Notulen raadsvergadering 2023-05-09

VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN 's-HERTOGENBOSCH OP 9 MEI 2023 AANVANG 19.00 UUR

Voorzitter:

drs. J.M.L.N. Mikkers

Griffier:

drs. W. Amesz

Leden aanwezig:

drs. E.M.M.P. Altenburg-Collin, B. El Amraoui, J. Broekmeulen, O. Çifçi, mw. M. Craste BC, J.J.E.L. van Creij, mw. mr. Y. Doğan, M.C. Dupuis (vanaf agendapunt 6), F.G.F. van Genugten, J.J.M. Gersjes, mw. W. de Groot MSc, F.J. van Haren, A.W.J.A. Van Hattem LLB (vanaf 19.20 uur), mw. drs. J. Hendrickx (later), mw. A. Hernández, W.B.G. Hoeben, J.A.B. Huibers, mw. mr. drs. N.M.C Huijbrechts RO CIA, mr. F. Kabbouti, drs. P.E. Kagie, drs. R.M.J. van den Kerkhof, mw. M.A.J.T. Korver-van Weegberg, J. Kouwenberg, P.M. van der Krabben, mw. mr. drs. R. Lipman, H.J.M. Mees, mw. ir. V.P.T. Muller-Laumans, mw. drs. E.W.M. van Opdorp, M.C.J.M. Ploegmakers, M.G.H. van Rens, A.P.R.G.M. van Rosmalen, mw. E. Samshuijzen, drs. ing. G.M.M. Verbruggen, mw. N.R. Verreijt, mw. C.K.J. Visscher, K.M. Vossen, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen

Tevens aanwezig de wethouders:

Afwezig:

ing. R.A.P. Geers, R.J.J. Geers, M.J.J. van der Geld MSc, U. Kâhya, P. Slikker en mw. mr. M.A.B. van der Sloot mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, A.C. van Silfhout

1.

Vragenhalfuurtje

2.

Vaststellen agenda van de raadsvergadering

3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 28 en 29 maart 2023

4.

Ingekomen stukken en mededelingen

5.

Raadsinformatiebrieven

6.

Installatie nieuw benoemd lid van de gemeenteraad

HAMERSTUKKEN (A) 7.

Bestemmingsplan Natuurzone De Groote Wielen Noordoosthoek

8.

Jongerenparticipatie

LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 9.

Doelgroepenverordening betaalbare woningbouw 's-Hertogenbosch

10.

Huis73

11.

Verordening Individuele inkomenstoeslag Participatiewet gemeente 's-Hertogenbosch

DEBATSTUKKEN (C) 12.

Afronden haalbaarheidsfase Bossche Stadsdelta 1

MOTIES VREEMD AAN DE ORDE VAN DE DAG – BESPROKEN IN COMMISSIE 13.

Motie vreemd aan de orde van de dag Wat niet kan, kan niet!

14.

Motie vreemd aan de orde van de dag Intensivering veehouderij is geen optie, stimuleren natuurinclusieve kringlooplandbouw biedt perspectief

De VOORZITTER: Dames en heren, van harte welkom allemaal bij de raadsvergadering. Voordat we de vergadering echt starten, verzoek ik eerst een moment van stilte. Stilte De VOORZITTER: Dank u wel. We hebben voor vanavond een bericht van verhindering van mevrouw Van der Kallen en de heer Van Silfhout. De heer Van Hattem is iets later en dat begrip 'iets' kunnen we definiëren als ongeveer 20.15 uur. Mevrouw Hendrickx is ook iets later en dat definiëren we in een paar minuten. Ik heb mijnheer Kagie wel gezien, maar die is er nu niet. Die verwacht ik zo, ik heb hem wel gezien. Ik wil namens uw raad de heer Çifçi van harte feliciteren met de geboorte van kind nummer 4 geloof ik hè, 3, met de geboorte van dochter Hilal Esma en omdat dat te vieren gaat hij straks een traktatie met ons delen en ik geef hem nu zelf het woord om uit te leggen wat het is want dat vind ik wel een mooie combinatie. De heer ÇIFÇI: Voorzitter, dank u wel. Ik heb wat lekkers bij me voor straks, Bossche bollen en baklavas, ik denk dat dit wel een mooie combinatie voor vanavond is. Eet smakelijk. De VOORZITTER: Dank u wel, we hebben afgesproken dat we dat tijdens de schorsing doen, dus komt helemaal goed. 1.

Vragenhalfuurtje

De VOORZITTER: Er is een vraag van de heer Gersjes van de fractie van VOOR Den Bosch voor het vragenhalfuurtje over de voortgang van de veilige publieke taak 2022 binnengekomen. Wethouder Geers zal die beantwoorden en ik geef graag het woord aan de heer Gersjes. De heer GERSJES: Dank u wel voorzitter en geacht college. Elke twee jaar verschijnt in de gemeente Den Bosch de veiligheidsmonitor en in de tussenjaren is er behoefte aan monitoring. In 2023 staat de voortgangsrapportage Veiligheid 2022 op de agenda en krijgen we inzicht in de actuele veiligheidssituatie en ontwikkelingen in onze gemeente. In deze voortgangsrapportage wordt in zijn geheel niet meer gerapporteerd over de veilige publieke taak waarover in 2020 nog wel uitvoerig werd gerapporteerd. Ik bedoel hiermee de thema’s Agressie en geweld tegen medewerkers met een publieke taak. Binnen de gemeente ’s-Hertogenbosch is bijvoorbeeld een agressieprotocol aanwezig dat is bedoeld voor alle medewerkers van de gemeente ’s-Hertogenbosch. Het protocol geeft ruimte voor emotie, maar niet voor agressie. Wanneer grensoverschrijdend gedrag persoonlijk wordt, is de grens overschreden. Over een ander belangrijk onderdeel, ambtelijke en bestuurlijke integriteit, wordt in deze voortgangsrapportage eveneens niet meer gerapporteerd.

Integriteit staat aan de basis van onze democratische rechtsstaat, als overheid heb je grote invloed op het leven van inwoners en inwoners zijn in grote mate afhankelijk van de overheid. Inwoners moeten erop kunnen vertrouwen dat de overheid en haar functionarissen integer handelen. Op basis van aanbevelingen uit een onderzoek door een trainee uit 2018 zijn er bij de afdeling P&O binnen de ambtelijke organisatie verbeterpunten geïnventariseerd zoals het verbeteren van het meldingsprotocol, meer aandacht besteden aan integriteit, de gedragscode, de HR-visie Kleur bekennen, geanonimiseerde praktijkvoorbeelden, de meldingsprocedure Vertrouwenspersonen, de rol van de vertrouwenspersonen herijken om het gebied van ongewenste gedragingen en integriteit verder bij de functie te betrekken, het centraal registreren van meldingen en/of schendingen van integriteit en gezien de voorvallen die recentelijk nog bij de Weener XL hebben gespeeld op het gebied van ongewenst gedrag en problemen met sociale veiligheid en de negatieve werksfeer hadden wij verwachten dat dit onderwerp aangaande de veilige publieke taak in deze rapportage toch zeker zou terugkomen. Wij hebben de volgende vragen: 1. Waarom wordt er nu met geen woord gesproken over de veilige publieke taak in de voortgangsrapportage veiligheid 2022 terwijl dat in de voorgaande jaren altijd wel het geval was? 2

2. Kunt u een beeld geven over de actualiteit van de veilige publieke taak nu deze niet in de voortgangsrapportage veiligheid 2022 terugkomt? 3. Bent u bereid de gemeenteraad in een voortgangsoverzicht toch inzicht te verschaffen in de genoemde geconstateerde verbeterpunten welke werden gedaan in de voortgangsrapportage veiligheid 2020 onderdeel 7.7 Ambtelijke en bestuurlijke integriteit en de Veilige publieke taak? Zo ja wanneer kunnen wij deze tegemoet zien? Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Wethouder Geers. Wethouder RALPH GEERS. Ja voorzitter, dank u wel en ook dank aan de heer Gersjes voor het terecht aandacht vragen voor dit belangrijke punt. We zagen ook vandaag in de NRC weer een artikel van de rijksrecherche over dat het omkopen van ambtenaren inmiddels een crimineel verdienmodel is geworden en daarmee is het thema in zijn generaliteit voor de overheid natuurlijk een belangrijk element. In de vraag zitten twee verschillende elementen, je hebt de sociale veiligheid van onze medewerkers en je hebt de veilige publieke taak, 'hoe kun je dat doen in relatie tot de omgeving buiten'. dat heeft te maken met agressief gedrag, maar ook met ondermijnende activiteiten et cetera. Voorzitter, wij tolereren geen ongepast gedrag en als wethouder van P&O maak ik me daar ook sterk voor.

