Notulen raadsvergadering 2022-03-08

VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN 's-HERTOGENBOSCH OP 8 MAART 2022 AANVANG 19.00 UUR

Voorzitter:

drs. J.M.L.N. Mikkers

Griffier:

drs. W. Amesz

Leden aanwezig:

J.J.E.L. van Creij, mw. Y. Dogan LLM, mw. ing. E.E.M. Eigenhuijsen, R.J.J. Geers, F.G.F. van Genugten, J.J.M. Gersjes, mw. J.M.C. van Gool (tot de schorsing), ing. A.J.G. de Groot, M.A.W.A.M. Hack, A.W.J.A. van Hattem LLB, mw. drs. J. Hendrickx, W.B.G. Hoeben, mw. J.M.M. Hoog Antink, mr. F. Kabbouti, , mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, drs. R.M.J. van den Kerkhof, P.M. van der Krabben, mw. J.C.H. Lokhoff-Tiebosch, H.J.M. Mees, B.F.C. Roovers, A.M. Rotman, mw. drs. E.J. de Ruiter, drs. S.R.M. van Slageren, P. Slikker, G.J.I.J. Smeets MBA, G.M.M. Verbruggen, mw. mr. drs. I.E.C. Visschedijk, mw. C.K.J. Visscher, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen, P.H. Wiggers en mw. ir. I.J.J. van Zwambagt

Tevens aanwezig de wethouders: Afwezig:

M.J.J. van der Geld MSc en mr. J.W.F. Hoskam, ing. R.A.P. Geers, U. Kâhya en mr. H.C. van Olden, mw. A. Hernández, drs. P.E. Kagie, mw. drs. H.M. Mees-Huibers, D.J.G. Peters, M.C.J.M. Ploegmakers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, O.R. Thelissen en F.H. van Valkenburg

I.1.

Vragenhalfuur

I.2.

Vaststelling agenda van de raadsvergadering

I.3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 1 februari 2022

I.4.

Ingekomen stukken en mededelingen

I.4.A Raadsinformatiebrief Actieplan Versterking centrum Rosmalen I.4.A Raadsinformatiebrief Begroting 2021 en 2022 stichting Dierentehuis 's-Hertogenbosch e.o. I.4.A Raadsinformatiebrief HoWaBo 2 I.4.A Raadsinformatiebrief Intentieovereenkomst Doorontwikkeling van Het Noordbrabants Museum en Design Museum Den Bosch I.4.A Raadsinformatiebrief Lancering actieagenda Gelijke kansen 's-Hertogenbosch I.4.A Raadsinformatiebrief Jaarverslag Leerplicht/RMC I.4.A Raadsinformatiebrief Position paper Spoorzone 's-Hertogenbosch I.4.A Raadsinformatiebrief Verkiezingen 2022 I.4.B Ingekomen stukken II II.5.

Wensen en bedenkingen Wensen en bedenkingen op voorgenomen collegebesluit over financiering nv BIM

1

III

Voorstellen waarover geen discussie meer wordt verwacht

III.6. Uitbreiding melkveebedrijf De Bellaard 3 's-Hertogenbosch II.7.

Zienswijze Kadernota 2023 Omgevingsdienst Brabant ODBN

II.8.

Bestemmingsplan Prins Bernhardplein 17 Nuland

III.9. Bestemmingsplan Hadewychstraat en omgeving III.10. Bestemmingsplan De Groote Wielen – Broekland - Indigoweg III.11. Algemeen belangbesluit Bewind in eigen beheer III.12. Zienswijze Kadernota 2023 GGD Hart voor Brabant III.13. Zienswijzeverzoek Kadernota 2023 Veiligheidsregio Brabant-Noord en wensen en bedenkingen deelname stichtingen Risicobeheer en waarborgfonds IV

Voorstellen waarover nog discussie wordt verwacht

IV.14. Onderzoek Rekenkamercommissie subsidiebeleid Bossche culturele sector IV.15. Bestemmingsplan Woonbootlocaties Van Veldekekade en Rosmalense Plas V

Moties vreemd aan de orde van de dag - besproken in commissies

V.16. Motie vreemd aan de orde van de dag Stop verkoop sociale huurwoningen V.17. Motie vreemd aan de orde van de dag Sneller vergroenen van versteende pleintjes V.18. Motie vreemd aan de orde van de dag Stikstofbeleid V.19. Motie vreemd aan de orde van de dag Sociale benadering dementie VI

