Notulen raadsvergadering 2023-10-10

VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN 's-HERTOGENBOSCH OP 10 OKTOBER 2023 AANVANG 19.00 UUR

voorzitter:

drs. J.M.L.N. Mikkers

Griffier:

drs. W.G. Amesz

Leden aanwezig:

drs. E.M.M.P. Altenburg-Collin, B. El Amraoui, J. Broekmeulen, O. Çifçi, mw. M. Craste bc, J.J.E.L. van Creij, mw. mr. Y. Doğan, S.J.A. Elders BA (vanaf 19.45 uur), F.G.F. van Genugten, J.J.M. Gersjes, F.J. van Haren, A.W.J.A. van Hattem LLB, W.B.G. Hoeben, J.A.B. Huibers, mw. mr. drs. N.M.C Huijbrechts RO CIA (vanaf 19.37 uur), mr. F. Kabbouti (vanaf 19.38 uur), drs. P.E. Kagie, mw. R.F. van der Kallenvan der Donk, drs. R.M.J. van den Kerkhof, mw. M.A.J.T. Korvervan Weegberg, J. Kouwenberg, P.M. van der Krabben, mw. mr. drs. R. Lipman, H.J.M. Mees, mw. ir. V.P.T. Muller-Laumans, mw. drs. E.W.M. van Opdorp, M.C.J.M. Ploegmakers, B.F.C. Roovers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, mw. E. Samshuijzen, A.C. van Silfhout (vanaf 19.15 uur), drs. ing. G.M.M. Verbruggen, mw. N.R. Verreijt, mw. C.K.J. Visscher, K.M. Vossen, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen.

Tevens aanwezig de wethouders:

Afwezig:

ing. R.A.P. Geers, R.J.J. Geers, M.J.J. van der Geld MSc, P. Slikker en mw. mr. M.A.B. van der Sloot mw. W. de Groot MSc, mw. drs. J. Hendrickx, mw. A. Hernández, M.G.H. van Rens

Installatie van de kinderburgemeester van 's-Hertogenbosch 1.

Vragenhalfuurtje

2.

Vaststellen agenda van de raadsvergadering

3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 20 september 2023

4.

Ingekomen stukken en mededelingen

5.

Raadsinformatiebrieven

6.

Installatie nieuw benoemd lid van de gemeenteraad

HAMERSTUKKEN (A) 7.

Verordening Uitvoering en handhaving Omgevingsrecht gemeente 's-Hertogenbosch 2024

8.

Paraplubestemmingsplan en paraplubeheersverordening Bezorgfuncties, afhaalzaken en ondersteunende horeca

9.

Paraplubestemmingsplan en paraplubeheersverordening Woningsplitsing, verkamering en parkeren

10.

Verordening Nadeelcompensatie 's-Hertogenbosch 2024

11.

Exploitatieplan Nuland-Oost herziening 2023

1

12.

Uitkeren regionale reservegelden centrumregeling Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang

13.

Beleidskader Onderwijshuisvesting

14.

Verordening Maatschappelijke ondersteuning 2024

15.

Programma Sociale Structuur

16.

Fractieverantwoording 2022-2023

17.

Zienswijze beleidsplan 2024-2027 en regionaal risicoprofiel Veiligheidsregio Brabant-Noord

18.

Wijziging Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Brabant-Noord

LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 19.

Technische wijzigingen Marktverordening gemeente 's-Hertogenbosch 2021

20.

Rolneming gemeente in de warmteketen

21.

Delegatiebesluit Omgevingswet

22.

Bestemmingsplan Brugstraat 36 Vinkel

DEBATSTUKKEN (C) 23.

Transitievisie Warmte 2.0

MOTIES VREEMD AAN DE ORDE VAN DE DAG 24.

Motie vreemd aan de orde van de dag Tijdelijke stop op verkoop sociale huurwoningen

25.

Motie vreemd aan de orde van de dag Nog een poging voor een standstill als gevolg van PHS

26.

Motie vreemd aan de orde van de dag Israëlische vlag voor het stadhuis

De VOORZITTER: Dames en heren, iedereen van harte welkom bij deze raadsvergadering op 10 oktober 2023. Voordat wij de vergadering starten verzoek ik even een moment van stilte. Stilte Installatie van de kinderburgemeester van 's-Hertogenbosch De VOORZITTER: Dank u wel dames en heren. We hebben een bericht van verhindering van mevrouw Hendrickx, mevrouw De Groot, de heer Van Rens, maar dat weet u, daar hebben we straks de beëdiging van een nieuw raadslid, en mevrouw Hernández. Mevrouw Huijbrechts en de heer Van Silfhout komen later en de heer Kabbouti komt een halfuur later. Het voorstel is dan ook om vraag nummer 2 straks na vraag 4 te doen, zodat mevrouw Huijbrechts nog meer tijd heeft om vanaf het openbaar vervoer naar deze locatie te komen. Dit is eigenlijk de belangrijkste raadsvergadering van het jaar want vandaag is de wisseling van de kinderburgemeester. Dat is natuurlijk een belangrijk gegeven en ik ga graag naar het spreekgestoelte om eerst afscheid te nemen van de kinderburgemeester en daarna de installatie van de nieuwe. Ja Jasper, hoe kijken we nou terug op het afgelopen jaar? JASPER DUIS: Nou, ik vond het heel leuk en ik heb heel veel geleerd. De VOORZITTER: Wat heb je het meeste geleerd? JASPER DUIS: Voor een groep staan, gewoon praten en dan moet je later, als je op je werk of 2

op de school... Je moet het eigenlijk overal wel doen. De VOORZITTER: Want praten deed je niet voordat je kinderburgermeester was hè? JASPER DUIS: Nee, maar voor een grote groep... De VOORZITTER: Hoe groot was de groep waarvoor je gesproken hebt? JASPER DUIS: Bij carnaval waren het zo'n duizend mensen. Ja. De VOORZITTER: Ik denk wel iets meer. JASPER DUIS: Ja. De VOORZITTER: Want de hele markt stond vol hè? JASPER DUIS: Ja, het was heel druk. De VOORZITTER: En jij hebt gewoon een verhaal gehouden voor Peerke. JASPER DUIS: Ja. De VOORZITTER: En dat ging hartstikke goed toch? JASPER DUIS: Ja, ik vond het wel goed gaan. De VOORZITTER: En wat was het hoogtepunt van het afgelopen jaar? JASPER DUIS: Ik vond carnaval wel echt heel gaaf. De VOORZITTER: Vind je het eigenlijk jammer dat je volgend jaar niet op het bordes staat? De VOORZITTER: Ja, dat vind ik wel jammer. De VOORZITTER: Wat had je graag nog meegemaakt wat je nou net niet hebt meegemaakt? JASPER DUIS: Dat ik geen koning of minister-president heb ontmoet. De VOORZITTER: Ja jammer hè? JASPER DUIS: Ja. De VOORZITTER: Vorige week was de koning hier, de koningin hier. We hebben nog geprobeerd of de kinderburgemeester erbij mocht zijn, maar helaas vonden ze dat niet goed.

Wij gaan volgend jaar als de koning of de koningin komt wel proberen dat de nieuwe kinderburgemeester contact met hen heeft, maar dat kunnen we niet beloven want het is ook of zij het goed vinden dat je komt. Ik kijk terug op een heel mooi jaar Jasper, ik heb er echt van genoten. Ik heb van jou een mooie foto gekregen van ons hoogtepunt samen, beide in Oeteldonkse kleding op het bordes van het stadhuis. Ik vond het een eer dat jij onze kinderburgemeester was en je mag richting jouw klas en richting jouw school iedereen bedanken dat ze voor jou hebben gekozen want je hebt het uitstekend gedaan en daarvoor wil ik je namens de gemeente een oorkonde overhandigen, maar die oorkonde krijg je alleen maar als ik iets terugkrijg. Wat moet ik terugkrijgen dan denk je? JASPER DUIS: Dat weet ik niet. Een hand? De VOORZITTER: Wat heb je om? JASPER DUIS: O ja, de ambtsketen. De VOORZITTER: Ik neem aan dat je er niet elke dag mee over straat wilt lopen. 3