We zijn hier ook al lang mee bezig en voor de veilige publieke taak idem dito, ook de burgemeester vanuit veiligheid en ik vanuit P&O zijn ermee bezig. We zien dat er druk op zit en niet voor niets zitten er in de stukken voor de voorjaarsnota over structureel nieuw beleid die uw raad heeft ontvangen ook twee posten om daarop te kunnen acteren. Dat heeft te maken met een adviseur Veiligheid en gezondheid, de arbokant, en een coördinator veiligheid Publieke taak omdat we gewoon zien dat onze mensen in de frontoffice steeds vaker agressief gedrag tegenkomen en wil je dat goed afhandelen, wil je dat goed kunnen opvolgen, ook richting onze medewerkers, en ook kunnen spiegelen naar de mensen, 'weet je wat je nu doet', hebben we daar gewoon echt mensen voor nodig. Dus daarom zie je daarover een actualisatie in de voorjaarsnota. De veilige publieke taak komt inderdaad nu niet in de voortgangsrapportage 2022, in de veiligheidsmonitor, voor, het college heeft ervoor gekozen om die rapportage beknopter en duidelijker te maken en die vooral te richten op politiecijfers als het gaat om veiligheid buiten en de beleidsmatige duiding daarbij. Daardoor zitten er überhaupt veel minder dubbelingen met andere beleidsvelden in dan het beleidsveld Veiligheid. U zult ongetwijfeld hebben gemerkt dat het aantal pagina's van de voortgangsrapportage bijna is gehalveerd.

Dat heeft daarmee te maken, maar dat betekent niet dat die informatie niet bekend is. Integendeel, wij zijn op dit moment bezig met de raadsinformatiebrief 'Weerbare en integere overheid' waarin juist de veilige publieke taak en de veilige werkomgeving voor onze ambtenaren terugkomen en die verwachten we binnen twee tot drie weken naar uw raad te kunnen sturen, daarin geven wij dan ook inzicht in de elementen die daarin zitten. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Aanvullende vraag vanuit uw raad of aanvullende vragen van de heer Gersjes? De heer Gersjes. De heer GERSJES: Jawel voorzitter, ik ben nog niet helemaal op vlieghoogte met betrekking tot de actualiteit van de veilige publieke taak op dit moment. Er wordt wel gezegd dat het nog terugkomt in een raadsinformatiebrief, maar ik zou toch even een beeld willen hebben van hoe het er nu voor staat, moeten we ons daar zorgen over maken of zeggen we 'nee, ik kan voortborduren op 2020 en daar zijn verbeteringen gaande'? Wethouder RALPH GEERS: Voorzitter, we hebben deze vraag voor het vragenhalfuurtje vanochtend in de loop van de ochtend binnen gekregen en we hadden vrij beperkt de tijd om diepgaande technische vragen uit te werken.

Zoals ik net ook aangaf, zien we dat de druk in zijn algemeen op de ambtelijke organisatie enorm toeneemt, meer agressief gedrag van buiten en minder acceptatie als de uitkomst niet prettig is, we zien druk ontstaan en daar handelen we ook naar waar dat kan, we zijn bezig met een nieuwe klokkenluidersregeling, dat is een van de aanbevelingen, en met een meldingsprotocol. We zijn we ermee bezig en ook met de bewustwording, ook bijvoorbeeld in de energiecrisis die ontstaat, zou je in theorie kunnen zeggen dat mensen bijvoorbeeld financieel kwetsbaar kunnen zijn, ook als zij in cruciale functies zitten. Daar hebben we dus vanuit P&O extra aandacht op gehad om te zorgen dat mensen die op enige manier kwetsbaar zouden kunnen zijn in het kader van de veilige publieke taak niet in de problemen komen. Dat doen we gewoon om de job en we zullen in de raadsinformatiebrief verder duiden wat we daarin hebben gedaan.

3

De VOORZITTER: Dank u wel. 2.

Vaststelling agenda van de raadsvergadering

De VOORZITTER: Dan ga ik over tot vaststelling van de agenda. Omdat de heer Van Hattem iets later is, is mijn voorstel om agendapunt 10 na agendapunt 12 te doen als u daarmee akkoord gaat. Ja. Verder stel ik de agenda voor zoals die hier voorligt, bent u het daarmee eens? Ja, dank u wel. De agenda wordt vastgesteld. 3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergaderingen van de gemeenteraad van 28 en 29 maart 2023

De notulen worden ongewijzigd vastgesteld. 4.

Ingekomen stukken en mededelingen

De ingekomen stukken worden conform voorstel verwerkt. 5.

Raadsinformatiebrieven a. Bestemmingsplan Brede Binnenstad b. Nieuwe samenwerkingsstrategie RES NOB c. Ontwerp paraplu bestemmingsplan Bezorgfuncties, afhaalzaken en ondersteunende horeca d. Ontwerpbestemmingsplan Facetplan risicocontouren windpark De Rietvelden e. Ontwerpbestemmingsplan Graafseweg 294 f. Op weg naar duurzame kantoren: Handhaving energielabel C voor kantoren g. Pilot waterhandhaving h. Terrasregels 's-Hertogenbosch 2023 i. Theater aan de Parade in bedrijf j. Uitvoering maatregelen Afvalvisie k. Voortgang knooppuntontwikkeling station 's-Hertogenbosch: Ambities Bosch Centraal l. Voortgang uitvoering evenementenbeleid m. Voortgangsrapportage Veiligheid 2022 n. Voortgangsrapportage Wonen 2022 o. WOZ-bezwaren 2023

De raadsinformatiebrieven worden conform voorstel afgehandeld. 6.

Installatie nieuw benoemd lid van de gemeenteraad

De VOORZITTER: Nu komt er een feestelijk moment, maar ook weer een triest moment want de heer Roovers heeft aangegeven dat hij in ieder geval tijdelijk zijn raadslidmaatschap neerlegt en dat betekent dat er voor die tijdelijke periode een nieuw raadslid moet worden benoemd. Er is een Commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven bij elkaar geweest, bestaande uit de heer Van Haren, de heer Van Creij en mevrouw Doğan. Mevrouw Doğan heeft het voorzitterschap van deze belangrijke commissie op zich genomen en ik vraag haar of zij namens de Benoemingscommissie verslag kan doen. Mevrouw DOĞAN: Ja dat kan zeker, dank u wel voorzitter. De Benoemingscommissie heeft de bescheiden zoals bedoeld in de Kieswet van het nieuw te benoemen raadslid bestudeerd en in orde bevonden. De commissie adviseert tot toelating van de heer Dupuis als lid van de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch. De VOORZITTER: Dank u wel en dan mag ik de heer Dupuis vragen om naar voren te komen. Ik hoef het al bijna niet meer te vragen, iedereen gaat al staan. U mag op Vinkel gaan staan. Mijnheer Dupuis, om alles af te ronden, de Benoemingscommissie heeft uw geloofsbrieven al beoordeeld, maar het is belangrijk dat u in mijn handen nog even de verklaring en de belofte aflegt.

Dat betekent dat ik een tekst zal voorlezen, u eindigt met 'dat verklaar en beloof ik!' en dan volgt er een oorverdovend applaus, tenminste dat hebben ze me beloofd.

4

"Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen." De heer DUPUIS: "Dat verklaar en beloof ik!" De VOORZITTER: Dan wil ik u hartelijk feliciteren. HAMERSTUKKEN (A) 7.

Bestemmingsplan Natuurzone De Groote Wielen Noordoosthoek

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 8.

Jongerenparticipatie De VOORZITTER: Mevrouw Doğan, een korte stemverklaring? Mevrouw DOĞAN: Ja, een korte stemverklaring.