Moties vreemd aan de orde van de dag - besproken in commissies

VI.20. Motie vreemd aan de orde van de dag Een goede plek voor KVG Kickboksen en weerbaarheid VI.21. Motie vreemd aan de orde van de dag Vrouw op straat VI.22. Motie vreemd aan de orde van de dag Opschorten precariobelasting De VOORZITTER: Dames en heren, ik verzoek u allen plaats te nemen. Ik voel toch de behoefte om vandaag vanaf deze plek te beginnen omdat de situatie in de wereld ertoe noopt om toch ook vanuit mijn rol als voorzitter van uw raad, maar ook als burgemeester van de gemeente 's-Hertogenbosch even stil te staan bij wat er op dit moment in de wereld gaande is. We kunnen en willen niet om de situatie in de Oekraïne heen, de beelden die we iedere dag op de televisie zien, schrokten ons en geven volgens mij ons allemaal een beeld van ongemak, een Europees land dat is aangevallen. Ik denk dat ik namens iedereen mag zeggen dat we intens meeleven met de inwoners van Oekraïne en met iedereen in de gemeente die met Oekraïne is verbonden. De Oekraïense vlag fier in top boven op ons stadhuis was het eerste signaal dat wij mede namens u allen hebben afgegeven, maar inmiddels zijn er ook twee miljoen Oekraïense vluchtelingen. Een klein aantal daarvan, dertig tot veertig, heeft zich de afgelopen dagen al bij onze gemeente gemeld, via familie of vrienden, en voor deze mensen zijn we al aan de slag en dragen wij ook zorg.

Onze deur staat open, maar de acute vraag is u ook bekend, 1000 opvangplekken in onze veiligheidsregio binnen twee weken te realiseren en met de veiligheidsregio samen zetten we in op een passende en vooral ook duurzame oplossing vanuit het besef dat iedere gemeente zijn eigen verantwoordelijkheid moet, maar ook wil nemen. De inventarisatie bij ons in de gemeente loopt al en we maken daarbij onderscheid tussen de hulp op de logeerregeling, de kortere opvang en de lange huisvesting. Voor de kortere 2

opvang kijken we natuurlijk naar plekken die gemakkelijk en snel geschikt te maken zijn zoals hotels, kantoorruimtes, scholen, gemeentelijke panden, kloosters of leegstaande ruimten en voor de huisvesting op lange termijn zoeken we naar passende oplossingen die echt passen bij woonoplossingen. De afgelopen dagen hebben we ook veel betrokken inwoners gezien, inwoners die vanuit eigen initiatief en vanuit het eigen hart in beweging zijn gekomen om spullen te doneren of zelfs logeerplekken. Het toont de gastvrije aard van de inwoners van onze gemeente en hoewel wij zeer sympathiek staan ten opzichte van de hulpacties in natura, is onze oproep toch vooral om tot effectieve hulp te komen via giro 555 en de samenwerkende hulporganisaties en we hebben op onze website al de hele verklaring staan over hoe dat het beste kan lopen. Er is nog heel veel onduidelijk, voor ons, maar zeker ook voor de mensen in Oekraïne en de mensen die daar vandaan vluchten. De landelijke coördinatie loopt nog niet helemaal en ook daar hebben we in Den Haag aandacht voor gevraagd. We hebben aan Vluchtelingenwerk hier in Den Bosch gevraagd om met ons mee te werken en de handen ineen te slaan om de coördinatie en de organisatie van de opvang op een goede manier te organiseren, zowel voor Oekraïners als voor de mensen die een initiatief binnen onze eigen gemeente hebben.

Samen actief, samen met onze lokale partners, samen voor de samenleving. Er is veel meer te zeggen over wat we de afgelopen dagen gedaan hebben en wat de komende dagen nog op de planning staat. Er zal vanavond een brief naar u toekomen met daarin een duidelijke uitleg en de stappen die we op dit moment zetten om u daarmee helderheid te verschaffen over de tendens op dit moment. Dat is allemaal operatie, veel belangrijker is de reden waarom we dit doen en wat wij elke dag op de televisie zien. Laten we daarom als we straks een moment stil zijn ook daar even aan denken en ook aan het feit dat wij volgende week een stem mogen uitbrengen in een democratisch land. Het is van grote waarde dat we dat kunnen doen en dat we dat in de huidige tijd met zijn allen mogen beseffen. Ik vraag graag een moment van stilte. Stilte De VOORZITTER: Dank u wel. Wij hoopten vandaag weer in volledige bezetting actief te zijn, maar dat is iets anders geworden want zowel de besmettingen in het college als in uw raad zijn talrijk en dat betekent dat we veel afmeldingen hebben. Vanuit uw raad zijn er afmeldingen van de heer Van Valkenburg, de heer Thelissen, mevrouw Mees, mevrouw Hernández, de heer Ploegmakers, de heer Peters, de heer Van Rosmalen en de heer Kagie. Verder zijn afwezig de wethouders Van Olden, Geers en Kâhya, alle drie vanwege de bekende omstandigheid.