JASPER DUIS: Nee. De VOORZITTER: Dus ik krijg hem terug? JASPER DUIS: Ja hoor, natuurlijk. De VOORZITTER: Heb je nog een tip voor je opvolger, voor Koen? JASPER DUIS: Ja. De VOORZITTER: Wat is de tip voor Koen? JASPER DUIS: We hebben een boekje vol geschreven. De VOORZITTER: Wat is je belangrijkste les voor Koen? JASPER DUIS: Als je voor een hele grote groep staat, moet je je eigenlijk niet focussen op 'wat nou als het misgaat met de tekst' want als je daaraan gaat denken… Je moet gewoon jezelf zijn en lezen, dan komt het eigenlijk bijna altijd goed. De VOORZITTER: Nou mooi, dank u wel. Dan leg ik deze even hier neer en dan krijg jij de oorkonde namens ons allemaal om je te bedanken. Dank aan kinderburgemeester Jasper voor zijn enthousiasme voor het burgemeestersambt gedurende het schooljaar 2022-2023. Jasper heeft op prachtige wijze invulling aan deze belangrijke rol gegeven. JASPER DUIS: Dank u wel. De VOORZITTER: Nou ben ik even alleen, maar dat duurt niet zo lang want we hebben een nieuwe kinderburgemeester dames en heren en daar ben ik supertrots op. We hebben eigenlijk twee kinderburgemeesters voor de prijs van één want Koen, onze nieuwe kinderburgemeester, is de helft van een tweeling. Dus als hij niet zou kunnen dan zou zijn broer Jasper hem kunnen vervangen, maar ik denk dat Koen zo veel enthousiasme heeft dat Koen het alleen maar zelf wil oppakken.

Koen, kom je naar voren? Hij is er al. Hij heeft speciaal een stropdas om gedaan hè Koen. KOEN VAN DEN BROEK: Ja. De VOORZITTER: En een jasje al een beetje. Hebben ze jou verteld dat je er als burgemeester netjes uit moet zien? KOEN VAN DEN BROEK: Dat hoeft niet per se, maar mijn ouders vonden van wel. De VOORZITTER: En jij luistert altijd naar je ouders? KOEN VAN DEN BROEK: Ja. De VOORZITTER: Nou dat komt er redelijk spontaan uit. Jasper, jij zit op de Mytylschool Gabriël. KOEN VAN DEN BROEK: Koen. De VOORZITTER: Koen. Sorry, ik verwarde je met je tweelingbroer. KOEN VAN DEN BROEK: Ja, die zit daar in het publiek. De VOORZITTER: Ja, die zit daar hè, maar ook met stropdas. KOEN VAN DEN BROEK: Ja. De VOORZITTER: En die praat ook veel hè? 4

KOEN VAN DEN BROEK: Ja, net wat meer dan ik doe. De VOORZITTER: Dus we hebben de rustigere versie gekozen. KOEN VAN DEN BROEK: Ja. De VOORZITTER: Oké nou heel goed. Koen, je zit op de Mytylschool Gabriël, in welke groep zit je? KOEN VAN DEN BROEK: In groep 8. De VOORZITTER: In groep 8 en jullie zitten met zeventien leerlingen in de klas. Je hebt niet echt een sollicitatie voor kinderburgemeester hoeven te doen hè. KOEN VAN DEN BROEK: Nee, het moest snel gedaan worden omdat het een dag later was. De VOORZITTER: Wat hebben ze toen gedaan? KOEN VAN DEN BROEK: Gewoon snel lootjes getrokken. De VOORZITTER: En heb je gewonnen of verloren? KOEN VAN DEN BROEK: Gewonnen, anders had ik hier niet gestaan. De VOORZITTER: Dus je vindt het een eer dat je de kinderburgemeester van Den Bosch mag zijn. KOEN VAN DEN BROEK: Ja natuurlijk, bijna niemand maakt dit mee. De VOORZITTER: Nee, dat is waar. We hebben er ook geheel veel zin in want je mag een keer samen met je klas naar het stadhuis komen en dan krijg je een rondleiding door het stadhuis, maar het belangrijkste is dat jij gedurende het jaar een bepaalde rol mag vervullen bij belangrijke activiteiten die voor kinderen ook van belang zijn. Je mag de Hoogheid van Oeteldonk mede ontvangen, je mag Sinterklaas mee ontvangen, allemaal belangrijke dingen.

Op het bordes, dan moet het bordes wel af zijn en het is nog even spannend of dat gaat lukken voor Sinterklaas, maar met carnaval is het zeker klaar. Ik wil je graag meenemen bij alle andere activiteiten want ik vind het belangrijk dat de kinderburgemeester een belangrijke rol speelt in onze stad. We hebben een verrassing want je mag het komend jaar ook voorzitter van het kinderparlement zijn. Dat is wel heel spannend of niet? KOEN VAN DEN BROEK: Misschien, daar twijfel ik nog een beetje over. De VOORZITTER: O, je twijfelt of dat spannend is. KOEN VAN DEN BROEK: Ja. De VOORZITTER: Ik ga jou de ambtsketen overhandigen om jou officieel de kinderburgemeester van 's-Hertogenbosch te laten zijn. Draag de ambtsketen met trots. Hij is een paar jaar geleden samen opgesteld met kinderen die hebben gezegd dat alle puzzelstukjes meetellen, dus ieder kind en ieder persoon in Den Bosch telt mee. Het is belangrijk dat je daar als kinderburgemeester een belangrijke rol in vervult, niet alleen op school maar ook buiten school en zorg dat je aardig bent voor iedereen, dat is het belangrijkste. Dat gaat lukken hè. KOEN VAN DEN BROEK: Ja, dat gaat prima lukken. De VOORZITTER: Goed zo. Dan ga ik jou eerst de ambtsketen overhandigen en dan mag je daarna de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch toespreken. Gefeliciteerd collega.

KOEN VAN DEN BROEK: Geachte gemeenteraadsleden, wethouders, burgemeester Mikkers en iedereen die aanwezig is, graag stel ik me even aan jullie voor. Ik ben Koen van den Broek en ik 5

ben uw nieuwe kinderburgemeester. Ik verheug me erop om kinderburgemeester te zijn omdat ik hiermee bij allerlei evenementen kan zijn. Ik beloof zuinig op de ambtsketen te zijn. Burgemeester Mikkers, ik hoop op een gezellige jaar met u en uw collega's. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank je wel. Dames en heren... Ja, mijnheer Van den Kerkhof. De heer VAN DEN KERKHOF: Voorzitter, mag ik even van de gelegenheid gebruik maken? De VOORZITTER: Dat mag. De heer VAN DEN KERKHOF: Geachte burgemeester, beste Jack. Een klein halfjaar geleden besloot de gemeenteraad een aanbeveling aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties te doen om u voor een periode van zes jaar te herbenoemen als onze burgemeester van 's-Hertogenbosch. Aan mij was destijds de eer om deze mededeling namens de gemeenteraad openbaar te maken. Die mededeling was kort, ultrakort welbeschouwd, maar een officiële herbenoeming van de burgemeester van de Brabantse hoofdstad, een stad van nationaal belang, verdient eigenlijk wel net wat extra en vanavond is daarvoor een nieuwe kans. Vandaar dat ik iets langer van de gelegenheid gebruik maak want een burgemeester met uw kwaliteiten verdient dat. Het is namelijk geen publiek geheim dat de Bossche burgemeester benaderbaar is en oog heeft voor iedereen of, zoals u zelf aangeeft, om kathedralen te bouwen doet ieder puzzelstukje mee.

Dat doet u op een manier waarbij u gemakkelijk weet te schakelen tussen maatpak en spijkerbroek en laat dat nu weer naadloos aansluiten op wat de profielschets van onze burgemeester vraagt. U bent een verbinder, zowel binnen de regio, als in onze stad en dorpen zet u uw verbindende kwaliteiten in voor onder meer een goede regionale samenwerking en voor een veilige stad. Dat wordt enorm gewaardeerd. U wilt de komende jaren verder met scoren en daarvoor is goed nieuws want naast dat we zojuist de kinderburgemeester hebben beëdigd, is er vandaag ook een andere burgemeester beëdigd en voor mij ligt een Koninklijk Besluit uit naam van de Koning der Nederlanden ondertekend door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties waarin de heer drs. J.M.L.N. Mikkers met ingang van 11 oktober a.s., te weten morgen is herbenoemd tot burgemeester van de gemeente 's-Hertogenbosch en u bent vandaag officieel beëdigd door de commissaris van de Koning. Vanaf deze plek feliciteer ik u van harte met de officiële herbenoeming voor de komende zes jaar en ik wens u heel veel succes en wijsheid maar bovenal, wat u ook aan onze kinderburgemeester beloofde, heel veel plezier met alles wat het ambt van de burgemeester u, maar ook onze stad, gaat brengen. Jack, van harte.