De VOORZITTER: Even naar aanleiding van een gesprek dat we in het presidium hebben gehad. Een stemverklaring gaat over wat u zelf als partij vindt, het is niet de bedoeling om iets wat een andere partij vindt nog ter discussie te stellen. Dat hebben we in het presidium afgesproken. Het gaat om een stemverklaring die u als partij aflegt en dat geldt ook voor alle andere stemverklaringen van vanavond, dus dat is voor iedereen helder. Mevrouw Doğan. Mevrouw DOĞAN (stemverklaring): Ja dank u wel. Jongeren zijn de toekomst en het is belangrijk dat zij ook een stem krijgen en dat zij hun talenten ontdekken en ontwikkelen. Het is van belang dat ze kunnen meedoen en vooral ook kunnen meedenken over hun eigen toekomst. Jongerenparticipatie zorgt voor betrokken burgers in de stad en het raadsvoorstel beoogt om jongerenparticipatie verder te versterken en natuurlijk is GroenLinks voor het raadsvoorstel. Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) De VOORZITTER: Dan ga ik over naar de lichte bespreekstukken. U kent het ritueel, één minuut voor de toelichting van de indiener van een motie dan wel een amendement, in dit geval. Daarna een reactie van één minuut per amendement of motie van de wethouder en daarna eventueel stemverklaringen.

Ik heb net al aangegeven wat we bedoelen met stemverklaringen. 9.

Doelgroepenverordening betaalbare woningbouw 's-Hertogenbosch

De VOORZITTER: Dan ga ik over naar agendapunt 9, de doelgroepenverordening Betaalbare woningbouw 's-Hertogenbosch. Er zijn een amendement en twee moties binnengekomen en ik geef als eerste het woord aan mevrouw Verreijt namens Rosmalens Belang met betrekking tot het amendement. Mevrouw VERREIJT: Dank u wel voorzitter. Net als waarschijnlijk alle partijen in de gemeenteraad vinden we het belangrijk dat we voldoende betaalbare woningen bouwen en dat we voldoende aanbod houden voor de doelgroep. Met de instandhoudingstermijn in de doelgroepenverordening zorgen we ervoor dat een huurwoning lang als huurwoning beschikbaar blijft en bij een koopwoning zorgen we er nu voor dat deze mensen hun woning ook minimaal vijf jaar gaan bewonen. We vinden echter dat wanneer mensen een huis kopen met de intentie daar minimaal vijf jaar te wonen en daar ook de investering naar doen deze mensen niet bestraft moeten worden wanneer hun leven anders loopt dan gehoopt. Bij een onverwacht life event zoals je dat dan noemt, 5

staat je wereld op zijn kop. Als je op zo'n moment ook nog zorgen krijgt over je woning en hoe het dan werkt met de verkoop dan krijg je extra zorgen. Die zorgen nemen we niet weg met enkel de term hardheidsclausule want wij geloven dat het merendeel van de mensen die dit overkomt niet weet wat een hardheidsclausule is of ze hieronder vallen en hoe dit dan werkt. Daarom dienen wij een amendement in waarin deze specifieke live events worden gespecificeerd als uitzonderingsgrond. Dit maakt direct helder wanneer je een beroep kunt doen op de hardheidsclausule. Zodra mensen dan in een situatie terechtkomen die ze niet hadden voorzien, weten ze direct waar ze aan toe zijn en dat voorkomt hopelijk slapeloze nachten. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan gaan we over naar motie nummer 1, Vinger aan de pols bij de doelgroepenverordening, van de fracties van de VVD, Rosmalens Belang, VOOR Den Bosch en de SP. De heer Broekmeulen is de eerste indiener, de heer Broekmeulen. De heer BROEKMEULEN: Dank u wel voorzitter.

In aanvulling op de woorden van mevrouw Verreijt, zorgen die wij ook delen, hebben wij ook gezegd 'dit is een vrij nieuw instrument, we weten nog niet zeker of het het beste instrument is om wel het doel te bereiken wat we allemaal willen, namelijk betaalbare woningen voor de doelgroep en vandaar dat wij het college in deze motie vragen om te blijven monitoren of dit het juiste instrument is en om dit in de voortgangsrapportage Wonen te verwerken. De VOORZITTER: Dank u wel. Motie nummer 2 over de vermogenstoets bij sociale koop van de fracties van VOOR Den Bosch en de SP. De heer Gersjes. De heer GERSJES: Ja dank u wel voorzitter. In vervolg op wat al eerder is gezegd en waarbij ik me kan aansluiten, dien ik namens onze partij zelf ook een motie in en ik hoop daar steun voor te krijgen. Die motie gaat er met name over dat in de doelgroepenverordening moet worden genomen dat er een toets gaat plaatsvinden waar sociale koop aan de orde is, dat er bij toewijzing van sociale koop een vermogenstoets wordt gedaan. Met andere woorden, als je een sociale koopwoning koopt dan moet je niet te veel kapitaal hebben en wij gaan ervan uit dat € 100.000 een redelijk vermogen is. Wij willen dan ook graag voor 2024 resultaten en eventueel een voorstel tot aanpassing van de verordening naar de raad hebben. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel. Het woord is aan wethouder Slikker.

Wethouder SLIKKER: Voorzitter, het doel is om woningen te realiseren naar de behoefte van mensen met een klein, midden en hoger inkomen en die duurzaam beschikbaar te houden. Uw raad diende daar een motie voor in, die is nagenoeg unaniem aangenomen en dit is de uitwerking daarvan. Het doel is uiteraard om mensen te dienen en mensen die in een onvoorziene omstandigheid terechtkomen, schrijnende consequenties laten ervaren is uiteraard niet het doel. Dus de explicitering, eigenlijk de kaders die uw raad meegeeft voor de toepassing van de hardheidsclausule, zoals geschetst in het amendement van Rosmalens Belang, zijn waardevol en daar hebben wij geen bezwaar tegen. Dat hebben we ook niet tegen de motie van de collega's van de VVD en de anderen die erop staan om samen nog eens te beoordelen hoe die doelgroepenverordening in de praktijk werkt en dat mee te nemen in de jaarlijkse rapportages, dat gaan we uiteraard graag doen. Ten slotte de vermogenstoets, waarover we het in de commissie niet hebben gehad. Dat is in de basis natuurlijk een zeer sympathieke gedachte want je wilt betaalbare woningen betaalbaar maken voor mensen die geen erg groot vermogen hebben, maar dit is bij de sociale huur ooit voor heel Nederland uitgezocht en men heeft dit om twee redenen niet gedaan.

In de praktijk blijkt dat mensen met een groot vermogen eigenlijk geen behoefte aan een betaalbare woning hebben, die wonen namelijk vaak liever in een dure woning, en juridisch en praktisch heeft het nogal wat voetangels en klemmen want wat is namelijk de balans tussen het vermogen en het inkomen dat je moet hebben, hoe ga je om met schenkingen van ouders ten behoeve van een huis, de zogenaamde jubelton en hoe ga je om met erfenissen? Om die reden doen we in heel Nederland bij de sociale huur een inkomenstoets en geen vermogenstoets. Vanwege die kleine behoefte en die praktische en juridische klemmen die erop zitten, zouden we hier eigenlijk willen zeggen: blijf gelijk aan de systematiek voor de sociale huur en doe het ook hier niet. De VOORZITTER: Oké, dan gaan wij door naar de stemverklaringen. De heer VAN CREIJ: Mag ik geen vraag aan de wethouder stellen? 6

De VOORZITTER: Nee want het is een licht bespreekstuk. Als u het een belangrijk onderwerp vindt, kunt u het ook doorverwijzen naar de commissie als het daar niet is behandeld. Dat zou kunnen, maar niet nu. Ik ga door naar de stemverklaringen, heeft iemand behoefte aan een stemverklaring? Ja, mevrouw Samshuijzen en de heer Gersjes. Amendement 1, Uitzondering doelgroepenverordening onvoorzien life event, van Rosmalens Belang, VVD en PVV Mevrouw SAMSHUIJZEN: Over alles in één keer voorzitter? De VOORZITTER: Ja. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Ik heb een stemverklaring over motie 1. Die zullen wij steunen, maar wij hebben wel een kritische noot bij de uitleg van de motie waarin wordt gerefereerd aan of de doelgroepenverordening het juiste middel is. Uit uitvraag blijkt dat die doelgroepenverordening heel erg nodig is voor het realiseren van betaalbare koop en wij zijn natuurlijk voor het evalueren of die doelgroepenverordening werkt en of er mogelijk uitdagingen zijn, maar wij vinden het wel heel erg noodzakelijk dat die blijft bestaan, we zullen gewoon voor stemmen. De VOORZITTER: Dank u wel. De heer Gersjes. De heer GERSJES (stemverklaring): Ja voorzitter, wij zullen voor het voorstel en de twee moties waar de wethouder geen bezwaar tegen heeft stemmen, maar ik wil even terugkomen op de motie die ikzelf heb ingediend.

