Notulen raadsvergadering 2022-11-08

Ik begrijp dat de wethouder aangeeft dat het heel belangrijk is om die slagen te maken en dat is mooi want we hebben hetzelfde doel voor ogen, maar er wordt nu al aangegeven dat we het waarschijnlijk niet halen. Op welk moment gaat de wethouder bijsturen zodat we dat gezamenlijke belang, zo snel mogelijk zo zuiver mogelijke afvalstromen hebben, zo scherp mogelijk stellen, wanneer gaan we evalueren en mogelijk bijsturen? Wethouder RALPH GEERS: We voeren de maatregelen eerst in en dan kijken we in hoeverre bijvoorbeeld de scheiding met de pbd-bakken effect heeft. Dat zal in de loop van 2024 gebeuren. Het is feest op de tribune. Ik was bij motie 18 van de Partij voor de Dieren over de afvalambities. Nummer 1 combineren we, dat is de motie van de heer Gersjes. Nummer 2 gaat over het ophalen van pbd in Nuland. Daarover zijn we al in gesprek met de dorpsraad daar en in die zin is dat al staand beleid. Puntje 3 en 4, het vervangen van ondergrondse containers met minder restafvalcontainers veranderen, en nummer 4. Wij ontraden die motie omdat wij zien dat restafval nodig blijft en we onze inwoners ook service willen bieden en dat betekent dat je je afval op een acceptabele loopafstand kwijt moet kunnen. Bij minder restafvalcontainers moeten mensen veel verder met hun afvalzakken lopen en dat willen we ook niet omdat wij service enorm belangrijk vinden. Dus die motie ontraden wij.

Mevrouw HERNÁNDEZ: Geen vraag maar een verzoek aan de wethouder of hij duidelijk wil aangeven om welke moties het gaat, dat is niet echt duidelijk voor ons. Wethouder RALPH GEERS: Dan is het heel helder: motie 4 geen bezwaar, motie 18 ontraden, motie 17, Terugdringen stortingen, ontraden. Cameratoezichtinzet is een enorm zwaar middel dat je proportioneel moet inzetten en aangezien we de gezichten van de mensen ook niet ergens door een gezichtsherkenningsmechanisme halen, heeft cameratoezicht daar geen effect. We hebben al een systeem waarin je eens per jaar kunt bellen om grofvuil te laten ophalen, dus ook het willekeurig 53

rondrijden van een vrachtwagen voegt voor ons niets toe. Motie 21 over de biomassaverbranding ontraden we. We bieden warmte aan en er lopen contracten die we moeten nakomen, dat gaat ook over ons snoeiafval. Het enige alternatief dat we op dit moment kunnen bieden voor de warmte waarvoor we een contract hebben, is aardgas gebruiken en dat is nog slechter voor het milieu. We gaan in de loop van de tijd, als we die warmtetransitie doen, ook kijken of we op termijn de biomassacentrale kunnen uitfaseren en vervangen door een echt groen middel, maar dat is op dit moment niet aan de orde. Dan motie 23 over energielabel C. Daar worstelen we even met wat daar wordt bedoeld. Kantoren moeten label C hebben en de Omgevingsdienst gaat dat volgens de wet eind 2023 voor ons uitvoeren, nu doen we dat zelf en daar komt een kader op waarbij wij heel erg handelen van: met bedrijven een plan maken voor hoe zij aan dat label gaan voldoen. Wij zijn er niet om te straffen, maar wel om ervoor te zorgen dat bedrijven meegaan in die ontwikkelingen. Het helpt niet dat we een crisis hebben, dat bouwmaterialen duurder worden en dat er weinig personeel is. Zoals wij de motie lezen, is die heel stringent en moeten we echt een plan met een planning gaan maken over wanneer we bij welk bedrijf langskomen.

We maken een strategie die onderdeel wordt van onze handhavingsstrategie en ik zoek even naar de toegevoegde waarde van deze motie en hoe stevig ze hem lezen. Ik hoor dat graag voordat ik met een advies kom. De VOORZITTER: Wilt u dat nu doen of in de tweede termijn? Mevrouw SAMSHUIJZEN: Om de tweede termijn zoveel mogelijk te beperken is het misschien handig dat ik daar direct antwoord op geef. De insteek van deze motie is natuurlijk dat het goede gesprek, langs elkaar staan en er samen komen de voorkeur heeft, maar dat dit moet gebeuren staat al sinds 2018 in het Bouwbesluit opgenomen en bedrijven en kantoren weten dit. We weten ook van andere maatregelen uit het verleden dat het niet altijd lukt. Natuurlijk moeten we beginnen met het netjes vragen en er samen komen, maar aan de voorkant moet wel duidelijk zijn: stel dat het op die manier bijsturen niet lukt, dan is er wel een andere consequentie. Er hoeft natuurlijk niet supersnel geëscaleerd te worden, maar het moet voor die kantoren wel duidelijk zijn 'we moeten wel want anders komen er andere maatregelen', zoals dat ook vanuit deze wet is bedoeld. Wethouder RALPH GEERS: In die zin snap ik hem en die strategie en volgtijdelijkheid gaan we met elkaar creëren. De eerste helft van 2023 gaat plantechnisch gewoon niet werken, maar we moeten die strategie wel in de tweede helft van 2023 kunnen opleveren.

Als de Partij voor de Dieren daarmee akkoord gaat, kan ik hem van geen bezwaar voorzien. Wethouder KÂHYA: Drie voorstellen waar ik het collegeadvies op zal geven. A1, M19 en M28. Amendement 1, Herdenking afschaffing 150 jaar slavernij. Geen bezwaar, we zullen dat samen met de initiatiefnemers in de stad oppakken om daar in 2023 op een passende manier aandacht aan te geven. M19, Een gezonde lunch voor iedereen en M28, Een ontbijt voor ieder kind, pak ik even samen. Ik kijk terug op een goede commissiediscussie die werd aangezwengeld door mevrouw Van Beers over hoe we zorgen dat ieder kind maximaal in staat wordt gesteld om ook tijdens schooltijd hun talenten optimaal te kunnen benutten. We hebben daarvoor een aantal handreikingen gedaan en fijn om te zien dat daar in M19 rekening mee is gehouden. Dat geeft het college de ruimte om dit op een passende manier en in samenspraak met het onderwijs in te vullen, waarbij ik me ga inspannen om de middelen die het rijk hiervoor beschikbaar stelt zo goed mogelijk in te zetten. De VOORZITTER: M29, de lunch, en het ontbijt is M2. Wethouder KÂHYA: M29, het ontbijt is M2 en de broccolisoep is straks. Dan heb ik gewoon nog een verkeerde nummering.

Dus de gezonde lunch voor iedereen van Volt cum suis, met deze uitleg geen bezwaar en we zullen proberen de rijksmiddelen hiernaartoe te halen zodra helder is wat de voorwaarden zijn en dan zal ook duidelijk worden of dit iets is tussen het rijk en het onderwijsbestuur of dat de gemeente hier een rol in heeft. Dat gaan we nauwlettend volgen en regelen. Dan heb je ook nog M2, Een ontbijt voor ieder kind, van de SP cum suis. Als ik die zo mag uitleggen 'kijk eens naar dit voorbeeld en kunnen we in dit verhaal ook iets met ontbijt of dat soort zaken doen, ook voor de kinderen die dit het hardst nodig hebben', wil ik dit meenemen in het verhaal van de rijksregelingen als daarvoor middelen beschikbaar worden gesteld op een bij Den Bosch passende manier. Als ik de motie zo mag lezen, kijk eens naar dit idee en kun je kijken of dit in Den Bosch werkt, ja. Als het is 'je moet van deze aanbieder op exact deze manier…', als het te eng is dan zeg ik 'nee'. Ik kijk even naar de indieners, als ik die ruimte heb dan zou ik dat willen meenemen en dan heb ik voor beide moties geen bezwaar. 54

De VOORZITTER: Ik zag een like van de heer Roovers, mag ik het zo omschrijven? Daar doet u het voor. Wethouder ROY GEERS: Een aantal moties en amendementen, vijf in totaal. Laat ik eerst even terugkomen op de Mobiliteitsaanpak Binnenstad want de commissie Omgeving heeft duidelijk aangegeven waar uw wens zit en ook het college ziet dat er bij de bewoners van de binnenstad onvrede is en overlast wordt ervaren. Daar willen wij ook als college natuurlijk voortvarend mee aan de slag. Dat doen wij in 2023 op verschillende vlakken, door diverse kleine infrastructurele maatregelen waarmee we nog aan de slag gaan. Wat prikkelende campagnes op gedrag, maar we kijken ook of we een vervolg kunnen geven aan de handhaving zoals die vorig weekend plaatsvond om in te zetten op dat totaalpakket. Zoals de commissie Omgeving ook uitsprak, ligt er ook nadrukkelijk de wens om de Mobiliteitsaanpak Binnenstad op te pakken. Daar gaan we voortvarend mee aan de slag, in 2023 zetten we daar de voorbereiding op met als doel om in 2024 de eerste uitvoering te kunnen oppakken, zodat we integraal kunnen kijken naar de opgave die er voor de bereikbare binnenstad aanwezig is. Wij zullen u daar uiteraard verder over informeren. Dan de laadpalen, een motie van Rosmalens Belang.