De VOORZITTER: Dames en heren dank u wel, dank voor de mooie bos bloemen en ook de mooie woorden van de heer Van den Kerkhof. In mei 2023 was het zover om de herbenoeming mee te maken en het vertrouwen van uw raad te krijgen, maar dat vertrouwen moet ik natuurlijk elke dag waarmaken en dat besef ik terdege. Besturen in de huidige tijd, of je nou raadslid, wethouder of burgemeester bent, is geen sinecure. Ik weet wel welke opgaven u als raadsleden hebt om de politieke rol te vervullen en ook de verantwoordelijkheid te nemen voor de samenleving, een samenleving die steeds meer van u eist en er mag ook best wel eens een compliment worden gegeven aan de mensen die zich politiek beschikbaar stellen om juist die rol dan ook te vervullen. Ik denk dat we samen met het team er zowel bestuurlijk en politiek als ambtelijk voor staan om deze gemeente verder te brengen.

Dat betekent dat we ons daar allemaal voor moeten inzetten en ik ben ervan overtuigd dat we dat samen kunnen met oog voor elkaar want ik denk dat dit het belangrijkste is, met een open oor voor elkaar om goed naar elkaar te luisteren en ervoor te zorgen dat we samen de inzet hebben om datgene wat we graag willen op een goede manier op te pakken, namelijk die samenleving, die mensen, die Bosschenaren, Rosmalenaren, Nulanders, Engelaren et cetera, anders krijg ik ruzie met de heer Van Creij dat beseft u direct, verder te brengen. Ik heb er vertrouwen in dat we dat kunnen, maar laten we elkaar daarin ook goed ondersteunen. Dank in ieder geval voor het vertrouwen en aan mij zal het niet liggen om dat niet te beschamen. 1.

Vragenhalfuurtje

De VOORZITTER: Dan ga ik over naar het vragenhalfuurtje. Er zijn vier vragen binnengekomen. Mevrouw Huijbrechts is er nog niet, dus ik zal toch beginnen met vraag 1 en dan zal ik vraag 2 als laatste behandelen, dan hoor ik wel van de heer Van Rosmalen of mevrouw Doğan of de vragen uiteindelijk door mevrouw Huijbrechts of door mevrouw Doğan worden gesteld. De eerste vraag is van de fractie van D66 over BSO De Tweeberg en ik geef graag het woord aan mevrouw Craste. 6

Mevrouw CRASTE: Dank u wel voorzitter. Goede en voldoende kinderopvang in Hintham is van groot belang. Namens onze fractie wil ik uw aandacht vragen voor de uitdaging rondom buitenschoolse opvang De Tweeberg in Hintham en de eigenaar zit vanavond gelukkig ook op de tribune. In juli 2024 loopt het huidige huurcontract van BSO De Tweeberg af en de eigenaar is op dit moment druk aan de slag om een nieuw pand te vinden, maar dat schiet helemaal niet op. De eerste mogelijkheid is helaas gesneuveld door bezwaar van omwonenden en de tijd begint te dringen want als er geen nieuw onderkomen wordt gevonden, zijn tachtig kinderen en 58 gezinnen de dupe. Het is helder dat dit in de wijk speelt. Er is ook een petitie gestart die in korte tijd al door bijna 500 inwoners is getekend. D66 vindt het belangrijk dat kinderen een Rijke Schooldag hebben en dat er voldoende BSO-plekken in de wijk zijn. Het kan niet zo zijn dat een BSO dreigt te verdwijnen terwijl er in onze gemeente juist een groeiende behoefte aan kinderopvang is en er wachtlijsten zijn. Gezien het belang van deze kwestie en de eventuele gevolgen hebben wij de volgende vragen. 1. Ziet het college ook het maatschappelijk belang van voldoende kinderopvang in de wijk Hintham? 2. In hoeverre ziet het college mogelijkheden om de locatie aan Hintham 15b alsnog geschikt te maken voor buitenschoolse opvang? 3.

Zijn er mogelijkheden voor eventuele alternatieve locaties in de wijk? 4. Gezien de groeiende wachtlijsten voor BSO-plekken in onze gemeente, welke initiatieven overweegt het college te ondernemen om de toegang tot hoogwaardige kinderopvang in Hintham te waarborgen? Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Het woord is aan wethouder Slikker. Wethouder SLIKKER: Ja voorzitter, terechte vragen van D66 over BSO De Tweeberg, dertig plekken waarvan tachtig gezinnen in de omgeving gebruik maken, met name van basisschool Het IJzeren Kind, die inderdaad op de tocht staan. We hebben eerder natuurlijk rondom de zoektocht naar de nieuwe locatie actief met hem meegezocht en hen begeleid, maar helaas is de uitspraak van de rechter wat die is. Daarmee is ook die locatie, ook naar bevinding van BSO De Tweeberg zelf, afgevallen. Het gaat over de geluidsnormen die daar kunnen heersen, een tuin die zeer nabij ligt en die net iets lager ligt dan de buitenspeelruimte. De enige mogelijkheid, ook al nemen we geluidswerende maatregelen, zou betekenen dat je nog maar met enkele kinderen gelijktijdig gebruik zou kunnen maken van de buitenspeelruimte. Daarvan zegt ook de initiatiefnemer 'dat is niet wat wij willen' en daarmee valt deze locatie af. Betekent dit dat we de BSO aan zijn lot overlaten? Absoluut niet.

Formeel hebben we geen zorgplicht, officieel betreft het een marktpartij die zelf kinderopvang moet regelen, zo is het geregeld, maar wij zien natuurlijk ook het belang van voldoende kinderopvangplekken hier in Hintham en overal in de stad. Dat betekent dat we mee op zoek gaan. Het maatschappelijk vastgoed in de wijk zelf biedt helaas weinig antwoord. Dat hebben we beperkt en dat is deels ook bezet, daar zitten een kerk en een gezondheidscentrum in. Kortom, daar hebben we niet heel veel plekken. De gesprekken met de scouting gaan we zelf ook actief faciliteren om te kijken of daar een mogelijkheid is en we willen ook kijken of we de BSO-capaciteit bij Het IJzeren Kind, de school zelf, kunnen uitbreiden om daar voldoende plekken te creëren. Als het gaat over nieuwe plekken in de wijk lopen we uiteraard tegen een ander probleem aan, dan valt het ook gewoon weer onder een nieuwe Omgevingsvergunning waartegen ook weer beroep en bezwaar mogelijk is, dus dat hangt heel erg van een locatie af en of die überhaupt wordt gevonden, maar u kunt ervan uitgaan dat ook dit college oploopt met de initiatiefnemers. De VOORZITTER: Dank u wel. Aanvullende vragen vanuit uw raad? Mevrouw Craste. Anderen? Mevrouw Craste. Mevrouw CRASTE: Ja, dank u wel voorzitter. Ik begrijp dat het met de scouting op dit moment nog niet heel erg kansrijk lijkt, dat ze de deur nog een beetje dicht lijken te houden.

Begrijp ik het goed dat u toezegt aan de gang te gaan en dat u dat actief gaat faciliteren? Wethouder SLIKKER: We hebben vandaag van de initiatiefnemer zelf begrepen dat er toch weer met de scouting wordt gepraat en wij zullen zelf weer instappen in die gesprek om te kijken wat er mogelijk is. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan verzoek ik de heer Van der Krabben om het voorzitterschap van mij over te nemen aangezien er vragen zijn die mijn portefeuille regarderen. 7

De PLV. VOORZITTER: Dank u wel. Er zijn nu vragen voor het vragenhalfuurtje met betrekking tot vlaggen, ophangen of welke soorten of welke hoogte, en daarvoor wil ik de heer Van Hattem van de PVV het woord geven. U mag dat vanaf uw plaats doen. De heer VAN HATTEM: Ja, dank voorzitter. Voor alle duidelijkheid, het gaat mij niet alleen om de kwestie rond de Israëlische vlag maar ook om hoe wij met het vlaggenprotocol omgaan. Op zondag 8 oktober jl. heb ik naar aanleiding van de gruweldaden in Israël het college verzocht om in navolging van het ministerie van Algemene Zaken en gelet op een oproep van het CIDI de Israëlische vlag voor het stadhuis te hijsen uit solidariteit met het Israëlische volk. Op maandag 9 oktober jl. ontving de raad hierover het volgende bericht en ik citeer: 'Ook 's-Hertogenbosch leeft intens mee met alle slachtoffers van de geweldssituatie in het Midden-Oosten en met burgerslachtoffers van de aardbeving in Afghanistan. Om die reden is vandaag besloten op het stadhuis de Nederlandse vlag halfstok te hangen'. Daarover de volgende vragen. 1. Kan het college aangeven waarom nu alleen de Nederlandse vlag halfstok wordt gehangen terwijl bij eerdere internationale tragedies wel de desbetreffende landsvlaggen werden gehesen, zoals in september jl. nog de Marokkaanse vlag? 2.