De wethouder focust zich erg op huurtoeslag, de huurinkomsten of de huur, maar het gaat over koop en ik weet niet of daar misschien niet goed over is nagedacht, maar hij focust te veel op huur en ik focus op koop, dat is een andere kwestie. Tot zover. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring) Bedankt voorzitter. Wij gaan voor het voorstel stemmen, maar ik vraag me iets af bij amendement 1. Wat gebeurt er eigenlijk als wij aan de hardheidsclausule gaan sleutelen? Ik ga ervan uit dat het een opsomming wordt en ik verwacht niet dat er clausules afvallen als er andere clausules worden toegevoegd. Dus ik ga hier voor stemmen, maar het moet wel een opsomming zijn. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. De heer Van Creij. De heer VAN CREIJ: Ja dank u voorzitter, eigenlijk in lijn wat mevrouw Hernández zegt. Ik zal tegen het amendement stemmen omdat ik met dezelfde vraag zit, dit is nieuwe informatie over de hardheidsclausule met alle uitzonderingen. Zijn dit echt alle uitzonderingen want in het originele voorstel had het college de vrijheid om te handelen en nu zeggen we specifiek 'dit is het' en straks blijkt er een andere omstandigheid te zijn. Vandaar dat ik tegen zal stemmen. De VOORZITTER: Misschien kan ik u adviseren. In het amendement staat bij de voorbeelden 'niet limitatief' en daarmee geef je ruimte aan de indiener.

Dat is waarom het er staat, dus voor die juridische ondersteuning. Dus daarmee is dit niet limitatief en is uw bezwaar en ook het bezwaar van mevrouw Hernández daarmee van tafel. Ik ga over tot stemming en ik breng als eerste amendement 1, Uitzondering doelgroepenverordening, in stemming. Ik open de stemming. Mevrouw Visscher is nog niet ingelogd. Ik heb u namelijk wel gezien, u bent er en nu wel stemmen, hè. Amendement 1 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fractie van De Bossche Groenen (Hoeben, mw. Van Opdorp) hebben tegen gestemd. Motie 1, Vinger aan de pols bij doelgroepen verordening, van VVD, Rosmalens Belang, VOOR Den Bosch, en SP is door de gemeenteraad unaniem aangenomen Motie 2, Vermogenstoets bij sociaal koop, van VOOR Den Bosch en SP is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Hoeben, mw. Van Opdorp), SP (Dupuis, mw. Visscher), VOOR Den Bosch (Gersjes) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd.

7

De doelgroepenverordening betaalbare woningbouw 's-Hertogenbosch is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. De VOORZITTER: De heer Van Hattem is aanwezig, zullen we dan direct agendapunt 10 doen? Ja. 10.

Huis73

De VOORZITTER: Ik ga over naar agendapunt 10, ook een licht bespreekstuk. Eén minuut een toelichting van de indiener en één minuut een reactie van de wethouder. Ik geef graag het woord aan de heer Van Hattem. De heer VAN HATTEM: Ik heb inderdaad een motie bij dit onderwerp ingediend en die hebben we in de commissie al uitvoerig besproken, maar ik vind het toch wel de essentie waard om toch te kijken wat echt nodig en noodzakelijk is en wat er eigenlijk wordt gedaan voor de leuk, noem ik het maar even, aan de verbouwing van Huis73. Er is een gedeelte noodzakelijk onderhoud nodig, ik dank ook de ambtelijke organisatie die op korte termijn nog de asbestinventarisatie, de rapporten en de chroom 6-inventarisatie heeft aangeleverd, en daaruit blijkt ook dat voor dat gedeelte in ieder geval een noodzakelijke aanpak nodig is. Er staat ook letterlijk in de rapporten dat er een risico in de vlieringen, de cv-ruimte en de kruipruimte zit en dat betreft dan alleen het gedeelte op de Hinthamerstraat 72 en niet op nummer 73. Mijn motie roept dan ook op om het te beperken tot noodzakelijke verbouwingen, tot de gedeelten die echt gewoon bouwkundig noodzakelijk zijn en niet alle zaken aan te pakken, zoals het gedeelte in Hinthamerstraat 73 waar bijvoorbeeld die lift uit 2010 eruit gesloopt moet worden, daarmee creëer je eigenlijk veel kapitaalvernietiging.

Dat is zonde van ons belastinggeld, terwijl we met deze noodzakelijke aanpassingen eigenlijk gewoon een prima pand hebben. Dus mijn voorstel in deze motie is om het daartoe te beperken. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Ik geef het woord aan wethouder Van der Geld. Wethouder VAN DER GELD: Dank u wel voorzitter. Wij ontraden de motie omdat die ons in feite terugwerpt in de tijd, namelijk terug naar de discussie die we hebben gehad over de scenario's rondom Huis73, die ook aan de raad zijn voorgelegd. De motie komt eigenlijk overeen met wat we destijds scenario 1 hebben genoemd, namelijk het hoognodige onderhoud en restauratie en niet ook de inhoudelijke slag maken met Huis73. Uw raad heeft daar toen bijna voltallig niet voor gekozen, volgens mij op een enkele fractie na niet eens de PVV. Daarom zou dat ons terugwerpen in de tijd en we ontraden die motie. Voorzitter ik wil toch even van de gelegenheid gebruikmaken, aangezien het toch een behoorlijk historisch moment wordt, vermoed ik gezien het draagvlak in de commissie zomaar dat mogelijkerwijs vanavond een echt langlopende politieke discussie hier in deze stad wordt afgewikkeld.

Daar ben ik zelf heel blij mee en ik vermoed heel veel mensen hier in de zaal en ik denk dat we een hele mooie voorziening in deze stad gaan neerzetten, upgraden, ten behoeve van de talentontwikkeling en cultuureducatie voor alle kinderen en ouderen hier in de stad. De VOORZITTER: Dat was een vorm van dualisme, bijna een soort stemverklaring van de wethouder. Ik geef ruimte voor een stemverklaring, wie een stemverklaring? De heer Van Haren. Motie 1, H73 geen geldverspilling. Van PVV De heer VAN HAREN (stemverklaring): Ja voorzitter, onze vragen en zorgen over dit voorstel zijn in de commissie goed beantwoord op één na, namelijk de exploitatie. Daar hebben wij een goede wethoudersbrief over gekregen die onze zorgen heeft weggenomen. Wij stemmen voor het voorstel. Mevrouw VISSCHER (stemverklaring): voorzitter, dit was een moeilijke kluif voor ons want op zich dragen wij de bibliotheek en Huis73 een heel warm hart toe. We willen ook graag dat alle kinderen gebruik kunnen maken van de muziekschool, de bibliotheek enzovoort, maar na € 80 miljoen voor het theater, € 46 miljoen voor het nieuwe Design Museum en vinden we € 30 miljoen hiervoor een brug te ver en stemmen we tegen hoewel we het de bieb gunnen en we ook vinden dat er een plek voor studenten en ook verduurzaming moeten komen. De heer VAN ROSMALEN (stemverklaring): Dank u wel voorzitter.

Huis73, de meest laagdrempelige culturele voorziening van onze gemeente, toegankelijk voor iedereen, een plek zonder consumptiedrang verdient goede huisvesting. Dat vindt GroenLinks al jaren en daarom stemmen wij 8

van harte met dit raadsvoorstel in, zeker nu met dit ontwerp op deze plek het historisch erfgoed opnieuw en beter zichtbaar wordt en de Hinthamerstraat een belangrijke publiekstrekker behoudt. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Bedankt voorzitter. Net als de SP vindt 50PLUS € 30 miljoen voor de bibliotheek een brug te ver. Wij zijn wel voor dit soort voorzieningen, maar wij hebben net als de VVD ook een vraag met betrekking tot de dienstverlening en de exploitatie. Wij hebben de brief goed gelezen, maar wij vragen ons af of dit in de praktijk geen extra kosten oplevert, die zien we dan wel komen en daarom gaan we tegen stemmen. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Als blijkt dat het scenario wordt uitgewerkt zoals de wethouder het voor ogen heeft met de volledige aanpak dan zullen wij tegen het raadsvoorstel stemmen, maar tegelijkertijd doe ik hierbij ook nog het ordevoorstel om eerst over de motie en dan over het raadsvoorstel te stemmen omdat dit eigenlijk een verstrekkend voorstel is. Mocht de motie worden aangenomen dan moet er gewoon binnen het budget van het raadsvoorstel worden gekeken of het met minder kan en dan zal ik het raadsvoorstel wel kunnen steunen. De heer GERSJES (stemverklaring): Ja, er ligt een mooi plan voor € 30 miljoen, ik kom vaak in de bibliotheek.