De heer KAGIE: Het is een goede zaak dat de aanpak Stop verkeersgeweld nadere attentie van het stadhuis krijgt, maar even een ander onderwerp, de autoluwere binnenstad. Collega Verbruggen, nu niet meer de hoeder van de portefeuille Verkeer in de D66-fractie, heeft het op 30 juni 2021 voor elkaar gekregen om de motie Autoluwere binnenstad bijna unaniem binnen te halen. Daarin stond heel concreet wat, wanneer et cetera. 30 juni 2021, waar staan we nu in de voorbereiding van het waarmaken van die motie, het beantwoorden van deze motie vanuit het stadsbestuur? Wethouder ROY GEERS: Ik denk dat dit een uitstekende vraag voor de commissievergadering was geweest. Ik kan later terugkomen op waar we nu exact staan en ik zeg u een raadsinformatiebrief toe waarin we die stappen benoemen, waarin we aangeven waar we nu staan, welke stappen de afgelopen periode zijn gezet en welke stappen we de komende periode gaan zetten. De heer KAGIE: Een goede vraag voor de commissie, dit onderwerp speelt dat al een aantal jaren dwars door de raad heen en er zijn allerlei moties ingediend, ook over de Hinthamerdriehoek. De stand van zaken van de autoluwere binnenstad, niet in detail maar in de essentie. Ik hoorde u zeggen 'we gaan nu de voorbereidingen aanlopen'.

Op pagina 78 van het begrotingsboek staat dat het selectief toegangssysteem, het STS, in 2023 in voorbereiding wordt genomen, maar daar staat niet dat dit wordt vervolgd met een implementatione. Wethouder ROY GEERS: De motie die destijds is aangenomen bestaat uit meerdere onderdelen. De autoluwe binnenstad is echt niet één onderdeel dat wij even kunnen uitvoeren, dat gaat breder dan dat. Dat moet goed worden uitgezocht en daar moeten we ook goed over in gesprek. We hebben diverse gesprekken gehad, we hebben de vervanging van het huidige STS-systeem in voorbereiding en we kijken, in lijn met deze motie, naar een bredere toepassing daarvan zoals de Mobiliteitsaanpak Binnenstad ook in het bestuursakkoord is benoemd. De heer KAGIE: Collega Verbruggen had het zo gearchitecteerd dat alle aspecten van de aanpak van die autoluwe binnenstad goed waren beschreven, daardoor kreeg hij iedereen mee, en dat STS-systeem zou direct ter hand worden genomen. Nu wil ik van u weten of we het risico lopen dat we daar begin 2024 in concreto mee aanvangen. Wethouder ROY GEERS: U hebt in de begroting ook kunnen lezen dat we in 2023 aan het huidige STS-systeem werken en dat we voor de Mobiliteitsaanpak Binnenstad, het bredere systeem, ook gaan kijken wat dit betekent en hoe we de binnenstad autoluwer kunnen maken en ook goed bereikbaar houden voor de bezoekers.

Mevrouw HENDRICKX: We praten hier in de raad al ongelooflijk lang over en ik wil gewoon een concrete toezegging van u: gaat u in 2024 over tot implementatie van het selectief toegangssysteem of niet? Volgens mij is dat een hele simpele vraag. U bent met van alles bezig en daar ben ik hartstikke blij mee, laat ik dat heel eerlijk zeggen, maar ik wil gewoon die duidelijkheid voor ons en ook voor de inwoners in de stad: hebben wij in 2024 gewoon het ST-systeem?

55

Wethouder ROY GEERS: Zoals ik zojuist aangaf, is het natuurlijk wel een flinke opgave om de Mobiliteitsaanpak Binnenstad goed uit te rollen. Dat betekent dat er ook het nodige aan de verkeersstromen gaat veranderen. Dat zorgt ervoor dat we dit plan goed moeten voorbereiden en we het niet zomaar even kunnen invoeren. We starten in 2023 met dat plan met als doel om in 2024 de eerste stappen in de uitvoering te zetten. Mevrouw HENDRICKX: Hebt u daar in 2024 dan ook de middelen voor? Wethouder ROY GEERS: Ja. Mevrouw HENDRICKX: Oké, dan hebben we volgens mij vandaag een hele belangrijke en goede afspraak gemaakt die ik dan in uw raadsinformatiebrief ga terugzien. Bedankt. Wethouder ROY GEERS: Dan de motie over de laadpalen, een mooi debat in uw raad met een toch wat verrassende ontwikkeling. Het college heeft het beleid hiervoor, het laadpalenplan, eind 2019 uitgerold en dat is een vooruitstrevend beleid om, vooruitlopend op de behoefte, laadpalen te realiseren, dat beleid zetten we voort. Mijn collega heeft daarvoor deze award gekregen, hij heeft hem zojuist opgehaald, en die wil ik toch even laten zien. Daarbij is het toch echt benoemd als een uitstekend beleid, juist om daarop vooruit te lopen en ervoor te zorgen dat we innovatief het elektrisch rijden en het elektrisch laden in onze gemeente kunnen stimuleren.

Dat beleid blijft in mijn beleving met deze motie overeind, dus we blijven op die manier inzetten op de uitrol van laadfaciliteiten. In ieder geval naar onze mening vraagt de motie om ervoor te zorgen dat dit nog wat innovatiever kan en als wij die stappen kunnen zetten dan krijgen we misschien nog een keer een award, maar daar gaat het ons niet om want wij willen natuurlijk dat het elektrisch rijden meer wordt gestimuleerd, dat het voor iedereen gemakkelijker wordt en dat iedereen ermee aan de slag wil. Dat is de strekking van die motie en daarom hebben wij er ook geen bezwaar tegen. De heer HOEBEN: Hartstikke mooi. Hoe meer laadpalen hoe beter, iedere openbare ruimte, parkeerplaats, mag wat mij betreft worden voorzien van een laadpaal, daar gaat het niet zozeer om. Mijn bezwaar is dat de motie uitdrukkelijk vraagt om, en ik zal het maar heel simpel houden… Op het moment dat ik geen parkeerplaats op eigen terrein heb, vraagt deze motie dat ik wel een laadfaciliteit aan mijn huis mag vastbinden om in de openbare ruimte te laden. Daar is op zich niet zoveel mis mee, dat kan nu ook al en dat gebeurt nu ook al, maar dat moet worden toegevoegd aan het gemeentelijke beleid en dan kom je bij een probleem als het net niet kan.

Dus hoe gaat u het oplossen als ik thuiskom met een bijna lege accu en mijn buurman voor mijn deur staat, waar mijn laadfaciliteit zit? Deze motie zegt: dit gaan we regelen. Ik zou er geen bezwaar tegen hebben als het onderzoeken zou zijn, maar hier staat iets anders. Kunt u dat toelichten? Wethouder ROY GEERS: De griffier zei tijdens de schorsing 'duik niet de techniek in', dan heeft hij aan mij een verkeerde, maar ik ga dat toch niet doen. U leest de motie heel eng en u bent volgens mij bang dat op deze manier eigenlijk een parkeerplek voor een bepaalde persoon wordt gereserveerd. Dat is niet de insteek van deze motie, we moeten juist kijken naar de innovatie die op dit vlak aanwezig is, naar welke mogelijkheden er zijn, zonder dat iemand een parkeerplek toegewezen krijgt omdat die daar toevallig een laadpaal heeft staan. We moeten nu niet vooruitlopen op hoe de uitvoering eruitziet. Voor ons is belangrijk dat elke parkeerplaats in de openbare ruimte voor iedereen een parkeerplaats is en blijft. De heer HOEBEN: Toch nog een kleine opmerking daarover. Of motie 1 kan worden aangepast want er staat een komma anders. Als die kan worden aangepast, dan zou ik daar…, maar nu moet ik hem ontraden. Motie 19 kan niet worden overgenomen want dat staat er niet en hier maken we het gewoon zo ruim, het maakt niet uit wat er staat, ik lees hem zo en ik interpreteer hem zo.

