Notulen raadsvergadering 2022-07-12

VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN 's-HERTOGENBOSCH OP 12 JULI 2022 AANVANG 19.00 UUR

Voorzitter:

drs. J.M.L.N. Mikkers

Griffier:

drs. W. Amesz

Leden aanwezig:

drs. E.M.M.P. Altenburg-Collin, B. El Amraoui, J. Broekmeulen, mw. M. Craste BC, J.J.E.L. van Creij, mw. mr. Y. Dogan, F.G.F. van Genugten, J.J.M. Gersjes, mw. J.M.C. van Gool, F.J. van Haren, A.W.J.A. van Hattem LLB (vanaf 21.00 uur), mw. drs. J. Hendrickx, mw. A. Hernández, J.A.B. Huibers, W.B.G. Hoeben, mw. N.M.C Huijbrechts, mr. F. Kabbouti, drs. P.E. Kagie, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, drs. R.M.J. van den Kerkhof, mw. M.A.J.T. Korver-van Weegberg, J. Kouwenberg, P.M. van der Krabben, mw. mr. drs. R. Lipman, H.J.M. Mees, mw. ir. V.P.T. Muller-Laumans, mw. drs. E.W.M. van Opdorp, M.C.J.M. Ploegmakers, M.G.H. van Rens, B.F.C. Roovers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, mw. E. Samshuijzen, A.C. van Silfhout, drs. ing. G.M.M. Verbruggen, mw. N.R. Verreijt, mw. C.K.J. Visscher, mw. A.R. Volgers-van Wijk, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen

Tevens aanwezig de wethouders:

Afwezig:

ing. R.A.P. Geers, R.J.J. Geers, M.J.J. van der Geld MSc, P. Slikker, mw. mr. M.A.B. van der Sloot en U. Kâhya mw. W. de Groot Msc

ALGEMEEN 1.

Vragenhalfuurtje

2.

Vaststellen agenda van de raadsvergadering

3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 14 juni 2022

4.

Ingekomen stukken

5.

Raadsinformatiebrieven

VOORSTELLEN WAAROVER GEEN DISCUSSIE MEER WORDT VERWACHT 6.

Aanvraag Structuurfonds Herman Moerkerkpark fase 2 Gasthuiskwartier

7.

Aanpassen Reglement van Orde en Rechtspositieverordening

8.

Aanwijzing leden AB Gemeenschappelijke Regeling Heesch West

VOORSTELLEN WAAROVER NOG DISCUSSIE WORDT VERWACHT 9.

Verbouwing Grenco-hallen

10.

Initiatiefvoorstel Een blijvend eerbetoon aan Jacob Moleschott (1822-1893)

11.

Zienswijze conceptjaarplan en ontwerpbegroting 2023 Regio Noordoost-Brabant (RNOB)

MOTIES VREEMD – BESPROKEN IN COMMISSIE

1

12.

Motie vreemd Meer vrouw op straat

13.

Motie vreemd Prestatieafspraken tussen gemeente en woningcorporaties

14.

Motie vreemd Molenpad Vinkel

15.

Motie vreemd De Bossche jaarwisseling – samen, veiliger en gezelliger

MOTIES VREEMD - NIET BESPROKEN IN COMMISSIE 16.

Motie vreemd Sint Joost; kloppend hart van het EKP-terrein (nog te agenderen door de raad)

De VOORZITTER: Dames en heren, van harte welkom bij de raadsvergadering van de gemeente 'sHertogenbosch. Ik heet u van harte welkom, maar voordat we de vergadering echt starten, een verzoek voor een moment van stilte. Stilte De VOORZITTER: Dank u wel. Ik heet u van harte welkom, ook leden van de pers, mensen van op de publieke tribune en de mensen thuis die het via YouTube of via livestream zien. De heer Van Hattem is later, die verwacht ik pas rond 21.00 uur. Mevrouw De Groot komt nog? Dat kan ook een doel zijn vanavond, ik vind het prima. Mevrouw De Groot, komt zij nog? Mevrouw De Groot is op huwelijksreis, op Hawaï. Mijnheer Van Creij, ik neem aan dat u de zakdoek om hebt om uw liedje te promoten? De heer VAN CREIJ: Als u wilt. De VOORZITTER: Nee, absoluut niet. Daag mij niet uit. Maar u hebt zoveel gestreamd dat iedere YouTube fellow het ondertussen gezien heeft. Ik zou het bij YouTube laten. We weten hoe we vandaag spreken, via de katheder en via de interruptiemicrofoon, dat is voor iedereen welbekend. We hebben vandaag geen handen geschud, vanwege de opkomende corona en voor iedereen staat er ook nog desinfectiemiddel op de tafels. Graag een verzoek aan de leden van de raad om u zo aan te melden voor het werkbezoek aan onze zusterstad Leuven en aan Brussel.

Er zijn een aantal mensen die nog niet aangemeld zijn, dus graag, zodat we daar ook met de planning rekening mee kunnen houden. We hebben drie vragen voor het vragenhalfuurtje, die zal ik eerst afwerken en daarna met u de agenda doornemen voor de rest van de avond. Ik begrijp dat er een streven is om om 21.00 uur klaar te zijn. Ik vind het prima, maar dat merken we dan vanzelf. 1.

Vragenhalfuurtje

De VOORZITTER: We hebben drie vragen gekregen. Allereerst het vragenhalfuurtje van Rosmalens Belang, de heer Kouwenberg over de invloed van het gemeentelijke snoeibeleid op verkeersongevallen. Ik geef u graag het woord. De heer KOUWENBERG: Dank u voorzitter. Wij hebben besloten vragen te stellen over het snoeibeleid na signalen vanuit burgers die zich met name zorgen maken over de verkeersveiligheid in de wijken waar de heggen en hagen het zicht belemmeren, zoals u ook op de foto's in de stukken kunt zien. Na publicatie van deze vragen kwam er nog tal van meldingen bij, daar zijn wij op zich wel van geschrokken. Vooral De Maaspoort, Hintham en het Kruiskamp en dat toont wat ons betreft de urgentie in de hele gemeente wel aan. Belangrijk om aan te stippen is het feit dat burgers via de BuitenBeter app melding hebben gedaan, daar hebben wij in ieder geval van vernomen, maar dat zij bij het antwoord werden verwezen naar het snoeibeleid van de gemeente, wat dus éénmaal per jaar is inmiddels op gevaarlijke plekken, eventueel twee keer per jaar, maar dan wel met een klein stukje van de heg die dan wordt gesnoeid. Hier hebben wij bekeken of er een relatie zou kunnen bestaan, dan zeg ik er wel goed bij 'kunnen' bestaan, tussen het snoeibeleid van voor 2019 toen er een bezuinigingsmaatregel werd doorgevoerd, en het aantal ongevallen van toen en nu.

Er is in 2021 ten opzichte van 2017-2018 een stijging te zien van het aantal ongevallen. Vandaar dat wij met de volgende vragen komen. Is het college het met ons eens dat het minder frequent snoeien van de gemeentelijke hagen en heggen rondom de geschetste verkeerssituaties kan leiden tot meer ongevallen? Is het college bereid om de aangekondigde investering in 2023 op het onderhoudsbudget 2

naar voren te halen om het snoeibeleid per direct weer te kunnen uitvoeren zoals in de periode voor 2019? En, is het college bereid op voorhand alvast de opdracht te geven om de gevaarlijke situaties die al aangekaart zijn via de BuitenBeter app door onze inwoners en waar dan negatief op is geantwoord nog eens een keer in ogenschouw te nemen en daar dan adequaat op te reageren. Wethouder RALPH GEERS: Inderdaad, we hebben in de bezuiniging het aantal snoeiwerkzaamheden teruggedraaid van twee naar één keer per jaar, met één grote uitzondering, namelijk, als het de veiligheid raakt. Dus ook de hoekzichtpunten, die zijn nooit onderdeel geweest van de bezuiniging, doen we dus ook op het moment dat het in het kader van de veiligheid nodig is, en daar kijken wij dus ook extra naar of het nodig is. Ook wij zijn wel geschrokken van de hoeveelheid reacties die er kwam. Dat is voor ons wel een reden om ook nog eens te kijken van: zijn we op tijd en kunnen wij daar ook in de communicatie in de beeldvorming ook nog andere dingen in doen? Concreet op uw vragen of wij het met u eens zijn dat minder frequent snoeien leidt tot meer gevaarlijke verkeerssituaties, nee. Want vanuit het oogpunt van verkeersveiligheid zijn we daar dus juist vaker aan het snoeien en dat valt niet onder de keuzes van de ombuiging.

