Notulen raadsvergadering 2023-09-20

VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN 's-HERTOGENBOSCH OP 20 SEPTEMBER 2023 AANVANG 19.00 UUR Voorzitter:

drs. J.M.L.N. Mikkers

Griffier:

drs. W.G. Amesz

Leden aanwezig:

drs. E.M.M.P. Altenburg-Collin, B. El Amraoui, J. Broekmeulen, O. Çifçi, mw. M. Craste bc, J.J.E.L. van Creij, mw. mr. Y. Doğan, F.G.F. van Genugten, J.J.M. Gersjes, mw. W. de Groot MSc, F.J. van Haren, A.W.J.A. van Hattem LLB, mw. drs. J. Hendrickx, mw. A. Hernández, W.B.G. Hoeben, J.A.B. Huibers, mw. mr. drs. N.M.C Huijbrechts RO CIA, mr. F. Kabbouti, drs. P.E. Kagie, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, drs. R.M.J. van den Kerkhof, mw. M.A.J.T. Korver-van Weegberg, J. Kouwenberg, P.M. van der Krabben, mw. mr. drs. R. Lipman, H.J.M. Mees, mw. ir. V.P.T. Muller-Laumans, M.C.J.M. Ploegmakers, M.G.H. van Rens, B.F.C. Roovers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, mw. E. Samshuijzen, drs. ing. G.M.M. Verbruggen, mw. N.R. Verreijt, mw. C.K.J. Visscher, K.M. Vossen, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen

Tevens aanwezig de wethouders:

Afwezig:

ing. R.A.P. Geers, R.J.J. Geers, M.J.J. van der Geld MSc, U. Kâhya, P. Slikker en mw. mr. M.A.B. van der Sloot mw. drs. E.W.M. van Opdorp, A.C. van Silfhout

1.

Vragenhalfuurtje

2.

Vaststellen agenda van de raadsvergadering

3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 4 juli 2023

4.

Ingekomen stukken en mededelingen

5.

Raadsinformatiebrieven

VOORSTELLEN DOORGESCHOVEN NAAR VOLGENDE VERGADERING 6.

Uitkeren regionale reservegelden Centrumregeling Beschermd Wonen Maatschappelijke Opvang

HAMERSTUKKEN (A) 7.

Algemene verordening Ondergrondse Infrastructuren 's-Hertogenbosch

8.

Verordening Maatschappelijke Ondersteuning 2024

9.

Centrumregeling Jeugdhulp Noordoost-Brabant 2024

10.

Re-integratieverordening Participatiewet/IOAW/IOAZ 's-Hertogenbosch 2023

11.

Wijziging Horecaverordening (heraanbieding)

LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 12.

Voorbereidingskrediet om te komen tot een duurzame oplossing voor de liften Paleisbrug

1

13.

Bossche Educatieve Agenda 2023-2035

14.

Verordening Vertrouwenscommissie klankbordgesprekken en herbenoeming burgemeester 2023

15.

Prioriteitennota RNOB

DEBATSTUKKEN (C) 16.

Kantorenvisie 2023 's-Hertogenbosch

17.

Kaders Datastad

MOTIES VREEMD AAN DE ORDE VAN DE DAG – BESPROKEN IN COMMISSIE 18.

Een aantrekkelijke, fietsvriendelijke binnenstad (nog te agenderen door de raad)

MOTIES VREEMD AAN DE ORDE VAN DE DAG – NIET BESPROKEN IN COMMISSIE 19.

Motie vreemd aan de orde van de dag De Bossche krachten bundelen voor slachtoffers aardbeving Marokko

De VOORZITTER: Dames en heren, ik verzoek u allen plaats te nemen. Iedereen van harte welkom bij deze raadsvergadering. Voordat wij verdergaan met de vergadering verzoek ik eerst een moment van stilte. Stilte De VOORZITTER: Dank u wel, iedereen van harte welkom. We hebben vandaag berichten van verhindering van mevrouw Van Opdorp en de heer Van Silfhout. De heer Roovers is terug, l'll be back hè, welkom. De heer Dupuis is op vakantie, maar namens de hele raad denk ik dank voor zijn inzet omdat hij je gedurende de periode dat je afwezig was heeft vervangen. Ik begreep dat je zelf ook nog even kort het woord wilt voeren. De heer ROOVERS: Ja, ik wil René Dupuis inderdaad nog heel even bedanken voor de afgelopen maanden waarin hij het van mij heeft overgenomen, dat was heel fijn voor de fractie. Dat mag ook gezegd worden. Dat was alles. De VOORZITTER: Dank u wel. Het is vandaag de laatste vergadering voor het zwangerschapsverlof van mevrouw De Groot. Het is zichtbaar, een paar maanden geleden konden we het nog bijna niet zien maar nu is het echt zichtbaar. Veel sterkte de komende weken en we wachten natuurlijk in volle verwachting af wat er gaat gebeuren, maar een nieuwe Bosschenaar is altijd heel prettig. Vandaag eerst nog vergaderen, vandaag eerst nog aan het werk. Dames en heren, dinsdag 5 september jl.

was ook een speciale dag voor de heer Van der Krabben en ook voor de geschiedenis van Nederland want de heer Van der Krabben was op 5 september jl. 45 jaar lid van deze gemeenteraad. Gestart bij een andere partij, het CDA, maar inmiddels al jaren actief bij Bosch Belang. We hebben wat zaken uitgezocht mijnheer Van der Krabben en u bent het derde langstzittende raadslid van Nederland en het tweede langstzittende raadslid onafgebroken in dezelfde gemeenteraad, alleen een raadslid uit Loon op Zand is al 47 jaar lid van de gemeenteraad. De man is inmiddels 83, dus er is nog hoop. Ik heb speciaal voor de heer Van der Krabben een bos bloemen want bij 45 jaar moeten we toch even stilstaan. 1.

Vragenhalfuurtje

De VOORZITTER: Na al deze plechtigheden is wel de start van deze vergadering en we beginnen met het vragenhalfuurtje. Er zijn twee vragen aan ondergetekende gesteld en ik verzoek mevrouw Hendrickx om het voorzitterschap van deze vergadering even over te nemen. De PLV. VOORZITTER: Oké. Goedenavond allemaal, twee sets met vragen die ik vanavond voor mijn

2

rekening zal nemen. De eerste is van de heer Van Hattem en dat gaat over de kantine van FC Den Bosch. U hebt het woord. De heer VAN HATTEM: Dank u voorzitter, ik heb inderdaad een paar vragen over de kantine voor de sporters van FC Den Bosch, de kantine bij BVV Den Bosch welteverstaan. Afgelopen week was op de Facebookpagina van BVV het volgende berichten lezen: helaas heeft sc BVV voor de thuiswedstrijd van FC Den Bosch-MVV geen toestemming gekregen om open te zijn voor de supporters. Spijtig genoeg mag sc BVV de supporters van FC Den Bosch vandaag niet ontvangen in onze kantine en voorzien van een koel biertje vooraf. BVV hoopt op deze manier voor dit seizoen duidelijkheid te krijgen bij welke thuiswedstrijden van FC Den Bosch onze kantine wel vooraf geopend mag zijn. Dat was eigenlijk de strekking van dit verhaal en daar heb ik een aantal vragen over: 1. Kan de portefeuillehouder aangeven waarom sc BVV voor de wedstrijd FC Den Bosch-MVV geen toestemming kreeg om open te zijn voor de supporters van FC Den Bosch? Was hier vooraf een concrete aanleiding voor? 2. Is de portefeuillehouder bereid om aan sc BVV de gevraagde duidelijkheid te geven bij welke thuiswedstrijden van FC Den Bosch de kantine vooraf wel open mag zijn voor de supporters? Zo nee, waarom niet? 3. Dankzij het openstellen van de kantine voor FC Den Bosch supporters ontvangt sc BVV extra inkomsten voor de club.

