Notulen raadsvergadering 2022-05-31

's-Hertogenbosch is door de gemeenteraad verworpen met 10 stemmen voor en 28 stemmen tegen. Motie 8, Niet tornen aan 40% sociale woningbouw in 2022-2016, van Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen en SP. De heer KAGIE (stemverklaring): Nogmaals een indringend beroep op de collega's om deze escaperoute te verwerpen want als wij die 40% willen halen, en die hebben we hard nodig, dan kunnen we dit risico niet lopen. De heer KABBOUTI (stemverklaring): Zoals ik in mijn bijdrage heb gezegd, staat dat niet ter discussie. Het staat letterlijk in het bestuursakkoord en we tornen daar niet aan, dus is die motie wat de PvdA betreft overbodig. Motie 8 is door de gemeenteraad verworpen met 12 stemmen voor en 26 stemmen tegen. Motie 9, Toets uitvoerbaarheid van het Bestuursakkoord 2022-2026, van Leefbaar 's-Hertogenbosch en De Bossche Groenen. De heer KAGIE: Een gemiste kans als we dit aanbod van de ambtelijke top niet pakken. De VOORZITTER: Mijnheer Kagie, ik wil een stemverklaring en geen oproep. Het is een stemverklaring, uw stem over wat u wilt gaan doen, dat is een stemverklaring en geen reclame voor een motie, dat gaan we niet meer doen. Motie 9 is door de gemeenteraad verworpen met 12 stemmen voor en 26 stemmen tegen.

Motie 10, Buurt naar museum – een pilot, van Volt, SP, Partij voor de Dieren, VOOR Den Bosch en Bosch Belang is door de gemeenteraad aangenomen met 33 stemmen voor en 5 stemmen tegen. Mevrouw HENDRICKX: Voorzitter, mag ik even een punt van orde maken. Ik vind het heel goed dat we de vaart erin houden, maar ik dacht dat we de tweede termijn zouden laten vervallen en dat de indieners van een motie bij hun eigen motie nog even kort iets konden zeggen. Ik merk nu dat het een stemverklaring moet zijn, maar je kunt toch nog even kort zeggen waarom je hem indient. Ik kijk even rond, wat is de afspraak? De VOORZITTER: Mevrouw Hendrickx, volgens mij zijn alle moties in de eerste termijn gepresenteerd. Mevrouw HENDRICKX: Dan is de afspraak helder, niemand geeft meer een toelichting. Dat was mij even niet duidelijk voorzitter. De VOORZITTER: Een stemverklaring. Dan gaan we naar motie 11. Motie 11, Bereikbaarheid oostelijke gemeentedelen, van gewoon ge-DREVEN. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Wij stemmen tegen omdat wij bang zijn en wij niet zeker weten of het Sprokkelbos daarbij mogelijk wordt geofferd. Daarom stemmen wij tegen deze motie. Motie is door de gemeenteraad verworpen met 6 stemmen voor en 32 stemmen tegen. Motie 12, Behoud doelstelling 100 hectare zonnepanelen, van gewoon ge-DREVEN en Bosch Belang is door de gemeenteraad verworpen met 4 stemmen voor en 34 stemmen tegen.

Motie 13, RES-opgave leidend, van gewoon ge-DREVEN De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Wij als PVV vinden dat het aantal windturbines niet in beton gegoten moet zijn, maar we voelen ons ook niet gebonden aan de RES-opgave. We willen ons überhaupt niet binden aan windturbines en derhalve ben ik genoodzaakt om tegen de motie te stemmen. 39

Motie 13 is door de gemeenteraad verworpen met 3 stemmen voor en 35 stemmen tegen. Motie 14, Vogelstraat, van gewoon ge-DREVEN en Leefbaar 's-Hertogenbosch is door de gemeenteraad verworpen met 10 stemmen voor en 28 stemmen tegen. Motie 15, Minimaal 40% sociale huur, van SP, De Bossche Groenen, Leefbaar 's-Hertogenbosch, Volt en Partij voor de Dieren en Bosch Belang is door de gemeenteraad verworpen met 11 stemmen voor en 27 stemmen tegen. Motie 16, Energiearmoede, van SP, De Bossche Groenen, Volt en Partij voor de Dieren is door de gemeenteraad aangenomen met 34 stemmen voor en 4 stemmen tegen. Motie 17, Biodiversiteit doe je samen, van Partij voor de Dieren, Volt, SP, De Bossche Groenen en Bosch Belang is door de gemeenteraad aangenomen met 34 stemmen voor en 4 stemmen tegen. De VOORZITTER: Dan gaan we naar motie 18, nacht-BOA inzetten. Mevrouw WELTEN: Wij vinden dit een sympathieke motie, maar ik denk dat het goed is om, en dan kijk ik richting mijnheer Gersjes, om in de commissie eens over het fenomeen nacht-BOA te spreken. Bent u bereid deze motie even aan te houden? De heer GERSJES: Daar kunnen we een discussie over voeren en ik denk dat we het anders misschien niet redden, dus ik houd hem even aan. De VOORZITTER: Dus u trekt hem in, dank u wel.