Om de investering die aangekondigd is voor 2023 naar voren te halen, dat kunnen wij niet omdat wij op dit moment ook geen budget hebben in 2022 om dat te doen. Het budgetrecht ligt bij uw raad. Daarnaast in praktische zin, als je dat nu allemaal nog moet organiseren, er gaat een hoop werk inzitten, en de vraag is of het dan nog zinnig gaat zijn, want we zijn inmiddels bezig met het reguliere snoeiwerk. Dat doen we juist altijd in deze periode van het jaar omdat dan de groei op zijn maximaalst is, dus één keer snoeien en daarna groeien ze minder hard waardoor je ook die tweede snoeibeurt niet hoeft te doen met de uitzondering die in ik in het begin aangaf, namelijk als het om de verkeersveiligheid wel nodig is. Wij zijn dus nu aan het snoeien dus wij zijn nu die situaties ook aan het oplossen. De VOORZITTER: Dank u wel. Andere vragen vanuit de raad? De heer KOUWENBERG: Dank voor het antwoord, via de voorzitter. U zegt terecht de hoekzichtpunten, dat heb ik zelf al geconstateerd, worden al gesnoeid, het zou dan ook veel werk kosten om dat anders te gaan inrichten, misschien wel geld, dat geld is er nu niet. Ik vraag mij dan wel af, is het dan wel mogelijk misschien om als je die hoekzichtpunten dan gaat snoeien, want dat gebeurt inderdaad wel onderhand, toch nog een stukje verder te snoeien zodat er dan toch nog een veiligere verkeerssituatie kan ontstaan.

Ik constateer dan ook dat u de relatie niet gaat leggen tussen het minder frequent snoeien en de ongevallen en ik zou dan wel willen weten waarom u de relatie dan kan uitsluiten. Dat is eigenlijk mijn tweede vraag. De heer VAN CREIJ: Dank u wel wethouder voor de beantwoording. Wij hebben in het verleden ook wel vaker meldingen gehad en dan hebben wij die afgedaan via de wijkmanager. De BuitenBeter app, een van de vragen was hoe die functioneerde. Mensen doen via de BuitenBeter app een melding, alleen dan krijgen wij heel vaak te horen dat daar niet adequaat genoeg op gereageerd wordt. Kunt u daar nog iets over toelichten om dat systeem mogelijkerwijs te verbeteren? De VOORZITTER: Laten we het wel een beetje bij het onderwerp houden, want anders gaat het dadelijk over alles. De heer Gersjes nog, wel het liefst in één keer melden, want anders blijven we aan het pingpongen. De heer Gersjes. De heer GERSJES: Toen ik deze vragen las van Rosmalens Belang, ging bij mij meteen een lichtje branden. Terug naar 2019, was Rosmalens Belang toen niet bij zinnen om te beseffen wat de gevolgen waren van de bezuiniging waar u toen in meestemde? De VOORZITTER: Mijnheer Gersjes, het is vragenronde. Dat betekent vragen aan de portefeuillehouder, dat is het, geen debat. Dat weet u, u zit al vanaf 2019 en daarvoor al in de raad, dus u werkt hoe het werkt.

Wethouder RALPH GEERS: In 2019 was ook al bekend dat de verkeersveiligheid daarmee niet onderdeel was van de bezuinigingsopgave omdat we dat blijven doen op het moment dat daar aanleiding voor is op basis van meldingen. De vraag van de heer Van Creij neem ik graag even los mee omdat ik dan graag met hem, in technische zin buiten dit vragenhalfuurtje, wel even kijk waar zijn problemen dan zitten en kijken of we daar iets in kunnen doen. De heer Kouwenberg had het over de relatie tussen het groenonderhoud en de verkeersongevallen. Die kan ik niet aantonen om de doodsimpele reden dat bij een ongeval, de staat van het groen niet als kenmerk wordt opgenomen als 3

zijnde dat daar iets gebeurt. Wat ik wel weet is dat verkeersveiligheid uit heel veel complexe elementen bestaat, waarbij weginrichting er één is, omgeving een tweede is, maar gedrag een hele belangrijke derde is. Ons verkeersveiligheidsbeleid focust dus bijvoorbeeld ook heel veel op het gedragsaspect omdat je daar heel veel mee ook kunt winnen. Dus we doen en-en, én zorgen voor een veilige omgeving én zorgen voor veilig gedrag en we kunnen niet aantonen of iets wel of niet door het een of ander specifiek veroorzaakt wordt. De VOORZITTER: Dank u wel, dan gaan we naar de tweede vraag van parkeerproblematiek in de wijken Den Bosch tijdens het evenement Theaterfestival Boulevard, van fractie van VOOR Den Bosch, de heer Gersjes. De heer GERSJES: Dank u voorzitter. Voorzitter, op onze agenda staan ingekomen brieven van een bewoner die namens de wijken rondom het Zuiderpark spreekt over de parkeerproblematiek met name tijdens evenementen en het aanstaande Boulevard Festival 2022 van 4 tot en met 14 augustus a.s. Daar worden de wijken extra belast met parkeerproblemen vanwege het evenement aldaar. De vragen die wij aan het college willen stellen, ik zal ze even opnoemen voor de mensen die ze niet kennen.

Bent u bereid, zoals in de brieven wordt voorgesteld, de parkeergarage St-Jan aan de Hekellaan tijdens dit evenement tegen een aantrekkelijker tarief aan te bieden aan de bezoekers van het Theaterfestival Boulevard 2022 om zodoende de aangrenzende wijken te ontlasten van nog meer bezoekers die daar hun auto parkeren tijdens het festival? Zo ja, wat is dan dat 'aantrekkelijke' tarief? Verder, bent u bereid de aangedragen oplossingen van de indiener, zoals onder andere pendelbussen van transferium Meerendonk naar Parade te laten stoppen bij bushaltes op de Pettelaarseweg en Parade en vice versa en zo ook van De Vliert naar de Parade en de Zuiderparkweg? En, bent u bereid stewards in te zetten om automobilisten die met de auto komen uit de belendende, oftewel aangrenzende wijken te weren en deze naar voornoemde parkeerplekken te sturen? Mocht u gaan voldoen aan het verzoek, zou u dan tijdig dat willen publiceren in de gebruikelijke beschikbare media en bij de kaartverkoop hier nadrukkelijk op te wijzen? En zou u dan tevens op de invalswegen gedurende dit festival borden willen plaatsen met verwijzing naar voornoemde parkeerplekken? En tot slot voorzitter, deelt u de problematiek van de indiener, zoals terug te vinden in zijn mails aan Stadstoezicht die bijgevoegd zijn op de agenda, dat er na schriftelijk en telefonisch contact geen reactie aan hen terugkomt om dit onderwerp

bespreekbaar te maken? Zo ja, hoe gaat u dit verbeteren? Wethouder ROY GEERS: Dit gaan wij volgens mij nog vier jaar meemaken. Dank voor de vragen vanuit VOOR Den Bosch. Vooropgesteld natuurlijk, duurzaamheid ook bij evenementen staat bij ons hoog in het vaandel en daarom bespreken wij ook altijd met de organisatoren hoe zij de bezoekers ook gaan stimuleren om vooral niet met de auto te komen voor evenementen in de binnenstad. Dus ook daar is Boulevard mee bezig. Als we dan naar de suggesties kijken, en ik ben een iets kleinere Geers zo te zien, als we naar de suggesties kijken die worden gedaan door de indiener van de brief en die u ook meeneemt in uw vragen, dan zien wij eigenlijk dat juist vanuit de parkeergarage St-Jan van 18.00 uur tot 07.00 uur en op donderdag is dat iets later, want dat is ook koopavond, we al een gereduceerd tarief hebben. € 1,50 per uur, maximaal € 7,50. Daarmee hebben wij dus een tarief dat veel goedkoper is dan het straatparkeren in de wijk, wat overigens geen eindtijdstip heeft en ook geen maximaal tarief heeft. Dus daarmee is er al een nadrukkelijke sturing vanuit een gereduceerd parkeertarief en komen we daarmee ook aan de wens van de schrijver tegemoet. Daarnaast zijn we wel bereid om ook te kijken wat er nou tijdens evenementen qua parkeerdruk in de wijk gebeurt.

