouw, maar vooral na de oplevering nauwlettend blijven volgen.

Wij voorzien zelf geen problemen ten aanzien van de recreatiemogelijkheden, zoals we ook tijdens de commissievergadering hebben aangegeven, maar mochten wij merken dat er wel problemen op dat gebied ontstaan dan zullen wij ons ten zeerste inzetten om de gemeente samen met omwonenden naar oplossingen te laten zoeken. Daarbij wil ik het laten voorzitter. De heer GERSJES: Onze gemeente, maar ook een groot deel van de partijen hier in de raad gaan straks instemmen met het bouwen van drie megalomane torens met een hoogte van bijna 60 meter in het Prins Hendrikpark. Hierdoor wordt het Prins Hendrikpark verkleind en dat gaat ten koste van de groene kwaliteit en de leefbaarheid van de stad. Het Prins Hendrikpark functioneert al vanaf 1934 als een plek om dagelijks te ontspannen, te sporten. Het gebruik is mede door de sterke groei van het aantal inwoners van de wijk door de jaren heen flink toegenomen terwijl het park zelf is geslonken. Meer dan 2000 gebruikers, exact 2201 gebruikers, hebben actief een petitie gesteund waarin staat dat ze het zonde vinden om in het park te bouwen. In de nabije omgeving van het park is al veel gebouwd, in de Munteltuinen 51 woningen, 474 woningen in de Hinthamerpoort en bij het Carolushof, De Herven, nog eens 274 woningen.

Dat heeft de afgelopen jaren voor verdere verdichting gezorgd en op basis van het bestemmingsplan, de Amazones, de HAS-locatie, nog eens 126 woningen. Uw raad heeft in 2010 ingestemd met het vigerende bestemmingsplan 'De IJzeren Vrouw en omgeving' dat toentertijd in zorgvuldig overleg met de buurt en de wijkvertegenwoordigers als compromis tot stand is gekomen. Weet u het nog, 2010? Sommigen van u waren er nog niet bij, maar sommigen weten nog wel hoe het zat. Helaas moest er na een stedenbouwkundig onderzoek in 2015 een nieuwbouwplan komen. Heijmans heeft in overleg met de gemeente het initiatief genomen om in 2016 een nieuw ontwerp voor de bouw van woningen op de plek van het voormalige Brabantbad te maken, en dat bouwplan wijkt sterk af van het eerdere bouwplan, het bouwvolume werd opgeschaald van 120 naar 195 woningen, verhoging van de bouwhoogte van 25 naar 60 meter, de plaatsing van torens naar buiten het aangewezen bouwoppervlak dichter bij het water en ingrijpende parkeerwijzigingen, een groot deel komt boven het maaiveld. Het omvangrijke bouwplan stuit op veel verzet van de betrokkenen, de gebruikers en de omwonenden.

Er werd niet geluisterd naar meer dan 2200 mensen die een petitie ondertekenden, zoals ik al eerder zei, niet geluisterd naar 151 mensen die een zienswijze indienden, niet geluisterd naar meer dan 500 mensen die het ingediende burgerinitiatief hebben ondertekend. Dank voor de grote inzet en het getoonde verzet van iedereen die zich betrokken voelde, betrokken zijn en tegen dit plan zijn, met name veel dank aan de Stichting De IJzeren Vrouw. Ik heb interessante vragen aan de partijen, maar ook aan de wethouder. De gemeente heeft in 2016, 2019, 2021 en 2022 de kans gehad om binnen het bestaande bestemmingsplan alternatieven te ontwikkelen die op breed gedragen steun konden rekenen, waarbij er nu reeds woningen hadden gestaan. Waarom is dat niet gebeurd? Er is geen navraag bij de gebruikers gedaan naar de wijze waarop het park wordt gebruikt en waar behoefte aan is. Er is veel weerstand, niet alleen van omwonenden, maar van vele duizenden gebruikers, waarom is daar geen rekening mee gehouden en is niet gevraagd hoe zij het park willen gebruiken en vormgeven als er dan toch moet worden gebouwd? Er wordt volgehouden dat de impact van de torens minder is dan de bouwoppervlakte van het bestaande bestemmingsplan, dat lijkt een blijvende aanname van de coalitie en de projectontwikkelaar.