Motie 19, Steun burgerinitiatief De Graafse Akker, van De Bossche Groenen, Leefbaar 's-Hertogenbosch, Volt, Partij voor de Dieren, Bosch Belang en SP is door de gemeenteraad aangenomen met 36 stemmen voor en 2 stemmen tegen. Motie 20, Vaart met de autoluwere binnenstad, van De Bossche Groenen, Leefbaar 's-Hertogenbosch, SP en Partij voor de Dieren. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): We hebben net het interruptiedebatje gehad en een aantal partijen heeft zich heel positief uitgesproken over de koers richting die autoluwe binnenstad. Daarom brengen wij hem in stemming en zijn wij voor deze motie, om die duidelijkheid voor de komende jaren op tafel te hebben. De heer VAN GENUGTEN (stemverklaring): Ook als reactie op het debat dat we inderdaad hebben gehad. Volgens mij is deze motie overbodig omdat we deze zaken allemaal al doen en we vanuit het bestuursakkoord met concrete acties komen. Daarom stemmen wij tegen. Motie 20 is door de gemeenteraad verworpen met 11 stemmen voor en 27 stemmen tegen. Bestuursakkoord. De heer ROOVERS (stemverklaring): Wij geven het college graag het voordeel van de twijfel, maar het woonprogramma is voor ons een dusdanig principiële kwestie en dat kan wat ons betreft nog dusdanig scherper dat wij ons nu niet willen verbinden aan dit bestuursakkoord en wij zullen daarom tegen stemmen.

De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal tegen het voorstel stemmen onder andere omdat de zestien windmolens erin staan, maar het is wel mooi om te lezen dat de lokale heffingen niet meer dan kostendekkend mogen zijn. Dus ik zie de verlaging van hondenbelasting van de nieuwe wethouder van Financiën tegemoet. De VOORZITTER: Ik dacht 'dat redden we nog zonder dit woord vanavond'. De heer VAN CREIJ: Het staat er nadrukkelijk in. 40

De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Volt zal tegen stemmen. We zien bij de begroting graag de invulling, maar we zien nog te veel mythes op de woningmarkt die we de komende jaren graag doorbreken. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): De Partij voor de Dieren is erg verheugd dat de motie over het dierenwelzijnsbeleid is aangenomen, en uiteraard ook de andere moties, maar we zien toch nog te veel ruis wat betreft onze visie met betrekking tot het klimaat, veehouderij et cetera en we kunnen helaas niet met het bestuursakkoord instemmen. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Wij kunnen in verband met de 10% verhoging van de ozb niet met het bestuursakkoord instemmen. De heer KAGIE (stemverklaring): Gelet op de stijging van de ozb en andere lasten zullen wij tegen stemmen. Wij zijn ook van mening dat we risico's lopen als het gaat om de woningbouw. Daarom stemmen wij niet in. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Dit is de eerste keer dat wij tegen een bestuursakkoord stemmen en dat is omdat het Designmuseum wat ons betreft echt een goede investering is, maar in de verkeerde tijd. Als er zo hard in staat dat het Prins Hendrikpark en het Annapark coûte que coûte worden doorgezet, waarvoor ik de afgelopen vier jaar keihard heb gestreden, bewoners zijn komen inspreken en noem maar op, is het voor mij echt onmogelijk om voor dit bestuursakkoord te stemmen.

Er is voor onze fractie geen enkele ruimte om hier op dat punt in mee te gaan en we zien ons genoodzaakt om tegen te stemmen. Het Bestuursakkoord is door de gemeenteraad aangenomen met 26 stemmen voor en 12 stemmen tegen. 5.