Kan het college aangeven waarom nu een verbinding wordt gelegd met de aardbeving in Afghanistan, is daartoe een specifiek verzoek gedaan en waarom zou dat het hijsen van een Israëlische vlag in de weg staan? 3. Veel andere overheden hijsen wel specifiek de Israëlische vlag, zoals het ministerie van Algemene Zaken, de Europese Commissie, de gemeente Amsterdam en ook de provincie Noord-Brabant bij het Provinciehuis, nota bene hier in deze gemeente. Wat weerhoudt het college om ook een Israëlische vlag te hijsen? 4. Het lokale vlaggenprotocol legt voor internationale incidenten een koppeling met de weging die door het ministerie van Algemene Zaken wordt gemaakt. Kan het college bevestigen dat mede gelet op het feit dat nationaal door het ministerie van Algemene Zaken de Israëlische vlag ook wordt gehesen, het lokale vlaggenprotocol het hijsen van de Israëlische vlag niet in de weg staat? 5. Kan het college tevens aangeven hoe het lokale vlaggenprotocol eerder is toegepast bij het hijsen van onder andere de Marokkaanse vlag en Oekraïense vlag? 6. Het lokale vlaggenprotocol stelt dat op de Coming Out Day op 11 oktober 2023 de regenboogvlag kan worden gehesen, maar in 2022 werd die dag echter de radicale Progressvlag getoond. Kan het college aangeven of op 11 oktober a.s. conform het vlaggenprotocol een normale regenboogvlag wordt gehesen en niet de extremistische Progressvlag? 7.

Is het college bereid om uit solidariteit met het Israëlische volk alsnog de Israëlische vlag voor het stadhuis te hijsen en zo nee, waarom niet? Tot zover voorzitter. De PLV. VOORZITTER: Dank u wel, mijnheer Van Hattem. Mag ik dan de portefeuillehouder vragen om deze zeven vragen als het mogelijk is helder te beantwoorden, zodat de kijker het ook een beetje kan volgen. Portefeuillehouder MIKKERS: Dank u wel voorzitter, daar zal ik mijn best voor doen. Kan het college aangeven waarom nu alleen de Nederlandse vlag halfstok wordt gehangen terwijl bij eerdere internationale tragedies wel de desbetreffende landsvlaggen werden gehesen zoals in september jl. de Marokkaanse vlag? Ons uitgangspunt is dat bij een internationaal incident of een ramp de Nederlandse vlag halfstok wordt gehangen en bij een incident in onze gemeente de lokale vlag, de Bossche vlag. We wegen uiteindelijk per incident op welke manier we dat doen en we kunnen afwijken van vigerend beleid, daarop kom ik straks terug. Bij de Turkse en Syrische natuurramp is ervoor gekozen om ook de Nederlandse vlag halfstok te hangen omdat er een incident in twee landen plaatsvond. Bij de ramp die sterk begrensd was, alleen voor Marokko, is ervoor gekozen om de Marokkaanse vlag op te hangen, ook vanwege de verbinding met de Marokkaanse gemeenschap hier in onze gemeente en omdat het sec ging over een natuurramp bij Marokko.

Ook na vragen uit de samenleving is bij de oorlog en de infiltratie van Rusland in Oekraïne juist de Oekraïense vlag een aantal weken blijven hangen in 's-Hertogenbosch. Het uitgangspunt is dus de Nederlandse vlag halfstok. We hangen de vlag op uit medeleven en niet om een politiek standpunt in te nemen. Het is een vorm van medeleven van de samenleving van 's-Hertogenbosch. Het afgelopen weekend was er zowel de situatie in het Midden-Oosten als de grote natuurramp in Afghanistan en dan is het raar om daar geen afweging te maken want het gaat niet om het aantal slachtoffers, maar om slachtoffers die dat weekend zijn gevallen en we vonden het belangrijk om die koppeling dan ook te maken en daarbij 8

juist de Nederlandse vlag halfstok te hangen. Vraag 3. We gedenken dus de burgerslachtoffers van een grensoverschrijdend geweldsconflict en van een tragische natuurramp en dan is medeleven het belangrijkste signaal dat we als gemeente willen afgeven. Dat is de reden dat wij ervoor hebben gekozen om de Nederlandse vlag halfstok te hangen. Het ministerie van Algemene Zaken en de Rijksvoorlichtingsdienst hebben geen vlaggenprotocol afgekondigd, het is puur een afweging van het ministerie van Algemene Zaken zelf om de vlag van Israël halfstok te hangen en het mandaat voor de lokale vlaginstructie ligt gewoon lokaal. Er was geen landelijke vlaginstructie en dat heeft ertoe geleid dat wij conform ons vlaggenprotocol hebben besloten onze Nederlandse vlag halfstok te hangen. Ik heb al antwoord gegeven op vraag 5 over de Marokkaanse en de Oekraïense vlag. Dan de vraag over Coming Out Day op 11 oktober, de Progressvlag. Die is afgeleid van de regenboogvlag en is juist ontworpen om grotere nadruk te leggen op inclusie en vooruitgang. Er kwam een verzoek van het COC om hier in 's-Hertogenbosch juist die vlag centraal te stellen bij de huidige ontwikkeling van Coming Out Day en wij zullen die vlag dan ook op 11 en 13 oktober a.s. hijsen. De vraag over solidariteit met het Israëlische volk.

Volgens mij is de afweging die wij hebben gemaakt helder, vandaar dat we vasthouden aan de Nederlandse vlag halfstok voor de komende drie dagen. Tot zover. De PLV. VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Mikkers. Ik kijk eerst even naar de heer Van Hattem, hebt u aanvullende vragen? De heer VAN HATTEM: Zeker voorzitter. De PLV. VOORZITTER: Ik kijk even naar de rest. Nee, alleen mijnheer Van Hattem. Alleen korte vragen, dit is geen debat. De heer VAN HATTEM: Ik houd het kort voorzitter. Het antwoord van de portefeuillehouder stelt mij zeer teleur want het is natuurlijk het Israëlische volk dat afgelopen weekend de gruweldaden over zich heen heeft gekregen en dan is het natuurlijk niet anders dan bij andere landen die zijn getroffen, dan hang je gewoon ook die vlag buiten, dan moet je geen onderscheid maken. De PLV. VOORZITTER: Wat is uw vraag? De heer VAN HATTEM: Mijn vraag is waarom het standaard de Nederlandse vlag is terwijl er eerder wel uitzonderingen zijn gemaakt. Dan het tweede punt. Er werd gezegd dat de Progressvlag op verzoek is et cetera, maar in het vlaggenprotocol staat de gewone regenboogvlag en geen afgeleide vlag. De Progressvlag staat voor politieke doeleinden, die is ook tegen allerlei politieke richtingen gericht en die verbindt niet, maar die verdeelt juist.

Mijn vraag aan de portefeuillehouder is waarom een vlag wordt opgehangen die juist meer voor verdeeldheid dan voor verbinding zorgt. Tot slot. Aangezien de portefeuillehouder niet bereid is de Israëlische vlag te hijsen, zal ik in deze vergadering een motie vreemd aan de orde van de dag indienen om dit alsnog te doen. Die is hierbij ingediend. De PLV. VOORZITTER: Dank. Ik kom straks op dat laatste terug. Mijnheer Mikkers, wilt u de twee vragen beantwoorden. Portefeuillehouder MIKKERS: Volgens mij heb ik de vragen in de eerste termijn al beantwoord. Ik heb uitgelegd wat de situatie bij de Progressvlag is en dat we dit hebben gedaan. Als u het daar niet mee eens bent, kunt u daar ook een standpunt over innemen, maar volgens mij gaan we daarmee mee met de ontwikkelingen die ervoor staan. Met betrekking tot de vlaggen heb ik net al aangegeven dat wij ervoor hebben gekozen om medeleven te betuigen en ik denk dat dit het belangrijkste signaal is dat we willen. Vandaar dat de Nederlandse vlag halfstok hangt. Het belangrijkste is dat we niet alleen een vlag ophangen, maar dat we ook vanuit ons hart meeleven met de slachtoffers die zijn gevallen. Tot zover. De PLV. VOORZITTER: Dank u wel. Dan even voor de hele raad.

