Notulen raadsvergadering 2023-05-16

Bij de voorstellen van incidenteel nieuw beleid lezen we onder andere bij het onderwerp Versterken van het evenementenklimaat dat er zes evenementenlocaties worden voorzien van permanente geluidmeters, waardoor de organisatoren en omwonenden inzicht krijgen in de geluidbelasting tijdens evenementen. Organisatoren kennen bij het aanvragen van 24

evenementenvergunningen de voorwaarden op het gebied van geluidsnormen en dienen zich daaraan te houden en zo niet, dan hebben we daarvoor handhavingsmaatregelen. Bent u overigens op de hoogte van de vele klachten van bewoners, met name uit de omgeving van de Uilenburg? Op welke wijze kunt u voor hen gezondheidsklachten door versterkte muziek beperken c.q. vallen die wel binnen de normering, wat gaat u doen aan veiligheid? De heer VAN SILFHOUT: Aan de beweging van zijn hoofd te zien is de heer Gersjes tegen het plaatsen van die meters is. Hoe wil de heer Gersjes op die geluidsversterking handhaven als we niet die investering in meters doen? De heer GERSJES: We zijn bezig met de omgekeerde wereld. We hebben normen en we weten wat we moeten doen aan decibellen, daar hebben we voorschriften voor. We hebben daarvoor onlangs nog de spelregels uitgezet, waarom moeten we investeren om het geluid te meten? Daar gaat het om, men wil zes locaties voorzien van meetapparatuur. De heer VAN SILFHOUT: Ik herhaal mijn vraag, hoe wilt u handhaven zonder te meten? De heer GERSJES: Onze handhavers dienen eropuit te gaan en boetes uit te schrijven en men weet buiten de deur wat het aantal decibellen is, daarvoor heb je een metertje en dat kun je gewoon testen. Ja, zo werkt het al jaren en ik snap niet waarom hier nu ineens zo veel in geïnvesteerd moet worden.

Wat gaat u doen om de veiligheid, de leefbaarheid en de bereikbaarheid in het gebied te verbeteren, ik had het dus over de Uilenburg, en op welke wijze kunnen bewoners in de wijk vooraf eventueel invloed op de evenementenkalender meer inspraak hebben? Den Bosch heeft een goede reputatie en bezoekers en feestgangers weten onze stad goed te vinden, meer dan goed zelfs. Dat blijkt wel uit de massale opkomst tijdens bijvoorbeeld 11-11 en carnaval, treinen vol feestgangers stromen massaal de binnenstad in om zich te laven aan allerlei feestgedruis, goed voor de economie, maar het heeft een keerzijde. We moeten oppassen voor een te grote evenementendruk op onze binnenstad en ik noem als voorbeeld de Uilenburg. Dat is een van de dichtstbewoonde wijken van onze stad en daar is veel overlast vanwege de horeca aldaar, dat moet ook u bekend zijn. De overlast bestaat uit openbaar kotsen, plassen en dronkenschap. VOOR Den Bosch spreekt ook zijn bijzondere bezorgdheid uit over de alom aanwezige drugs, verdovende middelen tijdens het uitgaan. Het voorhanden hebben van dergelijke drugs zoals cocaïne is op grond van de Opiumwet verboden dat weten we allemaal. Er is gebouwschade aan monumentale panden in de stad, er is agressie, er is vandalisme en de bewoners hebben slapeloze nachten. Echt waar, dit is aan de orde van de dag.

Dan nog de onbereikbaarheid voor de hulpdiensten, zeker bij massaliteit, dat levert ernstige risico's op bij calamiteiten in nauwe straatjes. Hoe moet een ambulance tijdens een evenement in de overvolle uitgaansgebieden komen? Dat is onmogelijk en levensbedreigend wanneer zich een calamiteit voordoet. Eigenlijk is de binnenstad ongeschikt voor grote evenementen omdat veiligheid, leefbaarheid, duurzaamheid en bereikbaarheid niet gewaarborgd kunnen worden. De belangen van bewoners moeten voor de economie van de stad gaan, promotie van de stad werkt averechts en geld voor stadspromotie kan beter worden besteed. De heer HUIBERS: Ik hoorde VOOR Den Bosch net stellen dat grote evenementen eigenlijk niet geschikt zijn voor de binnenstad. Geldt dat volgens VOOR Den Bosch ook voor bijvoorbeeld carnaval, Oeteldonk? De heer GERSJES: In mijn volgende alinea staat welke gebieden wel geschikt zijn, maar ik ga even door op uw vraag. Carnaval zal in de stad plaatsvinden, maar je moet ook beperkingen kunnen aanhouden, je moet niet alles in de stad toelaten, dan puilt de stad uit en is gewoon niet meer beheersbaar, daar moet je op sturen.