Bij de raadsleden zijn we nog steeds met meer aanwezig, we zijn vanavond met 31 mensen. Het is ook voor ons als burgemeester en griffier even wennen dat wij weer naast elkaar zitten. Ik stel u niet de vraag voor wie dat het meeste wennen is, maar ik neem aan dat dit ook voor u geldt omdat u wat dichter op elkaar zit en ik begrijp zelfs dat sommige partijen met een beperkt aantal zetels zo dicht op elkaar zitten dat ze elkaars aantekeningen kunnen lezen, ik zie al de nieuwsgierigheid van de heer Van Creij. We gaan vanavond digitaal stemmen en het is belangrijk dat u zich allemaal nu al aanmeldt op uw eigen systeem, dat blijft namelijk de hele avond werken omdat u niet meer van plek gaat wisselen, dus het pasje aan de linkerkant. Straks bij de stemmingen komt er, en ik kan er niets aan doen, een groene plus of een rode min. De groene plus staat voor 'voor' en een rode min staat voor 'tegen', dat leggen we straks nog een keer uit, maar dit is zoals het komt. We gaan dat straks allemaal testen, maar ik ben ervan overtuigd dat het helemaal goed komt. Verder heb ik vanavond twee petities aangeboden gekregen, een gaat over het KVG en de andere over de beachbar en beide zullen we bij de ingekomen stukken verder verwerken. KVG staat vanavond ook op de agenda met een motie en de andere informatie zal ik u doen toekomen via het systeem, beide heb ik in ieder geval vandaag ontvangen.

Dan heb ik afgelopen week een commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven ingesteld en dat betreft de nieuwe raadsleden die op 14, 15 en 16 maart a.s. bij de raadsverkiezingen gekozen zullen worden. Op 21 maart zal het centraal stembureau formeel vaststellen wie wel of niet tot de nieuwe raad wordt toegelaten en op 24 maart nemen wij afscheid van de huidige gemeenteraad. Uw huidige gemeenteraad is nog wel verantwoordelijk voor het toelaten van de nieuwe gemeenteraadsleden. Niet dat u kunt aangeven die wel en die niet, de kiezer gaat voor, maar we willen wel dat iedereen voldoet aan de regels die in de Kieswet staan en daarvoor heb ik een commissie samengesteld bestaande uit de heer Thelissen van het CDA, mevrouw Van Gool van de PvdA en de heer Van Rosmalen van GroenLinks om samen de commissie Geloofsbrieven te vormen om namens de huidige raad die geloofsbrieven te toetsen en dan advies uit te brengen aan de raad van 24 maart om hen toe te laten en dan worden zij op 30 maart lid van de raad. I.1.

Vragenhalfuur De VOORZITTER: Dan begin ik met het algemene punt, het vragenhalfuurtje. Er is een vraag 3

binnengekomen van de fractie van de SP over de herdenking van Jacob Moleschott en ik geef graag het woord aan de heer Roovers. De heer ROOVERS: Dank u wel voorzitter, het is na uw indrukwekkende verhaal natuurlijk wel ongemakkelijk om over een andere punt te beginnen, maar ik ga het toch doen. Op 13 februari jl. verscheen in het Brabants Dagblad een artikel waarin een aantal Brabantse denkers waaronder voormalig denker des vaderlands Daan Roovers, Ronald van Raak en onze eigen Frans van Gaal een oproep deden om de negentiende-eeuwse Bossche filosoof en arts Jacob Moleschott te gedenken. Ik moet toegeven dat ik zelf ook even de naam moest googelen, maar toen kwam ik erachter dat het inderdaad eigenlijk vrij opvallend is dat deze persoon niet Den Bosch niet meer wordt herdacht. Het gaat om een negentiende-eeuwse Bossche denker en fysioloog die in de eerste plaats een zeer gerespecteerd wetenschapper was in zijn tijd maar ook iemand die zich inzette voor gezonde voeding voor mensen van alle standen van de samenleving, een radicaal standpunt voor zijn tijd, en ook iemand, en dat is vandaag misschien wel toepasselijk, die zich ver voor zijn tijd inzette voor algemeen vrouwenkiesrecht.