Want ons is nog niet eerder opgevallen dat de parkeerdruk is toegenomen, ook ondanks eerdere metingen niet, maar ook tijdens Boulevard, om daar wel een parkeerdrukmeting uit te voeren zodat we meten wat die parkeerdruk is op dat moment en hoe we daar dan bij volgende edities iets aan kunnen doen. Voor wat betreft uw vraag over de brief. De brieven hebben wij ontvangen. Het betreft een toch wel complex vraagstuk, hij lijkt eenvoudig. Het gaat over meerdere afdelingen en daarvoor moet er ook goed gekeken worden wat er aan de hand is. Wij waren dus bezig met de beantwoording van de brief, de verzameling van de informatie om deze mijnheer ook te informeren. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: Anderen nog voor een tweede termijn? Oké, dank u wel, dan gaan we naar de derde vraag, ook van Rosmalens Belang, van mevrouw Verreijt over de voortgang van Pelgrimsche Hoeve. Mevrouw VERREIJT: Dank u wel voorzitter. Met zijn allen zijn wij overtuigd van het belang van 4

bouwen voor onze starters, doorstarters en senioren. In Nuland hebben wij een prachtig plan waar al deze elementen in zitten. Een plan voor starters, door starters en senioren en sociale huurwoningen door woningcorporatie Mooiland. Precies waar Nuland op zit te wachten. En toch lijkt er nu een kink in de kabel te komen doordat een van de grondeigenaren, het hoofdbestuur van Parochie De Goede Herder, hier anders over denkt. Voorzitter, wij hebben de initiatiefnemers van de CPO-bouwprojecten gesproken en daar is alom teleurstelling over deze gang van zaken. Ze willen graag bouwen, zitten niet stil in dit project en hebben zelf ook al gesproken met de parochie. Er zou zelfs allang gebouwd zijn als er geen kink in kabel was gekomen. Het wordt nu dan ook tijd dat er iets gebeurt. Graag willen wij dan ook de volgende vragen stellen.

Kunt u aangegeven wat de huidige status is van het uitwerkingsbestemmingsplan en het exploitatieplan? Is er beroep ingesteld door Parochie De Goede Herder bij de Raad van State? Wanneer is de hoorzitting en uitspraak? Kunt u aangeven welke beroepsgronden spelen en hoe hierover in het voortraject met De Goede Herder is gesproken? Welke pogingen heeft u gedaan om hier voorafgaand tot overeenstemming te komen? En kunt u aangeven op welke wijze u een vervolg geeft om verdere vertraging op de woningbouw van de Pelgrimsche Hoeve zoveel als mogelijk te beperken. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel. Wethouder Slikker. Wethouder SLIKKER: Ja voorzitter, daar is er gelukkig maar één van. Dank aan Rosmalens Belang voor de vragen. Ik zeg het zelf maar. U zegt het terecht, er ligt een prachtig plan voor Nuland waar de inwoners zeer enthousiast over zijn en terecht. 135 woningen waarvan 26% sociaal, 16% goedkope en betaalbare koop en de rest in de vrije sector. Het is een prachtige toevoeging en een mix waar in Nuland ook veel behoefte aan is. We herkennen ons als college dus ook in het beeld dat u schetst als college, namelijk dat veel Nulanders balen dat dit plan op dit moment niet voortvarend tot uitvoering komt omdat het heeft geleid tot een procedure bij de Raad van State.

Daar heeft Parochie De Goede Herder gemeend toe te komen omdat ze zeggen: er zit te weinig sociaal in het plan en we zouden graag meer sociaal willen bouwen. Daar is 24 mei 2022 een hoorzitting over geweest, een voorlopige voorziening. Daarvan verwachten wij de uitspraak zo snel mogelijk hopen wij, dan kan ook de opschortende werking van de rest van het plangebied er eventueel af, waardoor we op de rest van gemeentelijke gronden verder zouden kunnen. Maar dat laat onverlet dat dat deel dat er dan voor de rest van het beroep nog ligt, ook het stukje van De Goede Herder zelf, de uitspraak van de Raad van State, daar loopt het al tijden over de klompen, pas medio 2023 wordt verwacht. Dus dat is laat. En in tegenstelling tot het beeld dat geschetst wordt, hecht het college er ook aan om te zeggen dat het verschil van inzicht niet zit op: moet er sociaal komen? Want er zit sociaal in het plan. Er zit betaalbare koop in het plan. Er zit middeldure koop in het plan. Het verschil van inzicht tussen de gemeente en Parochie De Goede Herder stoelt op de prijs die de parochie wil hebben voor de grond. Die is vier à vijf keer hoger dan de gangbare marktwaarde. Dat is overigens niet iets waar alleen de gemeente 'sHertogenbosch tegenaan is gelopen, want ook de corporatie heeft de grond proberen te verwerven van de Parochie De Goede Herder en die kregen een nee te horen.

Ook het CPO-project heeft bij Parochie De Goede Herder geprobeerd de gronden te verwerven en ook die kregen te horen: ja, dat kan niet voor de gangbare prijs. Dan zitten we toch weer op die prijs die vier à vijf keer hoger is. Ook de projectontwikkelaar heeft het geprobeerd. We hebben dus als gemeente, als college geprobeerd ook om met het goede gesprek te kijken of we met elkaar tot overeenstemming zouden kunnen komen. Dus het aanbod is er geweest, kunnen wij nou een onafhankelijke derde partij de waarde van die grond laten taxeren en op basis daarvan met u het goede gesprek voeren over de aanschaf van die gronden. En dat heeft Parochie De Goede Herder altijd geweigerd en is overgegaan tot die Raadvan-Stateprocedure, waarbij de grond die zij daar neerzetten toeziet op de sociale huur. Terwijl de feitelijke onenigheid op dit moment niks anders is dan de prijs. Daar proberen we nog steeds constructief uit te komen voor zover dat gaat. Ik heb een week geleden de parochie ook nogmaals gevraagd in een kennismakingsgesprek ook het goede gesprek nogmaals te hervatten. Tot op heden heb ik op die uitnodiging nog geen respons gehad vanuit De Goede Herder.

Ik hoop dat dat wel gebeurt, omdat wij als college ook gewoon, ik zeg het maar plat, een beetje balen dat ook die beperkte ambtelijke capaciteit die we hebben om die harde plancapaciteit, waar dit er ook eentje van is, voortvarend uit te rollen in het belang van de inwoners van Nuland er ook niet bij gebaat is dat de ambtenaren eindeloos bezig zijn met Raad-van-Stateprocedures, terwijl we het eigenlijk gewoon hebben over een verschil van inzicht over wat de prijs van die grond zou moeten zijn en wij nota bene aangeboden hebben, en ik doe dat aanbod hier nogmaals naar De Goede Herder, ik zal het ze in een brief ook nogmaals laten weten, om daar ook gewoon weer een derde onafhankelijke in te laten toetsen. Tot zover.

5

De VOORZITTER: Tweede termijn iemand? Nee. Dank u wel. 2.

Vaststelling agenda van de raadsvergadering

De VOORZITTER: Dan gaan ik door met de vaststelling van de agenda. Er is een stuk aangeboden door de heer Van Creij om te agenderen voor de commissie Bedrijvigheid. Bij agendapunt 7 volgt een stemverklaring, daar kom ik dadelijk even op terug. Dan de moties vreemd. Mijn voorstel is na de motie vreemd Meer vrouw op straat wordt, de motie vreemd Bossche Jaarwisseling te doen, want dan kan mevrouw Hendrickx als plaatsvervangend raadsvoorzitter alle stukken in één keer afwikkelen, als u daar akkoord mee gaat. Dus dat betekent dat na agendapunt 12, agendapunt 15 komt, over de Jaarwisseling. Daarna de motie vreemd over de prestatieafspraken en daarna is ons voorstel om de moties vreemd Molenpad Vinkel in samenhang met elkaar te behandelen. De motie vreemd niet besproken in de commissie, Sint Joost, dat hebben we ook besproken in het presidium, ons voorstel is om die door te schuiven naar de commissie Sociaal om daarmee recht te doen aan het debat met de commissieleden om tot een goed vergelijk te komen. Mevrouw HENDRICKX: Kort over deze motie, We hebben het nu willen agenderen omdat antwoorden op de vragen van de PvdA zijn binnengekomen.