Verslag commissie Benoembaarheid wethouders

De VOORZITTER: Dan ga ik over naar agendapunt 5 Verslag van de commissie Benoembaarheid wethouders. Ik heb een aantal raadsleden verzocht om deel uit te maken van een commissie Benoeming wethouders onder voorzitterschap van de heer Hoeben en de commissie bestond verder uit mevrouw Van Gool, de heer Mees en de heer Ploegmakers. Ik geef graag het woord aan de heer Hoeben. De heer HOEBEN: Voorzitter, ik zal proberen binnen de vier minuten te blijven. Voorzitter, de commissie Benoembaarheid bestaande uit de namen die u net noemde heeft de wethouderskandidaten getoetst op de toetsingsgronden die zijn opgenomen in het Reglement van Orde. Zoals u in het advies van de commissie hebt kunnen lezen, heeft de commissie geconstateerd dat op grond van de toetsingscriteria voor de zes voorgedragen kandidaten te weten, en ik noem de voornamen erbij omdat ik anders tweemaal met de heer Geers te maken heb, Ralph Geers, Roy Geers, Mike van der Geld, Ufuk Kâhya, mevrouw Marianne van der Sloot en de heer Pieter Paul Slikker, geen belemmeringen bestaan voor de benoeming tot wethouder. Wij adviseren dan ook dat de zes voorgedragen kandidaten benoembaar zijn. De VOORZITTER: Er zijn mogelijkheden om vragen aan de commissie te stellen. Alleen de heer Van Hattem. De heer VAN HATTEM: Ik heb met belangstelling het rapport gelezen en het gaat met name om een bepaalde nevenfunctie van een van de kandidaten.

Daarvan werd gezegd 'het kan onzes inziens wel door de vingers'. Ik krijg toch graag een toelichting op waarom de commissie tot dat oordeel is gekomen, waarom dat dan toch afgebakend kan worden. Het gaat specifiek om de functie van mevrouw Van der Sloot bij de stichting Zet die ook gemeentelijke projecten uitvoert, hoe ziet die afbakening er in de praktijk uit? Ik vind het een risico. De heer HOEBEN: We hebben daar inderdaad uitvoerig over gesproken en we hebben geconcludeerd dat het hier gaat om een functie in de Raad van Toezicht en die staat helemaal los van het Dagelijks Bestuur. Wij zien dan ook dat dit niets met aanbestedingen te maken heeft. We hebben mevrouw Van der Sloot daar uitvoerig over gesproken en zij ziet zelf ook wel in dat dit inderdaad een discussie zou kunnen zijn, maar gezien de splitsing tussen de Raad van Bestuur en het Dagelijks 41

Bestuur en het feit dat de Raad van Bestuur geen bemoeienis met aanbestedingen heeft, hebben wij gezegd dat dit inderdaad prima gecombineerd kan worden, als maar duidelijk en scherp is dat daar wel een risico in zit en daar is mevrouw Van der Sloot zich terdege van bewust. Dus we zien daar geen risico in. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan ga ik over tot stemming. Er worden nu stembriefjes uitgedeeld want hier moet schriftelijk over gestemd worden. Blijft u allemaal zitten. Dames en heren, u kunt het stembriefje invullen. Ik heb straks als stemcommissie de heer Van Rens, mevrouw Samshuijzen en mevrouw Van der Kallen. Wilt u allemaal blijven zitten, de stembriefjes worden opgehaald door de bodes, maar zolang blijven zitten, voor de zuiverheid. Dames en heren, ik schors de vergadering voor een minuutje omdat ze moeten tellen. Ik denk dat dit drie tot vier minuten duurt. Schorsing De VOORZITTER: Dames en heren, ik verzoek u om plaats te nemen. Dames en heren, ten bate van de notulen. Ik heb net begrepen dat 50PLUS bij motie 19 over De Graafse Akker een fout heeft gemaakt, zij worden geacht voor de motie gestemd te hebben. Dan bent u daarvan op de hoogte en dan ligt dit in ieder geval in de notulen vast. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van der Kallen voor de uitslag van de stemming.

Mevrouw VAN DER KALLEN: In totaal zijn er 38 stembriefjes ingeleverd voor de benoeming van de wethouders, waarvan voor wethouder Van der Geld 37 voor en 1 blanco. Ralph Geers 36 voor en 2 tegen. De heer Kâhya 31 voor en 7 tegen. Roy Geers 33 voor, 4 tegen en 1 blanco. Marianne van der Sloot 36 voor en 2 tegen. Pieter Paul Slikker 37 voor en 1 blanco. De VOORZITTER: Dank u wel. 6.