Is dat voldoende? De heer VAN DEN KERKHOF: Het kan zijn dat het nog komt in het slotakkoord, maar mijnheer Gersjes hield mij deze hele vergadering behoorlijk in spanning want toen hij mij tijdens mijn bijdrage interrumpeerde, gaf hij aan dat zijn bijdrage erg spannend zou worden. De heer GERSJES: Mijn spannende betoog. De heer VAN DEN KERKHOF: De climax komt dan nog. U gaf u aan dat u het geld anders wilt besteden.

25

De heer GERSJES: Stelt u zich er vooral niet zo veel bij voor. Ik wees u erop dat u de raad geen ruimte gaf om extra middelen te kunnen inzetten, daar ging het mij om. Ik snap dat u psychologisch… en ik moet het even terugpakken om iets te vragen. Ik had u trouwens ook achter de interruptiemicrofoon verwacht. De heer VAN DEN KERKHOF: Toch een inhoudelijke vraag. U gaf aan dat u het geld anders wilt besteden, maar ik heb tot nu toe, buiten enorm goede analyses, nog niets gehoord over waar het geld naartoe zou moeten. De heer GERSJES: Nee, maar we hebben hier met zestien partijen te maken en iedere partij heeft haar eigen betoog, iedereen heeft zijn eigen inhoud en u zult in de commissies wel horen hoe VOOR Den Bosch daarmee omgaat. Wij kiezen dus voor grote evenementen buiten onze stad, in de Brabanthallen, op de Tramkade of op de Zuiderschans. Ik wil als laatste nog even zeggen dat we van plan zijn om hier in stad een coördinator aan te stellen voor de Veilige Publieke Taak. Wij vinden dat we geen functies moeten creëren omdat we om wat voor reden dan ook de handhaving niet op orde hebben of kunnen krijgen. Tot slot voorzitter, ik lees dat 42% u en het college kent. Doe er iets aan om dat cijfer omhoog te krijgen, dat is alleen maar goed voor iedereen.

Mevrouw HERNÁNDEZ: De laatste spreker heeft het altijd moeilijk omdat de aandacht misschien niet meer zo scherp is en wij allemaal moe zijn, maar ik doe toch een poging om te relativeren en ik neem u mee in mijn werk als International Business Consultant, ik heb daarin verschillende steden zien groeien. Ten eerste moet ik zeggen dat ik verschrikkelijk trots ben dat ik in Den Bosch ben, dat ik in Den Bosch woon en dat ik een Bosschenaar ben geworden. Waarom? Omdat, Den Bosch toen ik binnenkwam klein en knus was, een groot dorp of een klein stadje, en we dat met uw en mijn ondersteuning zo kunnen houden. Ik zag in mijn geboortestad, Mexico Stad, in de jaren '70 de wildgroei in een stad veroorzaakt door de instroom van economische migranten uit andere provincies. De stad is destijds in een mum van tijd enorm in omvang toegenomen, zodat de infrastructuur klaar voor deze ontwikkeling was. Dat veroorzaakte een enorme toename van verkeer, vervuiling, verpaupering en in sommige gevallen leidde dat tot werkloosheid en criminaliteit. Dat is niet wat de bewoners willen en ik heb in Dubai het tegenovergestelde gezien. Ik heb Dubai uit het niets zien groeien tot een metropool. Zij hadden een masterplan, zij hebben als eerste geïnvesteerd in infrastructuur, zij hebben wegen, kruisingen, voorzieningen voor de bevolking en ontwikkelingszones gecreëerd.