Die hebben wij bestudeerd en er kwamen bij ons toch wel een aantal urgente kwesties naar boven waarvan ik denk, daar moeten we met elkaar toch eens even goed naar kijken, wat is er afgesproken en wat gebeurt er nu? Maar goed, ik beluister ook u allen goed en ik beluister het presidium goed dus ik ben akkoord met het verschuiven naar september 2022, dan komt er een petitie aan van de studenten die niet zo blij zijn. Dat kunnen we dan mooi meenemen in september denk ik dan en ik zou dan ook eigenlijk een beroep willen doen op het college, de plannen voor het EKG zijn vertraagd, lever ons nou direct een stuk aan opdat we ook even een laatste stand van zaken hebben rondom het EKP, dat we dat ook kunnen betrekken in de hele discussie rondom het EKP en Sint Joost. De VOORZITTER: Dank u wel. De boodschap is gehoord. De agenda wordt gewijzigd vastgesteld. 3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 14 juni 2022

De notulen worden ongewijzigd vastgesteld. 4.

Ingekomen stukken

De ingekomen brieven worden conform voorstel verwerkt. 5. a. b. c. d.

Raadsinformatiebrieven Raadsinformatiebrief Notitie Reikwijdte en Detailniveau en proces Duurzame Polder Raadsinformatiebrief Ontwerpbestemmingsplan en ontwerpbeeldkwaliteitsplan Kantorenstrook Werklandschap Rosmalense Plas Raadsinformatiebrief Ontwerpbestemmingsplan Koksteeg 64, Vinkel Raadsinformatiebrief Toezichtverslag Informatiebeheer 2021

De raadsinformatiebrieven worden conform voorstel afgehandeld. VOORSTELLEN WAAROVER GEEN DISCUSSIE MEER WORDT VERWACHT 6.

Aanvraag structuurfonds Herman Moerkerkpark fase 2 Gasthuiskwartier

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 7.

Aanpassen Reglement van Orde en Rechtspositieverordening

De VOORZITTER: Dan gaan we door naar agendapunt 7, aanpassen Reglement van Orde en Rechtspositieverordening. Stemverklaring?

6

De heer VAN ROSMALEN (stemverklaring): Mijn fractie stemt tegen deze wijziging van de rechtspositieverordening want zij vindt dat er geen financiële prikkel hoort te zijn om een voorzitter van een commissie of lid van een presidium te willen worden. De heer ROOVERS (stemverklaring): Wij sluiten ons aan bij de stemverklaring van GroenLinks. Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders, met de stemmen van de fracties van GroenLinks en SP tegen. 8.

Aanwijzing leden AB Gemeenschappelijke Regeling Heesch West

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. VOORSTELLEN WAAROVER NOG DISCUSSIE WORDT VERWACHT 9.

Verbouwing Grenco-hallen

De VOORZITTER: Dan ga ik over naar agendapunt 9, de verbouwing van de Grenco-hallen. Er is een motie ingediend door de heer Hoeben. De heer HOEBEN: Dank voorzitter. We hebben er een behoorlijke discussie over gehad in de commissie, die gaan we natuurlijk niet overdoen, maar ik wil u wel even mee terugnemen in de tijd, want het was 2016 en toen vonden we de positie van het BAC in de Grenco-gebouwen heel belangrijk, die wilden wij handhaven. Dat kwam ook naar voren toen uit de kaders die we meegaven met de herontwikkeling van het Grenco-complex, en daar staat onder andere bij: "Doorontwikkeling van het naastgelegen Boschveld Ambacht Centrum gecombineerd met het investeren in verbinding tussen Grasso en het bedrijvencentrum en de directe omgeving." Dat was een kaderstellend deel en "uit te gaan van een onrendabele investering in relatie met de huisvestingsformule, afgestemd op de behoefte van de huurdersdoelgroepen". Voorzitter, breed gedragen was het wel eigenlijk. Wij wilden allemaal graag hebben dat het BAC daar kon blijven zitten, maar er waren ook zorgen. Die zorgen kwamen eigenlijk al tot uiting in september 2020, door mevrouw Van Gool onder anderen, die toch zeker wel moeilijk deed over de huurverhoging naar € 55,00 terwijl daar nu een huur betaald wordt van om en nabij de € 27,50 per vierkante meter per jaar, of dat wel ging.

Ook de heer Van Rosmalen van GroenLinks heeft daar al eerder vragen over gesteld, over diezelfde aanvullende kosten die daar bovenop kwamen. Maar eigenlijk kwam er al iets anders naar voren toe. Als we goed kijken naar hetgeen de wethouder in die periode heeft gezegd, in september 2020, dan zegt hij daar eigenlijk dat of ze dat in de toekomst willen en kunnen betalen een afweging is die het bedrijf zelf moet maken, maar als ze daar weg moeten, wordt ervoor gezorgd dat ze elders in Den Bosch goed kunnen landen. Maar in datzelfde betoog kwam naar voren toe dat het totale complex van de Grasso, de ontwikkeling, dan praat je over 25.000-30.000 m², dat past niet in de bestaande bebouwing. Ik geef dat maar even mee voorzitter, want waar we nu staan, dat is eigenlijk dat we nog steeds vragen hebben, dat er nog steeds iedere paar maanden een inspraak voorbijkomt vanuit het Boschveld Ambacht Centrum, dat in een oudere voorjaarsnota, waar de heer Van den Kerkhof daar nog op attendeerde, op het belang van het BAC en de Grasso en de samenwerking daarin. Kortom, iedereen is fan van het Boschveld Ambacht Centrum. Iedereen wil deze in de Grenco houden. Iedereen maakt zich zorgen over de kosten, maar duidelijkheid geven wij niet.

Voorzitter, ik vind echt dat er voldoende argumenten zijn om nu toch maar eens een keer iets concreter te worden, dus vandaar deze motie om zo spoedig mogelijk in beeld te brengen hoe de totale kosten, huur, servicekosten en energiekosten, voor de bestaande huurders zullen uitpakken en hoe die zich verhouden tot de draagkracht van deze huurders en als hieruit blijkt dat het voor de bestaande huurders financieel onmogelijk wordt om op het Grenco-terrein gevestigd te blijven, een voorstel richting de raad te brengen. Tot zover voorzitter. De heer ALTENBURG-COLLIN: De Bossche VVD is zeer verheugd met de plannen van dit college met betrekking tot de verdere ontwikkeling van het Innovatie Kwartier met de Grenco-hallen als kloppend middelpunt, kloppend hart. Wij mogen niet toestaan dat afgestudeerde studenten van de JADS niet in onze stad terechtkunnen met de start-up van hun bedrijf. Zij wijken, zo blijkt uit navraag, uit naar Eindhoven en naar Utrecht. Wij geven aan een toonaangevende datastad te zijn en dan moeten we ook werkruimte voor hen creëren. Dat is tevens van belang om ook in de toekomst te zorgen voor voldoende werkgelegenheid voor inwoners van onze stad. De Grenco-hallen zijn daarom van essentieel belang voor de verdere economische ontwikkeling van 's-Hertogenbosch. De hoogte van de huurprijs, net al aangehaald, van 7

€ 55,00 per vierkante meter, ligt in omliggende steden nog een stuk hoger. Wat de servicekosten betreft, dienen deze kostendekkend te zijn en hierin heeft de BIM niet echt een keuze. Van belang is… De heer HOEBEN: Toch een vraag. Het klopt wel, € 55,00 per vierkante meter is niet duur voor een kantoor met airconditioning en alle faciliteiten. Maar we hebben het hier over werkplaatsen. Liggen die prijzen dan in de omliggende gemeenten voor dit soort initiatieven ook rond die koers? De heer ALTENBURG-COLLIN: Ik heb daar gekeken naar de High Tech Campus in Eindhoven. Dat is € 90,00 per vierkante meter, en ga je naar Brainport Industries Campus, daar ligt het rond de € 70,00. De heer HOEBEN: Voorzitter, als u mij toestaat? Hebben wij het dan over werkplaatsgerelateerde ruimtes of kantoorruimtes? De heer ALTENBURG-COLLIN: Dit zijn wel inderdaad kantoorruimtes. Daar ben ik ook even van uitgegaan voorzitter. Van belang is, is dat de huurders wel vooraf goed worden geïnformeerd over hoe hoog de huur en de servicekosten ongeveer gaan worden. Dat willen wij inderdaad, duidelijkheid, vooraf inzichtelijk maken en wellicht kan de BIM een dashboard inrichten om het duidelijk te maken, inzichtelijk te maken en informeer de huurders tijdig.