Benoeming en installatie van de wethouders

De VOORZITTER: Daarmee zijn de wethouders officieel benoemd, van harte gefeliciteerd. Na het afleggen van de eed of de belofte zullen we u formeel feliciteren want u moet natuurlijk wel de eed of de belofte in mijn handen afleggen. Voordat we dat doen, nemen we afscheid van een raadslid dat al ruim twaalf jaar raadslid is. Hij was de afgelopen jaren voorzitter van het presidium en hij werd al heel jong raadslid in de gemeente 's-Hertogenbosch, hij was 21 en nu is hij 33. Hij was twaalf jaar raadslid en dat betekent dat we, vanwege je inzet in twaalf jaar raadslidmaatschap, maar zeker ook de nevenactiviteiten die je erbij hebt gedaan als fractievoorzitter van de VVD, het gaat natuurlijk over jou Ralph, kunnen concluderen dat jij een betrokken raadslid bent dat mede vorm heeft gegeven aan de cultuur van deze raad en je weet, als je twaalf jaar raadslid ben geweest en je afscheid als raadslid neemt het Zijne Majesteit de Koning heeft behaagd om jou te benoemen tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau. Van harte gefeliciteerd. Even een applaus. Dames en heren, u hebt net een stemming gehad, u hebt een bestuursakkoord geaccordeerd en het spijt me voor de heer Van Olden, het is voor 00.00 uur, het is gelukt.

Ik wil graag vragen of de heer Mike van der Geld, de heer Ralph Geers, de heer Ufuk Kâhya, de heer Roy Geers, mevrouw Marianne van der Sloot en de heer Pieter Paul Slikker naar voren willen komen. Dames en heren, een belangrijk moment in de carrière van zes jonge mensen, ik zal het maar extra zeggen want jullie zijn allemaal jonger dan ik. Ik heb vorige week bij de presentatie van deze coalitie ook gezegd dat het voor mij de eerste keer in mijn leven is dat ik de oudste van het hele college ben, ik hoop dat jullie mij daar niet mee zullen plagen en ik hoop dat dit na vandaag voorbij is. Het is al door een aantal mensen gezegd, ook hier vanavond, er stond vorige week tijdens de presentatie in het Designmuseum een team dat klaar is voor de toekomst en de uitdagingen van 's-Hertogenbosch. We hebben vandaag bij de behandeling van het bestuursakkoord gehoord dat er ook in de raad verschillende beelden leven over hoe met de toekomst van 's-Hertogenbosch moet worden omgegaan. Dat schept een zware verantwoordelijkheid voor jullie alle zes, voor mij als voorzitter van jullie college maar ook voor de raadsleden en als politiek en bestuurlijk gremium hier in deze gemeente. Ik ben ervan overtuigd dat wij er met hulp van de ambtelijke organisatie en met jullie ambitie, jullie passie en jullie kracht er een fantastische periode van gaan maken.

Zorg goed voor de stad, zorg goed voor de mensen en ben een beetje lief voor elkaar. Ik verzoek iedereen te gaan staan voor het afleggen van de eed en de verklaring en belofte. Ik begin bij de enige vrouw in ons gezelschap. Marianne jij hebt aangegeven de eed te willen afleggen en je weet hoe het werkt, twee vingers en 'Zo waarlijk helpe mij God Almachtig!'. "Ik zweer dat ik, om tot wethouder benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke 42

naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als wethouder naar eer en geweten zal vervullen." Mevrouw VAN DER SLOOT: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig! De VOORZITTER: De mannen willen allemaal de verklaring en belofte afleggen en die zal ik in één keer voorlezen want de mensen staan beneden te wachten om er een borrel op te pakken. Ik lees de verklaring voor, dan noem ik uw naam op en dan kunt u aangeven 'Dat verklaar en beloof ik!' "Ik verklaar en beloof dat ik, om tot wethouder benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen.

Ik verklaar en beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als wethouder naar eer en geweten zal vervullen." De heer VAN DER GELD: Dat verklaar en beloof ik! De heer GEERS: Dat verklaar en beloof ik! De heer KÂHYA: Dat verklaar en beloof ik! De heer GEERS: Dat verklaar en beloof ik! De heer SLIKKER: Dat verklaar en beloof ik! De VOORZITTER: Gefeliciteerd allemaal. Ik verzoek u allemaal achter de collegetafel plaats te nemen. 7.