Ik herinner me nog dat er in de woestijn van Abu Dhabi nog niets was gebouwd en dat daar een hardrock café stond. Toen ik jaren later terugkwam was het café een bruisend middelpunt van het centrum van een van de ontwikkelingszones, alles rond het café was omgebouwd. Wat wil ik hiermee zeggen? Zij hadden een plan, zij hadden een visie en ik vraag me af wat voor stad wij willen hebben. Dit bestuursakkoord is zeer ambitieus, men wil onze stad als een culturele stad profileren, maar dat is toch niet in balans? Deze raad wil prestigeprojecten bouwen, groot, groter, grootst maar tegelijkertijd wil de raad ook de klimaatdoelen bereiken. Die moeten in kort, kortere, kortste tijd worden bereikt. Het gaat niet alleen om gebouwen te bouwen en de stad uit te breiden, maar het gaat er ook om alle inwoners van deze stad te geven wat zij nodig hebben op zo'n manier dat zij zich thuis voelen, hier kunnen wonen en adequaat kunnen functioneren. 50PLUS vraagt zich bijvoorbeeld af waar de plannen blijven om bredere en veiligere fietspaden te maken of verkeersplannen om de stad bereikbaar en veilig te houden. Als wij duizenden woningen willen bouwen, moet de indeling van de openbare ruimte worden verbeterd om bijvoorbeeld opstoppingen in het verkeer te voorkomen, kruisingen veiliger te maken en voorzieningen dichterbij huis te hebben.

Deze week heb ik weer een verschrikkelijk ongeluk bij de turborotonde aan de Aartshertogenlaan en de Rompertsebaan gezien. Wij vragen al jaren om aanpassingen. Als het nu al zo druk is, hoe erg wordt het dan als over een paar jaar alle woningen bij station Oost en het Prins Hendrikpark zijn gebouwd? 50PLUS vraagt met klem extra aandacht hiervoor bij de realisatie van de toekomstige projecten. Begrijp me goed, ik roem deze ontwikkelingen en de profilering, maar het gaat niet alleen om gebouwen want voor wie doen we dit allemaal? Voor de inwoners van de stad toch, laten wij dat alsjeblieft niet vergeten. Alle grote projecten worden gesteund en de maatschappelijke projecten worden slechts met incidentele middelen uitgevoerd. Wij hebben nu een overschot aan incidentele meevallers en we hebben extra geld van het rijk gekregen en dat kan zorgen voor een sluitende begroting in de volgende jaren, maar na 2027 zal het iets anders zijn. 50PLUS denkt dat het beter is om sommige projecten te temporiseren en ervoor te zorgen dat wij meerdere jaren sluitende begrotingen kunnen hebben, wij zijn nog op tijd om dat te doen. We zien in de voorjaarsnota ook dat het de bedoeling is dat wij op korte termijn aan energiebesparing blijven werken. Is dat alleen voor gemeentelijke gebouwen of ook voor sociale huurwoningen die deze maatregelen hard nodig hebben om hun eigen rekening te kunnen betalen? 26

Ook wordt niets gezegd over de financiële middelen die voor deze energiebesparingen zullen worden uitgetrokken. Essent heeft geld verdiend met de verkoop van gas en stroom en de grootste afnemers van deze diensten waren relatief gezien de mensen die in slechte woningen woonden. Het geld dat Den Bosch heeft gekregen wordt vooral geïnvesteerd in prestigieuze projecten, maar komt nauwelijks bij deze aannemers. 50PLUS is voor het prioriteren van de maatschappelijke stukken, bestrijding van de armoede en eenzaamheid, maar voor het bereiken van deze personen, daarvoor vragen wij meer communicatie. Wij vragen ook aandacht voor personen met Long COVID, er wordt amper naar die groep gekeken, de druk in de zorg door te weinig personeel en steun aan verenigingen en vrijwilligers. Dat zijn zaken waarvoor 50PLUS zich inzet. De VOORZITTER: Mijnheer Van Hattem, u bent binnen, een verrassing. De heer VAN HATTEM: Dank voorzitter en dank dat ik nog de kans krijg om nog een paar woorden te zeggen. Allereerst wil ik burgemeester Mikkers van harte feliciteren met de voordracht voor herbenoeming, heel veel succes wederom. Ik houd het kort. Het gaat vandaag over de voorjaarsnota en ik licht daar één erg belangrijk punt uit. Er zijn enkele miljoenen over, er is blijkbaar te veel geld binnengekomen.

De ozb is de afgelopen jaren verhoogd en de oproep van de PVV is simpel, geef het geld terug aan de burgers, die hebben het zelf hard genoeg nodig. Dus verlaag de ozb en verlaag de hondenbelasting. Wat dat betreft, steun ik het voorstel van de heer Van der Krabben om daar een referendum over te houden van harte, maar er is wel een klein technisch puntje. Op grond van de huidige referendumverordening kan er alleen een raadplegend referendum op basis van een raadsvoorstel komen en ik neem aan dat er een initiatiefvoorstel komt om de hondenbelasting aan de Bosschenaren voor te leggen, zodat op basis van dat raadsvoorstel een referendum kan worden gehouden. Wij zullen in de commissies bij de overige punten stilstaan. Hartelijk dank. Wethouder VAN DER GELD: Voorzitter, de opmaat naar een solide begroting en houdbare gemeentefinanciën die tegen een stootje kunnen, daar staan we vandaag ook bij stil. Volgens mij is de opgave om als gemeente Den Bosch zo onafhankelijk mogelijk te opereren en wendbaar te zijn ten opzichte van kansen op ook cofinanciering, zoals we die recent konden incasseren, de NOVEX, de € 100 miljoen. Binnenkort dienen zich meer kansen aan en daarvoor moet je ook financieel goed opgesteld staan. Een flinke incidentele meevaller, maar ook een structurele financiële uitdaging.