Kortom de Bossche VVD stemt in met het voorstel en kijkt uit naar een snelle opening van de Grenco-hallen om alle spin-offs van de JADS een plek te geven in onze eigen stad. Dank u wel. Mevrouw VISSCHER: Wat ik in uw verhaal miste was het hele Boschveld Ambacht Centrum. Wat moet daarmee gebeuren? Krijgen die zekerheid? Of moeten die die € 55,00 betalen? Wat vindt u daarvan? De heer ALTENBURG-COLLIN: In het kader van gelijke monniken, gelijke kappen, dus die € 55,00 geldt ook inderdaad ook voor hen. Volgens mij is het streven om inderdaad ervoor te zorgen dat die ambachtslieden daar kunnen blijven, maar ja, dat is een streven en het is niet zo dat dat een must is dat iedereen daar blijft wat de VVD betreft. De heer MEES: De heer Hoeben heeft een goede samenvatting gegeven van datgene wat we in het verleden besproken hebben. De opvatting was inderdaad om het BAC daar te houden en als ik nou gewoon kijk naar de verwachtingen die min of meer toch wel gecreëerd zijn bij hen, vinden wij dat we dit niet te lang boven de markt moeten laten hangen en dat er duidelijkheid moet komen. Dat is voor ons ook de reden om deze motie te steunen. Dan maken wij ook even een sidestep, want ook het begrip energielasten komt voorbij en wij kunnen geen krant meer openslaan of het journaal bekijken of het gaat over die energielasten.

Die zijn echt spectaculair sterk aan het stijgen, dus we zouden ook eens aan het college willen vragen hoe kijkt het college nou, ook in relatie tot die gebouwen van de BIM, naar die stijgende energielasten. Misschien kan het daar iets over zeggen. Tot zover. De heer VAN CREIJ: In de commissie heeft ons commissielid eigenlijk al aangegeven dat wij akkoord zijn met het voorstel. Wel hebben wij een kritische noot gebracht over de financiële onderbouwing van het geheel. 25 jaar, als je kijkt naar de onderhoudskosten, blijkt dat dat een hele lange termijn is voor een torenmarkt, die worden eerder al gerenoveerd dan 25 jaar, dus in de toekomst zien wij daar problemen mee. Dan met betrekking tot het Boschveld Ambacht Centrum, dat moet en zal eigenlijk wel, wat ons betreft en in tegenstelling tot de VVD, degenen die daar nu zitten, als zij vrijwillig weg willen gaan, kan dat natuurlijk, maar de grondhouding moet zijn dat die kunnen blijven zitten, ook voor een schappelijke prijs. Of het dan die € 27,50 is of, het gebied wordt ge-upgrade, dus het zou wat dat betreft iets hoger kunnen, maar het moet wel binnen het redelijke blijven om het zo maar even te zeggen. Dus wat dat betreft, wij gaan akkoord met de investering van € 5,4 miljoen met hetgeen dat het Boschveld Ambacht Centrum moet kunnen blijven zitten wat ons betreft. Tot zover.

De heer GERSJES: Wat voor ons ligt is het raadsvoorstel om een krediet beschikbaar te stellen voor het renoveren van de Grenco-hallen die zo ook deel kunnen uitmaken van het Innovatie Kwartier. VOOR Den Bosch vindt het voorstel er goed uitziet. Wij zijn voor de rennovatie van het pand met behoud van het pand. VOOR Den Bosch wil wel het college meegeven dat er met de invulling van het pand rekening gehouden dient te worden met de kleine zelfstandige. Zij moeten ook de mogelijkheid krijgen om gebruik te kunnen blijven maken van dit pand. Vooruitlopend op de motie, wil ik het college vragen of het binnen afzienbare tijd komt met een duidelijk antwoord alvorens dat ik de motie ondersteun, want dan is die voor mij overbodig. Dank u wel.

8

Mevrouw VISSCHER: Als SP gingen wij redelijk optimistisch naar de commissie met de insteek van we zijn op zich niet tegen, maar we hebben nog wel wat kleine zorgen en ik moet zeggen, de wethouder heeft er alles aan gedaan om die zorgen niet weg te nemen. Integendeel mag ik wel zeggen. Wat hij zei was: we kunnen niet ingrijpen in de bedrijfsvoering van de BIM, dat is aan hen en uiteindelijk moet het wel rendabel zijn. Nou, dan zit je met een uitspraak van de raad die eigenlijk als enige voorwaarde heeft gesteld: wij willen dat het BAC daar een rol in kan spelen, dat die daarin kan blijven en dat is dus niet gegarandeerd. Dan voorzitter, zijn we gewoon bankje aan het spelen en dat moeten we niet doen. Als we dan op deze manier bezig gaan, dan zou ik dat geld dan liever gebruiken voor het oprichten van een gemeentelijk woonbedrijf of iets dergelijks en laat de BIM dan maar naar een andere bank gaan. Tot zover. De VOORZITTER: Een interruptie. De heer EL AMRAOUI: Een korte vraag aan de collega van de SP. Past het niet beter in onze controlerende taak om juist toe te zien dat de Ambacht daar kan blijven en dat we inderdaad, we nemen de signalen serieus, we zien wat er bij De Gruyter Fabriek gebeurd is, dat we echt gewoon moeten controleren en erop moeten toezien dat de Ambacht, de ambachtelijke industrie die daar nu zit dan behouden blijft inderdaad.

Is dat niet een betere rol voor ons als gemeenteraadsleden? Mevrouw VISSCHER: Ik denk dat wij ook een kaderstellende rol hebben. Dat hebben we gedaan door te zeggen bij de motie, wij willen dat het BAC daar blijft. Die is belangrijk om die samenhang te krijgen. Op het moment dat al op voorhand eigenlijk wordt gezegd: ja wij kunnen daar geen voorwaarden aan stellen en wij gaan daar eigenlijk niks aan doen en het BAC heeft toch zelf ingestemd en weet ik veel wat, dan houdt het eigenlijk al op. Dan kunnen we al op onze vingers natellen dat dat het niet zal worden. De heer EL AMRAOUI: Ja, niet eens voorzitter, maar goed, de vraag is: past het niet in onze controlerende taak als gemeenteraad om inderdaad te kijken naar de situatie, daar scherp op te blijven en het college ook scherp te houden op de motie die al reeds is aangenomen van, ik geloof dat het de PvdAcollega's waren, de kaderstelling die u al noemde, dat we daar gewoon op moeten blijven controleren in plaats van dat we nu een motie eroverheen gooien met weer andere voorwaarden of aanvullende voorwaarden op dat terrein. Is het niet beter om gewoon te controleren zoals we dat behoren te doen? Mevrouw VISSCHER: Nog één keer. Ik vind dat vanuit die kaders, die voorwaarde al gesteld had moeten worden.

Vanuit de kaders die wij als raad hadden gesteld, had die voorwaarde gewoon klip-en-klaar al in dat stuk moeten zitten en dat staat er niet. Wij zullen de motie overigens wel steunen. Die heeft als nadeel dat hij pas na het voorstel in stemming komt, nee, eerst de motie, die zullen wij in ieder geval steunen en dan denken wij nog even na of wij het voorstel steunen. Mevrouw HERNÁNDEZ: Wij zijn positief over dit voorstel, maar toch hebben wij een opmerking en het is niet de eerste keer dat wij die maken. Ik hoop dat de wethouder ons een beetje kan inlichten. Het gaat namelijk over de beantwoording van de technische vragen met betrekking tot de criteria die gehanteerd worden voor de nieuwe huurders van het Grenco-complex. Ik ga het samenvatten. De ruimte wordt vrijgesteld voor data- en ICT-bedrijven en ambachtsbedrijven die daar data inzetten, gebruiken, tot één productontwikkeling. We vragen ons af of wij als personen ook een productontwikkeling zouden kunnen zijn. Waar ga ik naartoe? Er zijn heel veel vijftigplussers die op dit moment niet echt aan de bak komen omdat zij een switch in hun carrière willen maken. Er zijn er heel veel, die met hun achtergrond, wel in de ICT of in dit soort bedrijven die op dit moment met data werken, kunnen gaan werken. Daarvoor moeten zij opgeleid worden.