Niet alleen wind en schaduw, maar ook de beleving van het recreëren naast torens van 60 meter hoog, is daar ooit onderzoek naar gedaan? De laatste pagina voorzitter, dan ben ik klaar. De PLV. VOORZITTER: U zit wel ruim over de vier minuten, maar ik zie van een klein afstandje 13

dat het grote letters zijn. De heer GERSJES: Dan de vragen naar de argumentatie, de doorkijk, het aantal woningen en de sociale bouw. De wethouder schermt ermee dat er 3000 belangstellenden zijn, kunnen we die inzien, waar zijn die dan ingediend en zou dat niet voor elk plan voor woningbouw zijn? Voorzitter tot slot, het moet mij toch echt van het hart dat ik op 21 juni 2021, toen ik nog raadslid van de lokale partij Bosch Belang was, voor een nieuwsitem op Dtv voor die partij in het Prins Hendrikpark stond te ageren tegen die torens, dat die er niet moesten komen. Deze partij waar ik geen deel meer van uitmaak, is nu voor bouwen van deze torens, althans dat werd in de commissie duidelijk. Mijn partij VOOR Den Bosch en ik als raadslid zijn nog steeds tegen het bouwen van deze torens. Misschien kan Bosch Belang uitleggen waarom die nu deze draai maakten en wel voor dit plan gaat stemmen, waar ze eerder tegen waren, Bosch Belang heeft bij de verkiezingen van 2022 hun electoraat misschien wel op het verkeerde been gezet De PLV. VOORZITTER: Ik heb u wat ruimte gegeven om uw betoog te houden. Ik zie een interruptie. De heer GERSJES: Dat moet me echt van het hart want ik vind dat zo dubbel. De PLV. VOORZITTER: U krijgt het woord mijnheer Van Rens en daarna de heer Van der Krabben. De heer VAN RENS: Dank voorzitter.

Ik hoorde in het betoog van mijnheer Gersjes heel veel waarop ik zou kunnen reageren, maar ik probeer me te beperken tot één vraag. Ik hoorde mijnheer Gersjes aan het eind te zeggen dat hij tegen het bouwen is, maar hij dient wel een motie in om wel met een bouwplan te komen. Ik snap het niet zo goed, bent u voor bouwen of wilt u het huidige bouwplan? De heer GERSJES: Ik zal het even toelichten. U was niet bij de commissie en als u de stukken van de commissie goed had gelezen… De heer VAN RENS: Ik was zeer zeker wel bij de commissie. De heer GERSJES: O, u was er wel. De heer VAN RENS: Ik heb mijnheer Gersjes er niet gezien. De heer GERSJES: Excuses. De PLV. VOORZITTER: Mijnheer Gersjes gaat u door. Het is heel onrustig, graag een beetje rustig in de zaal. Mijnheer Gersjes heeft het woord. De heer GERSJES: Dat komt ook door mijn emotie, dat straalt automatisch uit op de sfeer hier. Mijnheer Van Rens, ik hoorde dat u er wel was, dat heb ik verkeerd gelezen. U hebt daar van mijn collega's Corine en Jolanda van den Wildenberg gehoord dat wij tegen deze plannen zijn, maar niet tegen een ander plan van bouwen. Is uw vraag daarmee beantwoord? De heer VAN RENS: Ik denk dat mijn vraag daarmee is beantwoord. Mijnheer Gersjes sluit zijn betoog net met te zeggen dat hij het bouwen niet wil, maar hij dient een motie in waarin hij zeg dat wel te willen, dus het blijft vaag voor mij.

De heer GERSJES: De interpretatie van deze motie is een verzoek aan het college om te onderzoeken of het oude bestemmingsplan uit de kast kan worden gehaald en er alsnog kan worden gebouwd. VOOR Den Bosch heeft altijd gezegd tegen de torens, maar niet tegen het bouwen te zijn. Er lag al een plan om in het Prins Hendrikpark te bouwen en daar kan niemand iets tegen doen. De PLV. VOORZITTER: U zegt dat u conform het oude bestemmingsplan wilt bouwen, dat is het standpunt van de heer Gersjes. Ik zie mijnheer Van der Krabben, u hebt het woord. De heer VAN DER KRABBEN: Dank u wel voorzitter. Mijnheer Gersjes, ik wil twee dingen 14

zeggen. Ik vergelijk het altijd met voetballen, als een elftal een goede voetballer heeft, die wordt weggekocht en ze wel tegen elkaar moeten voetballen dan doen ze dat op een sportieve wijze. Dat is mijn eerste opmerking richting u. Het tweede is dat u in 2021 dat standpunt had, dat droegen we met elkaar en daarover geen discussie. Op dit moment laat Bosch Belang de mensen die u nu niet noemt en die een woning willen, doorwegen. Dan het derde, wij zullen straks een motie van de SP over nog meer sociale huurwoningen in een van die drie of alle drie de torens steunen. Dus daar hoeft u straks niet op terug te komen. De PLV. VOORZITTER: Mijnheer Gersjes, bent u klaar met uw betoog? De heer GERSJES: Dan de laatste alinea en als reactie want het was een interruptie. Iedere voetballer verdient goede voetbalschoenen. Wat ik tegen u wil zeggen mijnheer Van der Krabben, in 2021 was de partij tegen, hoe kunt u dan nu voor de torens zijn? De slaat gewoon nergens op, u moet niet aankomen met het argument 'we gaan voor meer sociale woningen'. In 2021 stonden er ook al heel veel wachten op de wachtlijst voor een woning en wij vinden dat u in Oost moet gaan kijken.