Het gaat er juist om welke opdracht u meekrijgt en ik vraag het u nog een keer: is deze motie zoals die hier nu staat goed en kunt u echt zeggen 'zo kan ik hem overnemen, dit gaan we zo uitvoeren'? Wethouder ROY GEERS: Zoals zojuist gezegd, hebben wij geen bezwaar tegen deze motie. U leest deze motie heel eng, wij zien hem wat ruimer en wij zullen daar als college nog op reageren als de motie wordt aangenomen. Voorzitter, dan richting amendement 7 over extra budget voor de Bossche Winter. Wij ontraden dit amendement omdat we het belangrijk vinden om eerst dat gesprek te voeren met de partners waarmee we die structurele activiteiten in de winter willen organiseren. Op het moment dat je daar meer beeld bij hebt, kom je pas op de vraag wat dat gaat kosten en hoe we 56

dat gaan financieren, maar niet op voorhand geld reserveren voor iets waarvan we nog niet weten welke vorm het heeft. Dan amendement 8, het verlagen van de leges voor evenementen. Dat amendement ontraden we ook want we gaan ervan uit dat de leges kostendekkend moeten zijn, dat doen we met dit besluit conform de uitspraak van de raad en daarnaast zijn wij ook van mening dat dit niet leidt tot een verschraling van de evenementen, er zijn voldoende organisatoren die dit kunnen betalen. De heer VAN CREIJ: Twee dingen hierover richting de wethouder. Toen deze bezuiniging werd opgevoerd, was de onderbouwing dat het alleen zou gelden voor nieuw te vormen horecagelegenheden. Op 27 september jl. zijn horecamensen en mensen die betrokken zijn bij evenementen op de hoogte gesteld van deze bezuiniging. Bent u niet bereid om dit een jaar uit te stellen en met die mensen in gesprek te gaan want wij vrezen, en ik hoop dat u die vrees deelt, dat mensen door deze legesverhoging meer subsidie gaan aanvragen en dat het gewoon een kwestie van geld rondpompen wordt; we behalen straks deze taakstelling en op een andere zijn we meer geld kwijt. Deelt u die mening? Wethouder ROY GEERS: Nee, wij zijn niet bereid om dit een jaar uit te stellen. Dat is overigens aan u als gemeenteraad, maar dat is niet ons voorstel.

Wij zijn uiteraard bereid om in gesprek te gaan met de organisatoren zoals we dat ook in die brief hebben aangeboden. We hebben ook een inloopavond georganiseerd waar een aantal partijen op af is gekomen. Ik heb in de commissie al aangegeven: mochten partijen meer vragen hebben dan zijn wij altijd bereikbaar. Ze hebben een brief van ons gehad en ze weten ons te bereiken. De heer KAGIE: Gaat de portefeuillehouder ook over de differentiatie van de toeristenbelasting? De VOORZITTER: Die gaat mevrouw Van der Sloot beantwoorden. Wethouder ROY GEERS: Dan ga ik naar motie 20, Keuzevrijheid, gezond eten maakt het feest compleet. Wij hebben daarover het een en ander in de Duurzaamheidsrichtlijn Evenement opgenomen. Wij vinden het heel belangrijk dat daar wel stappen in worden gezet, maar we zijn wel van mening dat we dat moeten doen door het te stimuleren. We zien ook dat dit werkt, er is ook steeds meer vraag naar en er is meer verschil in aanbod, maar wij zijn niet van mening dat dit via een verplichting moet worden georganiseerd en daarom ontraden wij deze motie. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Even een vraag ter verduidelijking. Die notitie is meer een adviesrichtlijn naar organisatoren van evenementen. Er staat wel in dat ook een vega- en veganmaaltijd verplicht zou moeten zijn en dat is dan een advies, maar er staat verder niets in over gezond eten.

Bent u bereid om wel te stimuleren dat het er niet alleen om gaat dat er een bordje met een vegan maaltijd is te halen, maar dat er echt een gedegen gezond aanbod komt los van een heel klein stukje waarvan nog niet beschreven staat wat het zou moeten inhouden? Wethouder ROY GEERS: Wij zijn best bereid om daar in onze contacten met de organisatoren aandacht voor te vragen, maar zeker niet in de verplichtende zin zoals deze motie dat vraagt. Vervolgens motie 22, Betrek verduurzaming in de beheer- en onderhoudsstrategie van gemeentelijk vastgoed. Wij waren al bezig met het onderzoek hiernaar. Dat is tijdelijk stopgezet omdat we de ambtelijke capaciteit op een ander front belangrijker vonden, maar wij willen dit onderzoek weer oppakken en verder brengen, zodat we u hierover in het tweede deel van 2023 kunnen terugkoppelen. Daarom is deze motie zonder gevolg. Wethouder VAN DER SLOOT: Ik zal ingaan op de moties die gaan over armoede en schulden, sport en toerisme en ik begin graag met motie 9 van de SP en anderen, Geen afsluiting van energie deze winter. De motie spreekt uit dat niet te willen. Dat willen wij als gemeente ook niet en het goede nieuws is dat ook het kabinet dat niet wil en dat die daarom een beschermingsmaatregel heeft aangekondigd; dat de energieleveranciers tot 1 april 2023 geen contracten mogen opzeggen.

De gemeente werkt daaraan mee en wij hebben ook een convenant Vroegsignalering met de energieleveranciers om afsluiting te voorkomen. In de praktijk blijkt dat we op casusniveau daadwerkelijk kunnen interveniëren op momenten dat het ertoe doet. We hebben wat problemen met de beslispunten 2 en 3 van de motie omdat die wat te breed zijn en iets doen met de privacy. Ik weet niet of u daarnaar kunt kijken, als u daarnaar kijkt dan kijken wij er ook naar en wellicht zou het zomaar geen bezwaar kunnen zijn, laten we het daarop houden. Dat horen we dan wel na uw tweede 57

termijn. Dan ga ik door naar motie 7, het meldpunt energiearmoede. De achterliggende gedachte van deze motie is om zoveel mogelijk mensen te bereiken en dat is ook de lijn die wij hebben, zeker met de energietoeslag die we nog voor mensen hebben liggen. Op dit moment hebben we 85% van de doelgroep bereikt en dat is al meer dan eerder, maar dat is zeker nog niet genoeg. Dat zijn 7835 huishoudens en dat bereiken doen we op allerlei manieren, daar hebben we u al meerdere malen in meegenomen; een bespaarteam dat ook binnenkomt bij mensen samen met iemand van EHBG. We gaan ook een tour door alle wijken van de stad doen waarin we zowel informatie geven over besparen als over armoede en schulden. Dat pakken we allemaal mee en dat alles past volledig in wat u met uw motie wilt, maar het meldpunt vinden we lastig omdat we dan weer iets zetten naast de andere methode die we hebben om mensen op het goede pad te brengen. Fysieke afspraken zijn altijd mogelijk, dus wat dat betreft willen wij deze motie ontraden. De heer VAN HATTEM: Allereerst complimenten voor al het goede werk dat op dit vlak al wordt gedaan want het is voor veel mensen heel hard nodig en het is niet altijd vanzelfsprekend dat mensen de gemeente gemakkelijk weten te vinden of überhaupt weten dat die mogelijkheden er zijn.