Mijn fractie vindt die oproep sympathiek en vindt het eigenlijk ook wel opvallend dat iemand die in Europa veel bekendheid geniet en wel een standbeeld in Rome heeft dat niet in zijn geboortestad heeft. Dat brengt ons tot de volgende vragen: 1. Is het college bekend met de hierboven genoemde oproep? 2. Hoe staat het college tegenover die oproep? 3. Komt het college met een voorstel voor een stand- of borstbeeld van Jacob Moleschott of laat het college dat aan de fractie van de SP over? Wethouder VAN DER GELD: Met die laatste vraag zou ik bijna de vraag terug willen stellen of dit een dreigement is. Voorzitter het college is bekend met het verzoek, maar het is zeker niet zo dat Moleschott in deze gemeente geen aandacht krijgt. Voor het stadskantoor, het geboortehuis van Moleschott, ligt al een keramische tegel en de vraag is wel of een afgietsel van een borstbeeld het meest passend is en of dat ook de manier moet zijn waarop we deze persoon verder gaan eren. Voorzitter, we gaan graag in overleg met de initiatiefnemers over een passende en eigentijdse manier om Moleschott in onze gemeente te eren met als voornaamste doel om de bekendheid van het gedachtegoed van hem te vergroten. We vinden overigens wel dat de initiatiefnemers hier wel een verantwoordelijkheid in moeten nemen en dat ze dat samen met ons gaan doen.

De gemeente wil uiteraard kijken of we dit financieel en ook in facilitaire zin kunnen ondersteunen. Tot zover. De heer VAN HATTEM: Ik heb er uiteraard geen enkel bezwaar tegen om een in Den Bosch geboren Italiaanse senator van een gedenkteken te voorzien, maar het roept wel de vraag op hoe we omgaan met andere personen, beroemdheden, die in deze gemeente geboren zijn en die elders hun carrière tot grote hoogte hebben gebracht. Bijvoorbeeld Laurentius Boeren, beter bekend als de Kee van Zonhoven, ook geboren in Den Bosch op 7 mei 1891, was in de tijd van de kolenmijnen wereldberoemd in België als straatzanger en hij heeft op zijn 125e geboortedag in 2016 een standbeeld in Zonhoven gekregen. Hij heeft ook een standbeeld op het stadion in Weert en je zou kunnen zeggen dat hij misschien ook wel een standbeeld in Den Bosch verdient. De VOORZITTER: Wat is uw vraag? De heer VAN HATTEM: Mijn vraag is hoe we omgaan met andere beroemdheden die onze gemeente voortbrengt. De VOORZITTER: U hebt het niet alleen over senatoren neem ik aan. Wethouder VAN DER GELD: Voorzitter, onze stad brengt door de jaren heen natuurlijk vele grote zonen en dochters voort en wij zullen telkens op een passende manier kijken hoe wij daar aandacht aan kunnen besteden, groot of klein.

Volgens mij heeft Bosch Belang recent ook de vraag gesteld: kunnen wij op een passende manier een inwoner eren? In dit geval is het een filosoof en we kennen natuurlijk allemaal de grootste zoon van de stad, die heeft een heel groot standbeeld op de Markt. We zullen telkens op een passende manier kijken hoe we aandacht in fysieke zin kunnen creëren en dat kan zijn door middel van een borstbeeld of een groot beeld, maar dat kan ook anderszins, bijvoorbeeld op een literaire manier door bijvoorbeeld met regelmaat lezingen te organiseren. We zullen steeds kijken hoe we onze grote zonen en dochters op een passende manier kunnen eren.

4

1.2.

Vaststelling agenda van de raadsvergadering De VOORZITTER: Dan ga ik over tot vaststelling van de agenda. Mevrouw Van Gool, nu al?