Is de portefeuillehouder het met onze fractie eens dat deze extra inkomsten een nuttige bijdrage leveren aan de exploitatie van deze club en deze werkwijze daarom vanuit de gemeente juist zo optimaal mogelijk gefaciliteerd zou moeten worden? Zo nee, waarom niet? 4. Deelt de portefeuillehouder de mening van onze fractie dat de supporters van FC Den Bosch beter gezellig een koel biertje bij de kantine van sc BVV kunnen drinken dan een biertje op het veld te gooien? Tot zover voorzitter. Portefeuillehouder MIKKERS: Gelukkig was het op 15 september jl. 3-2, dus drie punten. De vragen. Het uitgangspunt bij de openstelling van de kantine van BVV is dat we dat doen bij de zogenaamde Awedstrijden, dat zijn wedstrijden die een laag risicoprofiel hebben. Dat wordt van tevoren bepaald aan het begin van het seizoen op basis van de ervaringen uit het verleden en de relatie met de supporters van andere verenigingen om te kijken hoe we dat gaan doen. Er zijn dit seizoen negentien wedstrijden in de Keuken Kampioen Divisie, waarvan drie wedstrijden in de C-categorie. Dat is de meest ernstige categorie, dan prepareren we met alle toeters en bellen. Er zijn zes wedstrijden in de B-categorie en tien wedstrijden in de A-categorie. De A-categorie wedstrijden zijn sowieso open bij BVV. Dat is de afspraak van het vorige seizoen en ook van dit seizoen.

De wedstrijd tegen MVV was een B-categorie wedstrijd en dat had te maken met de omstandigheden in 2022, diverse ongeregeldheden tijdens die wedstrijd. Vanuit die afweging, vanuit die categorisering en die is ook bekend bij de club, weten we dus ook of de kantine open kan. Dat heeft vooral te maken met de bussluis bij het uitvak die relatief gemakkelijk de verbinding heeft met het BVV-terrein en dat betekent dat de maatregelen die zowel de politie als de organisatie van FC Den Bosch zelf moeten nemen om die zaken goed op te pakken een veiligheidsrisico met zich meebrengen, zeker in die categorieën van wedstrijden die ik net benoemde. daarom was er geen toestemming voor het openstellen van die kantine, een B-wedstrijd. We hebben die duidelijkheid want we hebben tien wedstrijden in de A-categorie en dan is de kantine gewoon open. We zijn aan het kijken of we aanvullende maatregelen kunnen nemen waardoor bijvoorbeeld bij B-wedstrijden maatwerk kan worden verricht waardoor vanwege bepaalde omstandigheden anders naar die wedstrijd wordt gekeken, A zeker en B dus misschien. Dan de extra inkomsten. Dat is geen doelstelling op zich, ook niet voor ons want er is sprake van een supportershome, wat FC Den Bosch graag wilde. Eerst bleven zij in de horeca in Den Bosch en dat kon niet op die locatie waar ze eerst stonden. Dat is de reden dat toen voor de BVV-oplossing is gekozen.

Financiën zijn nooit een prikkel geweest om de kantine van BVV te openen, dus dat kan ook nooit een maatstaf zijn om dat af te ronden. Het verband tussen een bier op het veld of een bier in de buik, of die nu wel of niet bij BVV wordt gedronken, dat verband zie ik niet. Tot zover. De PLV. VOORZITTER: Oké, dat waren de antwoorden. Ik kijk nog even rond of er misschien in tweede instantie nog vragen zijn. Ik zie de heer Van Creij. Ik inventariseer eerst even. Ik zag de heer Van Hattem. Zijn er misschien nog meer mensen die hier nog een vraag over willen stellen? Nee oké, dan begin ik bij de heer Van Creij, u hebt het woord. De heer VAN CREIJ: Ja dank u voorzitter, duidelijke antwoorden. Ik heb eigenlijk één 3

aanvullende vraag. U zegt 'de risico's worden voorafgaand aan het seizoen vastgesteld'. We hebben vandaag in de krant kunnen lezen dat OJC hoopt dat ze tegen FC Den Bosch moeten voor de beker. Bekerwedstrijden zijn niet te plannen, in hoeverre worden die ergens in gecategoriseerd? De heer VAN HATTEM: Dank aan de portefeuillehouder voor de duidelijke beantwoording, maar ik heb daar toch nog wel een paar korte vervolgvragen op want er wordt aangegeven dat eventueel wordt gekeken naar aanvullende maatregelen om voor B-wedstrijden ook meer mogelijkheden te creëren. Is er enig zicht op wanneer daar duidelijkheid over komt en wanneer BVV en FC Den Bosch daar duidelijkheid over kunnen krijgen? Het tweede punt. Dit bericht stond op de Facebookpagina van BVV. Is misschien ook duidelijkheid bij de portefeuillehouder hoe het kan dat dit niet vooraf duidelijk was en ze toch met die vragen zaten. Als je nou zegt 'het was eigenlijk aan het begin van het seizoen al wel duidelijk afgesproken', is er dan iets van te zeggen waardoor die onduidelijkheid dan ontstaan zou kunnen zijn? Ten slotte over de extra inkomsten als doel op zich.

Als het uitgangspunt zou moeten zijn dat er eigenlijk gewoon een supportershome voor de FC Den Bosch-supporters zou moeten zijn, is er al iets te zeggen over of er misschien in nabije toekomst wel weer een eigen supportershome mogelijk kan worden gemaakt? Tot zover voorzitter. Portefeuillehouder MIKKERS: Bij de bekerwedstrijden wordt gewoon een risicoanalyse per bekerwedstrijd gemaakt en dat zal bij OJC ook zo gebeuren. U kunt zich voorstellen dat de wedstrijd FC Den Bosch tegen Ajax in 2022 ook een bepaalde categorisering had en al konden we het niet plannen, we hebben toch veiligheidsmaatregelen genomen, dus dan is het werkendeweg. Als we Champions League gaan voetballen geldt hetzelfde, dus niet alleen bij de beker. Dan de onduidelijkheid. Dat weet ik ook niet de heer Van Hattem, volgens mij hebben wij redelijk goed gecommuniceerd, ik zal het maar zo omschrijven, want als er onduidelijkheid bestaat is het ook zender en ontvanger. Ik heb daar geen oorzaak voor, maar ik geloof dat er naar aanleiding van het Facebookbericht contact is geweest om te kijken hoe we die onduidelijkheid kunnen oplossen. Dan de afweging bij de wedstrijden die nog komen rondom B.

Dat heeft ook te maken met de afgelopen ervaringen, de ervaring van de afgelopen wedstrijden is gewoon heel positief, ook rondom FC Den Bosch, en dat zou wel eens kunnen betekenen dat we sneller genegen zijn dan als er veel irritatie en veel onrust rondom de club is, dat helpt niet bij het zetten van tijdelijke maatregelen. Als het zo blijft gaan als het de afgelopen wedstrijden is gegaan dan kan dat eerder. Ik hoop dat u dat een beetje begrijpt. Dan het supportershome. Wat ik al eerder heb aangegeven, dat is ook een verzoek van FC Den Bosch zelf, die zal met het eerste initiatief moeten komen. We zijn daarover met hen in gesprek en dat gesprek loopt. Daar kan ik verder nog niets over zeggen. Tot zover. De PLV. VOORZITTER: Dank u wel. De tweede set vragen. Mevrouw Hernández, u mag gewoon vanuit uw stoel de vragen doen. Mijnheer Van Hattem liep naar voren, maar dat hoeft bij het vragenhalfuurtje niet. U hebt een set met vragen ingediend over het azc. U hebt het woord. Mevrouw HERNÁNDEZ: Geachte voorzitter, het is nu bijna een jaar geleden dat de termijn voor tijdelijke opvang asielzoekers op het Hypeco-terrein werd verlengd om tijd te creëren voor het zoeken van een ruimte voor meer permanente opvang van asielzoekers. Kennelijk is dit een moeizaam proces. Via de media is tot ons gekomen dat een eerste poging op het allerlaatste moment toch nog misliep.