Er zijn bedrijven in Den Bosch die dat wel doen maar die geen ruimte krijgen bij dit soort projecten, bij de BIM. Dus de BIM bepaalt wie binnenkomt en bepaalt wie daar verhuurder mag worden. Dus onze vraag aan de wethouder is namelijk deze: is het mogelijk om op een of andere manier in gesprek te gaan met de BIM om ervoor te zorgen dat niet alleen dataproducten gemaakt worden maar dat ook mensen als een productontwikkeling worden gezien en dat dit soort bedrijven helpen vijftigplussers of jongere mensen, dat kan dan ook, het is voor iedereen, met de switch naar de datawereld, te helpen. Dit, natuurlijk, niet in strijd met wat JADS op dit moment doet. Dank u wel. Mevrouw VOLGERS: We zijn verheugd om te zien dat deze dinsdagavond dit raadsvoorstel voorligt. Een mooi voorstel dat ervoor zorgt dat na de zomer flinke stappen gezet kunnen worden met de verbouwing van de voormalige Grenco-hallen met daarin ook voldoende plaats en werkruimte voor de oorspronkelijke ondernemers en ambachtsmensen. Het Boschveld Ambacht Centrum is een vereniging van ondernemers die al ruim twintig jaar gehuisvest is in wijk Boschveld in de voormalige productiehallen Grenco van de Grasso-fabriek tussen de Brabanthallen aan de ene kant en het station en de hypermoderne kantoren van 9

het Paleiskwartier. Er is een keur aan ambachten en ateliers te vinden, zoals een kostuumontwerper, meubelmakers, een lijstenmaker maar ook Air Designstudio en een bedrijf dat banieren maakt die onze stad sieren tijdens evenementen zoals Jazz in Duketown, Theaterfestival Boulevard en ons Oeteldonkse carnaval. Deze ondernemers huizen tot nu toe in een pand dat onderhoud nodig heeft. Zij zijn meegenomen in de plannen zoals die er nu liggen en begrijpen dat renovatie meer kosten met zich meebrengt. Ook voor de Bossche PvdA is dat een logisch gegeven, daarom kunnen we ook niet mee in de motie van De Bossche Groenen. De PvdA Den Bosch is al jarenlang strijdbaar ten aanzien van het behoud van die oude ambachten aan de ene zijde en nieuwe ambachten aan de andere zijde die vanuit SPARK en nieuwe ondernemers op gebied van data zullen ontstaan. Deze kruisbestuiving tussen ambachten 1.0, 2.0 en 3.0 is noodzaak en op zijn plek in een stad als Den Bosch. Wij zijn daarom blij dat zij nu permanent de plek krijgen die zij verdienen. De heer VAN DER KRABBEN: We hebben het over Grasso, Grenco en over de BIM. De BIM is een jaar of 25, 30 geleden opgericht om los van de gemeente in de maatschappelijke Bossche ontwikkelingen te investeren. Dat is jaren altijd goed gegaan.

Zij hebben een Raad van Bestuur en ze komen aan de gemeenteraad vragen om een lening om deze investering te kunnen doen, die we eigenlijk met elkaar allemaal willen, voor de ontwikkeling van het gebied van Grasso en Grenco. Als ik jullie nou vertel, jaren geleden kwam de directie van het Jeroen Bosch Ziekenhuis om een lening vragen, wij gingen toch met de raad niet discussiëren wat een bed moest kosten? Dus het verbaast mij eigenlijk dat wij nu hier op dit moment ons daarmee bemoeien. Je hebt een directie, een Raad van Commissarissen en daar geven wij eigenlijk de ruimte aan en één keer per jaar leggen die ook verantwoording af, de BIM, wat ze gedaan hebben. Dus voorzitter, als ik dan kijk… De heer HOEBEN: Ik sta hier een beetje van te kijken want volgens mij geven wij wel kaders mee als we met de ziekenhuizen hier bezig zijn, over wat daar dan precies aan aantallen moet gaan gebeuren. Dus wij geven hier kaders mee richting het college, wij vinden wel dat het BAC moet kunnen blijven zitten. We maken ons al vier jaar zorgen over de kosten die zij dan moeten gaan betalen, of ze dan wel kunnen blijven zitten, wat in de kaders staat, en u noemt dat 'iets te', nee sorry via de voorzitter, en voorzitter, Bosch Belang noemt dat dan met een mooi woord, dat we dus niet met de inhoud bezig moeten zijn. Ik wil daar wel graag iets meer over weten.

De heer VAN DER KRABBEN: Dan ga ik even terug naar het ziekenhuis. Het ziekenhuis geeft dan niet aan hoeveel dat zo een bed kost. Het ziekenhuis geeft ook niet aan hoeveel bedden er komen. Het ziekenhuis. Het ziekenhuis geeft het plan aan en daar krijg je een lening op. Dat is eigenlijk exact hetzelfde wat nu aan de orde is. De BIM vraagt op een plan een lening aan de gemeenteraad, niet meer en niet minder. Dus wij geven op dat terrein ook geen kaders aan. We hebben kaders aangegeven op de ontwikkeling van het terrein van Grasso en Grenco in hoofdlijnen. En als ik kijk naar uw motie, ja zo lust ik er nog wel meer, dan zegt u eigenlijk, als de huur niet acceptabel is voor deze mensen, dan moet de raad maar een voorstel krijgen en dan moeten wij maar compenseren. Nou voorzitter, met zo een motie kunnen wij beslist niet meegaan. Dank u wel. De heer HOEBEN: Ik sta toch een beetje raar te kijken want vaak geven wij nu juist, de kaders mee. Het is ons gebouw. Het is een gebouw van de gemeente, weliswaar onder BIM. De BIM is 100% eigendom van de gemeente. We hebben zelf de plannen geïnitieerd om dus daarmee aan de slag te gaan om dit daar te ontwikkelen, maar daar hebben wij een voorwaarde in meegeven en daar zijn wij voor, hier als raad. Die voorwaarde, dat staat nu op losse schroeven. Dat is gewoon een feit.

Hoe kan dat nu dat dat niet bij de kaderstellende zaken hoort? De heer VAN DER KRABBEN: Ik kan mij voorstellen, dat u aangeeft de voorwaarden die we hebben meegegeven in 2006. We spreken nu over 2022. Nou, is er een ontwikkeling gaande waarin eigenlijk het moment aanwezig is dat de huur niet betaald zou kunnen worden, laat ik het zo formuleren. Dan ga je toch nu met elkaar kijken of zij elders geplaatst kunnen worden ook in 's-Hertogenbosch? Maar dan ga je toch niet vragen in de motie om een voorstel te krijgen om een compensatie door de gemeenteraad te laten betalen? Mevrouw VISSCHER: De vergelijking gaat natuurlijk wel heel erg mank want wij gaan echt niet zeggen van: dit soort apparaten moeten er staan, er moeten zoveel printers komen en er moet zus en zo. De voorwaarde is, wij willen dat het BAC daar kan blijven. Daar hebben wij ons over uitgesproken in grote meerderheid. Vervolgens doen wij niks om hen in staat te stellen om ook daadwerkelijk daar te kunnen blijven. Daar gaat het hier om. Kunt u daar eens op reageren? 10

De heer VAN DER KRABBEN: Ik wil hier best op reageren. Het college heeft aangegeven naar aanleiding van de commissie in een brief hoe de stand van zaken is. De directie heeft de signalen van deze raad ook gehoord en dan laat ik de verantwoordelijkheid bij de directie liggen hoe zij dat oplost. Wethouder RALPH GEERS: Ik ben blij met de brede steun in uw raad om de volgende stap in het Innovatie Kwartier te zetten. Een plek waar we met elkaar op een innovatieve manier gaan ondernemen, gaan wonen en op een innovatieve manier ook het onderwijs vorm gaan geven. De Grasso, daar zitten de eerste huurders nu ongeveer in. Het zit zo goed als vol dus er is echt behoefte om ook de volgende stap te gaan maken in de ontwikkeling van dit Innovatie Kwartier. Ik ben dan ook blij dat het eerste raadsvoorstel dat ik naar uw raad mag brengen, juist daarin grote investeringen doet om dat mogelijk te maken. Maar voorzitter, dit is een dossier dat niet een halfjaar geleden is bedacht. De heer Hoeben haalde net al 2016 aan, toen waren de eerste plannen er om iets te gaan doen met dat gebied. Het Boschveld Ambacht Centrum heeft daar vanaf het begin een rol in gehad. Die ontwikkeling is in de loop der jaren gegaan waarbij ook de verschillende rollen van de betrokken partners steeds nadrukkelijker komen.