Dan verbaast het me dat de wethouder deze motie ontraadt want wat mij betreft hoeft die motie niet heel letterlijk of strak gelezen te worden, als maar op de een of andere manier gemakkelijk toegang wordt verstrekt, dat mensen die op de site van de gemeente zoeken niet eerst drie pagina's of iets dergelijks moeten doorklikken, maar dat ze direct de informatie kunnen vinden doordat er direct een linkje of een koppeling staat, 'hier kunt u terecht en zo kunt u eenvoudig een telefoonnummer bellen' of wat dan ook, 'zodat u direct informatie krijgt voor het geval u echt met energiearmoede zit of echt met rekeningen in de knel komt', om te kijken of de gemeente op wat voor manier nog kan bijstaan. Wethouder VAN DER SLOOT: Dat staat op de voorpagina van onze website. Als u onze website opent dan ziet u een heel grote button Energietoeslag en daar staat het allemaal achter. Ik denk dat we op die manier al aan uw wens voldoen. Daarnaast lijkt die tour door de wijken me ook interessant voor u en ik nodig u van harte uit om dan bij wijze van spreken zelf dat meldpunt te zijn, zodat mensen ook via u wellicht op het goede pad kunnen komen en die energietoeslag kunnen aanvragen. De heer VAN HATTEM: Prima, ik ga graag een keer mee. Wethouder VAN DER SLOOT: Fijn, dank u wel.

Ook in het kader van de arbeidsmarkt is het fijn dat we op deze manier mensen vinden die ons kunnen helpen met het goede werk. Ik ga door met de armoederegelingen, specifiek de moties 6,10 en 25. Even kort over onze uitgangspunten voor de armoederegeling, daar hebben we in de commissie ook al uitgebreid over gesproken. Wij kiezen voor maatwerk als basis voor onze aanpak van armoede en schulden. We willen mensen zoveel mogelijk inzicht geven, dat doen we ook samen met de maatschappelijke organisaties, en perspectief bieden om te besparen want uiteindelijk is dat de beste manier om mensen te helpen. Het is voor u goed om te weten dat wij natuurlijk sinds het moment dat we deze begroting hebben opgeschreven niet hebben stilgestaan. We zijn bezig met een breed pakket aan maatregelen om huishoudens die financiële problemen hebben… Bij I&O hebt u het Nibud-onderzoek gezien, de minima-effectrapportage, waarin specifieke groepen die het heel moeilijk hebben worden aangegeven. We zijn bezig daar een aantal maatregelen tegenaan te zetten en wij willen u daarover nog in november 2022 informeren met een collegebrief. Dat kon niet mee in de begroting en het is nu ook nog niet klaar, maar ik weet zeker dat dit specifiek op die doelgroepen een verschil zal kunnen maken. Ik ga door met de moties. Motie 10, Maak het sneller, die motie kenden we eerder al.

Die gaat over 130% voor de energietoeslag. We kiezen in ons beleid voor maatwerk en deze past niet bij het heel gericht inzetten van geld want hoezeer mensen het geld ook nodig hebben, het komt zo niet altijd terecht bij de mensen die specifiek die energiekosten moeten betalen. Het gaat ook om een heel groot bedrag, als we dat in 2022 voor deze hele doelgroep zouden doen dan gaat het om € 2,5 miljoen en als je dit twee jaar doet dan gaat het over € 5 miljoen en dat is heel veel geld. Ik kan me voorstellen dat het voor jongeren oneerlijk voelt, dat vinden wij en velen met ons ook, maar dat is de wettelijke grondslag. De Participatiewet gaat er gewoon van uit dat er tot en met 21 jaar een onderhoudsplicht van de ouders is, maar, en dat is denk ik wel goed om te weten, als je jonger bent dan 21 jaar en je komt in de problemen dan heb je altijd wel de mogelijkheid om individuele bijzondere bijstand te krijgen als dat nodig is. Dus er is wel een uitweg, maar niet op de manier waarop we het misschien met elkaar zouden willen, maar we kunnen de Participatiewet hier niet veranderen met elkaar. Dus wij ontraden motie 10. Motie 6 gaat over die andere 130%, de doelgroep bijzondere bijstand naar 130%. We hebben daar in de commissie een uitgebreide, ook wel technische discussie over gehad en daarop kan ik zeggen dat wij kiezen voor 58

maatwerk en daarom ook met het pakket komen. Zoals mevrouw Hendrickx al aangaf is dit een verschil in keuze. Wij maken niet deze keuze, maar wij kiezen ervoor om maatwerk via onze maatschappelijk organisaties te bieden en dat komt naar u toe. Dan hebben we motie 25, Energietoeslag voor energiekosten. Die motie gaat erover dat we wat we overhouden van de energietoeslaggelden van het rijk inzetten voor alles wat heeft te maken met energiekosten. Ik hoop niet dat we iets overhouden want dat betekent dat we niet alles hebben uitgegeven en we zijn hard bezig om de maatregelen er tegenaan te zetten. Mijn verzoek aan de indieners is, om als deze motie blijft staan, de energiekosten wat te verbreden. Als dat zou kunnen gaan over bestaanszekerheid dan is dat wel iets waarmee we uit de voeten zouden kunnen, maar dat laat ik even bij u. Als u hem aanpast naar bestaanszekerheid dan zou die motie geen bezwaar kunnen hebben. Dan motie 26, de Bossche Pas en sociale participatie. Ik merk hier in de raad, maar ook eerder in de commissie, dat er veel heel veel positief gevoel bij die Bossche Pas is en dat is bij ons ook zo. U hebt in de begroting kunnen zien dat we die maken, we moeten daar nog mee beginnen. We maken die Bossche Pas in 2023 gereed en in 2024 gaat die pas daadwerkelijk lopen.

Ik zie een aantal mooie suggesties die ook in deze motie staan, maar heel eerlijk gezegd is het een beetje prematuur. Ik kan er nu nog niet zoveel mee en mijn vraag is eigenlijk of u deze motie misschien kunt terugnemen of aanhouden. Ik wil oprecht iets met die suggesties doen, maar anders beginnen we nu al met een hele bak aan suggesties voordat we straks het voorstel hebben. Ik heb liever straks een voorstel in de breedte van uw raad, van de commissie. Dus dat is iets wat ik aan de indiener wil vragen. Dan hebben we M12 over het schrappen van het inrichtingsbudget voor statushouders. Het zal u niet verbazen dat we die ontraden. Het is in lijn met onze wettelijke verplichting uit de Wet inburgering, wij willen niet dat deze mensen direct in de schulden komen. Dus deze motie past niet in ons beleid en ontraden we. Dan ga ik door naar sport. Er ligt een motie, natuurlijk ook een beetje in het kader van energiekosten, over verduurzaming van sportaccommodaties. Daar kan ik lang en breed over praten, maar daar hebben we geen bezwaar tegen. Dat was motie 16. Dan motie 3 over de Groote Wielenplas. Wij zijn van mening dat de Groote Wielenplas een wijkfunctie heeft en dat dit ook zo moet blijven.

Wij werken aan mobiele voorzieningen en, ik merkte dat daar ook een vraag over was, dat betekent heel specifiek een toilet en horeca-uitgifte in het seizoen, het is mobiel en dit wordt in de winter weggehaald. Dat kunnen we al gereed hebben voor het seizoen 2023 en daarvoor zijn middelen in de begroting beschikbaar. Dus dat kunnen en gaan we doen, maar het is wel een seizoensvoorziening en dat betekent dat wij motie 3 ontraden. Dan de laatste, daar is ook al heel veel over gesproken en dat is eigenlijk ook een keuze, dat gaat over de toeristenbelasting, motie 1 bij de belastingvoorstellen. Het college houdt vast aan het voorstel dat er ligt. Wat Tilburg doet, kunnen zij doen, maar wij hebben gemeend, en dat werd overigens versterkt door het gesprek dat wij met het Hoteloverleg hadden, dat iets als een percentage niet goed uitvoerbaar is en ook heel veel van de ondernemer vraagt. Het Hoteloverleg heeft dat bevestigd en dat gaf ook aan dit geen werkbaar systeem te vinden. Dat maakt dat wij blijven bij wat we hebben voorgesteld en dat we deze motie ontraden. Mevrouw VISSCHER: Kunt u zich wel voorstellen dat er geen toeristenbelasting wordt betaald over bijvoorbeeld overnachtingen tot € 30 of zoiets.