Het is nu alweer enige tijd stil rond dit dossier en daarom willen wij de volgende vragen stellen: Wat is de huidige stand van zaken? Welke locaties zijn momenteel in beeld? Waarom wordt dit onderwerp nog niet open behandeld? Dank u wel. Portefeuillehouder MIKKERS: Allereerst, het spijt me mevrouw Hernández maar het college heeft volgens mij het afgelopen jaar bijna maandelijks in het informatiebulletin aangegeven wat de stand van zaken is en de moeizaamheid van de zoektocht. We hebben juist geprobeerd om de raad eerder te informeren dan de media en volgens mij is dat nog elke keer gelukt, dus de stelling in uw vraagstelling 'we hebben uit de media moeten vernemen dat' herken ik niet, laat ik het zo maar omschrijven want volgens mij heb ik uw raad geïnformeerd voordat de pers is geïnformeerd. Dan de stappen die zijn gezet. Ik kan hetzelfde antwoord herhalen als ik volgens mij op 19 september jl. in het antwoord op VOOR Den Bosch heb gegeven. De huidige stand van zaken is dat we nog steeds bezig zijn met het locatieonderzoek. De afspraak is dat we, als er zicht op is dat een locatie realiseerbaar is, niet in onduidelijkheid blijven hangen, maar als het een potentiële locatie is waarbij de 4

randvoorwaarden eventueel door de partners kunnen worden ingevuld, dan pas naar buiten gaan. Dus dat we niet een optie hebben op een locatie, maar dat er vanuit de partij in ieder geval zekerheid is over een locatie en dan is het nog steeds de afweging van het gemeentebestuur dan wel uw raad, dat ligt een beetje aan de locatie, om wel of niet met die locatie in te stemmen. Zo hebben we het volgens mij ook afgesproken. Als er een bestemmingswijziging is, zult u een verklaring van geen bezwaar moeten afgeven en dat betekent gewoon een open debat. Ik ga nu niet vertellen welke locaties in beeld zijn, want dan creëer ik alleen maar onrust in de samenleving en die onrust is toch al heel groot. Ik hoop zo snel mogelijk duidelijkheid te geven. Waarom wordt het onderwerp niet open behandeld? Omdat we volgens mij ook hebben afgesproken dat eerst de omwonenden in kennis worden gesteld van een potentiële locatie en dat we daarna het gesprek met uw raad aangaan. Dat is conform afspraak zoals we die het afgelopen jaar hebben gemaakt. Tot zover. De heer VAN HATTEM: Ik begrijp dus dat er inderdaad nog geen nieuwe ontwikkelingen zijn te melden.

Volgens mij mag er ook van uitstel afstel komen daar niet van, maar ik wil de portefeuillehouders toch vragen in hoeverre er nog druk vanuit het rijk plaatsvindt om die opvang eventueel sneller te realiseren of andere vormen van noodopvang extra aanvullend te doen, al dan niet in hotels. Zijn daar ook nog ontwikkelingen op of kan dat op dit moment geheel worden uitgesloten? Mevrouw HERNÁNDEZ: Mijn vraag sluit hier een beetje op aan. De vraag is wanneer wij ongeveer kunnen verwachten dat dit gebeurt. Wij zitten natuurlijk met de druk die het rijk ons zou kunnen opleggen. De tweede vraag heeft te maken met de locatie zelf, of iets anders dan zelf opbouwen mogelijk is als wij geen geschikte plek vinden om een permanent azc neer te zetten. Portefeuillehouder MIKKERS: Ik hoop dat ik uw tweede vraag goed heb verstaan, zegt 'stel dat er geen geschikte locatie is'. Wij denken dat er wel geschikte locaties zijn. Is het de ideale locatie? Nee nooit, maar dat heb ik volgens mij al eerder verteld, als je tegen mensen zegt dat er misschien 300 buren komen dan is dat altijd…, het maakt niet uit welk woningbouwprogramma of woningbouwplan. Volgens mij hebt u het er hier in de gemeenteraad wel vaker over, als er een bepaald plan komt kunnen de buren daar last van hebben en dat geldt ook in deze situatie.

Ik kan nog geen duiding geven over wanneer precies, maar wel dat dit zoals het er nu naar uitziet niet heel lang meer zal duren. Ik voel geen druk van het rijk mijnheer Van Hattem, ik voel druk van uw raad omdat die in 2022 in meerderheid een motie heeft aangenomen met daarin een appel aan het gemeentebestuur om tot een oplossing te komen. Die druk voel ik en vanuit die druk werk ik ook samen met de rest van het college om tot een gedegen oplossing te komen die bij uw raad in goede aarde valt. Tot zover. De VOORZITTER: Dan gaan we over tot de vaststelling van de agenda van de raadsvergadering. O sorry vraag 3, de voorziening langdurig verblijf van de fracties van gewoon geDREVEN en de PVV. De heer Van Creij, u mag het vanaf uw plek doen, ook namens de heer Van Hattem PVV. De heer VAN CREIJ: Ja dank u voorzitter. Op 4 juli jl. hebben we toch onder druk van 'er moet vaart gemaakt worden' het raadsvoorstel aangenomen. Op 18 september jl. ben ik er voor Informeren & Ontmoeten even langsgereden om te kijken naar de huidige stand van zaken en toen viel me op dat het toch volgens mij niet helemaal volgens planning loopt. Vandaar dat wij deze vragen stellen. We kwamen de collega's van de PVV tegen en het zijn gezamenlijke vragen: 1. Klopt onze waarneming dat het tijdpad in het raadsvoorstel niet verloopt zoals gesteld? 2.

Kan het college nadere duiding geven aan het uitstel als dat er al is? 3. Er liep een juridische procedure, kunt u daar een update van geven? Wethouder SLIKKER: Voorzitter, niet geheel toevallig ben ik afgelopen weekend zelf poolshoogte gaan nemen op de Nieuwe Dijk 3 en ik constateerde tot mijn genoegen dat de grondwerkzaamheden zijn begonnen. Toen ik de vragen zag vroeg ik me daarom af of wij op dezelfde plek hebben gestaan. Misschien moeten we een keer samen gaan kijken. Ik heb het ambtelijk ook nog even gevraagd en de aannemer heeft inderdaad bevestigd dat de werkzaamheden op vrijdag 15 september jl. zijn begonnen. Vandaag zijn ze begonnen met het aanleggen van de stroomvoorziening, dus van uitstel is geen sprake juist omdat we die krappe deadline ook willen halen. Over die juridische procedure kan ik u ook nog het een en ander melden. Op 22 augustus jl. heeft de rechtbank over de reguliere procedure de gemeente volledig in het gelijk gesteld en dus blijft de 5

Omgevingsvergunning in stand. Op diezelfde 15 september jl. kregen wij het bericht van de Raad van State dat hoger beroep is ingesteld en gelijktijdig ook die voorlopige voorziening is aangevraagd. We hebben bij de Raad van State aangegeven dat we doorgaan met de grondwerkzaamheden vanwege dat leefgebied van de das dat op het korte timeframe zit. Op 25 september jl. zouden eigenlijk de woonunits worden geplaatst en we hebben wel gezegd dat dit grote ruimtelijke impact heeft en dat we dit on hold zetten tot het moment dat we duidelijkheid hebben over de voorlopige voorziening. Die wordt heel snel verwacht want de zitting is al op 28 september a.s. en dan verwachten we eigenlijk binnen twee weken de uitspraak. Als die uitspraak gunstig is, zitten we ook nog steeds keurig op schema voor realisatie op tijd. De heer VAN HATTEM: Ik hoorde de wethouder zeggen dat de gemeente in de reguliere procedure volledig in het gelijk is gesteld en dat er een zitting is op 28 september a.s. Ik neem aan dat dit de zitting voor de voorlopige voorziening is en nog niet voor de Raad van State. Wethouder SLIKKER: U hebt helemaal gelijk, dat is de zitting bij de Raad van State voor de voorlopige voorziening. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan gaan we over naar vraag 4, het stimuleren van de energiesteun blokaansluiting van de fractie van de PvdD. Mevrouw Samshuijzen.

Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ja dank u voorzitter. Deze week stond in de media dat de hoeveelheid aanvragen voor de tegemoetkoming energiekosten bij blokaansluiting kleiner blijkt te zijn dan verwacht en mede daardoor is de aanvraagtermijn met een maand verlengd tot en met 31 oktober a.s. Onze fractie schrikt van het nieuws over het achterblijven van de aanvragen voor de tegemoetkoming voor blokenergie want bewoners kunnen die aanvraag niet zelf doen, dat moet de contracthouder doen en dat is vaak de verhuurder of de Vereniging van Eigenaren. Het risico van het niet aanvragen van een tegemoetkoming ligt dan wel bij de bewoners, die zijn de dupe wanneer die aanvraag niet wordt gedaan en dat baart ons zorgen omdat het belang van die aanvraag heel groot is in verband met de energiesteun in het kader van de energiearmoede en bestaanszekerheid. Het is natuurlijk een toeslag vanuit het rijk, maar we hebben ook in onze gemeente zorgen en daarom stellen wij toch wat vragen: hoe kunnen we lokaal stimuleren dat die toeslag wordt gebruikt en op de goede plaatsen terechtkomt? We hebben daarover wat vragen gesteld en die vindt u bij de agendastukken. Wij kijken uit naar de beantwoording. Wethouder VAN DER GELD: Ik loop de vragen een voor een af. Het antwoord op vraag 1 of wij een beeld hebben hoeveel panden of huishoudens. Nee, dat concrete beeld hebben we niet.

Hebben we concrete signalen ontvangen van bewoners of contracthouders? Nee, we hebben alleen een beeld in algemene zin, als antwoord op vraag 2. Dat geldt ook voor vraag 3, we hebben geen specifieke signalen ontvangen. Het antwoord op vraag 4, of wij mogelijkheden zien om contracthouders te helpen. Aangezien het beeld van individuele contracthouders ontbreekt, zien wij die mogelijkheid niet, maar, het antwoord op vraag 5, als bewoners bang zijn de tegemoetkoming mis te lopen of ontevreden zijn over de verdeling van de tegemoetkoming dan kunnen zij in contact treden met sociale raadslieden van de gemeente. Die sociale raadslieden kunnen bewoners helpen om de eerste stap te zetten, bijvoorbeeld door een brief op te stellen namens bewoner of bewoners om de contractbeheerder in beweging te brengen. Dan het antwoord op vraag 6. Een juridisch geschil of juridische stappen is primair aan de bewoners zelf. Bijvoorbeeld in het geval van sociale raadslieden zullen ze dan ook worden doorverwezen in de richting van het Juridisch Loket en in dat geval is het ook echt aan de bewoner en de medewerker van het Juridisch Loket om te kijken of en welke juridische stappen worden ondernomen. Vraag 7 heb ik beantwoord middels vraag 5. De heer ROOVERS: Ik wil graag een aanvullende vraag stellen.

Ik hoorde de wethouder zeggen 'wij hebben de problemen niet in beeld', maar als ik de wethouder goed begrijp dan is dat ook omdat daar niet actief onderzoek naar wordt gedaan. De wethouder legt de verantwoordelijkheid voor deze problemen eigenlijk bij de bewoners zelf neer en ziet de wethouder hier nu niet een probleem ontstaan, zeker omdat de het gebruik van deze regeling relatief laag is en ziet de wethouder hier geen rol voor de gemeente om de bewoners ook actief te informeren dat deze regeling überhaupt bestaat en dat hun contracthouder verantwoordelijk is voor het aanvragen van die regeling? Daar zit volgens mij mogelijk wel een probleem. Wethouder VAN DER GELD: Ik constateer dat er klachten zijn over de regeling van het rijk. Wij 6

zien wel degelijk een rol als het gaat om de combinatie met sociale raadslieden, maar aangezien een beeld van individuele blokverwarmingsunits et cetera ontbreekt, zien wij geen mogelijkheden en ook geen rol om daarin verder stappen te ondernemen. Het is een regeling van het rijk. Tot zover voorzitter. 2.

Vaststelling agenda van de raadsvergadering

De VOORZITTER: Dan gaan we over naar de vaststelling van de agenda. Het presidium heeft op basis van de commissieadviezen een indeling van de agenda gemaakt met A-, B- en C-stukken, ik zal bij de categorisering toelichten wat dit precies betekent. Daarnaast is er een actuele motie ingediend over de slachtoffers van de ramp in Marokko en die wil mevrouw Hendrickx kort toelichten. Mevrouw HENDRICKX: We hebben naar aanleiding van de motie overleg gehad en een aantal mede-indieners wil ook graag op de motie staan. Dat zijn de PvdA, D66 en het CDA. Drie partijen die er graag ook op willen en als het goed is kan dit nu in het systeem worden gezet, zodat iedereen de motie in haar volledigheid kan zien. De VOORZITTER: Dank u wel. Er moet straks nog een motie worden ingediend, die was veel te laat en die wordt straks bij de behandeling van het raadsvoorstel Kaders Datastad mogelijk ingediend, pas bij de behandeling van het voorstel, dat is de afspraak. De agenda wordt vastgesteld 3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 4 juli 2023

De VOORZITTER: Dan de goedkeuring van de notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 4 juli 2023. Dank u wel. De notulen worden ongewijzigd vastgesteld. 4.

Ingekomen stukken en mededelingen

De VOORZITTER: Dan de ingekomen stukken en mededelingen. Op verzoek van de heer Roovers de brief van 1 augustus jl. over een klacht met betrekking tot Weener XL. De vraag is om de raad op de hoogte te stellen van de afhandeling en dat wordt aangebracht. Verder geen opmerkingen bij de ingekomen stukken. Dank u wel. De ingekomen stukken worden conform voorstel verwerkt. 5. a. b. c. d. e. f. g.

Raadsinformatiebrieven MER-varianten en proces Duurzame Polder Resultaten en ontwikkelingen schulddienstverlening Stand van zaken invoering Omgevingswet Uitvoeringsprogramma Detailhandelsvisie 's-Hertogenbosch 2023 Voortgang Proeftuin 't Zand Voortgang Warmtetransitie/TVW 2.0 Voortgangsrapportage RES Noordoost Brabant

De raadsinformatiebrieven worden conform voorstel afgehandeld. VOORSTELLEN DOORGESCHOVEN NAAR VOLGENDE VERGADERING 6.

Uitkeren regionale reservegelden Centrumregeling Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang

De VOORZITTER: Dan de voorstellen doorgeschoven naar de volgende vergadering. Dat gaat over uitkeren regionale reservegelden Centrumregeling Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang. Ik ben blij dat ik niet hoef uit te leggen wat dit precies betekent. Dit schuift door naar 10 oktober a.s.

7

HAMERSTUKKEN (A) 7.

Algemene verordening Ondergrondse infrastructuren 's-Hertogenbosch

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 8.

Verordening Maatschappelijke Ondersteuning 2024

De heer VAN CREIJ: Dank aan de wethouder dat hij zo'n duidelijke brief met een doorrekening van de kosten voor de cliënten heeft geschreven. We kunnen er van harte mee instemmen. Nogmaals dank aan de wethouder voor de duidelijke brief en het was-wordtverhaal dat erbij zit, mag van ons bij meerdere voorstellen worden geplaatst. Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 9.

Centrumregeling Jeugdhulp Noordoost-Brabant 2024

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 10.

Re-integratieverordening Participatiewet/IOAW/IOAZ 's-Hertogenbosch 2023

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 11.

Wijziging Horecaverordening (heraanbieding)

Mevrouw HENDRICKX: We hebben in de commissie over de ontheffingen gesproken. Het is goed dat er een nachtzaak bijkomt en er zijn heel veel ontheffingen, maar liefst 42 stuks, maar in de praktijk merken we toch dat hier heel weinig gebruik van wordt gemaakt en dat er in Den Bosch in de nacht eigenlijk niet zoveel is te doen. We hebben toen de suggestie gedaan om eens het net in de samenleving op te halen, laat hen met elkaar in gesprek gaan over waar dit aan ligt, ligt het aan beleid of aan andere redenen. De VOORZITTER: Een stemverklaring mevrouw Hendrickx. Mevrouw HENDRICKX: Ik heb gevraagd om iets meer ruimte, maar ik zal afronden voorzitter. Ik merk in de agendapunten dat u eigenlijk zelf al zoiets zou gaan doen. De expertmeeting is door corona eigenlijk uitgesteld en ik wilde eigenlijk aan hen vragen of u in de commissie Bestuur wilt laten weten wanneer we die expertmeeting zouden kunnen verwachten, zodat we dat gesprek met de stad over het nachtleven kunnen aangaan. De VOORZITTER: Het was eigenlijk geen bespreekstuk maar het antwoord is gemakkelijk, dat is 'ja'. Iemand stemming over dit voorstel? Niet. Aldus besloten Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) De VOORZITTER: Dan de lichte bespreekstukken.