Mevrouw VAN GOOL: Een ordevoorstel. Er is net een petitie uitgedeeld en die hardwerkende ondernemers zitten nog op de tribune, zou agendapunt 20 naar voren mogen ter behandeling? De VOORZITTER: Volgens mij moeten we eerst de agenda doornemen en daarna zullen we dat bepalen. Ik mis mijn hamer trouwens, ik ben onthand. Vooral als de griffier zo naast me zit, vind ik dat wel handig. De goedkeuring van de notulen van 1 februari 2021. Zijn daar opmerkingen over van uw kant? Neen. Aldus besloten. Dan de ingekomen stukken en mededelingen. Ik heb de twee petities al kenbaar gemaakt. Dan agendapunt 2.5, de wensen en bedenkingen. Voorgenomen collegebesluit over financiering nv BIM, zijn daar bedenkingen bij? Ook geen moties. Aldus besloten. Dan de voorstellen waarover geen discussie meer wordt verwacht. Agendapunt 6, wil iemand dat bespreken? Een stemverklaring, dan krijgen we straks een stemverklaring. Dan de zienswijze Kadernota 2023 Omgevingsdienst. Iemand van u? Aldus besloten. Bestemmingsplan Prins Bernhardplein in Nuland. Dank u wel, aldus besloten. Bestemmingsplan Hadewychstraat en omgeving. Aldus besloten. Bestemmingsplan De Groote Wielen-Broekland-Indigoweg. Niemand, aldus besloten. Algemeen belangbesluit voor bewind in eigen beheer. Twee stemverklaringen. Dan de zienswijze Kadernota, daarvoor zijn twee amendementen en een motie ingediend dus ik neem aan bespreken.

Dan de zienswijze Kadernota 2023 Veiligheidsregio Brabant-Noord. Wie van u? Aldus besloten. Dan de agendapunten waarover nog discussie wordt verwacht. Het onderzoek van de Rekenkamercommissie en het bestemmingsplan Woonbootlocaties. Dan de moties vreemd aan de orde van de dag die in de commissie zijn besproken, die moet uw raad nog wel agenderen. Motie vreemd aan de orde van de dag Stop verkoop sociale huurwoningen. Akkoord met agendering? Ja. Dan motie vreemd aan de orde van de dag Sneller vergroenen van versteende pleintjes. Akkoord met agendering? Dank u wel. Dan de motie vreemd aan de orde van de dag Stikstofbeleid. Akkoord met agendering? Dank u wel. En de motie vreemd aan de orde van de dag Sociale benadering van dementie. Ook akkoord met agendering? Dank u wel. Dan moties vreemd aan de orde van de dag niet besproken in de commissies, dat zijn er drie. Het formele standpunt van het presidium is dat niet besproken in de commissie met op dit moment geen urgentie betekent doorschuiven naar de commissie, maar we hebben gezien dat motie 20 door een groot deel van uw raad wordt ondersteund en dan is de vraag of die vandaag gewoon besproken kan worden. Het advies van het presidium is om hem door te schuiven naar de commissie, maar dit is even de feitelijke situatie. Mevrouw Van Gool.

Mevrouw VAN GOOL: Ja inderdaad de vraag net zoals net, ik was iets te snel, om dit naar voren te halen, zodat de mensen op de publieke tribune het nog kunnen meekrijgen. De VOORZITTER: Dan stel ik voor om dit na de voorstellen waarover geen discussie meer wordt verwacht te behandelen, is dat goed? Dus na de stemverklaringen, na punt 13. Akkoord? Dan de moties 21 en 22, die zijn niet in de commissie besproken en het voorstel is om die door te schuiven naar de nieuwe commissie. De heer Van Creij. De heer VAN CREIJ: Ja dan toch even over motie 22. Wij vinden dat die toch een bepaald spoedeisend karakter heeft gelet op de coronaperiode en de pandemie. De VOORZITTER: Ja, maar u doet een ordevoorstel. De heer VAN CREIJ: Ik wil een ordevoorstel doen om hem vandaag toch te behandelen. De VOORZITTER: Ja, het advies van het presidium blijft wat ik net omschreef. De heer De Groot. De heer DE GROOT: Ja, onze fractie wil graag het advies van het presidium opvolgen en deze twee laatste moties vreemd aan de orde van de dag naar de commissie doorverwijzen. De VOORZITTER: Oké, dan gaan we nu stemmen. Het voorstel is om de twee moties door te schuiven naar de commissie. Bent u voor dat voorstel, dan stemt u voor en is het tegen, dan stemt u tegen, dan worden ze allebei behandeld. Het wordt spannend, ik open de stemming.