Het gaat over een paar kleine niet-commerciële ondernemingen, ik wil het eigenlijk geen ondernemingen noemen, die hierdoor in de problemen komen en geen enkel hotelovernachting kost minder dan € 30, dus daarmee pak je echt alleen maar die kleine initiatiefnemers. Wethouder VAN DER SLOOT: Ik kan me alles voorstellen bij wat u vraagt en geloof me, we hebben ook heel veel mogelijkheden uitgezocht, een grens tot een aantal nachten, bedragen et cetera, maar aan alle systemen van toeristenbelasting zit ook echt een hele grote downside en wij merkten ook dat de uitvoerbaarheid en de juridische houdbaarheid erg belangrijk zijn. Je krijgt hele ingewikkelde systemen die we ook niet willen. Dus het systeem dat we hadden was niet perfect, daarom gingen we het ook aanpassen, en het systeem dat we nu kiezen is niet perfect, maar ieder ander systeem is dat ook niet. Het systeem dat we voorstellen is wel het meest passend. De heer VAN CREIJ: Ik hoorde u zeggen dat geen enkel systeem perfect is, zeker voor de kleinere ondernemers, de SP refereerde daar ook aan. Het kan in Tilburg, het kan in Breda, het kan in Rotterdam, bent u niet bereid om te kijken hoe het daar wel geïmplementeerd kan worden? U zegt dat het veel administratieve rompslomp geeft, maar de kleinere ondernemers zijn daar allemaal toe bereid.

Bent u bereid om te inventariseren hoe het bij andere gemeenten kan en om dat alsnog voor te leggen? Wethouder VAN DER SLOOT: Die analyse hebben we ook richting vanavond gedaan en 59

uiteindelijk is dit het voorstel dat wij voorleggen. U legt in de motie een ander voorstel voor, dat is ook uw recht, en daar gaat uw raad dan over. We blijven achter ons voorstel staan, waarbij ik het wel belangrijk vind aan te geven dat we in het systeem dat we nu hebben gekozen specifiek de mobiele onderkomens zoals caravans en dingen op het water op een laag tarief hebben gelaten en we ook ruimte voor jaarplekken en seizoensplekken hebben geboden omdat je daar anders een scheef beeld in krijgt. Arbeidsmigranten kunnen ook weer worden ingeschreven, dus er zijn allemaal mogelijkheden zodat de toeristenbelasting ook echt doet wat hij doet en dit is weer een keuze. Wethouder SLIKKER: Een amendement en drie moties van mijn kant, allemaal over wonen en niet over de zorg. Allereerst amendement 6 over de woningbouwproductie. Die roept eigenlijk op om jaarlijks geen 1050 maar 1500 woningen te produceren. U kent dit college als ambitieus met betrekking tot de woningmarkt en uw is dat raad ook. Er staat een aantal zaken in die we ook doen, we zetten harde plannen gewoon door, we realiseren flexwoningen en we zetten in op transformatie, maar ergens moet ambitieus ook met realistisch gepaard gaan.

In een tijd, het is vandaag denk ik door zestien fracties gezegd, met stikstof, stijgende bouwprijzen en tekorten aan personeel, u kunt geen krant openslaan of het gaat erover, zeggen 'we tillen de bouwproductie op van 1050 naar 1500 woningen', dus van 10.000 naar 15.000 woningen in de termijn tot en met 2030, daarvan zegt het college 'dat vinden wij echt onrealistisch' en daarom ontraden we deze motie. De heer KAGIE: We kennen dit college en de coalitie als zeer ambitieus en daar overheen, maar voorzitter één ding. Wat is het mooie van dit amendement? We hebben hier een streefgetal van 1000 stenen woningen, de EKP’s, voor Willemspoort-Noord. Op pagina 172 staat 1000 per jaar en u hebt in het artikel in de Volkskrant maar ook in de commissie kenbaar gemaakt: laten we vooral werk maken van die volwaardige hoogwaardige flexwoningen. Met collega Van Silfhout zeg ik: hier heb je die stenen woningen en hier heb je die vloot aan flexwoningen. Dat was uw tekst, nog net niet die was van de projectleider die bij u was, en in dat artikel wordt dat nadrukkelijk kenbaar gemaakt. Hoeveel woningen hangt u aan uw ambitie om in de flexwoningensfeer te presteren? Wethouder SLIKKER: Wij hebben dit debat in de commissie uitgebreid gevoerd en ik kom hier straks bij de motie over flexwoningen nog op terug.

We hebben op dit moment een extra zoekopdracht uitstaan naar locaties voor 250 tot 400 flexwoningen. Wat u hier doet, is met 500 woningen per jaar over een periode van tien jaar, dat zijn 5000 woningen, even zeggen 'die bouwen we wel even bij'. We hebben in de huidige plannen 13.000 woningen staan waarvan we er 10.000 denken te kunnen realiseren als de marktomstandigheden een beetje gunstig blijven en we weten allemaal dat dit niet per se zo is. U zegt 'dan bouwen we er even 5000 bij' en volgens mij komt u ook in groot conflict met iemand daar aan de overkant als u even zegt 'laten we even 5000 woningen erbij doen' die ook nog eens een keer permanent zijn, maar die ook verplaatst zouden moeten kunnen worden. Kortom, wij ontraden deze motie. De heer KAGIE: Voorzitter het volgende. Alle coalitiepartijen hebben ervoor gekozen om in maart 2022 de verkiezingen in te gaan met een hoger ambitieniveau dan 1000 wat betreft de woningen, meer bouwen, dat stond ook in uw verkiezingsprogramma. Nou weten we allemaal dat stikstof en de bouwcapaciteit, het produceren van woningen, een moeilijke aangelegenheid is. Die stenen woningen op EKP-Noord en dergelijke, dat is een moeilijke klus, maar we doen het.

U hebt in de publicaties en in de commissie zelf de kaart van de hoogwaardige flexwoningen gespeeld, hoeveel woningen hangt u aan de ambitie flexwoningen? Wethouder SLIKKER: Ik heb u net het antwoord daarop gegeven en daar hebben we het in de commissie uitgebreid over gehad, dan zouden we het commissiedebat herhalen. We hebben op dit moment ongeveer 470 flexwoningen in de stad, er worden in 2023 en 2025 nog 250 in de Belgeren en de Noordoosthoek neergezet en er loopt een zoekopdracht voor nog 250 tot 400 flexwoningen, maar 250 tot 400 komt in mijn wereld in de verste verte niet overeen met de 5000 woningen waar u het hier over hebt. Dus nogmaals, wij ontraden deze motie. Dan gaan we door met motie 13, de aanpak van de energielekke woningen door de corporaties. Volgens mij hebben de raad, het college en de corporaties gezamenlijk één ambitie, namelijk het verduurzamen van alle woningen in de gemeente 'sHertogenbosch. Conform de landelijke prestatieafspraken staan de corporaties aan de lat om voor 2028 alle woningen met een EFG-label te hebben verduurzaamd en tot die tijd passen ze voor minima een huurkorting en maatwerk voor andere huurders toe. De corporaties hebben in 2022 honderden woningen verduurzaamd en zoals het er nu naar uitziet gaat dat ook in 2023 weer lukken.

Richting die uitvoerende prestatieafspraken waarover we op dit moment op bestuurlijk niveau gesprekken voeren, 60

we sturen op het naar voren halen van die EFG-labels en we voeren conform het Duurzaamheidsakkoord uit 2018 uiteraard ook het gesprek over de verduurzaming van woningen zonder label en het gesprek over perspectief op termijn voor de monumenten. Daarbij overigens wel een notie. U neemt aan dat die 2000 woningen zonder label allemaal niet duurzaam zijn, maar een deel van die 2000 woningen zonder label is wel duurzaam en valt dus niet onder die EFG-labels. U noemt ook woningen die op termijn gesloopt zouden moeten worden, die wilt u ook graag verduurzamen. Daar denkt het college, en dat hoor ik ook van de corporaties, toch echt anders over. Dat is echt het verbranden van een investering van vele euro's in een woning waarvan je weet dat die er op korte termijn niet meer is. Je kunt dan beter maatwerk richting de huurders toepassen. Dat alles gezegd hebbende, wij delen de richting en dat is ook de richting die wij op dit moment al voeren, dus deze motie is wat ons betreft zonder gevolg. De heer VAN HATTEM: Ik had graag nog een stukje duiding bij deze motie want ik twijfel erg over wat we hiermee moeten doen.