Wij verzoeken het college met de motie 'Woningen bouwen conform het bestaande bestemmingsplan Brabantbad' om het huidige raadsvoorstel terug te nemen en in plaats daarvan te onderzoeken of een invulling conform het bestaande bestemmingsplan mogelijk is en daarbij de omwonenden, gebruikers en belangstellenden te betrekken, zodat bouw op korte termijn mogelijk is. Dank u wel en we zullen straks gaan stemmen. Dank u wel. De heer HOEBEN: We spreken over 1926, want toen is het park ontstaan. In 1935 vormen zich de contouren rond het park en die zijn eigenlijk nog steeds te herkennen aan de oude bebouwing, je ziet de Muntel, De Vliert en de Graafsewijk. Toen kwam de gemeentelijke zweminrichting prominent in het park, dertig jaar later werd voor die gemeentelijke zweminrichting het Brabantbad in het park gebouwd en in diezelfde periode, in 1968, werd ook een flinke hap uit het park genomen door de vestiging van de HAS. Door het populaire Brabantbad werd het terrein van de oude gemeentelijke zweminrichting maar gebruikt om sportzaal de Vinkenkamp te bouwen.

In 1932 heette het verlengde van de Ophoviuslaan nog de Pijnappelstraat, maar kort na de oorlog werd deze hernoemd naar de Van Grobbendoncklaan en in de jaren zeventig ging het echt hard, het rechtmaken van de Van Grobbendoncklaan, een dubbele rijbaan, een tankstation en in 1976 kwam daar nog een grote overdekte luifel bij, tanken moet je wel droog kunnen doen. Iedere twintig jaar mag er wel een stukje park weg, kleiner en kleiner, en iedere keer als we aan dat kleinere park gewend zijn, vinden we het park toch wel weer groot genoeg en mag het wel weer wat minder, maar waar eenmaal iets heeft gestaan dat blijft bouwgrond en iets maatschappelijks, school of zwembad, mag ook wonen zijn. Op die wijze is er over honderd jaar geen park meer over. Waar wij de mond vol hebben over vergroening en waterberging, zijn we het park aan het verkleinen en nu starten we zelfs met het deels dichtstorten van de IJzeren Vrouw, een schande. Op een parkeerkelder groeien geen bomen. De voetafdruk van de in het park geplaatst Amazones zijn ook vele malen groter dan hier wordt voorgehouden en dat geldt ook voor dit bouwplan. Laten we helder zijn, de gehanteerde parkeernorm verraadt de grootte van de sociale woningen. tot 40 m², parkeernorm 0,6 en de andere gehanteerde parkeernorm is 1,4 en dus woningen van meer dan 80 m².

Hier is niets sociaals aan, de meterprijs voor alle appartementen is gelijk, je krijgt als sociale huurder alleen de helft minder, waardoor de sociale norm wordt gehaald. Dan de vaak aangehaalde bouwclaim. In de afspraak staat letterlijk 'als het hier niet lukt dan kan er een andere locatie elders in de stad worden aangeboden, hoe hard is dan die eis Brabantbadlocatie, moet je dan nog doorgaan met dit plan dat al mager in de realisatiemogelijkheden zit en wat zegt het Didam-arrest hierover? Voor ons is het helder en duidelijk, focussen op andere eenvoudige en rendementvolle projecten, daarmee is de opgave eenvoudiger te realiseren en krijgen we meer socialere woningen. Stop met dit plan en biedt Hertog Bouw een goede uitweg, een alternatief. Dan over de moties. We hadden het zojuist al motie 1, mijn stelling... . De heer VAN RENS: Ik stel de vraag nog een keer en ik wil de commissie niet overdoen, maar ik heb er nog geen duidelijk antwoord op gekregen. Mijnheer Hoeben gaf net weer aan 'laten we dit plan over de rest van de stad verspreiden', maar hoe willen we dan die bouwambitie van 10.000 woningen tot 2030 halen als we steeds plannen naar andere plekken verschuiven? De heer HOEBEN: Dat hebben we al meerdere keren technisch uitgevraagd en daar hebben we al meerdere keren over gesproken, ook met elkaar.