De heer Van Hattem heeft net een motie aangekondigd, u hebt het recht om de motie te agenderen of niet en de vraag aan de raad is of hij de motie kan agenderen zodat die straks kan worden behandeld. Als u 'ja' zegt, is dat een gegeven en als u 'nee' zegt, kan het niet. Ik zie niemand, dus ik mag ervan uitgaan dat het 'ja' is. Oké, dan is de motie vreemd aan de orde van de dag bij dezen geagendeerd. Zorgt u voor de motie, zodat de griffie deze kan rondsturen?

9

De heer VAN HATTEM: De motie is inmiddels in het bezit van griffie. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Van der Krabben. Dan ga ik over naar de vragen onder 4 over Maliskamp-Buiten van de fractie van gewoon ge-DREVEN, GroenLinks, VOOR Den Bosch en PVV. De vragen worden ingediend door de heer Van Creij. De heer VAN CREIJ: Dank u voorzitter. Op 18 september jl. heeft de Heer Van Helvoort bij Informeren & Ontmoeten ingesproken over zijn landschapsontwikkeling bij Maliskampstraat 63a. Eerder al, op 4 juli jl. kwam er een brief over de afwijzing van de bouwplannen van de heer Van Helvoort. Die is inmiddels beantwoord en dat heeft ons niet tevredengesteld. Volgens mij wil de gemeenteraad meer woningbouw, meer vergroening, meer waterberging, minder vee, dat soort zaken en volgens ons voldoet het plan dat de heer Van Helvoort heeft ingediend hieraan. Op 30 september jl. is een aantal fracties op locatiebezoek bij de heer Van Helvoort geweest. We hebben daar rondgelopen en gekeken wat daar eigenlijk te doen is. Hij is voornemens om circa 2000 m² stallen te verwijderen en het aantal vee dat hij vergunningstechnisch mag hebben naar beneden te brengen. Hij mag nu 299 stuks vee hebben en hij wil dat aantal drastisch terugbrengen. Daartegenover staan zes bouwmogelijkheden met in totaal elf woningen. De indieners vinden het een plan dat navolging moet en mag hebben. Dan kom ik tot de vragen.

1. Kan de wethouder aangeven hoeveel minder woningen er mogen worden gebouwd zodat dit plan wel kan doorgaan? De wethouder heeft ook aangegeven dat hij tegen de schuilgelegenheid is. Volgens mij zijn daar ook technische oplossingen voor om dat te kunnen ondervangen. 2. Kan de wethouder aangeven wat er exact moet gebeuren om dit proces weer vlot te trekken want het zit nu in een impasse? Tot zover. Wethouder ROY GEERS: Ik moet eerlijkheidshalve aangeven dat het mij enigszins bevreemdt dat we een vraagstuk als dit in het vragenhalfuurtje behandelen. Normaal gesproken krijgt u bij dit soort ontwikkelingen meer informatie met allerlei onderzoeken als zijnde een bestemmingsplan of een ruimtelijke onderbouwing, zodat u integraal die afweging kunt maken. Toch zal ik wat meer in het algemeen kijken of ik uw vraag zoals u die nu hebt voorgelegd kan beantwoorden. In algemene zin hebben we natuurlijk twee verschillende rollen. De rol van een initiatiefnemer is ook de rol die de ontwikkelaar aanstuurt, als de initiatiefnemer dat niet zelf is, en die dus ook die integrale benadering moet opzoeken om te kijken welke mogelijkheden er zijn om het gebied te ontwikkelen. De rol van de gemeente is vooral om te kijken of die benadering binnen de kaders valt en of sprake is van een goede ruimtelijke ordening.

Wij zijn niet de ontwikkelaar en de gemeente is niet de partij die aangeeft om hoeveel woningen het gaat of waar die woningen staan. Stel dat de gemeente zou zeggen 'op dit perceel kunnen vier woningen op die plekken worden gerealiseerd', dan is het zeker niet uitgesloten dat op een bepaald moment blijkt dat daar bijvoorbeeld onder een van die woningen een dassenburcht zit of dat het waterschap niet akkoord gaat of dat de provincie niet akkoord gaat. Dan zal een initiatiefnemer met recht naar ons wijzen: u hebt mij de verkeerde kant op gestuurd. De gemeenteraad zal ook richting het college wijzen: waarom hebt u die initiatiefnemer die kant op gestuurd? Daarvoor is een integrale benadering nodig vanuit alle uitgangspunten en kwaliteiten van het gebied met de kennis en de expertise die daarvoor vereist is. Dat wat betreft vraag 1, wij kunnen niet zomaar aangeven hoeveel woningen dat zijn, dat is een integrale afweging. Dan vraag 2. Enkelen van u hebben ook ambtelijk informatie uitgevraagd en sommigen hebben ook een brief ontvangen. Dat is de eindbrief van dit dossier en in de laatste paragraaf staat het antwoord op deze vraag. Mocht de initiatiefnemer van mening zijn dat aanpassingen van het plan leiden tot een integrale benadering die voldoet aan de kaders die er zijn voor een goede ruimtelijke ordening dan kan dat plan worden ingediend en zullen wij dat weer gewoon behandelen.

Tot zover voorzitter. De heer VAN CREIJ: Dank aan de wethouder en dan toch even een vraag want u geeft aan dat het moet voldoen aan de kaders en aan een goede ruimtelijke ordening. Kunt u aangeven aan welke kaders u toetst want u zegt, en dat staat ook nadrukkelijk in de afwijzingsbrief: u kunt met een nieuw plan terugkomen als dat voldoet aan de voorwaarden. Voor de initiatiefnemers zijn de voorwaarden echter niet duidelijk. Het gaat helemaal niet over één, twee of drie huizen, maar aan welk juridisch kader moet worden getoetst, hoe weet de initiatiefnemer waarop hij zijn plan moet baseren? Wethouder ROY GEERS: Dan stelt u weer een inhoudelijke vraag over dit specifieke initiatief. Nogmaals, ik vind het niet passen om dat in een vragenhalfuurtje te organiseren. Normaal gesproken krijgt u heel veel informatie om als raad een afweging te maken in die gebiedsontwikkeling. Waarop 10

die kaders zijn gebaseerd? Dat is gewoon de wetgeving. Wij hebben als overheid conform de wet te handelen en daarin staat dat sprake moet zijn van een goede ruimtelijke ordening. Dat is gebaseerd op allerlei soorten onderzoeken naar de bodem, ecologie, water en geluid, inclusief verordeningen van de provincie. Wij moeten dat op die manier beoordelen en dat vraagt echt een integrale benadering van de initiatiefnemer. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan gaan we naar vraag 4. Mevrouw Huijbrechts, u hebt het gered dus geef ik u graag de mogelijkheid om zelf te vragen over het muziekonderwijs in te dienen. Mevrouw HUIJBRECHTS: Dank u wel voorzitter en dank voor de flexibiliteit vandaag. Naar aanleiding van de raadsinformatiebrief Muziekeducatie in 's-Hertogenbosch zouden we de wethouder een aantal vragen willen stellen over regulier muziekonderwijs. In de Cultuurnota die in 2019 naar de raad is gestuurd staan de problemen met betrekking tot het muziekonderwijs in onze gemeente uitstekend verwoord. Daarin staat: we constateren echter versnippering in het aanbod en het ontbreken van een duidelijke, toegankelijke en kwalitatief goede structuur voor onze inwoners.