Het enige waaraan ik me erg stoor, en dat wil ik bij dezen benadrukken, is dat die fietsen zo snel mogelijk daar voor de deur weg moeten en dat daar ruimte ontstaat om goede toegang te hebben voor de mensen die de bibliotheek in willen en de mensen die daar voorbijkomen. Ik kan de motie niet steunen, er zit wel een kern van waarheid in, maar ik doe er toch niet aan mee. De heer VAN GENUGTEN (stemverklaring): Het CDA zal tegen de motie en voor het raadsvoorstel stemmen. Huis73 krijgt een nieuwe duurzame jas die prachtig als gegoten zal zitten, een plek waar veel kinderen talentontwikkeling kunnen beoefenen, leren lezen, maar ook ouderen digitaal vaardig kunnen worden. Deze plek verdient deze investering. Tot zover voorzitter. Mevrouw CRASTE (stemverklaring): Ja dank u wel voorzitter. Mijn fractie is heel erg blij met dit besluit, het is superbelangrijk voor de talentontwikkeling van al onze inwoners en als huiskamer van de stad. We kijken uit naar de realisatie. Dank u wel. Motie 1 is door de gemeenteraad verworpen. Het lid van de fractie van PVV (Van Hattem) heeft voor gestemd. Het voorstel Huis73 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van SP (Dupuis, mw. Visscher), 50PLUS (mw. Hernández) en PVV (Van Hattem) hebben tegen gestemd. 11.

Verordening Individuele inkomenstoeslag Participatiewet gemeente 's-Hertogenbosch

De VOORZITTER: Dan ga ik over naar agendapunt 11, het laatste lichte bespreekstuk, de verordening Individuele inkomenstoeslag Participatiewet gemeente 's-Hertogenbosch 2023. Er is een motie ingediend door de fracties van Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen, SP, gewoon ge-DREVEN, VOOR Den Bosch en de PvdD. De heer Mees is de eerste indiener en ik geef hem graag het woord. De heer MEES: Ja dank u wel voorzitter. Ja weer een mooie stap in het kader van het armoedebeleid, maar daarin moeten nog erg veel stappen worden gezet want ja, de armoede in deze stad maar ook landelijk neigt alleen maar weer te stijgen. Vandaar dat wij heel kritisch hebben gekeken welke stappen we nog meer kunnen zetten. We hebben daarop een motie ontworpen met bij de overwegingen een aantal argumenten waarom we nog verder zouden kunnen kijken of we dit instrument wat breder kunnen benutten, of we ook de uitvoering, met name de vereenvoudiging daarvan, een extra impuls kunnen geven. Collega Van Opdorp en ik hebben de afgelopen tijd een rondje langs de velden gemaakt in casu we zijn de wijkpleinen langs geweest en daar hebben we ontdekt dat er nog heel wat te sleutelen valt aan regelgeving, uitvoering van regelgeving, vereenvoudigen en noem maar op.

Dat hebben we hierin meegenomen en de opdracht die we nu graag aan het college willen meegeven is om eerst de impact van de verhoging van de doelgroep van 100% naar 110% te bekijken, gebruik te maken van die ervaringsgegevens en daar bij de raad op terug te komen alsmede op hoe we het armoedebeleid gewoon continu op de agenda kunnen houden want wij denken dat dit heel erg nodig is. Tot zover.

9

Wethouder VAN DER SLOOT: Dank u wel voorzitter en dank u wel voor deze motie, de motie heeft geen bezwaar. Wij willen de impact van deze verhoging die u voorstelt bekijken, maar dat willen we wel doen in een breder verband, ook met andere maatregelen die wij hebben voor inwoners met een langdurig laag inkomen. Wij willen u dan ook voor de behandeling van de begroting, nog in 2023, die informatie doen toekomen, zodat u daar ook uw mening over kan vellen. Verder roept u in uw motie op om door te gaan met de vereenvoudiging van al deze regelingen voor de mensen die in deze situatie zitten. In die zin is er enigszins goed nieuws, in 2021 heeft uw raad al aangegeven dat vereenvoudiging van dit beleid een van de speerpunten in ons armoedebeleid is, dus daar zijn we ook voortdurend mee bezig en ik pak deze motie dan ook op als extra ondersteuning om dat blijvend aan te pakken en dat zullen we ook zeker doen. Motie 1, Uitvoering en mogelijkheden doelgroepbereik individuele inkomenstoeslag (IIT), van Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen, SP, gewoon ge-DREVEN, VOOR Den Bosch en PvdD. De heer VAN HAREN (stemverklaring): Ja voorzitter, het doel van vereenvoudiging en beter toegankelijk armoedebeleid staat voor de VVD altijd voorop. Wat ons betreft, is dit alleen niet het juiste middel om dat te bereiken, dus wij zullen tegen deze motie stemmen.

De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Het is een sympathieke motie, maar ik heb er wel één bedenking bij, het moet niet als resultaat opleveren dat de kloof tussen gaan werken en langer in een bijstandsuitkering blijven zitten moeilijker overbrugbaar wordt, dus dat moet niet het gevolg van die motie zijn. Desalniettemin denk ik dat het in de huidige economische omstandigheden waarin mensen het erg krap hebben wel goed is om de bijstandsnorm naar 120% te kunnen zetten. Dus het lijkt me onder de gegeven omstandigheden relevant en daarom zal ik de motie steunen. Mevrouw VISSCHER (stemverklaring): Wat ons betreft, is elke stap om de mensen die het echt moeilijk hebben in onze gemeente te kunnen ondersteunen een stap in de goede richting. Daarom juichen we dit toe en is dit wat ons betreft een goed begin. De heer VAN DER KRABBEN (stemverklaring): Voorzitter wij zullen ook instemmen met de motie, maar ik wil de wethouder wel vragen om ook een overzicht te geven van de regels die worden afgeschaft als zij terugkomt naar de raad. Iedereen roept altijd 'we zijn bezig om de regels te verminderen', maar wij zien nooit welke regels er verdwijnen en daarvan zou ik te zijner tijd graag een overzicht hebben.

Mevrouw VAN OPDORP (stemverklaring): Deze motie is een extra steun in de rug waar wij als gemeente echt impact op kunnen hebben voor onze inwoners en wij laten hiermee dan ook zien 'jij bent er voor ons als vrijwilliger, als werknemer, als wie dan ook, en wij zijn er als overheid ook voor jou', die boodschap dragen we hiermee ook uit. De heer HUIBERS: Wij zullen voor het voorstel stemmen, maar wat ons betreft betekent vereenvoudiging niet dat je alles over één kam moet scheren en we blijven pretenderen dat maatwerk ook zeer belangrijk is. Motie 1 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fractie van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, mw. De Groot, Van Haren, mw. Welten) hebben tegen gestemd. De verordening Individuele inkomenstoeslag Participatiewet is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. DEBATSTUKKEN (C) 12.