Wij hebben de BIM doorontwikkeld naar een beheerder van thematisch vastgoed, bij de Jamfabriek op gebied van food, De Gruyterfabriek op het gebied van creatieve dienstverlening en op het Innovatie Kwartier, thematisch vastgoed als het gaat om data, ICT. Dus dat is wel de primaire focus van de ontwikkelingen op dat gebied zoals we dat ook in de verschillende raadsvoorstellen hebben neergelegd. In 2020 toen er nog alleen over een visie gesproken werd en er nog heel veel onduidelijk was, is er ook uitgebreid gesproken over het BAC, ook op initiatief van GroenLinks en de PvdA en de positie die het daarin kreeg en wat dat betekende. We hebben op dat moment ook een inspreker gehad namens het BAC. Het BAC is niet één organisatie, alles of niets, is niet afhankelijk van één. Het zijn een aantal ondernemers die onder een paraplu zitten en ook verschillende, de een is meer bedrijfsmatig bezig en de ander wat minder, maar allemaal doen ze hartstikke mooi werk daar. In 2020 is er namens het BAC iemand komen inspreken die zegt: ik ben blij dat er nu helderheid is over de vaste huurprijs per vierkante meter. Want, het BAC zit in al die gesprekken in de projectgroep, daar hebben ze aan tafel gezeten. Waar ze zich zorgen over maakten, omdat het onduidelijk was, was de flexibele prijs, de servicekosten, gas, water en licht.

Voorzitter, dat was ook logisch op dat moment omdat we dat nog niet wisten. Sterker nog, nu wij aan uw raad om krediet vragen om die bebouwing te gaan doen zodat die begin 2023 klaar kan zijn, weten we nog niet zeker wat die servicekosten gaan zijn. De inschatting die op voorhand nu is gemaakt, in de beantwoording van de technische vragen zat die ook, is € 27,50 per vierkante meter per jaar naast de huurprijs van € 55,00 in de normale afstemming voor de ruimte. Dus voorzitter, daarmee is er helderheid over wat die kosten zijn. Het is een inschatting zoals het nou eenmaal werkt, de mensen betalen een voorschot, er wordt uiteindelijk een nacalculatie gedaan over de hoeveelheid kosten die gemaakt zijn en zoals het daar werkt, servicekosten moeten kostendekkend gewoon doorbelast worden. Dus voorzitter, daar is al wel helderheid. Discussie in 2020 en ik heb ook wel de tape terug moesten luisteren omdat het verslag, de tekst af een toe een beetje door elkaar leek te lopen, toen was er nog sprake van: wordt het helemaal nieuwbouw of gaan we verder in dit pand? Hebben wij het BAC straks überhaupt in dit pand? Toen is door de wethouder ook gezegd, op het moment als wij in het definitieve plan het BAC niet hebben, dan begeleiden wij het door naar alternatieve huisvesting.

Wat is er in deze situatie het geval? Het BAC heeft een plek in die Grenco-hallen, dat is de kern van de visie, zoals mevrouw Volgers het ook aangaf, juist om die verschillende typen ambachten met elkaar te verbinden, dus daarmee hebben wij het BAC gewoon een primaire positie gegeven. Niemand aan onze kant, niemand in uw raad hoop ik, stelt ter discussie of het BAC een plek krijgt in die Grenco-hallen, want dat is er. Ze weten welke huurders ze kunnen verwachten en elementen van het BAC hebben gewoon in de projectgroep deelgenomen en meegewerkt aan deze plannen. Voorzitter, dat het voor individuele ondernemers tot zorgen geleid, ja dat kan ik mij heel goed voorstellen. Dat geldt voor alle ondernemers. We zien een hele hoop gebeuren. De BIM heeft met een onbedoeld vooruitziende blik toevallig wel de energieprijzen tot 2023 vastgesteld waardoor nu de prijzen voor de huurders van de BIM-gebouwen nog redelijk stabiel zijn gebleven en dus niet de energieprijzen, maar daarna is het net zoals voor ieder ander, ben je onderhevig aan de energieprijzen, hoe die zich ontwikkelen. Voorzitter, net als bij andere ondernemers kunnen wij daar niet heel veel in doen. Dat geldt ook eigenlijk voor de motie. Als je kijkt, we hebben servicekosten in beeld en wij moeten gaan compenseren.

Als we ondernemers moeten gaan compenseren voor veranderingen in hun pand dan denk ik dat ik heel snel ruzie krijg met de wethouder van Financiën want dan is het potje heel erg snel leeg. Dat is ook niet de rol die we hebben. Als je kijkt naar de BIM, de BIM wordt in het kader van de Mededingingswet gewoon gezien als overheidsbedrijf en is daarmee gebonden aan de Wet Markt en Overheid en moet zich dus ook dan aan markttarieven houden als die zich voordoen en mogen dus ook niet onder de prijs aanbieden. Voorzitter, eigenlijk wil ik afsluiten met de woorden van de heer Gersjes. Het is hartstikke mooi dat we hier innovatie in het pand met gebruik van het pand kunnen doen. Dank u wel voorzitter. 11

De VOORZITTER: Behoefte nog aan een tweede termijn, wie? De heer Hoeben en mevrouw Hernández. De heer Hoeben, aan u het woord. De heer HOEBEN: Dank voorzitter. Allereerst het citaat van D66 uit de voorjaarsnota 2020. Ik noem de Grasso, BAC, Grenco en de Jamfabriek. De samenwerking levert arbeidsplaatsen, kennis, werk en kansen op. Voorzitter, het kan toch niet waar zijn dat we na al die jaren hier gaan lopen soebatten over de Grenco en dat daar het BAC in thuishoort en of het nu een 2.0 of 3.0 is, dat maakt me niet zoveel uit, maar dat we nu aan een werkplaats deze huurkosten gaan koppelen en terwijl we in de kaders meegenomen hebben dat er een onrendabele top zal zijn, dat het niet helemaal terugverdiend zal worden, die investering moeten we gewoon doen en dat we dus daarin uitspreken dat het BAC onderdeel daarvan uitmaakt, kun je niet maken om met een huurverhoging van 300% aan te komen en dan eigenlijk, zoals een PvdA 2.0, dat wegwuiven en ze gewoon in de kou te laten staan. Voorzitter, ik kan er niet bij en ik kan ook niet voor het voorstel stemmen als deze motie en dit voorstel niet door deze raad heen komen. Dat is vast een aanzet tot. De VOORZITTER: Mevrouw Hernández, en ik begrijp ook mevrouw Visscher nog in tweede termijn. Mevrouw HERNÁNDEZ: Voorzitter, voor mij alleen één punt: ik hoorde mijn vraag niet beantwoord.

Mevrouw VISSCHER: Het gaat hier om gemeenschapsgeld, dat geven wij uit omdat wij een maatschappelijk doel daarmee hebben. Door eigenlijk die garantie voor dat BAC weg te halen en ook door te zeggen: nou het ligt allemaal aan de bedrijfsvoering en dat heeft met andere dingen te maken, is voor ons de gemeenschappelijke doelstelling eigenlijk onder het plan uit en zijn we gewoon kantoren aan het bouwen. Is dat nu waar de meeste behoefte aan is in deze stad? Ik denk dat er meer behoefte is aan woningen voor de mensen met de laagste inkomens, dus dan kunnen wij nog eens kijken naar het geld. Dat is eigenlijk een beetje het punt. Ik vind dat als wij een kader stellen, dat dat dan ook in de voorwaarden opgenomen moet worden. Wij zijn geen bank. Wij zijn een overheid en wij hebben maatschappelijke doelen na te streven en dus zullen wij het voorstel in ieder geval niet steunen.

Wethouder RALPH GEERS: Wij vragen uw raad om een krediet om deze ontwikkeling in het Innovatie Kwartier mogelijk te maken en die hele ontwikkeling van het Innovatie Kwartier, ruimte geven aan datebedrijven die heel veel doen in het verslimmen en het verbeteren van onze samenleving, die oplossingen bedenken voor zorgproblemen, die oplossingen bedenken om beter en gerichter het onderhoud in de openbare ruimte te kunnen doen die bijdragen aan onze veiligheid en die bijdragen aan allerlei andere maatschappelijke vraagstukken. Daar investeren wij hier in via de BIM. Die is beheerder van het gebouw. De Grenco-hallen zijn van ons, wij vragen een krediet aan u, de BIM is de uitvoerder en beheerder en wij zetten die kosten door naar de BIM. Het is gewoon een overheidsbedrijf onder Mededingingswet, dus het moet een bepaald tarief vragen. Ik vind wel, de heer Hoeben maakt wel een duidelijke keuze. Je kunt zeggen: wij willen interveniëren, wij willen in die exploitatie desnoods via een subsidie gaan treden. Om te zeggen: we gaan daar iets in compenseren. Dat mag, dat is een zuivere keuze. Dat is wel een keuze die wij als college niet maken omdat wij niet op die manier in de exploitatie van bedrijven willen gaan zitten. Maar het is wel een faire keuze en het is wel een optie die de heer Hoeben siert.