Als wordt gezegd 'het verduurzamen in de zin van dat sommige woningen nog dubbelglas moeten krijgen', er was de afgelopen week een reportage op Dtv over een huizenblok waar nog enkelglas in zit, waar mensen echt in de kou zitten en de woningcorporatie op dit moment geen dubbelglas gaat plaatsen, heeft het daar betrekking op of gaat het over verduurzaming in de zin van dat het compleet gasloos moet worden en het aan de allerhoogste standaarden et cetera moet voldoen. Wat wordt hier precies verstaan onder verduurzamen? Wethouder SLIKKER: We hebben het hier over het EFG-label eraf halen en het verder verduurzamen en dat gebeurt ook, in 2021 zijn 500 woningen verduurzaamd en de komende jaren gebeurt dat weer. Er worden ook woningen met een B-, C- of D-label verder verduurzaamd omdat dit kan. Het hangt van de woning af wat er gebeurt, maar de concrete ambitie waarover deze motie terecht spreekt, is: we hebben die groep woningen in een EFG-label die volgens de landelijke prestatieafspraken tot 2028 moeten worden verduurzaamd, kan dat naar voren? Dat hebben we uitgesproken en dat we daar het gesprek met de corporaties aangaan. Dan hebben we de woningen zonder label en de monumenten en uiteindelijk zal elke woning in 's-Hertogenbosch in 2050 verduurzaamd moeten zijn, dat geldt ook voor corporatiewoningen en daar maken we afspraken over.

De heer VAN HATTEM: Even los van die ambitie voor 2050, wordt onder verduurzaming inderdaad verstaan de op zich noodzakelijke stappen om het energieverbruik echt te verminderen of wordt met verduurzamen echt bedoeld het helemaal gasloos maken? Dat is voor mij wel belangrijk om deze motie wel of niet te steunen. Wethouder SLIKKER: Uiteindelijk zal deze stad klimaatneutraal moeten zijn en daar passen ook verduurzaamde woningen bij. Mevrouw VAN OPDORP: Mijnheer Slikker, wat verstaat u onder 'het naar voren halen van' want als ik een woning in het Claraklooster huur, dan betekent het naar voren halen van 2028 naar bijvoorbeeld 2026 of 2025 dat ik nog steeds een paar jaar echt veel huur moet betalen. Wat gebeurt er voor alle mensen wier woning wel naar voren wordt gehaald, maar waarvoor het te lang duurt? Wethouder SLIKKER: Er zijn drie dingen, het tempo van verduurzaming, wat er gebeurt voor minima met wat het kabinet heeft afgesproken, namelijk huurverlaging voor minima die in een EFGlabelwoning bouwen, en mensen die geen minima zijn maar die wel een slecht verduurzaamde woning hebben en waar de corporaties maatwerk toepassen.

Dus er gebeuren drie dingen en het liefst hebben we natuurlijk dat die corporatiewoningen zo snel mogelijk voor 2028 worden verduurzaamd, als dat zou kunnen dan zouden de corporaties dat ook morgen willen, maar we willen een aantal dingen, we willen de huurprijzen laag houden, we willen woningen verduurzamen, we willen meer sociale woningen realiseren en dan hebben we ook nog eens een keer een situatie om ons heen waarin we ook niet eindeloos bouwvakkers en geld hebben. Dus we voeren op dit moment gesprekken met de corporaties over welk realistisch maar ambitieus tempo van verduurzaming we richting 2028 kunnen bewandelen. Dat komt terug in de uitvoerende prestatieafspraken en dan komen we ook terug bij u. Mevrouw VAN OPDORP: Er zit nogal een groot gat tussen 2023 en 2028 en het is toch niet meer dan logisch dat juist de meest kwetsbare groepen… U zegt dat het naar voren wordt gehaald en dat u dan bijvoorbeeld ook zegt 'we stellen gewoon een prioriteit', dat we die groepen, dus de monumenten die het wel pittig hebben, wel in 2023 direct aanpakken. Er kunnen toch gewoon 61

prioriteringen gesteld worden? 2028 is zo breed. Wethouder SLIKKER: 2028 is nog een paar jaar en dat is voor een heleboel mensen uiteraard liever morgen dan over vijf jaar, maar dat is volgens mij een gegeven dat we als gehele samenleving op het moment delen en dat vraagt ook welk realistisch tempo kunnen wij van de corporaties verwachten, ook gerelateerd aan al die andere ambities die we met hen hebben? Echt, spreekt u met de corporaties, u kunt hen ook zelf horen, ze staan hiervoor aan de lat, ze doorvoelen dit, ze willen dit en op het moment dat een woning nog niet verduurzaamd is en je tot de minima behoort dan krijg je huurkorting, behoor je niet tot de minima dan is maatwerk mogelijk. Dus de corporaties zien het probleem en willen ook zelf dit ambitieuze tempo. Mevrouw VAN OPDORP: Duidelijk. Wethouder SLIKKER: Dan hebben we het andere debat dat we uitgebreid in de commissie hebben gevoerd mijnheer Van Silfhout. Het dogma rond de flexwoningen begint een beetje uw achilleshiel te worden om maar bij de Trojaanse metaforen te blijven. We hebben ook gewoon een verschil van inzicht over wat we denken dat flexwoningen zijn.

Volgens u zijn dat noodwoningen die de sociale woningvoorraad uithollen, een Trojaans paard, terwijl het in de praktijk in 's-Hertogenbosch hoogwaardige permanente woningen zijn die op een tijdelijke plek staan, waarbij we notabene bijvoorbeeld nu in de Noordoosthoek de mensen met de huizen matchen. Ze kunnen altijd mee met de woning, dus het leidt niet tot woningonzekerheid en het zijn volwaardige sociale woningen, dus we ontraden deze motie. De heer VAN SILFHOUT: Wij zijn niet van mening dat er alleen maar nadelen aanzitten, maar we horen alleen maar voordelen en mijn vraag aan de wethouder is eigenlijk: ziet u wel een nadeel van flexwoningen boven sociale huurwoningen? Wethouder SLIKKER: Voorzitter, het is een ander woonproduct dat past bij de kwalitatief hoogwaardig sociale woningen die we in 's-Hertogenbosch graag willen. We hadden in het begin van de avond, en dat komt straks nog een keer, een debat over de mensen die nu in de pastorie zitten en die straks op zoek moeten naar een nieuwe woning op een enorm klemmende woningmarkt. Die situatie treft duizenden inwoners van deze stad. Het grote voordeel van permanente woningen op een tijdelijke plek is dat we die sneller kunnen realiseren en dat het kwalitatief hoogwaardig woningen zijn waar mensen naar zoeken. Dus wij zijn er groot voorstander van, uiteraard in de balans.

U schrijft in de motie '60% van de opgeleverde woningen was een flexwoning', daar pakt u één jaartje uit waarin het aantal reguliere sociale woningen toevallig kleiner was en het aantal flexwoningen groter. In 2021 hadden we 0% flexwoningen en 100% sociale woningen, namelijk 600. Op dit moment zijn 23.500 sociale woningen in de totale woningvoorraad van 's-Hertogenbosch, daar komen er ongeveer 3000 bij en we groeien toe naar in totaal ongeveer 1000 flexwoningen, dus we hebben het over een paar procent. Dus de zorg die u hier ziet, bestaat niet maar dat blijft uw achilleshiel. De heer VAN SILFHOUT: Mijn vraag of de wethouder wel een nadeel van flexwoningen ziet, is niet beantwoord en aangezien wethouder dan waarschijnlijk geen nadelen ziet concludeer ik dat de vraag niet beantwoord wordt of dat we totaal van inzicht verschillen over deze flexwoningen. Wethouder SLIKKER: In de ideale wereld hadden we noch extra flexwoningen noch extra reguliere sociale woningen nodig omdat we geen woningnood zouden hebben, maar die realiteit kennen we in 's-Hertogenbosch en de rest van Nederland helaas niet. Daarom doet dit college er alles aan om ervoor te zorgen dat de woningnood zo snel mogelijk in ieder geval voor een stuk wordt opgelost. Mevrouw HENDRICKX: Als het gaat om de tijdelijke woningen heeft de Bond Precaire Woonvormen volgens mij ook een brandbrief naar de raad gestuurd.