Afronden haalbaarheidsfase Bossche Stadsdelta

De VOORZITTER: Dan gaan wij over naar de debatstukken, onder agendapunt 12 het afronden van de haalbaarheidsfase Bossche Stadsdelta, ook in uw commissie stevig besproken, met een extra brief van de portefeuillehouder erbij. Er zijn twee amendementen en zes moties ingediend en ik geef graag de woordvoerders in de volgorde van de amendementen en moties de mogelijkheid, degenen die dan nog niet zijn geweest kunnen dan nog iets toevoegen, maar ik verzoek wel om het spreekgestoelte te gebruiken. 10

Als eerste amendement 1, Ambitieus aan de slag op de Tramkade, van Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen, SP, PvdD, VOOR Den Bosch en gewoon ge-DREVEN, ik geef de heer Kagie als eerste het woord. De heer KAGIE: Voorzitter, op 8 december 2020 zei de gemeenteraad in de Maaspoortsporthal, die enorme fantastische ambiance waarin het fijn vergaderen was, breedgedragen in haar enthousiasme 'ja' tegen deze mooie plaat. Het water dat u hier ziet werd toentertijd in het raadsvoorstel het waterplein genoemd en daar omheen zou het fijn vertoeven zijn. Er zouden ook veel woningen worden gebouwd, 1300 woningen. Waar staan we nu, 2,5 jaar later en heel goed beseffend dat we de komende tien tot vijftien jaar hebben te gaan om dit plan te realiseren, al gaan we dit plan niet in één keer maar stapsgewijs fase voor fase realiseren? Wonen, werken, ontmoeten en uitwaaien aan het water en uitpakken met cultuur, het Bossche van gisteren veranderen in het Bossche van morgen. De ambities zijn inmiddels bijgesteld van 1300 naar 1600 tot 1700 woningen, onmiskenbaar de hand van wethouder Slikker, met een plus op sociaal en dat is een goeie zaak. Wie wil niet wonen op die plek van de toekomst? Een kritisch punt daarbij is de verdichting, het moet wel gezellig blijven. Nou, dat zullen we gaan zien.

Er is ook een nieuw en onzes inziens overbodig project opgevoerd, het Design Museum en intussen is het waterplein verdampt, natuurlijk is er nog water maar vergeleken met het beeld van drie jaar geleden… Ook is het waterschap afgehaakt, dat is met name belangrijk als het hierom gaat en zit de Lage Diezebrug in de verhapering en dat heeft er niet alleen mee te maken dat we die gronden daar hebben laten wegkapen door een projectontwikkelaar. Voorzitter, de vraag is nu waar we staan met de eerste concrete stappen van realisering en waar we de beste kansen hebben om de herontwikkeling los te trekken. Dan kom je uit op de Tramkade en daar heb ik ook een mooi beeld bij, voorzitter want die visualisering kan tegenwoordig allemaal. Dit is de zuidzijde van de Bossche Stadsdelta, u herkent het molengebouw vanaf de afstand waar u zit, maar dit is het kerngebied, dit is de Tramkade en hier zit Edisonprojecten. Voorzitter, daarmee zijn we het verst in de planontwikkeling, ook Edison.

Dat brengt mij bij het amendement Ambitieus aan de slag op de Tramkade, want dat is de bron van het kritisch gaan kijken naar de herontwikkelingsmogelijkheden aldaar: 'De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch in vergadering bijeen op 9 mei' en ik zal het amendement niet helemaal voorlezen voorzitter, maar in ieder geval wel een belangrijke afspraak van drie jaar geleden: het gebiedsperspectief van de Bossche Stadsdelta heeft een ruimtelijk-functionele visie op hoofdlijnen voor de gebiedsontwikkeling. Deze visie moet in de volgende planfase, dat is de fase van de afgelopen 2,5 jaar, in samenwerking met de initiatiefnemers, grondeigenaren en andere belanghebbenden nader worden onderzocht wat betreft de haalbaarheid van de diverse ambities. Dit zal gebeuren vanuit de doelstelling van een sluitende gemeentelijke grondexploitatie met inbegrip van een volledig kostenverhaal.

Voorzitter, kijkend naar het raadsvoorstel en in het amendement vervat, het voorliggende raadsvoorstel 'Afronden haalbaarheid Bossche Stadsdelta' niet voorziet in de conclusie dat de visie haalbaar is, er geen voorstel voorligt om op basis van het stedenbouwkundig plan een grondexploitatie te openen, het gebiedsperspectief een urgent prioritaire opgave bevat als het gaat om stedelijke herontwikkeling en als het gaat om wonen en binnenstedelijke leefklimaat het dienstig is om tempo te maken met de woningbouwproductie, het tienjarige experiment Tramkade in augustus 2025 een extra aanleiding geeft om juist voor dit deelgebied tempo te maken'. Voorzitter, wij willen aan het dictum toevoegen, amendement, wijziging besluit, in aanvullende punt 1: te starten met een gedetailleerde massastudie en een stedenbouwkundige uitwerking van deelgebied Tramkade. Voorzitter, als we deze stap nu niet zetten, lopen we het risico dat we door alles met alles te blijven verbinden vervallen in de slow motion van de integraliteit. Tot slot een indringend advies: sluit een alliantie met de buurman op de Tramkade, Edison Cornelis Huygens, de projectontwikkelaar, om voort te maken. Dank u wel voorzitter.

De heer HOEBEN: Tijdens de commissie hebben we al eens een kaartje van de oude vuilstort toegevoegd en als je naar dat kaartje kijkt dan zie je dat dit de hele noordelijke helft van het plangebied tot aan de Ertveldplas beslaat. Uit de stukken blijkt dat dit nog niet onderzocht is op schadelijke stoffen en ook uit de stukken van de provincie die op die website staan en waar dat kaartje vandaan komt, komt naar voren dat dit nog niet is onderzocht, maar we moeten wel zekerheid hebben op het moment dat we daar gaan graven. Uit de wethoudersbrief blijkt dat we daar gaan graven want hij spreekt daarin namelijk over ondergrondse parkeerplaatsen. Dit amendement voegt dan ook aan het raadsvoorstel toe dat we in de verdere verfijning ook de bodemverontreiniging gaan onderzoeken en eventuele saneringskosten in beeld gaan brengen, ter voorkoming van de gezondheidsrisico's die we daarmee lopen. Dan motie 7. In 2007-2008 was er veel te doen over de plek waar de roeivereniging zou gaan bouwen want daar stond ook een oude fabriek uit 1881 en er is geconcludeerd dat die fabriek wel waarde had, maar we wilden de gracht voor de toekomst open 11

leggen en die gracht had meer waarde dan die fabriek, dus die moest daarvoor wijken en de nieuwbouw van de roeivereniging was daarop aangepast. We lezen nu in het stuk dat nog onzeker is wat er gebeurt als de roeivereniging zou moeten verhuizen, maar dat zou onterecht zijn want toen was de wens van de raad om het oude Ravelijn en het water terug te brengen en de voorwaarde daarvoor was dat de brug weg zou gaan. Laten we dan niet de fout maken om op basis van geld nu iets te schrappen terwijl dit soort operaties in de toekomst alleen maar duurder wordt. We spreken altijd over werk met werk maken, nou we zijn daar bezig en laten we dat dan nu doen. Laten we serieus kijken of het mogelijk is, serieus onderzoeken wat de kosten zijn en samen met het waterschap kijken wat hun wensen en mogelijkheden zijn en dan alsnog kijken of we dat in een in een separaat voorstel in dit plan kunnen meenemen. Ik heb na sluitingstijd nog een motie toegevoegd, de griffie is daarvan op de hoogte en die staat intussen ook in NotuBiz. Er lag een motie in die richting die wij mede indienden, maar de eerste indiener heeft die vlak voor de deadline helaas teruggetrokken. Vandaar dat ik in een iets concretere vorm alsnog een motie in die lijn heb gemaakt want ook de stichting Weeshuisjes heeft een deadline, een aanvraag voor het Cultuurfonds moet namelijk voor 1 juli binnen zijn.

De meesten van ons kunnen zich nog wel herinneren dat dit tijdens I&O uitvoerig is toegelicht, maar dat was op basis van het eindplan. De weg daarnaartoe is lang, kent meerdere tussenfasen en daar is de stichting Weeshuisjes nou juist zo goed in, wie kent niet de brugwachtershuisjes of de camping Koffietent. Laten we eens kijken of naast de camping ook het nieuwe initiatief vanuit deze stichting kan ontstaan. Ze noemen het zelf een bouwritueel, een gedachtepijler, en het is een overgangsfase voor het iconische bouwwerk boordevol met geschiedenis en dat gaat over de brugpijler, wie bij I&O was die weet wel waar ik het over heb. De tijdelijke exploitatie van dit bouwwerk kan interessante informatie opleveren en een gedragen basis voor een definitieve herontwikkeling leggen. Een voordeel daarvan is dat de inwoners van onze stad de kans krijgen om de kwaliteit van deze bijzondere plekken in de Bossche Stadsdelta te ontdekken, iets toe te voegen en de plek zo positief geladen te laten zijn en draagkracht te creëren. In die overgangstijd kan ook een oplossing voor de vleermuizen worden gezocht. We dienen hem mee in met als zorgpunt de verdichting. We gaan niet mee met M1 over niet tornen aan de parkeernorm want als je betaalbaar wilt bouwen moet je de parkeernorm juist omlaag doen.