Ter uitleg, één minuut toelichting per motie, daarna één minuut voor de wethouders en daarna stemverklaringen en stemming. 12.

Voorbereidingskrediet om te komen tot een duurzame oplossing voor de liften Paleisbrug

De VOORZITTER: Hierbij zijn vier agendapunten. Als eerste de liften van de Paleisbrug. Er zijn twee moties ingediend, de eerste motie door de heer Van Rens en de tweede door de heer Ploegmakers. De heer Van Rens, aan u het woord.

8

De heer VAN RENS: Dank u wel voorzitter. De liften op de Paleisbrug zijn inmiddels 1,5 jaar buiten werking en uit het raadsvoorstel waarmee we vanavond instemmen blijkt dat het nog minimaal 1,5 jaar duurt voordat de liften weer gaan werken. Onze fractie vindt het belangrijk dat we een inclusieve stad zijn, dat betekent ook dat de Paleisbrug voor iedereen toegankelijk is en dat we daarom ook een budget beschikbaar moeten stellen om voor een tijdelijke oplossing te zorgen. daarom hebben we samen met de collega's van de VVD, VOOR Den Bosch, Rosmalens Belang, De Bossche Groenen, de SP en het CDA deze motie ingediend om tot een tijdelijke oplossing te komen. De heer PLOEGMAKERS: Het CDA hecht er belang aan dat we ons gemakkelijk en op een veilige manier kunnen verplaatsen van A naar B, zeker als voetganger. We hebben gezien dat je door die Paleisbrug moet uitwijken naar het station of het fietspad bij de Vlijmenseweg. Vandaar dat wij het college vragen om te bezien hoe je daar tot een vrijliggend voetpad kunt komen. Dat is de strekking van de motie en deze motie dienen wij met een aantal partijen hier vandaag in. De heer VAN HATTEM: Een interruptie, ik heb een vraag aan de heer Ploegmakers over zijn motie.

Bij de motie zit een aantal foto's van de situatie bij de Vlijmenseweg en voor een oplossing moet je de kademuur doorbreken of de weg versmallen en dan vraag ik me toch af welk kader de heer Ploegmakers van het CDA het college wil meegeven om dit te onderzoeken en of het daarbij acceptabel is dat deze belangrijke doorgaande weg wordt versmald ten behoeve van een dergelijk voetpad. De heer PLOEGMAKERS: Daar kan ik heel kort over zijn. Wij vragen aan het college om dit te bezien en onze fractie en de indieners van deze motie vinden dat wij niet op de stoel van het college hoeven te gaan zitten. Ik zie de wethouder al staan en die zal ongetwijfeld reageren. Wethouder ROY GEERS: Het college kan kort zijn wat betreft de eerste motie over het op korte termijn mogelijk maken van een alternatief, het heeft daar geen bezwaar tegen. Wat betreft de tweede motie een paar extra zinnen. Natuurlijk willen we een bereikbare stad. U vraagt om de mogelijkheden te bezien en als ik dat zo mag interpreteren dat we een quickscan uitvoeren en de conclusies daaruit bij u terugleggen dan kunnen wij deze motie eveneens voorzien van geen bezwaar. Motie 1, Motie tijdelijke oplossing liften Paleisbrug, van D66, VVD, VOOR Den Bosch, Rosmalens Belang, De Bossche Groenen, SP en CDA.

Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): De wethouder gaf in de commissie de wens aan om het geld waarover het nu gaat te besteden aan een tijdelijke oplossing en wij vinden het een beetje vreemd dat hij dat niet in het raadsvoorstel heeft opgenomen, maar wij zijn het op zich helemaal met die tijdelijke oplossing eens en zullen instemmen. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Even over motie 1. De liftenbouwer heeft bij de invulling van de liften die er zouden moeten komen meer prioriteit dan de architect. We zullen wel voor stemmen, maar de architect moet leidend zijn. De heer GERSJES (stemverklaring): Even uitleg over wat de wethouder aangaf. De eerste motie, het is jammer dat er geen goed alternatief voor op de korte termijn voorligt, daarover heb ik nog niets gehoord, alleen dat er een alternatief komt. Verwijzend naar onze petitie 'Zorg voor goed werkende liften' moet ik zeggen dat meer dan 500 mensen die hebben getekend. Al met al zullen we voor stemmen en ik ben ook medeondertekenaar van de motie. De zorg is erg groot en acteer zo snel mogelijk. Mevrouw VISSCHER (stemverklaring): De SP zal uiteraard voor stemmen en wij staan er ook onder. Ik wil wel deze gelegenheid gebruiken om in ieder geval namens mijn fractie excuses aan te bieden aan de mensen in onze stad omdat het zo lang is blijven liggen.

De heer VAN HATTEM (stemverklaring): De permanente oplossing voor de problematiek met de lift van de Paleisbrug zal de problemen met bruggen in deze stad kennende misschien nog wel heel lang gaan duren, zeker als aan allerlei architectonische vereisten moet worden voldaan. Dus wij zullen de motie steunen voor de tijdelijke oplossing en mogelijk zal die tijdelijke oplossing wellicht langer duren dan gehoopt. Tot zover voorzitter.

9

Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Wij gaan voor stemmen, maar wij hebben in de commissie gezegd dat een eventuele oplossing meer voor de hand ligt. Dank u wel. De heer KOUWENBERG (stemverklaring): Ondanks dat wij in de commissie hebben gevraagd om breder te kijken, willen we natuurlijk wel een snelle tijdelijke oplossing en daarom dienen wij deze motie mede in. Motie 1 is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 2, Ruim baan voor voetgangers op de Vlijmenseweg, van CDA, VVD, Rosmalens Belang, VOOR Den Bosch en D66. De heer KOUWENBERG (stemverklaring): Met dezelfde reden, omdat we breed willen kijken zou deze motie eventueel kunnen bijdragen aan een eventueel alternatief. Daarom dienen we deze motie in. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Omdat de wethouder aangaf een quickscan te gaan doen en de mogelijkheden terug te leggen. We zien dat de weg verbreedt op de plek waar het ophoudt en met de insteek dat we daar dan mogelijkheden voor gaan zien, zullen we nu instemmen met die quickscan. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Bijna gelijk aan mevrouw Samshuijzen. Wat ons betreft kan de wethouder de quickscan uitvoeren, die kan hij eigenlijk terugvinden in de discussie destijds over Altstadt/Neustadt en de realisatie van de Ponte Palazzo daar is al een quickscan uitgevoerd.

We zullen voor stemmen omdat het een quickscan is, maar de wethouder hoeft er niet te veel tijd aan te besteden. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Wij gaan voor stemmen, maar wij vinden het heel jammer dat dit nu pas komt en niet vanaf het moment dat de liften op non-actief werden gezet. De heer HOEBEN (stemverklaring): We kijken naar het voorstel, naar de motie en dan twijfelen we hier en daar, maar als er een mogelijkheid is om meer ruimte te geven aan de voetganger en de fietser ten koste van een versmalling van de rijbaan dan zullen we dat zeker niet nalaten. Dus we stemmen voor de motie. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Er is zojuist unaniem een motie aangenomen om een tijdelijke oplossing te creëren en dan vind ik het onzinnig om nog een quickscan te gaan uitvoeren voor een eventuele oplossing langs de Vlijmenseweg die bovendien ten koste zal gaan van de bereikbaarheid voor het autoverkeer. Dus we zullen tegen deze motie stemmen. Motie 2 is door de gemeenteraad aangenomen. Het lid van de fractie van PVV (Van Hattem) heeft tegen gestemd. Voorstel Voorbereidingskrediet om te komen tot een duurzame oplossing voor de liften Paleisbrug.