Ik ben het op zich met de heer Slikker eens dat tijdelijke woningen een deel van het acute leed kunnen oplossen, bijvoorbeeld de overvolle dak- en thuislozenopvang en de overvolle vrouwenopvang, maar dat kan natuurlijk geen antwoord zijn op de woonzekerheid en de woonbehoefte van mensen. Vindt u ook niet dat u het hele vraagstuk rondom wonen loszaagt van allerlei andere zaken die voor mensen belangrijk zijn als het gaat om wonen? Dat is niet alleen een huis hebben, maar het is ook onderdeel zijn van een gemeenschap, een plek waar je kinderen opgroeien, een plek waar de school van je kinderen staat, een plek waar ze vriendjes en vriendinnetjes maken, de plek waar je buren en vrienden maakt, waar je 62

mantelzorg bent, waar je allerlei zaken doet. Als u het in tijdelijke woningen zoekt dan heeft de inwoner geen woonzekerheid en kan hij op termijn alles wat hij heeft opgebouwd kwijtraken. Volgens mij is dat nou juist niet wat we in deze tijd nodig hebben, we moeten terug naar duurzame hechte gemeenschappen. Ziet u niet de risico's die wij zien? Wethouder SLIKKER: Ik zou zeggen gaat u straks na deze begrotingsbehandeling eens naar de site van STEK, het nieuwe project van Zayaz waar flexwoningen in De Groote Wielen worden gerealiseerd. Dat wordt een groen woonerf met duurzame houtbouw, twee derde sociale woningen en een derde middelduur. Daar worden mensen juist op die gemeenschapszin gematcht, dus het beeld dat soms bestaat over flexwoningen, containers waarin we alleen maar speciale doelgroepen huisvesten, is niet wat we in 's-Hertogenbosch doen en is ook niet wat we willen. Mevrouw HENDRICKX: Dan begrijpt u mijn punt niet. Dat concept STEK is een hartstikke leuk groen concept, maar ziet u niet dat mensen onderdeel zijn van een community? Die stappen in op dat groene duurzame concept, maar hebben op de langere termijn geen garantie dat die gemeenschap er ook duurzaam naar de toekomst toe blijft. Dat is waar mensen behoefte aan hebben en dat is waar mensen op allerlei terreinen in deze gemeenschap nu tegenaan lopen, die zekerheid is er niet.

Mijn vraag is of u dat risico niet ziet en of we niet zouden moeten vasthouden aan betaalbare huizen die mensen zekerheid op de langere termijn bieden. Wethouder SLIKKER: De flexwoningen in de Noordoosthoek blijven, ook als ze over vijftien jaar verplaatst moeten worden, in de Noordoosthoek, dus daar geldt dat probleem sowieso niet. Daarnaast verhuist de gemiddelde Nederlander op dit moment zeven keer in zijn leven, iedere tien jaar. We staren ons nog steeds blind op een woningmarkt alsof je een woning voor het leven wilt waar je nooit meer uit wilt. Dat is niet de realiteit. Dat we op een totaal van ongeveer 25.000 sociale woningen straks 1000 flexwoningen hebben waarvoor dit geldt veroorzaakt niet het probleem waar u bang voor bent. Mevrouw HENDRICKX: Op het moment dat ik u een vraag stel, legt u nog een keer uit waarom het zo fantastisch is. Ik vraag: ziet u nou niet de risico's die ik benoem? Die mensen hebben behoefte aan woonzekerheid en ik nodig u van harte uit. Volgens mij komt de bond Precaire woonvormen hier in december a.s. inspreken, dan proberen we u nog een keer uit te leggen dat er naast… Helemaal eens, op de korte termijn moeten we de ergste nood oplossen met flexwoningen, maar op de langere termijn moeten we bouwen aan een duurzame infrastructuur van betaalbare goede woningen voor mensen met een smallere beurs. De heer VAN HATTEM: Daarop aansluitend.

De wethouder heeft het erover dat het eigenlijk prima woningen zijn die lang mee kunnen en die daarna mee kunnen verhuizen. Na de Tweede Wereldoorlog was er ook woningnood en toen zijn er in heel veel steden Oostenrijkse houten woningen, Zweedse woningen et cetera gebouwd die tot op de dag van vandaag worden gebruikt, maar die staan nog steeds op de plek waar ze destijds zijn neergezet. Waarom maakt dit college niet de keuze om gewoon vaste woningbouwlocaties aan te wijzen en dan kunnen het dergelijke woningen zijn, maar gewoon op een vaste plek en niet dat mensen na tien jaar uit zo'n woning gaan en de volgende bewoner er nog maar vijf jaar in kan wonen, waarna die als een soort stadsnomade naar de volgende plek moet verkassen. Kan de wethouder uitleggen waarom hij niet kiest voor permanente plekken waar gewoon gebouwd kan worden? Wethouder SLIKKER: We dreigen het flexwoningdebat van de commissie en de commissie daarvoor over te doen en dat mag hoor, maar dat hebben we volgens mij al uit en te na gevoerd, namelijk dat je de procedure voor flexwoningen kunt versnellen waardoor je eerder betaalbare woningen kunt realiseren voor al die groepen mensen die op dit moment op zoek zijn naar een betaalbare woning. Dus daarom.

De heer VAN HATTEM: Met een beetje goede wil hebben wij binnen afzienbare tijd een nieuw bestemmingsplan vastgesteld, daarover hoeven we ons geen heel grote zorgen te maken, en zeker op locaties zoals De Groote Wielen waar de plannen allemaal in voorbereiding zijn. Op heel veel nieuwe locaties wordt prefab gebouwd, daar kunnen mensen die zelf woningen op vrije kavels ontwikkelen in twee weken tijd een woning neerzetten, waarom wordt niet met zulk soort prefabbouw gewoon permanent gebouwd, dat kan ook snel, dat kan ook prima, in plaats van deze flexvloot, want ik hoor andere overheden daar ook over? 63

Wethouder SLIKKER: U schetst een beeld dat niet bestaat. In de woningbouwplannen voor de aankomende tien jaar staan 13.000 woningen gepland waarvan we 10.000 echt willen realiseren en daarbij zitten 250 tot 400 extra flexwoningen. Dus u schetst een beeld alsof we alleen maar flexwoningen neerzetten en dat dit de hele sociale woningbouw in 's-Hertogenbosch vervangt, maar dat is totaal niet zo. We bieden op korte termijn een extra oplossing voor woningzoekenden en daarnaast lopen alle reguliere woningbouwprogramma's uiteraard door. De heer ROOVERS: Dat beeld schetsen wij in ieder geval helemaal niet. Ik wil even een misverstand uit de wereld helpen, geen enkele partij hier ontkent dat flexwoningen eventueel nodig zijn als noodoplossing, maar een noodoplossing betekent dat je andere opties uitgeput zijn. Wij verkopen hier in de gemeente nog steeds op grote schaal sociale huurwoningen en wij bouwen flexwoningen om het tekort op te vangen. Dat is een verschraling van de kwaliteit van de sociale huurwoningmarkt en dat u die schrijnende tegenstelling niet ziet is, om in uw woorden te blijven, misschien uw achilleshiel. Wethouder SLIKKER: Het beeld dat de heer Roovers schetst klopt ook niet.

In het verleden zijn er sociale huurwoningen verkocht, maar de corporaties hebben al tijden een veel lager tempo omdat ze alleen de woningen die echt niet meer in hun bestand passen verkopen omdat corporaties netto willen toevoegen. Dus het is niet zo dat flexwoningen uiteindelijk iets moeten vervangen wat in de verkoop is gedaan, het is om te versnellen waar we graag zien dat er extra woningen worden toegevoegd om mensen een oplossing te bieden voor de woningnood, dat is wat we aan het doen zijn. De heer ROOVERS: Ik zet daar toch even een voorbeeld tegenover. Wij hoorden laatst dat Zayaz veertig sociale woningen op De Muntel, dat vierkante blok, voor verkoop heeft aangemerkt. Weer sociale huurwoningen in een wijk dichtbij de stad, ook weer bijdragend aan het feit dat er in het centrum en in de wijken daaromheen steeds minder sociale huurwoningen zijn. Dan willen we dat opvangen met flexwoningen die vaak ver weg van het centrum staan en vaak ook van lagere kwaliteit zijn dan de woningen die we al hebben, dat is een tegenstelling voorzitter. Wethouder SLIKKER: Ik constateer een andere realiteit, namelijk dat we in 2021 600 sociale woningen hebben toegevoegd, dat de ambitie voor de komende jaren is om robuust sociale woningen te blijven toevoegen, 3150 welteverstaan, en daarnaast inderdaad die permanente flexwoningen op een tijdelijke plek.