Mevrouw HENDRICKX: Voorzitter, mag ik nog één vraag van orde stellen? U vraagt in één 5

ronde een stemadvies over beide moties, ik zou willen vragen 'wie wil de motie Meer vrouw op straat naar de commissie en wie wil die andere?' Ik wil ze uit elkaar trekken, ik heb bij beide moties een andere insteek. De VOORZITTER: Ja maar even voor de helderheid, het formele standpunt is dat ze niet in de commissie zijn besproken en in principe doe je allebei wel of allebei niet. Als u het los van elkaar wilt, ik vind het allemaal prima, maar dan volgt u niet het advies van het presidium, laat ik het dan zo omschrijven. Mevrouw HENDRICKX: Dit is ook een ordevoorstel van mijn fractie om het op te knippen. De VOORZITTER: Dat kan, dan knippen we het op. We gaan eerst motie 21, Meer vrouw op straat, behandelen. Het advies van het presidium is om het door te schuiven naar de commissiebehandeling aangezien het niet in de commissie is behandeld. Als u het daarmee eens bent, stemt u voor en als u het daar niet mee eens bent dan stemt u tegen. De stemming is geopend. Dames en heren, u bent allemaal ingelogd en u ziet straks twee zaken knipperen, een groene plus en een rode min en u stemt op het scherm. De stemming is geopend. Het voorstel is om motie 21 vanavond niet te behandelen en door te schuiven naar de commissie.

Als u het daarmee eens bent dan stemt u voor en als u het daar niet mee eens bent dan stemt u tegen Het ordevoorstel om motie 21 vandaag niet te behandelen is door de gemeenteraad aangenomen met 27 stemmen voor en 4 stemmen tegen. Het ordevoorstel om motie 22 vandaag niet te behandelen is door de gemeenteraad aangenomen met 27 stemmen voor en 4 stemmen tegen. De agenda wordt vastgesteld. I.3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 1 februari 2022

De notulen worden ongewijzigd vastgesteld. I.4.

Ingekomen stukken en mededelingen

4a. 1. 2. 4b.

Overzicht raadsinformatiebrieven van 22 september 2021 Raadsinformatiebrief Begroting 2021 en 2022 stichting Dierentehuis 's-Hertogenbosch e.o. Raadsinformatiebrief Position paper Spoorzone 's-Hertogenbosch Lijst ingekomen stukken

De ingekomen stukken worden conform voorstel afgehandeld. II

Wensen en bedenkingen

II.5

Wensen en bedenkingen op voorgenomen collegebesluit over financiering nv BIM

De gemeenteraad dient geen wensen en bedenkingen in. III

Voorstellen waarover geen discussie meer wordt verwacht

III.6. Uitbreiding melkveebedrijf De Bellaard 3 's-Hertogenbosch De VOORZITTER: Ik ga naar agendapunt 6, Uitbreiding melkveebedrijf De Bellaard en er zijn stemverklaringen van D66, GroenLinks, De Bossche Groenen en het CDA. Ik begin bij GroenLinks, mijnheer Van Slageren. De heer VAN SLAGEREN (stemverklaring): Dank u wel voorzitter. De roep om inkrimping van de veestapel klinkt steeds luider en ook de provincie voert een actief beleid om agrarische ondernemers te faciliteren in het beëindigen van hun veebedrijf. Het verder intensiveren van bestaande veeteeltbedrijven is in de ogen van mijn fractie dan ook geen goede stap en daarom zal mijn fractie tegen het voorstel stemmen. Tot zover voorzitter. 6

De heer VERBRUGGEN (stemverklaring): D66 kan net als GroenLinks niet zomaar instemmen met de uitbreiding van een melkveebedrijf zonder een visie op het hele buitengebied te hebben, daar zijn we in de commissie uitvoerig op ingegaan. Wij stemmen tegen. De heer HOEBEN (stemverklaring): Er is twee raadsvergaderingen achter elkaar gevraagd om af te wijken, lees het verruimen, van kaders die in een bestemmingsplan vastliggen ten gunste van een onderneming om meer dieren te gaan huisvesten. We vinden het zonde dat ons stadsbestuur en deze raad niet inzien dat de tijdgeest vraagt om minder dieren in de veehouderij om uitstoot van stikstof en dierenleed te verminderen. Bijvoorbeeld onze buurgemeente Sint-Michielsgestel durft wel met de tijd mee te gaan door uitbreiding van de varkenshouderij niet meer toe te staan. De Bossche Groenen is tegen uitbreiding van intensieve veehouderij en dus tegen dit voorstel. Mevrouw VAN ZWAMBAGT (stemverklaring): Het CDA is voor dit raadsvoorstel Uitbreiding melkveehouderij aan de Bellaard omdat deze ondernemer voldoet aan alle vereisten. Wij moeten een betrouwbare overheid zijn, voldoe je aan de eisen dan behoor je ook groen licht te geven, vandaar onze steun. De heer ROOVERS (stemverklaring): Wij sluiten ons aan bij GroenLinks en De Bossche Groenen, wij stemmen ook tegen.