In dat licht is er geen enkele structurele ruimte, maar wel incidentele ruimte en daarom willen we met die incidentele ruimte ook zo veel mogelijk structurele uitdagingen te lijf gaan. Dat hebben we in het raadsvoorstel ook geformuleerd op basis van drie lijnen. Enerzijds reserveren voor later, waaraan ik zojuist refereerde, om ervoor te zorgen dat onze begroting tegen een stootje kan, om ook in de toekomst zo wendbaar mogelijk te blijven en zo onafhankelijk mogelijk te kunnen blijven opereren, ook ten aanzien van de grillen van het rijk. Een andere lijn is om de uitdagingen die zich nu aandienen direct aan te pakken en niet voor ons uit te schuiven, denk daaraan bij aan bijvoorbeeld de scholen, maar ook aan cofinanciering van de NOVEX, waaraan ik zojuist refereerde. Tot slot de derde lijn, structurele investeringen in onze stad en juist ook in de mensen in onze stad, waarbij de kosten voor de baten gaan, om daar hopelijk in de toekomst structureel meer lucht te kunnen krijgen in sociale zin, maar ook in financiële zin. Wellicht is het u opgevallen dat deze voorjaarsnota voor het eerst ook transparant is over cijfers en het is de bedoeling om uw raad goed in stelling te brengen om nu al een integrale afweging te kunnen maken en die discussie te kunnen voeren.

Bij de start van dit college is afgesproken om een aantal fundamentele uitdagingen te lijf te gaan en die zijn nog altijd actueel. Blijven we een stad waarin iedereen kan blijven of komen wonen en hoe helpen we mensen met de verduurzaming van hun huis, zodat die rekening daalt en onze planeet ook voor toekomstige generaties houdbaar en bewoonbaar blijft. Energie en klimaat zijn al een paar keer genoemd, laten we daar in de commissie uitgebreid bij stilstaan en dat geldt ook voor andere thema's. Er komen ook vaak doeluitkeringen van het rijk onze kant op, waardoor we geen algemene middelen voor in dit geval klimaat en energie hoeven vrij te spelen. Daar krijgt u in juni a.s. een raadsvoorstel over, dus het is niet zo dat het geen aandacht heeft, we kunnen daar op andere manieren ook in financiële en toereikende zin aandacht aan besteden. Tot slot, hoe zorgen we ervoor dat het niet uitmaakt in welke wijk je opgroeit als het gaat om de kansen die je krijgt. In de nu voorliggende voorjaarsnota staat dat we doorpakken op al deze lijnen en nog meer. Het woord crises viel vaak vanavond en ook onzekerheid en onvoorspelbaarheid vormen een rode draad waarbinnen wij moeten handelen. Niets menselijks is ons vreemd en binnen die onzekerheid en onvoorspelbaarheid bestaat de neiging om niets te doen.

Veel is onzeker, hold your horses, maar juist solide overheidsfinanciën kunnen ervoor zorgen dat we die onzekerheid wel te lijf kunnen gaan en we daarmee ook onze ambities kunnen blijven waarmaken. Ik hoor in uw bijdragen 27

dat u dat herkent en daar zijn wij blij mee. Er is ook een aantal vragen gesteld en daarop komen wij in de commissie graag terug. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel. U kent het programma voor het vervolg, in de commissies van 22 tot en met 25 mei a.s. kunt u een voorschot nemen op eventuele moties en amendementen die u bij de behandeling van de voorjaarsnota wilt indienen en op 6 juni a.s. is de afronding van het voorstel over de voorjaarsnota waarbij u richting geeft aan de financiën en de toekomst van 's-Hertogenbosch. Daaraan hebt u vandaag al een bijdrage geleverd. Ik sluit daarmee deze vergadering. Dank u wel.

Sluiting 23.00 uur Vastgesteld in de vergadering van de gemeenteraad d.d. 6 juni 2023

28