De heer KAGIE: Een vraag aan de portefeuillehouder. Na twee magere jaren gaan we in 2022 dankzij uw voorganger 1200 woningen halen. Hoeveel woningen denkt u te presteren op EKP-Noord en dergelijke in 2024, 2025 en 2026? Wethouder SLIKKER: Die cijfers hebt u in de laatste kwartaalmonitor Woningbouw kunnen lezen. Heel eerlijk gezegd, ik hoop van ganser harte dat we die aantallen halen en dat we met flexwoningen verder kunnen versnellen, maar net als u heb ik geen glazen bol en net als u lees ik kranten en zien we de marktomstandigheden op dit moment niet gemakkelijker maar moeilijker worden. Dus een harde voorspelling doen over wat we in 2023, 2024, 2025, 2026 en zo tot en met 2030 realiseren… Daar komen we ieder kwartaal op terug op basis van de informatie die we dan hebben in de wetenschap dat die een kwartaal later alweer achterhaald kan zijn. De heer KAGIE: We kennen die kwartaalcijfers en het wordt alleen maar problematischer, we vallen in 2024 en 2025 terug in de reële woningbouw. Dan komt de discussie van net voorbij en dan denk ik: erken nou gewoon, en collega's twijfelen daarover die willen die weg niet op, die hoogwaardige flexwoningen als serieus element in de beantwoording van de woningnoodcrisis. Wethouder SLIKKER: Daarom bouwen we ze in de eerste plaats. U zegt dat we in 2024, 2025 en verder per definitie een terugval hebben.

Ik hoop het niet en daarvoor zijn we hard aan het werk. De heer KAGIE: U gaat vier jaar besturen, de terugval in de eerstkomende jaren na 2022 is aan de orde en dan zeg ik: dan zijn hoogwaardige flexwoningen de enige uitweg. Dat was ook uw verhaal in het Volkskrantartikel. Ik dacht 'daar gaat hij op doorpakken', maar nu wordt het toch weer in de marge gedrukt. 64

De VOORZITTER: We gaan over naar mevrouw Hendrickx die even de vergadering gaat voorzitten omdat ik ga beantwoorden. (Mevrouw Hendrickx neemt het voorzitterschap over.) Wethouder SLIKKER: Ik heb motie 14, waterbewust bouwen, mede gemist omdat collega Geers al een tipje van de sluier heeft opgelicht, de motie van Van der Krabben en kornuiten. Ook het college vindt duurzaam gebruik van water uiteraard belangrijk en dus ook om te proberen dat in de bouw toe te passen. Bij de Noordoosthoek-Groote Wielen verrichten we daar al onderzoek naar en we willen uiteraard graag met Brabant Water, het Waterschap en de corporaties onderzoeken hoe we dat verder kunnen doen. Dus wij hebben geen bezwaar tegen deze motie. Portefeuillehouder MIKKERS: Een aantal vragen aan mij en een motie over de coffeeshops. Ik heb ook in antwoord op de technische vragen al aangegeven dat het coffeeshopbeleid is voorbehouden aan de burgemeester en ik zal uw raad daarover informeren. De insteek is om daarmee alle discussiepunten helder te maken. Er zijn op dit moment vijf coffeeshops, in het bestuursakkoord staat dat er de mogelijkheid is voor een zesde, dat er reden is om de uitplaatsing van de Hinthamerstraat te doen, maar dat is niet in ruil van en dat betekent geen maximum van vijf, maar een uitbreiding naar zes, waarbij wel een eis is dat er een oplossing voor de Hinthamerstraat komt.

Dat zullen ook de bouwstenen voor het beleid voor de komende weken worden. Dan het Hypecoterrein. Er is een verzoek van het COA binnengekomen. 'Ruimte voor langdurige opvang' zegt de heer Van Hattem. Nee, het is een vraag van het COA en ik voel me gehouden aan de motie die uw raad in de vorige periode bijna unaniem heeft aangenomen waarin ook is gesproken over de relatie met omwonenden en een aantal randvoorwaarden. Dat zal ook de insteek zijn in het gesprek met het COA in het vervolg. Dus er liggen nog geen toezeggingen, geen afspraken en wat dies meer zij. De heer VAN HATTEM: Ik hoor nu dat er een verzoek van het COA komt voor het Hypecoterrein. We kregen laatst een informatiebulletin en daarin werd in een bijzinnetje gesuggereerd dat in de gemeente 's-Hertogenbosch naar een locatie voor langdurige opvang wordt gekeken en dat daarvoor mogelijk ook het Hypecoterrein in beeld zou komen. Mijn vraag is of er vanuit het COA al een verzoek richting deze gemeente voor die langdurige opvang op het Hypecoterrein of anderszins ligt. Portefeuillehouder MIKKERS: Nee, er ligt een verzoek vanuit het land om aan te geven of er mogelijkheden zijn voor langdurige opvang van asielzoekers. Dat was ook de insteek van het gesprek en ook de onderlegger van de motie zoals die in oktober jl. is behandeld. Er wordt gekeken naar verschillende opties gekeken, ook in de locaties.

Een van de locaties die wordt bekeken is Hypeco, maar dat is geen geheim, dat staat ook gewoon in de raadsinformatiebrief. Ik voel me gehouden aan de motie zoals die is ingediend. Daarin staat een aantal randvoorwaarden en een daarvan is de inspraak van de omwonenden en hoe we daar op een goede manier mee omgaan, daar voel ik me aan gehouden. De heer VAN HATTEM: Ik hoorde de portefeuillehouder spreken over locaties die in beeld zijn. Kunnen wij als raad geïnformeerd worden over en betrokken worden bij de locaties die op dit moment in beeld zijn? Portefeuillehouder MIKKERS: Nee, want wij gaan eerst een interne inventarisatie doen om te kijken wat de mogelijkheden zijn en wat de risico's per locatie zijn, voordat we een groslijst gaan maken van locaties want daarmee gebeuren er alleen maar ongelukken in de zin van wat haalbaar is en wat realiseerbaar is. Op het moment dat zaken helder zijn en we met de omwonenden gaan communiceren, wordt dit ook meteen naar u als raad gecommuniceerd. De heer VAN HATTEM: 'u als raad wordt meteen gecommuniceerd', wordt daarmee bedoeld dat de raad alleen het bericht krijgt dat die locatie wordt aangewezen of worden wij er aan de voorkant bij betrokken zodat we er ons zegje over zouden kunnen doen? Portefeuillehouder MIKKERS: We doen het debat van de vorige keer weer over.

Volgens mij hebben we aangegeven wat de ruimte in de motie is en heb ik een opdracht van u gekregen in een bestuurlijk opgave om daar samen met het college uitvoering aan te geven. Dat doen we en die ruimte 65

bieden we ook. Anders zou elk voorstel hier in uw raad terug moeten komen en dat is niet de uitspraak van de motie en dat is niet de opdracht die ik gekregen heb. De heer KAGIE: Toch een vraag aan de portefeuillehouder. We hebben dit debat drie tot vier weken geleden gevoerd en dat doen we niet over, maar nadat we enige schermutselingen met elkaar hadden, had u het wel over actief informeren. Waaruit bestaat dat actieve informeren dan? Portefeuillehouder MIKKERS: Dat actief informeren bestaat uit het volgende. Als wij plannen hebben die in concreto verder kunnen gaan, moeten we eerst het gesprek met de omwonenden aangaan. Ik kijk even naar die kant omdat dit de indieners van de motie waren waarbij de uitspraak is gedaan dat er draagvlak bij de omwonenden moet zijn en te luisteren naar wat de omwonenden als reactie hebben. Op het moment dat wij met omwonenden gaan communiceren, wordt u ook geïnformeerd en kunnen we kijken op welke manier we de beste aansluiting kunnen vinden, zodat u ook een luisterend oor voor de omwonenden kunt hebben die zorgen kunnen hebben en het college er extra op kunt aanspreken op het moment dat die zaken spelen. De heer KAGIE: En de gemeenteraad voorzitter, dat is een parallelle zaak. Portefeuillehouder MIKKERS: Ja maar ik heb toch het woord 'u' gebruikt en dat is de gemeenteraad. Dan Wuxi.