Het voorstel Uitbreiding melkveebedrijf De Bellaard 3 's-Hertogenbosch is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van GroenLinks (Van Slageren, mw. De Ruiter, mw. Dogan), D66 (mw. Hoog Antink, mw. Visschedijk, Verbruggen, Van den Kerkhof) en De Bossche Groenen (mw. Hendrickx, Hoeben) hebben tegen gestemd. III.7. Zienswijze Kadernota 2023 Omgevingsdienst Brabant ODBN Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. III.8. Bestemmingsplan Prins Bernhardplein 17 Nuland Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. III.9. Bestemmingsplan Hadewychstraat en omgeving Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. III.10. Bestemmingsplan De Groote Wielen - Broekland - Indigoweg Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. III.11. Algemeen belangbesluit Bewind in eigen beheer De VOORZITTER: Dan ga ik naar agendapunt 11, Algemeen belangbesluit Bewind in eigen beheer. Er is een stemverklaring van mevrouw Lokhoff en mijnheer Hack.

De heer HACK (stemverklaring): Ja voorzitter, wij vinden het algemeen belangbesluit nog steeds iets te verstrekkend, wij hadden voor een andere optie gekozen en daarom stemmen wij tegen dit raadsvoorstel. Mevrouw LOKHOFF (stemverklaring): Wij vinden het fijn dat de gemeente bewindvoering in eigen beheer doorzet, ook gezien wat er in februari jl. is gebeurd, dat acht gemeenten hun vertrouwen in een commerciële partij hebben opgezegd, de PLANgroep die 190.000 mensen heeft benadeeld. Wij zijn dus zeer blij met dit voorstel. De heer GERSJES (stemverklaring): Ik ben blij dat de wethouder het dictum naar aanleiding 7

van de laatste commissievergadering heeft aangepast in verband met het publiceren wanneer de zaak gegrond verklaard wordt. Het Algemeen belangbesluit Bewind in eigen beheer is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fractie van VVD (Rotman, mw. Eigenhuijsen, Geers, Hack, mw. Welten) hebben tegen gestemd. III.12. Zienswijze Kadernota 2023 GGD Hart voor Brabant De VOORZITTER: Dan ga ik over naar agendapunt 12, de Zienswijze Kadernota 2023 GGD Hart voor Brabant. Er zijn twee amendementen en een motie ingediend, de heer Van Hattem en mevrouw Lokhoff. Anderen nog voor de eerste termijn? Niemand, dan geef ik graag het woord aan de heer Van Hattem De heer VAN HATTEM: Dank voorzitter. Tijdens de laatste commissievergadering van de commissie Sociaal is enigszins ter discussie gesteld wat er vooral op de kadernota stond en dat was een afbeelding van een kind in islamitische gewaden en daar hebben wij als PVV-fractie aanstoot aan genomen. Zoals bekend staat de PVV kritisch tegenover de islam en vinden wij dat zoiets niet op een overheidspublicatie thuishoort, zeker een kind hoort niet met een hoofddoek en islamitische gewaden op die manier afgebeeld te worden, gepromoot door een overheidsorgaan dat dergelijke kinderen juist zou moeten beschermen tegen zulke vormen van islamisering en daarmee eigenlijk ook seksualisering van kinderen.