Wij steunen M2 en M3 over meer sociale huur en buurtvoorzieningen, M4 en M6 dienen we ook mee in en bij M5 waren we te laat met roepen dat we die mee willen indienen, maar die steunen wij van harte. Tot zover voorzitter. De heer VAN CREIJ: Het is een groot plan met een lange voorbereiding een aantal pijnlijke punten zoals het Design Museum, het mooier maken van de Diezebrug en het Citadelhof, dat soort zaken zijn voor ons echt wel pijnpunten. In de wethoudersbrief van 15 april jl. over de financiën staat nogmaals dat het een heel complex gebeuren is. Wij stellen dan ook voor om de Rekenkamercommissie of een andere extern en ons nog eens goed te laten voorrekenen hoe alles gaat verlopen en om ons te adviseren, ook geleerd hebbende van de financiën bij het GZG-terrein en het Theater aan de Parade. Dus om een extern oog te laten kijken hoe de gemeenteraad het beste in de voortgang kan functioneren. Dan onze eigen motie, 'Niet tornen aan de parkeernormen'. In de parkeernota is uitdrukkelijk een aantal uitzonderingen opgenomen omdat het gebied dichtbij bij het station ligt en er allerlei voorzieningen zijn. Dit gebied staat expliciet in de parkeernormennota benoemd, het moet zo aantrekkelijk mogelijk, maar ook voor iedereen bereikbaar zijn. Er is rekening gehouden met allerlei omgevingsfactoren en er komen 33 parkeerplaatsen voor 100 woningen.

Wij vrezen dat de parkeervoorzieningen met het ophogen van het aantal woningen wel eens in het gedrang kunnen komen of dat de parkeernota weer wordt aangepast. Vandaar dat wij zeker pleiten voor minimaal 33 parkeerplaatsen per 100 woningen, gewoon om te maken dat ook de stukadoor of de gewone werkman daar kan wonen en dat het geen gebied wordt waar alleen advocaten e.d. wonen of mensen die geen auto nodig hebben om te kunnen werken. Vandaar onze motie. Dan ga ik even naar de andere amendementen en moties. Wij hebben het eerste amendement mede-ingediend en we staan er van harte achter om door te pakken. Het amendement over de bodemverontreiniging zullen we steunen. Motie 2 is ingetrokken, motie 3 over buurtvoorzieningen zullen wij niet steunen, motie 4 hebben wij mede-ingediend en we hebben de motie over het verticale groen niet medeingediend, maar daar staan we van harte achter. Motie 6 gaat over waterdoorlatende bestratingsmaterialen. Dat had ik in mijn bijdrage voor volgende week staan, maar dat hoef ik niet meer te doen, dat moet gewoon worden toegepast. Dan motie 7 over het doortrekken van de Aa, we wachten de reactie van het college af om te weten wat de plussen en minnen zijn. Ik heb motie 8 net even vlug gelezen en we staan van harte achter de brugpijler.

Dan nog even een kleine toelichting op de motie over de wegenstructuur in het gebied, wij hopen nog steeds dat de Vogelstraat een keer wordt doorgetrokken. Tot zover.

12

De heer DUPUIS: Voor de SP is een leefbare buurt een speerpunt, vandaar de motie die we indienen. Er komen 1700 woningen in de Stadsdelta, maar naast woningen heb je ook een leefbare buurt nodig en dat bereik je met buurtvoorzieningen en door te zorgen dat er contact tussen buurtbewoners is. Zo kunnen bewoners bij elkaar buurten en overleggen, dat voorkomt vereenzaming in zo'n gebied. Ze kunnen elkaar helpen en bijstaan, toezien op een schonere en veilige buurt en verbindende activiteiten opzetten zoals buurtfeestjes of een buurttuin. Buurtgerichte voorzieningen helpen hierbij, als je naar activiteiten kijkt dan helpt het als je een buurthuis en een klein buurtparkje in de buurt hebt. Ook zorgen voorzieningen in de buurt ervoor dat bewoners laagdrempelig en dichtbij toegang hebben tot diensten zoals buurtwinkels, een huisarts, een tandarts, een fysio met fitness en in kinderrijke buurten heb je het dan over kinderopvang en een basisschool. In de plannen zie je daar echter maar heel weinig van terug, er worden alleen een paar woorden besteed aan het programma Hart en ziel en praat men over 3000 m² voor voorzieningen, maar daarbij telt men ook de bestaande moskee mee die al 1600 m² is waardoor je gewoon heel weinig overhoudt.

Als voorbeeld wordt een kinderopvang genoemd en dat is prima, maar in dit gebied komen geen eengezinswoningen maar kleine appartementen en daarom vragen wij ons af of daar veel kinderen gaan wonen en of deze voorziening prioriteit heeft. Vandaar de motie die we samen met Volt indienen waarin we vragen om meer vierkante meters voor buurtvoorzieningen en aandacht voor welke buurtvoorzieningen daar moeten komen gezien de bewoners die daar gaan wonen. Kortom, je krijgt geen buurt door het die naam te geven, maar een buurt bouw je samen met de bewoners op. Daardoor vormt zich een ziel en dat is het karakter van die buurt. Tot zover voorzitter. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Zoals we ook in de commissie hebben aangegeven, staat mijn fractie in basis positief tegenover dit raadsvoorstel. de Bossche Stadsdelta is een logische plek om te bouwen, de ligging ten opzichte van de voorzieningen en het openbaar vervoer is ideaal en op deze plek verdichten is wat ons betreft dan ook logisch. Dus ja, een goede keuze en in de basis staan we dan ook positief tegenover de haalbaarheidsstudie en de visie en ambitie ten aanzien van het resultaat van die haalbaarheidsstudie.

We lezen in het raadsvoorstel de ambitie van een leefbare, groene en cultureel rijke wijk waar mensen elkaar ontmoeten, maar zoals in de commissie aangegeven hebben we desondanks op sommige vlakken wat zorgen, maar zien we ook wat kansen om de voorkant, voordat verdere kaders worden opgesteld, te benutten en op in te spelen, dus om mee te nemen in de nog op te stellen kaders. Wij hebben aangegeven dat we het nog moeilijk vinden om te beoordelen hoe groen en waterdoorlatend dit gebied er uiteindelijk uitziet, de ambitie is aangegeven, maar is nog heel erg abstract en dat is in deze abstracte fase van de planvorming ook niet gek. Ondanks dat de ambitie groen en leefbaar is, zal dit gebied gewoon een stuk meer versteend gaan worden omdat er veel hoogbouw komt en ook de aard van het gebied ervoor zorgt dat er waarschijnlijk flink wat bestrating nodig is, daar ontkom je dan niet aan. Die onvermijdelijkheden brengen met zich mee dat er mogelijk minder ruimte voor groen en onverhard oppervlak overblijft en daarom dienen wij twee moties in om de kansen die er in dit plan liggen juist ten dienste van het groen, de waterdoorlaatbaarheid en de leefbaarheid te benutten. Wij dienen motie 5 in die ziet op het inpassen van verticaal groen waarmee we de hoogte van de woningen benutten om extra groen aan te brengen.

Motie 6 ziet op de waterdoorlaatbaarheid, wij vragen om ondanks de aard van het plangebied te trachten zo veel mogelijk groen en waterdoorlaatbare natuurlijke verharding toe te passen en als dat niet kan mogelijk waterdoorlaatbare bestrating. Ik heb begrepen dat dit in deze abstracte fase nog wat te veel detail is en daarom houden we de motie voor dit moment aan, maar ik roep de wethouder wel op om toe te zeggen dat er in dit gebied, dat meer wordt versteend dan andere woonwijken met laagbouw en meer tuinen, erg veel oog is voor de waterdoorlaatbaarheid en daar zo veel mogelijk op in te zetten. Wij dienen ook motie 4 in. Zoals ook in de commissie aangegeven lopen wij er niet warm voor om de Boschdijkstraat zodanig te verleggen dat die als doorgaande weg door het plangebied gaat lopen want we zien op genoeg plekken in de stad dat het ontmoedigen van autoverkeer niet helemaal werkt. Dus laten we onderzoeken wat de beste oplossing is nu we die kans nog hebben. Mogelijk kan de weg aan één kant van het plangebied buiten het plangebied om lopen of mogelijk moet hij er toch doorheen, maar kan er een knip worden aangebracht zodat het bestemmingsverkeer er wel in kan, maar het geen doorgaande weg is en misschien zijn er wel meer mogelijkheden.