Voorzitter, de vraag van mevrouw Hernández, terwijl de heer Hoeben ondertussen naar het spreekgestoelte loopt, over die criteria, wat we hebben gezegd is dat daar de focus ligt op data, ICT en hoe de ambachten ook die verbinding maken in die ruimte. Een ambacht dat daar gaat zitten en 's ochtends de deur dichttrekt en geen verbinding maakt met de omgeving draagt niet bij aan het communitygevoel dat we daar met elkaar aan het bouwen zijn. Veel verder gaan die criteria niet. Dus het is niet dat wij op leeftijd daar een selectie maken. Dat doen we niet. We hebben daar bedrijvigheid, we hebben ambacht. We hebben ook in het hele gebied een leeromgeving waar mensen hun leven lang kunnen blijven leren om meer met data te doen en daarin ook actief te zijn. De heer HOEBEN: Ja voorzitter. Wat het college nu doet, is dus gewoon een bedrijfsverzamelgebouw creëren en daar geld voor beschikbaar stelt en dat geld moet terugverdiend worden. Maar als ik naar de kaders kijk, de kaders waarop wij moeten toetsen zegt D66 nog, dan staat er duidelijk uit te gaan van een onrendabele investering in relatie tot de huisvestingsformule afgestemd op de behoeften van de huurders en de doelgroep. Voorzitter, ik zou graag willen dat de wethouder daar op reageert. Het is niet charmant van mij dat ik daarom vraag, het is hetgeen wat we afgesproken hebben hier als raad. Mevrouw HERNÁNDEZ: De vraag is directer.

Zijn mensen ook een productontwikkeling of niet? Dat een leeromgeving bestaat, dat is wel bekend. De vraag is of het mogelijk is te maken dat bedrijven die mensen helpen om te switchen naar ICT- en datakennis, zich hier ook kunnen vestigen. Dat is de vraag. 12

Wethouder RALPH GEERS: Nee voorzitter, ik ga mensen niet gelijkstellen aan productontwikkeling want mensen gelijk zien aan een product dat vind ik toch een vreemde vergelijking. Wat we daar doen is wel met elkaar, zoals ik net zei, die verschillende rollen samenbrengen, ongeacht leeftijd. We investeren ook in andere delen van de stad. Wethouder Kâhya is daar nu bezig met dat hele programma opbouwen, ook in datavaardigheden van mensen, mensen opleiden voor die nieuwe economie omdat het ook de arbeidsmarkt helpt. Als daar een organisatie die zich daarop richt zich daar wil vestigen, dan is het aan de BIM als beheerder om daar die afweging in te maken, op die criteria te toetsen en vervolgens wel of niet tot een huurovereenkomst te komen. Ik ken onvoldoende een specifiek concept om nu op voorhand te zeggen: ja dit mag wel, dit mag niet, maar het is wel een ontwikkeling die we met elkaar mogelijk maken. Voorzitter, over het BAC hebben we met elkaar afgesproken dat wij die daar een plek geven en dat we dat op een passende manier doen. Voorzitter, in 2020 toen die discussie speelde, speelde ook nog het idee om misschien het helemaal plat te gooien en er nieuwbouw te plegen.

Als je dat doet en echt in een nieuw gebouw gaat zitten dat dan aan alle nieuwste energienormen en andere normen moet voldoen, dan had ik u best met zekerheid kunnen zeggen, was er voor het Boschveld Ambacht Centrum geen plek geweest omdat de huurprijzen, en dat waren denk ik de dingen waar de heer Altenburg-Collin naar verwees, veel hoger komen te liggen dan het nu renoveren van deze oude hallen die we doen. Het wordt niet ineens een super-de-luxe iets waar we de maximale hoofdprijs in den lande voor vragen. Het blijft een oude fabriekshal die we wel een stuk gaan renoveren, wat broodnodig is en daar hoort nog steeds passende huur van € 55,00 per vierkante meter bij. De VOORZITTER: Een laatste keer mijnheer Hoeben, want volgens mij bent u het gewoon niet eens. De heer HOEBEN: Nou ik heb hier een hele simpele vraag. Zijn de kaders veranderd in 2020? Wethouder RALPH GEERS: Voorzitter, wij hebben toen verschillende kaders vastgesteld. En wat toen die discussie speelde was, ga je nou voor helemaal nieuwbouw of ga je gebruik maken van het huidige gebouw? Op het moment, en dat schetste ik net, dat je voor nieuwbouw gaat, ga je aan andere eisen voldoen, daar horen andere huurprijzen bij dan het opknappen/renoveren van de huidige hallen, wat we nu doen.

Dat andere vraagstuk, dat leidt ook tot een passende huurprijs, ook voor leden van het Boschveld Ambacht Centrum die ook dus in de projectgroep zich ook hebben kunnen vinden in deze plannen. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. We gaan over tot stemming. Wil iedereen zich even aanmelden? Dan breng ik eerst de motie in stemming, BIM huur- en servicekosten van De Bossche Groenen. Iemand een stemverklaring over deze motie? Mevrouw HUIJBRECHTS (stemverklaring): Wij zijn het met De Bossche Groenen eens dat er meer duidelijkheid moet komen over de servicekosten. Wij vinden het heel belangrijk dat het BAC ook inspraak heeft in die servicekosten dus wij willen graag dat de kosten aan de voorkant gecontroleerd worden in plaats van dat er subsidie gegeven wordt over de kosten. Daarom stemmen wij helaas tegen. Motie 1 BIM huur- en servicekosten, van De Bossche Groenen is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Hendrickx, Hoeben, mw. Van Opdorp), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), Partij voor de Dieren (mw. Samshuijzen) en SP (Roovers, mw. Visscher), hebben voorgestemd. Het raadsvoorstel Verbouwing Grenco-Hallen. De heer HOEBEN (stemverklaring): Onze taak is om kaders te toetsen. De wethouder heeft net met heel veel woorden uitgelegd dat hij niet aan de kaders heeft voldaan.

Daarmee kunnen we automatisch niet voor het voorstel stemmen Mevrouw HUIJBRECHTS (stemverklaring): Ook wij zijn blij dat er een plan ligt. We vinden het heel belangrijk dat die renovatie gaat gebeuren. Er is ons beloofd dat er een permanente locatie zou komen voor de ambachtsbedrijven, dus hebben wij het vertrouwen dat het college dit ook uit gaat voeren en ervoor zorgdraagt dat het BAC inspraak blijft hebben over die servicekosten en ervoor zorgdraagt dat er kruisbestuiving plaats zal vinden. We zullen de situatie dan ook nauw blijven monitoren. Onze fractie stemt voor dit voorstel De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Zelf heb ik het lekkend dak van dichtbij meegemaakt en 13

het wordt echt tijd dat we daar aan de slag gaan. We zullen dan ook dit raadsvoorstel steunen als broedplaats van innovatie, data en IT, wat voor Volt een belangrijke waarden zijn. Dus ik steun het. Het raadsvoorstel Verbouwing Grenco-Hallen is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Hendrickx, Hoeben, mw. Van Opdorp) en SP (Roovers, mw. Visscher) hebben tegengestemd. 10.

Initiatiefvoorstel Een blijvend eerbetoon aan Jacob Moleschott 1822-1893

De heer ROOVERS: Op 9 augustus 2022 is het precies 200 jaar geleden dat Jacob Moleschott in onze stad geboren werd in een huis op Achter Het Wild Varken op zo een 50 m loopafstand van deze raadzaal. Voorzitter, Jacob Moleschott, ik zal er niet te lang bij stilstaan aangezien we een hele goede discussie in de commissie hebben gehad, maar Jacob Moleschott was een negentiende-eeuwse arts, schrijver, filosoof, activist en politicus, die zich onder andere inzette voor algemeen kiesrecht voor vrouwen, voor breed toegankelijke gezondheidszorg en voor sociale rechtvaardigheid in algemene zin en specifiek voor de sociale rechtvaardigheid in de materiële omstandigheden: goede voeding, goede huisvesting, gezonde lucht. Voorzitter, met dat gedachtegoed was Jacob Moleschott zijn tijd ver vooruit. Dat gedachtegoed landde niet goed in het negentiende-eeuwse Nederland en ook niet in het negentiendeeeuwse Den Bosch. Na omzwervingen in Duitsland en Zwitserland is hij uiteindelijk in Italië terechtgekomen waar hij eindigde als hoogleraar en als senator. Voorzitter, met dit voorstel willen wij eigenlijk het gedachtegoed van Moleschott en de persoon van Jacob Moleschott, 200 jaar na zijn geboorte toch nog de waardering geven die het wat mijn fractie betreft, verdient. Wij hebben een goede discussie in de commissie gehad daarover.