De heer KOUWENBERG (stemverklaring): We stemmen in met het voorstel om te komen tot het ontwerp, maar we benadrukken wel dat we de uiteindelijke oplossing die vanuit het onderzoek zal worden aangeboden nog moeten beoordelen op haalbaarheid en kosten. Het is voor ons dus nog niet tekenen bij het kruisje, dat wilden we nog even benadrukken. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal voor het voorstel stemmen alhoewel ik de bedragen die worden genoemd gewoon absurd vind. Dan de laatste opmerking. We hebben op 18 september jl. het bestek ingezien en gezien hoe de uitvraag is gedaan om de huidige liften te repareren en als ik een offerteaanvraag krijgt om een auto te repareren dan stuur ik die mensen ook door want het is zo gedetailleerd, zo de plank misslaand dat niemand erop heeft ingeschreven, maar ik zal voor het voorstel stemmen. De heer VAN DER KRABBEN (stemverklaring): Wij zullen instemmen en ik wil het college een compliment maken want de omwonenden van de lift hebben vandaag allemaal een brief in huis gekregen om mee te denken over die noodvoorziening. Een compliment daarvoor. 10

Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Zoals in de commissie gezegd, vind ik het gewoon erg jammer dat dit allemaal zoveel tijd kost en dat weer geld wordt uitgegeven aan onderzoek in plaats van aan een oplossing. Ik stem wel in omdat het nodig is, maar niet graag. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Deze brug is van het begin af aan gepresenteerd als een veel te duur prestigeproject, als een zogenaamd duurzaam hightech stadspark in plaats van een normale functionele brug over het spoor en als we nu weer € 150.000 uittrekken alleen al voor een voorbereidingskrediet dan vindt de PVV-fractie dat gewoon veel te veel geld terwijl we niet eens weten wat het uiteindelijk gaat kosten en welke oplossingen er komen om vandalisme tegen te gaan en andere zaken die ermee samenhangen. Dus we zullen dit raadsvoorstel niet steunen. De heer MEES (stemverklaring): Leefbaar 's-Hertogenbosch wil het college geen compliment geven voor dit verhaal als we kijken naar onderhoud, als we kijken naar aansprakelijkheid, contractvoorwaarden. We zullen het kritisch blijven volgen naar het definitieve ontwerp en we stemmen nu wel in omdat we ook zien dat er iets moet gebeuren, maar het verdient geen schoonheidsprijs. Het voorstel is door de gemeenteraad aangenomen. Het lid van de fractie van PVV (Van Hattem) heeft tegen gestemd. 13.

Bossche Educatieve Agenda 2023-2035

De VOORZITTER: Dan ga ik over naar de Bossche Educatieve Agenda 2023-2035. Er zijn drie moties, alle drie van de heer Van Hattem, dus ik geef hem graag de mogelijkheid om de drie moties toe te lichten en daarna de mogelijkheid aan wethouder Kâhya om te antwoorden. De heer Van Hattem. De heer VAN HATTEM: Dank voorzitter. We hebben in de commissiebehandeling ook al even stilgestaan bij de doelstellingen van deze Bossche Educatieve Agenda die veel te vaag zijn. Er staan heel veel open deuren en allerlei vage uitgangspunten in waardoor je eigenlijk niet weet waar je aan toe bent. De wethouder zegt 'dit gaan we doen bij de nadere uitwerking, dan komen de doelstellingen pas aan bod', maar dan zitten we al bij de uitvoering en wij moeten als raad juist onze kaderstellende rol kunnen invullen, we moeten juist kunnen aangeven wat de doelstellingen van een dergelijke educatieve agenda volgens de raad zijn. Om als raad toch aan zet te kunnen blijven in dit proces wil ik gewoon de wethouder met deze motie vragen met een raadsvoorstel naar de raad te komen waarin uiteindelijk die doelstellingen duidelijk staan verwoord alvorens dit mee te nemen in een uitvoeringsagenda die anders alleen ter kennisgeving aan de raad wordt aangeboden.

We hebben in de commissie ook discussie over de tweede motie gehad omdat in het raadsvoorstel staat 'het bevorderen van integratie en het tegengaan van segregatie'. Er worden in Nederland en mogelijk ook in Den Bosch nog altijd allerlei initiatieven voor islamitisch onderwijs ontplooid en daarvan zegt de PVV heel duidelijk: als je het bevorderen van integratie en het tegengaan van segregatie serieus neemt dan moet je islamitisch onderwijs geen ruimte geven omdat dit bij uitstek voor wij-zijdenken zorgt, zij keren zich af van Nederlandse samenleving en daar moeten we gewoon geen medewerking aan verlenen. Daarom een motie om islamitisch onderwijs hiervan uit te sluiten. Tot slot voorzitter, een motie om het ambachtsonderwijs nadrukkelijker mee te nemen. Het ambachtsonderwijs is heel essentieel voor alle technische beroepen waar gewoon heel dringend noodzaak voor is en hoe meer mensen wij hier zelf opleiden om die beroepen te kunnen uitvoeren hoe beter het is voor onze economie en voor onze samenleving. Dus het ambachtsonderwijs moet wat de PVV betreft nadrukkelijker terugkomen in de uitwerking van de educatieve agenda. Tot zover voorzitter. Wethouder KÂHYA Er ligt een prachtige educatieve agenda voor met veel kansen en hoop voor onze jongeren, samengesteld met de kinderopvang, het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en nu ook het speciaal onderwijs.

Motie 1 gaat over de uitvoeringsagenda. De wet zegt dat het college samen met het onderwijs een Lokale Educatieve Agenda vorm moet geven. De vorige uitvoeringsagenda is niet aan uw raad voorgesteld, maar nu wel omdat we samen een strategisch plan voor de komende twaalf jaar bepalen, maar de uitvoeringsagenda's krijgt u via een raadsinformatiebrief. Dus we ontraden motie 1. Motie 2 gaat over het ambachtsonderwijs en daarin vinden we elkaar inhoudelijk. Mooi ook in de educatieve agenda is het project en de actielijn 'Wij maken Den Bosch' dat gaat over de ambachten en sterk vmbo, dus dat zit er gewoon stevig in waardoor we ook motie 2 ontraden. Dan motie 3. Ons college wil niet in strijd met de Grondwet 11

handelen, dus die ontraden wij ook. Motie 1, kaderstellende rol gemeenteraad bij doelstellingen Bossche Educatieve Agenda, van de PVV. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Ik worstel er wel enorm mee, want ik herken wel heel veel van wat de heer Van Hattem zei. Er passeren hier regelmatig stukken waarvan ik ook niet precies weet wat we daar nou mee bedoelen. Als ik kijk naar de prachtige termen die erin staan, ja dat is vrij breed. Ik hoorde dat er een uitvoeringsprogramma komt, dus die nadere invulling volgt maar ik snap ook het probleem van de heer Van Hattem. Dus wat ga je dan doen, ga je dan voor of tegen stemmen? Ik wacht die uitvoeringsagenda af, maar ik denk wel dat we er met elkaar voor moeten zorgen dat ook voor partners buiten duidelijk is wat we hier besluiten. Dus een oproep in de richting van wethouder Kâhya: maak er wel wat meer werk van in de richting van wat de heer Van Hattem zei. We zullen voor stemmen voorzitter. Motie 1 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández), PvdD (mw. Samshuijzen), VOOR Den Bosch (Gersjes) en Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees) hebben tegen gestemd. Motie 2, Ambachtsonderwijs in de Bossche Educatieve Agenda, van de PVV. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal voor deze motie stemmen en dan toch eventjes over het stemadvies dat de wethouder net gaf.

Hij zei 'dit doen we al' en volgens mij is het dan te doen gebruikelijk dat het zonder gevolg is, maar hij ontraadt hem toch. Dat vind ik toch opmerkelijk stemadvies van de wethouder. Mevrouw VISSCHER (stemverklaring): Wij zullen ook voor deze motie stemmen. Ik ben het eens met wat heer Van Creij net zei over het stemadvies. Motie 2 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de van fracties van de VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, mw. De Groot, Van Haren, mw. Welten), De Bossche Groenen (mw. Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers, mw. Visscher), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes) en PvdD (Samshuijzen) hebben voor gestemd. Motie 3, Geen islamitisch onderwijs bij de Bossche Educatieve Agenda, van PVV De heer ÇIFÇI (stemverklaring): Dit is een abjecte motie. We staan voor een Bossche Educatieve Agenda die past binnen een inclusieve samenleving waar iedereen de kans moet kunnen krijgen. Dus wij stemmen van harte tegen. Motie 3 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voor gestemd. Voorstel Bossche Educatieve Agenda 2023-2035 De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Het blijft voor mij een beetje in het duister tasten wat er in het uitvoeringsprogramma komt, zeker nu de motie zojuist is verworpen.