Het gepresenteerde aanbod van muziekonderwijs in de raadsinformatiebrief Muziekeducatie van 10 oktober 2023 laat nog steeds hetzelfde versnipperde beeld zien wat mogelijk nog steeds gevolgen heeft voor de toegankelijkheid en de kwaliteit van muziekonderwijs. Het zou zonde zijn als hierdoor waardevol Bosch muziektalent en/of de mogelijkheid om met plezier muziek te maken, iets wat je de rest van je leven kan bijblijven, in onze gemeente verloren zou gaan. Daarom zouden we graag de volgende vraag stellen. 1. Heeft het college van B&W inzichtelijk hoeveel procent van de kinderen in onze gemeente muziekonderwijs volgt en hoeveel procent van de kinderen dit graag zou willen, maar om verschillende redenen geen passend onderwijs kan vinden? 2. Hoe verhoudt dit percentage zich tot de jaren waarin muziekonderwijs centraal door de Muzerije werd georganiseerd en tot andere steden? 3. Hoe kijkt het college van B&W aan tegen het versnipperde aanbod van muziekonderwijs en wat is de voorgestelde aanpak om versnippering tegen te gaan? 4. Hoe kijkt het college van B&W aan tegen de matchingprocedure die Huis73 momenteel toepast en de kwaliteit hiervan om een passend onderwijsprogramma aan te bieden aan leerlingen waarvoor individueel onderwijs en voor leerlingen waarvoor groepsonderwijs passend is? 5.

Hoe wordt de toegankelijkheid en kwaliteit van het muziekaanbod door het college van B&W inzichtelijk gemaakt en hoe wordt opvolging gegeven aan eventuele zorgpunten? Wethouder VAN DER GELD: Dank voor de vragen, ik loop ze even alle vijf af. Heeft het college inzichtelijk hoeveel procent van de kinderen in onze gemeente muziekonderwijs volgt? We hebben een globaal beeld van het aantal kinderen tot en met 17 jaar dat muziekonderwijs volgt, maar we hebben minder zicht op de kinderen die particulier muziekonderwijs volgen en we weten dat het in totaal gaat om ongeveer 720 kinderen tot en met 17 jaar met peildatum februari 2022. Hoe verhoudt dit percentage zich tot de jaren waarin muziekonderwijs centraal werd georganiseerd of tot andere steden? Daar hebben we simpelweg geen gegevens over, die vergelijking kunnen wij niet maken omdat we geen gegevens hebben over het percentage ten tijde van de Muzerije. Hoe kijkt het college aan tegen het versnipperde aanbod? Daarvoor verwijs ik naar de raadsinformatiebrief die u zelf ook aanstipt en die vandaag ook op de agenda staat.

Hoe kijkt het college van B&W aan tegen de matchingprocedure en de kwaliteit hiervan om een passend onderwijsprogramma aan te bieden voor leerlingen waarvoor individueel onderwijs en voor leerlingen waarvoor groepsonderwijs passend is? De matchingprocedure is van muziekschool Muziekles Den Bosch en het is niet aan ons om in die interne organisatie te treden. De muziekschool Muziekles den Bosch, voor de duidelijkheid, is geen vervanger van de Muzerije, deze muziekschool huist alleen in het pand dat voorheen de Muzerije was. De laatste vraag, hoe wordt de toegankelijkheid en kwaliteit van het muziekaanbod inzichtelijk gemaakt en hoe wordt opvolging gegeven aan eventuele zorgpunten? Allereerst verwijs ik ook daarvoor naar de raadsinformatiebrief die op de agenda staat. Daarnaast stuurt de gemeente niet op de kwaliteit van het muziekaanbod, maar wel op de toegankelijkheid. Verder werkt Huis73 aan het opzetten van een wijkgericht netwerk, ook middels het initiatief 'Meer muziek' en 'Méér Muziek in de Klas' om de toegankelijkheid daarvan te vergroten. Het is de bedoeling om mensen na een eerste kennismaking met muziek door te leiden naar de verschillende muziekscholen die de stad rijk is, maar dat kunnen ook verenigingen en andere vormen van muziekeducatie zijn.

Eventuele zorgpunten nemen we mee in de gesprekken met betrokken organisaties en vervolgens proberen wij de oplossingen te borgen in de subsidieafspraken die we met deze organisaties maken. Tot zover de vragen voorzitter. 11

Mevrouw HUIJBRECHTS: De raadsinformatiebrief geeft inderdaad een breed beeld van de verschillende manieren waarop muziek wordt aangeboden aan inwoners van de stad, om het even zo breed te zeggen. Deze vragen gaan wel echt specifiek over het reguliere muziekonderwijs, het gaat over die doorgeleiding waarover de wethouder het zojuist had. Wij zouden toch willen vragen om iets meer inzichtelijk te maken hoe die doorgeleiding loopt en hoe de cijfers van onze stad ten opzichte van andere steden zijn als er inderdaad geen historische data beschikbaar zijn, zou de wethouder hier een toezegging op kunnen doen? Mevrouw VISSCHER: Het bevreemdt mij heel erg dat er geen historische data beschikbaar zijn aangezien de Muzerije toen nog een veel korter lijntje had met de gemeente en jaarverslagen en dergelijke gaf. We moeten zo kunnen opzoeken hoeveel kinderen toen muziekonderwijs genoten. U noemt nu een getal en daar kunt u volgens mij gemakkelijk getallen tegenoverstellen. Wilt u daar nog eens op reageren? Mevrouw VAN OPDORP: In het verlengde van wat mevrouw Visscher al zei, u had het over 720 kinderen tot 17 jaar die muziekonderwijs volgen. Hoeveel procent van onze kinderen is dat? Wethouder VAN DER GELD: Die laatste en een aantal vragen die sowieso al gesteld zijn, zijn technische vragen en daarop heb ik op dit moment geen antwoord.

Over het inzichtelijk maken, de vergelijking met andere steden. Ik kan kijken of we dat alsnog kunnen doen en als dat mogelijk is, zullen wij daar schriftelijk op terugkomen. De reflectie op de historische data. Ja voorzitter, ik heb gewoon die informatie gekregen zoals wij die hebben, onze mensen zijn onze archieven ingedoken, en op dit moment zien wij geen data waarmee we die vergelijking met het verleden kunnen maken. Dat is de informatie die ik tot mijn beschikking heb. 2.

Vaststelling agenda van de raadsvergadering

De VOORZITTER: Wij gaan over tot vaststelling van de raadsagenda. Ik was wat teleurgesteld en ik neem aan u ook dat na de deadline nog een aantal amendementen en moties is ingediend. Dat betekent dat niet helemaal duidelijk is welke agendapunten wel en niet als hamerstuk kunnen worden behandeld. Ik stel daarom voor om dat straks per punt te bespreken. U kent de afspraak, laten we ons daar ook aan houden, dat maakt deze vergadering een stuk gemakkelijker. Ik heb begrepen dat de motie vreemd aan de orde van de dag van de heer Van Hattem aan het einde wordt behandeld. De heer Van Creij nog. De heer Van CREIJ: Nogmaals sorry dat onze moties zo laat zijn binnengekomen. De VOORZITTER: De excuses zijn aanvaard, maar ik hoop dat u de volgende keer anders handelt. De agenda wordt vastgesteld. 3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 20 september 2023

De notulen worden ongewijzigd vastgesteld. 4.

Ingekomen stukken en mededelingen

De ingekomen stukken worden conform voorstel verwerkt. 5. a. b. c. d.

Raadsinformatiebrieven Evaluatie Bossche Bespaarteam Muziekeducatie in 's-Hertogenbosch Ontwerpbestemmingsplan Kanaalpark Burgemeester Jonkheer von Heijdenlaan 8 Uitspraak hoger beroep in rechtszaak over bewind in eigen beheer

De raadsinformatiebrieven worden conform voorstel afgehandeld. 6.

Installatie nieuwbenoemd lid van de gemeenteraad 12

De VOORZITTER: Dan gaan we over naar de installatie van een nieuwbenoemd lid van de gemeenteraad. In verband met het tijdelijk vertrek van de heer Van Rens als raadslid, u hebt de brieven allemaal ontvangen, gaan we vanavond tijdelijk de heer Elders als raadslid benoemen. Er is een commissie Geloofsbrieven bij elkaar geweest met de heer Van Haren als voorzitter, de commissie bestond verder uit mevrouw Doğan en de heer Van Creij. Ik heb begrepen dat de heer Van Haren namens die commissie kond zal doen van de resultaten van die commissie. De heer VAN HAREN: Dat klopt voorzitter. De benoemingscommissie heeft de bescheiden zoals bedoeld in de Kieswet van het nieuw te benoemen raadslid bestudeerd en in orde bevonden. De commissie adviseert tot toelating van de heer Elders als lid van de gemeenteraad van 'sHertogenbosch. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan verzoek ik de heer Elders naar voren te komen en dan mag hij op Vinkel gaan staan. Mijnheer Elders, ik heb begrepen dat u de belofte wilt afleggen. Ik zal u toespreken en daarna mag u 'dat verklaar en beloof ik!' zeggen. 'Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd.

Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.' De heer ELDERS: Dat verklaar en beloof ik! De VOORZITTER: Van harte gefeliciteerd. HAMERSTUKKEN (A) De VOORZITTER: Zoals ik net heb besproken zijn de hamerstukken en de lichte bespreekstukken vanwege een aantal moties en amendementen misschien wat onduidelijk en ik zal ze successievelijk aflopen. 7.

Verordening Uitvoering en handhaving Omgevingsrecht gemeente 's-Hertogenbosch 2024

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 8.

Paraplubestemmingsplan en paraplubeheersverordening Bezorgfuncties, afhaalzaken en ondersteunende horeca

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 9.

Paraplubestemmingsplan en paraplubeheersverordening Woningsplitsing, verkamering en parkeren

De heer VAN HATTEM (stemverklaring): De PVV-fractie zal tegen dit raadsvoorstel stemmen want het betekent per saldo het kannibaliseren van de woningvoorraad. Tot zover voorzitter. Mevrouw LIPMAN (stemverklaring): Zoals al aangegeven is het CDA voor woningsplitsing, maar wij vinden dat dit ook mogelijk moet zijn voor de particulier met de kleine beurs en daarom zijn we eigenlijk voor het afschaffen van de legeskosten. Desalniettemin is het CDA wel voor het voorstel. De heer BROEKMEULEN: Wij hebben tijdens de commissievergadering wat vragen gesteld over het parkeren. Wij zijn in principe voor de woningsplitsing, maar we hadden wat zorgen over wat het met de parkeerdruk zou doen. De wethouder heeft toegezegd om na een jaar te gaan evalueren en daarmee kunnen wij voor dit voorstel stemmen. De VOORZITTER: Mag ik met de kanttekening tegen van de heer Van Hattem van de PVV dit 13

voorstel afhameren? Ja. Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. De fractie van de PVV heeft tegen gestemd. 10.

Verordening Nadeelcompensatie 's-Hertogenbosch 2024

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 11.

Exploitatieplan Nuland-Oost herziening 2023

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 12.

Uitkeren regionale reservegelden centrumregeling Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 13.

Beleidskader Onderwijshuisvesting

De heer VAN HAREN (stemverklaring): Wij zijn positief over dit voorstel, maar hebben in commissie wel aan de wethouder gevraagd om verduidelijking op de verduurzamingsambitie. Daar is een helder antwoord op gekomen. De consequenties worden uiteindelijk per school pas duidelijk bij het Integraal Huisvestingsplan. Dit gaan wij meenemen daarnaartoe en we stemmen nu voor dit voorstel. Mevrouw DOĞAN (stemverklaring): Onderwijshuisvesting is een belangrijk onderwerp, net als de Bossche Educatieve Agenda die wij in september jl. hebben aangenomen. Onderwijs vormt de basis voor een rechtvaardige en duurzame samenleving en daarom is het van cruciaal belang dat we er samen voor zorgen dat onze onderwijsinstellingen geschikte en gezonde leeromgevingen bieden aan onze kinderen en aan onze jongeren. Ten slotte is het een investering in onze kinderen en jongeren. Zij verdienen dan ook uitdagende en stimulerende onderwijshuisvesting en daar zijn wij uiteraard voor. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik kan me eigenlijk vrij goed aansluiten bij de stemverklaring van de VVD. Met inachtneming daarvan voor het voorstel. Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 14.

Verordening Maatschappelijke ondersteuning 2024

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 15.

Programma Sociale Structuur

De VOORZITTER: Dan gaan we over naar agendapunt 15, het programma Sociale Structuur. Het voorstel is hier een B-stuk van te maken. Er zijn twee moties ingediend, allebei door de heer Van Creij, VOOR Den Bosch en Bosch Belang. Bij motie 2 is het gewoon ge-DREVEN, Bosch Belang en PVV. Mijnheer Van Creij, u krijgt vanaf uw plek de mogelijkheid om beide moties kort te pitchen. Daarna een korte beantwoording van wethouder Van der Sloot en daarna gaan we stemmen. Ik geef u nu het woord. De heer VAN CREIJ: Dank voorzitter. De eerste motie, de sociale rol van een huisdier. We hebben in de commissie al aangekondigd dat we in 2023 bij de begrotingsbehandeling niet met een motie over de hondenbelasting komen. De hondenbelasting past ook bij uitstek bij dit stuk omdat een huisdier en specifiek een hond in hoge mate bijdraagt aan een socialer leven, mensen komen elkaar tegen op straat, mensen zien wat er gebeurt en mensen leven gezonder. Vandaar onze oproep om 14

eens te kijken naar de positieve bijdrage van het hebben van een huisdier ten opzichte van het heffen van hondenbelasting. In de begroting die we in november a.s. gaan behandelen staat dat de hondenbelasting in 2024 € 1,2 miljoen oplevert, maar ook de het kosten-batenplaatje, om in 2024 bij de begrotingsbehandeling duidelijk te hebben welke besparingen mogelijk zijn. Ik weet dat niet alles een-op-een kan worden genoemd, maar de kostenpost van de honden wordt in de begroting ook altijd met een PM opgenomen omdat we dat niet exact weten en ik vraag daar eens serieus naar te kijken. De tweede gaat over de erkenning van de vrijwilligers, dat gaat over het herkennen, erkennen en waarderen van de vrijwilligers. Ik hoorde zojuist in de beantwoording op de vragen over het muziekonderwijs 'we weten het niet' en dit past eigenlijk ook een beetje in het plaatje, geeft u ons eens... In 2014 lag er ook een stuk over het sociale leven en als je ziet wat daar in het verleden mee is gebeurd… Wij vragen nu gewoon om ons om de twee jaar een update te geven van wat er gebeurt in het sociale leven, wat er is verminderd en wat er is verbeterd. De laatste vraag gaat over de Right to Challenge. Volgens mij hebben we destijds raadsbreed aangenomen om te kijken welke mogelijkheden er zijn voor de vrijwilligers om de professional uit te dagen, om te kijken naar een winwinsituatie. Tot zover.

De heer VAN HATTEM: Ik sta op zich sympathiek tegenover de motie 'Sociale structuur in beeld', maar ik weet niet of ik die ga steunen omdat het dictum oproept om het totale vrijwilligerswerk te monitoren en ik me afvraag hoe diep die monitoringsslag moet worden en of wij verschillende ambtenaren aan het werk moeten zetten om het vrijwilligerswerk te monitoren. Ik steek dat geld liever rechtstreeks in het vrijwilligerswerk. Ik hoor toch graag van de heer van Creij hoe diep in de organisatie deze motie moet zinken. De heer VAN CREIJ: Als u het mij concreet vraagt, ik heb niet exact een antwoord op de vraag hoe diep je in de materie moet, maar gewoon om de twee jaar even kijken hoeveel vrijwilligers er zijn bij gekomen en waar een verschuiving heeft plaatsgevonden. Op het moment dat die signalering er is, kunnen we als raadslid altijd nog verder in de materie duiken. Wethouder VAN DER SLOOT: Ook al was het een beetje laat, heel erg fijn dat we alsnog heel even kunnen spreken over sociale structuur. In de commissie leek het bijna een hamerstuk te worden en dat is natuurlijk goed nieuws voor een portefeuillehouder, maar ook jammer want ik heb nog niet de complimenten kunnen geven aan de ambtelijke organisatie die dit prachtige stuk heeft gemaakt. Dus dat heb ik nu gedaan. Dan ga ik door naar de twee moties.

De eerste motie, de laatste die u besprak, wat verstaan we onder Sociale structuur in beeld? Ik denk dat we op dezelfde pagina zitten als wat u met uw motie bedoelt. Sterker nog, als u het programma over de sociale structuur hebt bekeken dan hebt u ook de eerste twee punten die u vraagt over het onderzoek kunnen zien, temperatuur eens hoe het staat met het vrijwilligerswerk in onze stad, in onze dorpen en onze wijken en buurten. Dat is ook precies wat we gaan doen en dat staat ook in het programma. Wat dat betreft denk ik dat het programma daar volledig aan voldoet. Uw derde punt gaat over Right to Challenge. Het is heel belangrijk dat ook professionele organisaties en de gemeente worden uitgedaagd om taken over te nemen en daar hebben we ook een regeling voor. We behandelen iedere aanvrager gelijk, het maakt niet uit wie de aanvraag doet en ik denk dat we wat dat betreft voldoen aan uw vraag. Ik mocht van mijn collega, de heer Slikker, nog wel aangeven dat we nog steeds uitdagers zoeken. We kunnen nog wel meer uitdagers gebruiken in deze regeling en we zullen het ook nog evalueren. Wat dat betreft is deze motie zonder gevolg omdat we ook echt op dezelfde pagina zitten. Dan de motie over de hondenbelasting. Ik vind dat de heer Van Creij een heel mooi haakje heeft gevonden.