Installatie van de nieuwbenoemde leden van de gemeenteraad

De VOORZITTER: Dames en heren, we zijn er bijna. Er staan nu zes lege stoelen in uw raadzaal en de raad van 's-Hertogenbosch is pas compleet als er 39 raadsleden zitting hebben. Ik wil graag de Commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven, die gelijk is aan de commissie Benoeming wethouders, de heer Hoeben, mevrouw Van Gool, de heer Mees en de heer Ploegmakers bedanken en de heer Hoeben geeft een verklaring namens de Commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven. De heer HOEBEN: Ja dank voorzitter. De commissie heeft kennisgenomen van de bescheiden van de voorgedragen raadsleden. Zij voldoen allen aan de vereisten van het lidmaatschap en geen van allen hebben met het lidmaatschap onverenigbare functies. We stellen voor alle zes de voorgestelde kandidaat-raadsleden toe te laten tot de gemeenteraad conform het voorliggende raadsvoorstel en wij wensen de nieuwe leden vooral veel succes, maar ook vooral veel plezier in het uitvoeren van hun ambt. De VOORZITTER: Dan wil ik graag naar voren hebben de heer Broekmeulen namens de VVD, de heer Verbruggen namens D66, de heer Van Rosmalen namens GroenLinks, mevrouw Lipman namens het CDA, de heer Kouwenberg namens Rosmalens Belang en mevrouw Volgers-van Wijk namens de PvdA. De twee dames hebben aangegeven de eed te willen afleggen en de heren de verklaring en belofte. Ik verzoek iedereen weer te gaan staan.

De eed is bedoeld voor mevrouw Lipman en mevrouw Volgers. "Ik zweer dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten 43

als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen." Mevrouw VOLGERS: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig! Mevrouw LIPMAN: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig! De VOORZITTER: Gefeliciteerd. Dan gaan we over naar de heren, de verklaring en belofte. "Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen." De heer BROEKMEULEN: Dat verklaar en beloof ik! De heer VERBRUGGEN: Dat verklaar en beloof ik! De heer VAN ROSMALEN: Dat verklaar en beloof ik! De heer KOUWENBERG: Dat verklaar en beloof ik! De VOORZITTER: Van harte gefeliciteerd. Dames en heren, we hebben nog één besluit te nemen. Met de aflegging van de eed en de belofte en de toelating vanuit de Commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven zijn de zes nieuwe raadsleden officieel toegelaten tot de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch. 8.

Benoeming leden presidium en plaatsvervangend raadsvoorzitter

De VOORZITTER: Dan gaan we over naar agendapunt 8, de benoeming van de leden van het presidium en de plaatsvervangend raadsvoorzitter. Dat betreft mevrouw Hendrickx als plaatsvervangend raadsvoorzitter, de heer Van den Kerkhof als voorzitter van het presidium, de heer Roovers als vicevoorzitter van het presidium en mevrouw Van Gool, de heer Van Haren, de heer Gersjes en de heer Van Rosmalen-van den Eerenbeemt als leden van het presidium. Het gaat om personen, dus ook een schriftelijke stemming. We hopen dit snel af te ronden, zodat we allemaal aan de borrel kunnen. Dames en heren, ik verzoek u om plaats te nemen. Nog een paar minuutjes, jullie zitten allemaal voor 00.00 uur aan jullie eerste borrel, ik heb er vertrouwen in. Gezien de ervaring geef ik het woord aan mevrouw Van der Kallen. Mevrouw VAN DER KALLEN: We gaan voor de herkansing. In totaal zijn er 38 stembriefjes ingeleverd voor de benoeming van plaatsvervangend raadsvoorzitter. Voor Judith Hendrickx zijn 37 stemmen voor en 1 stem tegen. In totaal zijn er 38 stembriefjes ingeleverd voor benoeming lid presidium, René van den Kerkhof 38 voor. Bram Roovers 38 voor. Jolanda van Gool 38 voor. Antoon van Rosmalen 37 voor en 1 tegen. Freek van Haren 38 voor. Joep Gersjes 37 voor en 1 tegen. Dat was het. De VOORZITTER: Dank u wel, daarmee zijn alle mensen benoemd.

Dames en heren, vooral voor de mensen op de publieke tribune, dank voor uw geduld, maar ik weet zeker dat het alles weer compenseert als u straks uw geliefde of degene die u goed kent in de armen sluit en feliciteert met de mooie prestatie. De bar blijft nog eventjes open, we hanteren de sluitingstijden wel streng in dit stadhuis, dus ook hier. Ik heb geen motie gezien mijnheer Kagie. Ik wil u allen danken voor uw bijdrage aan dit debat, een historisch debat, en ik wens de nieuwe club veel succes, sterkte en wijsheid toe en vooral veel liefde voor de stad. Dank u wel. Sluiting 23.48 uur Vastgesteld in de vergadering van de gemeenteraad d.d. 14 juni 2021

44