Ik doe daarom toch een oproep aan de wethouder om in ieder geval voordat alles in de uitvoering gaat richting de raad te komen, zodat we het misschien ook in commissieverband kunnen bespreken. Voor mij is het nog een te onduidelijk programma en ik zal het tegen het raadsvoorstel stemmen. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Ik sluit me aan bij de woorden van mijnheer Van Hattem Mevrouw DOĞAN (stemverklaring): Wat ons betreft is het een geweldig voorstel, een voorstel waarbij de gemeente met verschillende organisaties/partners in goed overleg en in het bijzonder met kinderen en jongeren, de wethouders zei het zelf al, zelf afspraken heeft gemaakt. Iedereen moet kunnen meedoen, iedereen moet zich volledig kunnen ontwikkelen in onze gemeente. Het moet niet 12

uitmaken waar je wieg heeft gestaan want ieder kind verdient gelijke kansen om talenten te kunnen ontwikkelen. Wij hebben alle vertrouwen in de BEA en wij zullen voor stemmen. De heer GERSJES (stemverklaring): Wij zullen voor dit voorstel stemmen. Ik heb me vergist bij de stemming over de motie over het islamitische onderwijs, daar ben ik tegen, maar ja dat is niet voor de notulen. De VOORZITTER: Dan staat het nu genoteerd. De heer MEES (stemverklaring): Het voorstel staat vol prachtige zinnen en kan iedereen aanspreken, het heeft voor ons ook een beetje een hoog opendeurengehalte. Wij zullen voor stemmen, maar we zullen heel kritisch naar de raadsinformatiebrief kijken, of die wel goed concreet kan worden. Tot zover. Mevrouw VAN DER KALLEN (stemverklaring): Wij hebben in de commissie gevraagd om meetpunten, een evaluatie, die is toegezegd dus wij zullen voor stemmen. Mevrouw CRASTE (stemverklaring): Er ligt een hele mooie agenda waar D66 heel erg blij mee is, samen met alle partners in de stad, en dat is nogal uniek, twaalf jaar alle neuzen dezelfde kant op. Complimenten voor de wethouder en we zullen zeker voor stemmen. De heer ÇIFÇI (stemverklaring): Ik sluit me aan bij de woorden van mevrouw Doğan van GroenLinks. Het voorstel De Bossche Educatieve Agenda 2023-2035 is door de gemeenteraad aangenomen. De fracties van PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw.

Hernández) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegen gestemd. 14.

Verordening Vertrouwenscommissie klankbordgesprekken en herbenoeming burgemeester 2023

De VOORZITTER: Verordening Vertrouwenscommissie klankbordgesprekken en herbenoeming burgemeester. De heer Huibers als indiener van het amendement. De heer HUIBERS: Dank u wel voorzitter. Zoals besproken en aangekondigd tijdens de commissie dient Rosmalens Belang met een bijna voltallige raad een amendement in om een artikel aan te scherpen. Volt heeft via de mail aangegeven de motie ook mee te willen indienen en we hebben afgesproken dit ook te benoemen. Doel van het amendement is om duidelijke kaders te stellen zonder daarbij een enorm woud aan allerlei afspraken te creëren en verzoekt artikel 6, lid 2 in de verordening als volgt te wijzigen en daarna vast te stellen: indien de commissie, de burgemeester of fractievoorzitters die ten minste een vijfde deel van de zetels in de raad vertegenwoordigen de wens daartoe kenbaar maken, houdt de commissie een extra klankbordgesprek met de burgemeester. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel. Heeft de voorzitter van het presidium de behoefte om daarop te reageren? De heer VAN DEN KERKHOF: Heel kort voorzitter, ook even om de complimenten over te brengen. Allereerst aan de heer Huibers die natuurlijk de scherpte had om in artikel 6.2 een zinsnede te vinden die mogelijk later in het proces tot onduidelijkheid kan leiden. Het is altijd goed dat we dat aan de voorkant tackelen.

Dus mijn complimenten, ook naar mevrouw Hendrickx en de heer Huibers omdat het u beiden is gelukt om zo breed in de raad hiervoor draagvlak te vinden en dat het u echt is gelukt om ruim meer dan een vijfde van deze raad te overtuigen om voor dit voorstel te stemmen. Als presidium kunnen wij dan ook niet anders dan het omarmen. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik heb even afgewacht of er nog andere argumenten of bezwaren uit de raad zou komen om die mee te wegen, maar gelet op het ontbreken daarvan wil ik aangeven dat ik geacht word het amendement mede in te dienen. Amendement 1, Verordening Vertrouwenscommissie klankbordgesprekken en herbenoeming, van Rosmalens Belang, De Bossche Groenen, VVD, D66, GroenLinks, CDA, PvdA, gewoon ge-DREVEN, 13

PvdD, Bosch Belang, VOOR Den Bosch, SP, 50PLUS en Volt is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. De Verordening Vertrouwenscommissie klankbordgesprekken en herbenoeming burgemeester 2023 is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. 15.

Prioriteitennota RNOB De VOORZITTER: Dan gaan we naar de prioriteitennota RNOB

De heer KABBOUTI: Gelet op mijn werkzaamheden bij een buurgemeente en mijn rol binnen de RNOB zal ik geen deel uitmaken van de beraadslaging of stemming. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan de prioriteitennota RNOB, motie 1, 'Statushouders en migranten niet als specifieke doelgroep' van de fractie van de PVV, de heer Van Hattem. De heer VAN HATTEM: In de commissievergadering heeft onze fractie de nodige inhoudelijke kritiekpunten geuit op deze prioriteitennota van de RNOB. Er zitten op het gebied van duurzaamheid, deelmobiliteit en allerlei andere onderwerpen zaken in waarin we ons totaal niet kunnen vinden, maar ik zal het grootste deel van de kritiek bewaren voor de nadere discussie die al is aangegeven op initiatief van de VVD-fractie om er op een later moment bij stil te staan. Ik wil er toch één onderwerp uitlichten waaraan we op dit moment echt een andere draai moeten geven omdat statushouders en migranten in het stuk als specifieke doelgroep worden genoemd voor het realiseren van voldoende en betaalbare woningen. De PVV-fractie vindt het onacceptabel dat een dergelijke doelgroep daar wordt uitgelicht en ik begreep in de commissie dat ook andere fracties daar moeite mee hadden. Vandaar dat ik deze motie indien om deze doelstelling als RNOB in ieder geval niet uit te dragen. Tot zover voorzitter.

Wethouder SLIKKER: Ik kan de heer Van Hattem deels geruststellen en deels ook niet. Waar ik hem in kan geruststellen, is dat we in de regio Noordoost-Brabant geen specifieke afspraken maken over huisvesting van bijzondere doelgroepen, inclusief statushouders. Het gaat daar over lokale en landelijke kaders en de prioriteitennota spreekt in dat verband ook over lokale gemene delers die terugkomen uit de lokale coalitieakkoorden van alle deelnemende gemeenten. Voor de huisvesting van statushouders geldt natuurlijk de landelijke taakstelling, daaraan voldoen wij al jaren en dat blijven we de komende jaren ook doen, dus ik vrees dat ik u daarop niet kan geruststellen. Mevrouw WELTEN (stemverklaring): We hebben ons tijdens de commissiebehandeling hier kritisch over geuit en we hebben gepleit, en daar gaan we ook aan werken, voor een verbetering in de werkwijze en versterking van de rol van de gemeenteraad. In de komende commissie Bestuur zal hierover een discussienotitie liggen. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): We hebben hier inderdaad in de commissie een gesprek over gehad en ik realiseerde me achteraf pas dat ook in het werkplan van de raad zelf staat om handen en voeten te geven aan hoe de raad meer grip kan krijgen op die regionale samenwerking waarmee we allemaal een beetje worstelen.