Het doet me ook een beetje denken, en sommigen van u zullen dat misschien vanuit TikTok herkennen, aan het Romeinse Rijk. Het schijnt dat best veel mannen vaak aan het Romeinse Rijk denken, maar dat moet u maar even opzoeken. In Rome was namelijk een senator die Cato heette, die een ontiegelijke hekel aan Carthago had en die iedere vergadering afsloot met de welbekende zin 'overigens ben ik van mening dat Carthago verwoest moet worden'. Ik denk dat u in die lijn de geschiedenisboeken in gaat. Goed dat u dat nogmaals herhaalt, maar u kunt zich voorstellen dat dit college deze motie gaat ontraden. Motie 1, Sociale structuur in beeld, van gewoon ge-DREVEN, VOOR Den Bosch en Bosch Belang. De heer VAN HAREN (stemverklaring): Deze motie is geheel in lijn met het voorstel en daarom is er in principe niets tegen in te brengen, maar om op deze manier moties te elfder ure toch te behandelen terwijl ze niets toevoegen aan dit stuk, daar gaan wij niet in mee.

15

De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik kan deze steunen met de uitleg van de wethouder. Motie 1 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Hoeben, mw. Van Opdorp), PVV (Van Hattem), PvdD (mw. Samshuijzen), Bosch Belang (Van der Krabben), SP (Roovers, mw. Visscher), gewoon geDREVEN (Van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes) en Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees) hebben voor gestemd. Motie 2, Benutten sociale rol huisdier, van gewoon ge-DREVEN, Bosch Belang en PVV. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Ik wil het eigenlijk vragen of het woord 'winstoogmerk' een foutje in deze motie is. Omdat dit erin staat, is wat ons betreft niet alleen de uitkomst niet wenselijk, maar is hij ook technisch onjuist omdat er op hondenbelasting geen winstoogmerk zit. In die zin kunnen wij de motie allereerst niet steunen en we vinden hem technisch ook niet juist. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Ik wil aangeven dat mijn fractie zich niet helemaal kan vinden in de overwegingen waarin een hond als een object en een eigendom wordt beschreven, maar we kunnen wel met het dictum instemmen en daarom zullen wij toch voor deze motie stemmen.

De heer MEES (stemverklaring): Leefbaar 's-Hertogenbosch staat sympathiek tegenover het afschaffen van de hondenbelasting, maar wij vinden dat dit bij de begroting thuishoort en in de ogen van de heer Van Creij zullen wij nu wel weer de gebeten hond zijn. Motie 2 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Hoeben, mw. Van Opdorp), PVV (Van Hattem), PvdD (mw. Samshuijzen), Bosch Belang (Van der Krabben), SP (Roovers, mw. Visscher), gewoon geDREVEN (Van Creij) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voor gestemd Programma Sociale Structuur Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): We hebben in de commissievergadering aangegeven wat zorgen te hebben over dat alle vrijwilligersorganisatie hierbij actief kunnen worden aangesloten. Uit technische beantwoording bleek dat er inspanningen via de netwerkorganisaties en ook met de campagne worden gedaan om alle vrijwilligersorganisaties hierbij aan te sluiten. We gaan er dan ook van uit dat hier een goede inspanning op gedaan wordt en dat het college er zicht op houdt als de aansluiting achterblijft. Met dat in het achterhoofd zullen wij instemmen met het voorstel. De heer VAN GENUGTEN (stemverklaring): Het cement van de samenleving wordt poreus, de koning sprak daarover in de troonrede.

Het programma Sociale Structuur wil een bijdrage leveren aan de versterking van de informele kant van onze samenleving, wij kunnen immers niet zonder mantelzorgers en vrijwilligers en we willen dat iedereen kan meedoen. Het CDA is blij met de richting van ik naar wij en daarom stemmen wij voor. Mevrouw DOĞAN (stemverklaring): Het raadsvoorstel benadrukt het belang van het versterken, stimuleren en aanvullen van onze sociale structuur. Koester vooral wat er is, versterk het en ga uit van de ervaringen van de inwoners waarover het gaat. Wij zullen voor stemmen. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik heb toevallig de troonrede ook gehoord en ik kan de intentie van de wethouder om met dit stuk het vrijwilligerswerk in de stad te ondersteunen wel steunen. Het enige onderdeel waar ik een voorbehoud op maak, zijn de bestaande subsidieregelingen zoals de 'Goed voor elkaar'-regeling, daarop wil ik nog niet vooruitlopen. Desalniettemin zal de PVVfractie het voorstel steunen. De heer ÇIFÇI: Heel fijn dat het programma erop is gebaseerd om in verbondenheid mee te doen, een goed uitgewerkt stuk en de waarde en de kracht van vrijwillige inzet is onbetaalbaar. Kortom, samenzijn en samendoen. Wij stemmen van harte voor het raadsvoorstel. Het voorstel is door de gemeenteraad unaniem aangenomen.

16

16.

Fractieverantwoording 2022-2023

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 17.

Zienswijze beleidsplan 2024-2027 en regionaal risicoprofiel Veiligheidsregio BrabantNoord

De VOORZITTER: Dan ga ik over naar agendapunt 17 en 18 en aangezien er amendementen en moties zijn ingediend vraag ik de heer Van der Krabben om de vergadering over te nemen. De PLV. VOORZITTER: Dan hebben we het agendapunt 17, Zienswijze beleidsplan 2024-2027 en regionaal risicoprofiel Veiligheidsregio Noord-Brabant. Ik kijk eerst wie amendementen heeft ingediend. Mijnheer Van Creij, die krijgt dan eerst het woord. De heer VAN CREIJ: Ja, samen met de PVV. We hebben het er in de betreffende commissie uitdrukkelijk over gehad en daarin hebben wij onze zorgen geuit over de vernieuwende technieken, elektrisch aangedreven auto's, buurtbatterijen en dergelijke en de blusgelegenheden. Op het moment dat er nu in Den Bosch iets met een elektrische auto gebeurt, moet er vanuit Eindhoven een container komen die vol water moet worden gedaan en het duurt een poos voordat het zover is om de wagen niet geblust te krijgen, maar afgekoeld te krijgen. Vandaar onze aanscherping eigenlijk, omdat wij dit punt in de stukken onderbelicht vinden, om te maken dat de beschikbaarheid van de juiste blusmiddelen met vernieuwende technieken specifiek de aandacht in het beleidsplan heeft. Portefeuillehouder MIKKERS: Het college zal het amendement ontraden vanwege het feit dat het een beleidsplan betreft en het niet tot in detail is uitgewerkt.

Wij willen graag dat de brandweer innovatief werkt en experimenteert. Dat staat er allemaal in, de energietransitie staat zelfs letterlijk in het beleidsplan genoemd. Om hier nu de nadruk op te leggen en de beperkte mogelijkheden voor de brandweer om daar op een goede manier in mee te gaan zou betekenen dat je er nu één specifiek punt uithaalt terwijl het gaat over het algemene gedrag en het beleid van de brandweer. Daarom zullen wij het amendement ontraden. Ik adviseer u wel om het komend jaar een bezoek aan de brandweer te brengen, zodat we de conclusie die u trekt over hoe de brandweer daarop acteert direct kunnen meenemen. Ik nodig u daar graag voor uit en als u wilt, kunt u dan ook slachtoffer spelen. Amendement 1, RV zienswijze beleidsplan 2024-2027 en regionaal risicoprofiel Veiligheidsregio Brabant-Noord, van gewoon ge-DREVEN en PVV is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), Bosch Belang (Van der Krabben), SP (Roovers, mw. Visscher), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voor gestemd. Zienswijze beleidsplan 2024-2027 en regionaal risicoprofiel Veiligheidsregio Brabant-Noord De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zou niet graag het slachtoffer van een zonnepanelenbrand willen spelen, dat is een van de punten waarop het amendement ziet.