We willen op dit moment graag no regret maatregelen in dit plangebied nemen, de juiste keuze maken nu het nog kan voordat er wordt gebouwd en om de juiste keuze te kunnen maken, moeten we eerst de mogelijkheden in beeld brengen en vragen we met deze motie om dat te onderzoeken. Dan heel kort over de andere amendementen en moties. Amendement 1 dienen we mee in en amendement 2 steunen. Motie 1 steunen we niet, motie 2 is ingetrokken, motie 3, 7 en 8 steunen we. Tot zover.

13

Mevrouw LIPMAN: De Bossche Stadsdelta, een project waar vele ambities samenkomen, bijvoorbeeld op het gebied van woningbouw. Het woningtekort gaat ons ook aan het hart en het CDA is daarom tevreden met de vele nieuwe woningen die hier worden gebouwd. De huidige afwisseling tussen hoog- en laagbouw past wat ons betreft in de overgang van industrieel gebied naar de binnenstad en daarmee creëren we een brede Bossche binnenstad. Naast woningen is er ruimte voor het ontmoeten van andere bewoners en bezoekers, voor sport, recreatie en groen. Kortom er wordt een wijk gebouwd met vele functies waar het goed vertoeven is. In de plannen is ook veel ruimte voor ontmoeting op straat, in de buurtvoorzieningen of tussen het groen, maar wat het CDA betreft kijken wij bij de verdere ontwikkeling van de plannen of er nog meer mogelijkheden zijn om ontmoetingen te stimuleren, bijvoorbeeld door de deuren van de appartementen naar elkaar toe te laten wijzen. Het CDA is zoals eerder al gezegd voor een ontmoetingsnorm waaraan per project kan worden getoetst om te kijken of er voldoende ruimte voor ontmoeten is. Wethouder, aan u de vraag: houdt u de ontmoeting in het oog bij de verdere uitwerking van dit plan en kijkt u naar verdere mogelijkheden om ontmoetingen te stimuleren? Onze samenleving vraagt op dit moment om grote en kleine ontmoetingen die het leven kleuren.

De Bossche Stadsdelta heeft de toepasselijke slogan 'Voor eeuwig jong', iedereen die jong is dan wel zich jong van geest voelt, zal zijn draai in de Bossche Stadsdelta vinden, maar de kleine appartementen in de huidige plannen bieden alleen soelaas voor yuppen en dinkies. Waar is de ruimte voor de gezinnen in onze gemeente, of het nou eenouder- of tweeoudergezinnen zijn? Dit is een van de eerste verdichtings- en inbreidingsstappen die onze gemeente zet en daarom hebben wij de volgende vraag. Als dit de eerste stap is, betekent dit dat ook voor verdere plannen de gezinnen meer naar de rafelranden van onze gemeente moeten uitwijken? Onze gemeente heeft inclusiviteit en diversiteit hoog in het vaandel en beide missen wij in deze plannen. Zoals in de commissie aangegeven, voorzien wij in yuppenwijken waar niet of nauwelijks ruimte is voor gezinnen en die vooral vrij gezellig is, maar waar wel kinderopvang aanwezig is. Wat ons betreft, dragen gezinnen bij aan de sociale structuur van een wijk, maar voor hen lijkt hier geen plek ondanks dat het plan wel boordevol ambitie op het gebied van ontmoeten en groen zit. Daar hebben gezinnen ook behoefte aan en zij kunnen daar ook een actieve bijdrage aan leveren. Daarom hoor ik graag van de wethouder welke ruimte hij ziet voor gezinnen in de Bossche Stadsdelta.

Het CDA ziet ook wel een lichtpuntje in de voorgestelde woninggrootte want op dit moment wonen veel senioren in te grote woningen omdat er geen kleinere geschikte woningen beschikbaar zijn. De Bossche Stadsdelta biedt veel voorzieningen en ontmoetingsplekken waardoor ook eenzaamheid kan worden tegengegaan en wat voor senioren. Dat betekent dat dit een goede plek voor senioren is om zich te vestigen. Het CDA hoopt dan ook dat senioren hun weg zullen vinden naar de Bossche Stadsdelta en zich niet laten afschrikken door het idee dat zij niet meer jong zijn want wat ons betreft, geldt ook 'jong van geest'. Tot zover voorzitter. De heer VAN CREIJ: Ik heb haar even laten uitpraten, maar ik hoorde het CDA zojuist 'yuppenwijk' zeggen. Deelt u dan onze mening dat een yuppenwijk kan worden gerealiseerd als er te weinig automobielbezit is om het zo maar even te zeggen. Om te voorkomen dat het een yuppenwijk wordt, moeten er ook er stukadoors, metselaars en dat soort mensen kunnen wonen en die hebben vervoer nodig. Deelt u die mening? Mevrouw LIPMAN: De yuppen die ik ken, hebben vaak geen auto of ze delen een auto. Ik vind zeker dat er ruimte moet zijn om te parkeren en dat is ook de reden dat de bewoners die daar een appartement hebben ondergronds gaan parkeren en dat bezoekers in de omliggende parkeergarages kunnen parkeren. De heer BROEKMEULEN.

Ik zal hier niet al te uitgebreid bij stilstaan omdat we het hier in de commissie al vrij lang over hebben gehad. Toen gaf de VVD al aan dat wij in principe voor deze plannen zijn, maar dat er wel aandacht voor bereikbaarheid en parkeren moet zijn. Daarnaast werd in de commissie terecht aangestipt dat het nog een hoogover verhaal met wat algemene cijfers over de haalbaarheid is. In de stukken staat iets over fasering in deelgebieden en de financiële haalbaarheid daarvan en ik zou graag van de wethouder horen hoe hij dit traject voor zich ziet, over welke deelgebied het concreet gaat en in welke fasen we eraan gaan werken. Ik ga even in op de amendementen en de moties in. Amendement 1 zullen wij niet steunen en wat betreft amendement 2 wachten we de reactie van de wethouder af. Parkeren vinden wij belangrijk, dus motie 1 zullen wij steunen. Wat betreft motie 3 achten wij de reactie van de wethouder af, motie 4 zullen wij niet steunen, motie 5 zullen wij wel steunen, motie 6 is zojuist ingetrokken en motie 7 en 8 zullen wij niet steunen. Dank u wel voorzitter.

14

Mevrouw MULLER: De Stadsdelta, een levendig stukje stad dat samen met de binnenstad de brede binnenstad gaat vormen. Zoals in de commissievergadering gezegd vinden wij de plannen voor de Bossche Stadsdelta in één woord geweldig. Het is een gebiedsontwikkeling dichtbij het OV met 1600 tot 1700 woningen, een mix van functies, wonen en niet-wonen, een permanente urban scene, maatregelen om het gebied autoluw te houden, een groen oeverpark en het opwekken van duurzame energie. Sowieso vinden wij dat Den Bosch het erg goed doet op het gebied van inbreiding, dus bouwen binnen bestaand bebouwd gebied en zo kunnen we het buitengebied sparen. Onlangs vroeg iemand op een verjaardag aan mij 'maar waar kun je dan nog bouwen in Den Bosch?' en ik realiseerde mij toen dat voor dit soort plannen creativiteit nodig is. Daarom complimenten aan de creatieve geesten die dit soort fantastische plannen bedenken en uitwerken. Wij zijn blij dat de conclusies van de haalbaarheidsfase voldoende vertrouwen geven om verder te gaan naar de volgende fase van de gebiedsontwikkeling. Wat betreft de moties en amendementen eerst een algemene opmerking. Het gaat hier om een complexe gebiedsontwikkeling met vele ambities en we moeten voorzichtig zijn om bovenop al deze ambities nieuwe ambities te stapelen, het moet een haalbaar en realistisch plan blijven.