Dat lijkt me een oproep vanuit onze partij richting het presidium om daar ook handen en voeten aan te geven. Laten we kijken hoe we daar meer grip op krijgen. Dat is eigenlijk een hartenkreet in de richting van het presidium. De VOORZITTER: Ik hoor bij beiden een duidelijke stemverklaring in de richting van deze motie. Niet. Ik breng de motie dan toch maar in stemming, want het ging over het voorstel. Nee, eerst de motie, daar ging die stemverklaring over. Motie 1, Statushouders en migranten niet als specifieke doelgroep, van de PVV, is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voor gestemd. De VOORZITTER: Ik heb net kennisgenomen van twee stemverklaringen die meer gingen over het voorstel. Andere stemverklaringen over het voorstel? Nee, dan breng ik het voorstel in stemming De Prioriteitennota RNOB is door de gemeenteraad aangenomen. 14

Het lid van de fractie van de PVV (Van Hattem) heeft tegen gestemd. DEBATSTUKKEN (C) 16.

Kantorenvisie 2023 's-Hertogenbosch

De VOORZITTER: Dan gaan we nu over naar de twee debatstukken van vanavond. Als eerste de Kantorenvisie 2023 's-Hertogenbosch. Daarbij zijn een amendement en twee moties ingediend, het amendement door de heer Van Creij. Mevrouw Samshuijzen, anderen voor de eerste termijn Kantorenvisie? De heer Altenburg-Collin, de heer Van Hattem, de heer Vossen, mevrouw Hernández, de heer Kouwenberg. De heer Van Creij, aan u het woord. De heer VAN CREIJ: Dank u voorzitter. Mijn commissielid Henk-Jan Pennings heeft het in de commissie gedegen behandeld. Dit amendement gaat eigenlijk over een grondhouding, hoe we met de ontwikkelaars omgaan. Bij het omzetten van kantoren was het tot op heden 'ja' naar, als we dit voorstel nu aannemen, 'nee' en ons amendement is om de ja-houding weer aan te nemen. Misschien is het voor een aantal van ons maar een nuance omdat er ook in staat 'nee, tenzij', maar wij willen er 'ja, tenzij' van maken. De heer EL AMRAOUI: Ik heb een vraag aan de collega van gewoon ge-DREVEN. Waaruit concludeert u dat het niet meer mogelijk is om kantoorpanden te transformeren naar woningen? De heer VAN CREIJ: Volgens mij heb ik zojuist gezegd de houding van 'nee, tenzij', maar als de ontwikkelaar hier bij de gemeente komt, willen wij 'ja, tenzij'. Kijk eens op Bremvallei Maaspoort, daar kom ik straks op terug, maar log alvast in zou ik zeggen.

De heer EL AMRAOUI: Toch een vervolgvraag voorzitter. Volgens mij is de houding nog steeds 'ja', maar ja op het moment dat het een incourante locatie is waar geen kantoren meer mogelijk zijn. Dus nogmaals de vraag waaruit u concludeert dat de houding 'nee, tenzij' is? De heer VAN CREIJ: Omdat het stuk dat duidelijk zegt, we gaan straks eigenlijk van de jahouding die we altijd hebben gehad… We kunnen kantoren omzetten, zeker als ze in wijken of net wat dichtbij liggen en wij denken dat er mogelijkheden zijn om die panden op een duurzame manier om te zetten. Kijk naar het KPN-gebouw dat hier op de hoek staat, als de huidige systematiek er toen al was geweest, als de planontwikkelaar eraan komt en de ambtenaren de houding 'nee want' hadden gehad, was die misschien al weg geweest en was het nog steeds een KPN-gebouw geweest. De heer ALTENBURG-COLLIN: Toch even een vraag mijnheer Van Creij, wilt u dan die 12.500 m² die we jaarlijks nastreven handhaven? De heer VAN CREIJ: Dat is wel onze doelstelling. Om dat concreet te halen is nummer 2, maar er zijn nog zoveel mogelijkheden. Er zijn verouderde kantoorpanden die gewoon, we gaan het straks over de datastad hebben, veel beter aansluiten in een nieuw pand dan in een pand dat eventueel moet worden opgeknapt dat in een woonwijk ligt.

Er zit bijvoorbeeld een kantoorbestemming op het oude politiebureau in Rosmalen, dat ligt midden in de wijk 't Ven. Op het moment dat een ontwikkelaar nu aankomt, toevallig misschien wel het verkeerde voorbeeld, want er is pas toegestaan dat het wel mag gaan gebeuren, maar die man is er al twee jaar mee bezig om het veranderd te krijgen van kantoorbestemming naar woonbestemming. Dat soort zaken en ik zei net al, Bremvallei op de Maaspoort is ook zo'n specifieke locatie dat wij denken: ga aan het slag en de nee-houding weg en de ja-houding hanteren. De heer ALTENBURG-COLLIN: Dan heb ik toch een vervolgvraag voorzitter. We hebben ook een tekort aan kantoren en is het dan niet gewoon beter om niet die 12.500 m² vast te houden maar om maatwerk te hanteren want we moeten ook gewoon zorgen dat bedrijven zich hier zich kunnen vestigen. Bent u het ermee eens dat maatwerk beter is en dat we niet per se hoeven te streven naar een getal? De heer VAN CREIJ: Vandaar dat ik zojuist zei 'we gaan naar ja, tenzij', dat is het maatwerk dat kan worden geleverd en dat is ook wat het amendement eigenlijk inhoudt, maar wel vanuit de positieve gedachte dat we, als er een planontwikkelaar komt, moeten meedenken over of er mogelijkheden zijn. Er zijn nog heel veel oudere kantoorpanden die… 15

De VOORZITTER: Dat hebt u net al verteld. De heer Van der Krabben. De heer VAN DER KRABBEN: Mijnheer Van Creij, u ziet dat de samenleving verandert en papier is geduldig. Wat denkt u van al die mensen uit de kantoren die op dit moment thuis werken? 50% van de kantoren staat soms leeg, daar mag dan niets mee gebeuren wat u betreft? De heer VAN CREIJ: U refereert aan de coronaperiode, toen heel veel mensen thuis werkten. Die is weer bijna… De heer VAN DER KRABBEN: Dat is nu nog zo. De heer VAN CREIJ: Dan heb ik toch andere cijfers dan u, maar dat is een twistpunt, daar komen we samen niet uit. U zegt dat er nog heel veel kantoren leegstaan en heel veel kantoren die aan de randen van een wijk of een dorp liggen, zouden kunnen worden omgezet. We hebben heel veel behoefte aan woningbouw en nieuwe kantoren zouden simpel gezegd aan de randen van de wijk, bij de snelweg en dergelijke, kunnen komen. De A2 is nu een ontwikkelgebied dat zou kunnen en nieuwe kantoorpanden kunnen duurzaam worden neergezet, het duurzaam maken van oude kantoorpanden is een veel grotere investering. De heer HOEBEN: Ik snap uw punt, maar u zet wel neer: toegepast onder voorwaarde dat elders in de gemeente nieuwe kantoorgebouwen worden gebouwd. Als u die toepassing erin laat zitten, dat dit wel moet gebeuren, dan schiet u daar niets mee op en dat is een beetje mijn bezwaar op dit voorstel.

De heer VAN CREIJ: We gaan het straks over de datastad hebben en dat hoort nou net veel beter thuis in nieuwere panden dan in oude ouderwetse panden, daarom zijn we daarvoor ook panden aan het opknappen. Vandaar dat wij ervoor pleiten om hightechbedrijven en dergelijke die willen komen, die wensen vaak een up-to-date gebouw en dan moet het u aanspreken om gebouwen die energieneutraal moeten worden gemaakt en al dat soort zaken…, dat het goedkoper is om een nieuw gebouw daarvoor geschikt te maken en een oud gebouw te strippen en geschikt te maken voor woningbouw, pak hier het oude belastingkantoor bij het provinciehuis, dat ze die specifieke gebouwen waarvan wij zeggen 'ze liggen in een woonwijk en laat die nou omkatten naar woningbouw en nieuwe kantoren op nieuwe locaties'. De heer HOEBEN: Heel kort, echt duidelijk. Dus u zegt: je mag alleen maar omkatten op het moment dat ook nieuw wordt gebouwd? De heer VAN CREIJ: Juist. De heer HOEBEN: Oké, dan weet ik voldoende. Dank u wel. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Zoals ook in de commissie aangegeven, wil ik hier toch eerst even opmerken dat ik het toch vreemd vind om vanavond te spreken over de Kantorenvisie terwijl we binnenkort nog de economische visie moeten vaststellen. Daarin gaan we nog de waarde en de doelen van onze economie vaststellen.