Het is eigenlijk een hele kwalijke ontwikkeling om kinderen zo af te beelden. De heer KABBOUTI: Dit is even buiten mijn commissie om. Ik vind het prima dat hier een politiek standpunt wordt ingenomen, maar op het moment dat we seksualisering gaan gebruiken op het moment dat iemand in vrijheid zijn religie wil gaan belijden dan hebben we een streep overschreden. Daar wil ik even punt van maken voorzitter. De heer VAN HATTEM: Dat is waar de mohammedaanse ideologie zich op richt, om op die manier kinderen te bedekken, vanuit dat oogpunt worden kinderen gedwongen om hoofddoeken en gewaden te dragen en dat is juist de kwalijke en gevaarlijke ontwikkeling die niet op die manier gepromoot zou moeten worden op een kadernota van de GGD. Daar namen wij als PVV-fractie aanstoot aan. Vervolgens verweet wethouder Kâhya – die vandaag helaas niet aanwezig is maar dit is de laatste gelegenheid om dit ter discussie te stellen dus dat moeten we wel doen – onze fractie racisme en discriminatie zonder enige deugende grond. Dat verwijt accepteren wij niet en daarom hebben we besloten om twee dingen te doen.

Allereerst om bij deze kadernota een amendement in te dienen waarin staat dat dergelijke uitingen van islamisering waarbij kinderen betrokken worden absoluut niet meer op stukken van de GGD of andere overheidsorganisaties geplaatst zouden moeten worden en ten tweede een motie van wantrouwen richting wethouder Kâhya omdat ik zijn uitlatingen totaal niet accepteer. Ik heb in deze raadsperiode nooit persoonlijke problemen met deze wethouder gehad, maar de manier waarop hij naar mij uitviel in die commissievergadering was onacceptabel en drie stappen te ver. Mevrouw LOKHOFF: Ik was wel bij die commissie en ik waardeerde het zeer dat mijnheer Wethouder Kâhya zo naar u uitviel. De heer VAN HATTEM: Dat kan mevrouw Lokhoff waarderen, maar dat zegt misschien meer over hoe naïef mevrouw Lokhoff in deze materie staat. De VOORZITTER: Mijnheer Van Hattem, dit is ook een persoonlijke bejegening en als u wilt dat dit niet gebeurt dan moet u dit ook niet zeggen want dat heeft niets te maken met het inhoudelijke standpunt van mevrouw Lokhoff. De heer VAN HATTEM: Er is in die commissie ook een discussie met mevrouw Lokhoff geweest en toen heb ik de naïviteit bij de SP-fractie en enkele andere fracties ook onder woorden gebracht. Het is dus geen persoonlijk verwijt of een belediging, zo is het zeker niet bedoeld, maar zo kwam het wel van de heer Kâhya af.

Ik heb verder geen problemen met de heer Kâhya gehad en ik heb in deze hele raadsperiode geen enkele motie van wantrouwen ingediend, maar dat dit nu zover heeft moeten komen betreurt mij ten zeerste en daarom heb ik één vraag. De heer Kâhya zei ook namens het college te spreken en mijn vraag aan het college is of deze uiting van de heer Kâhya dat 8

hij de PVV-fractie beticht van racisme en discriminatie, een zeer zwaar verwijt en zelfs een strafbare uitlating, door het hele college wordt gedeeld. Daar krijg ik graag een reactie op en mocht dat zo zijn dan kan ik ook nog overwegen om de motie aan te passen in een motie van wantrouwen richting het hele college. Tot zover voorzitter in deze termijn. Amendement 1 Geen islampromotie door de GGD Hart voor Brabant Ingediend door PVV De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 maart 2021; ter bespreking van raadsvoorstel Zienswijze Kadernota 2023 GGD Hart voor Brabant, constaterende dat: • op de achterkaft van de kadernota een foto is geplaatst van een kind in islamitische gewaden:

overwegende dat: • het promoten van het dragen van een hoofddoek door kinderen staat voor islamitische dwang, onvrijheid en seksualisering1; •

bij uitstek de GGD als organisatie met een verantwoordelijkheid voor de (sociale) gezondheid en welzijn deze islamisering niet zou moeten promoten, maar juist bestrijden;

besluit het volgende punt aan het ontwerpbesluit voor de zienswijze toe te voegen: 2. in de zienswijze aanvullend kenbaar te maken dat het in GGD-publicaties promoten van islamisering zoals het dragen van islamitische gewaden door kinderen volstrekt ongepast en onwenselijk is. 1 https://twitter.com/umarebru/status/1204911524965433344

Motie 1 Motie van wantrouwen Ingediend door PVV De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 maart 2021; ter bespreking van Raadsvoorstel Zienswijze Kadernota 2023 GGD Hart voor Brabant; constaterende dat: • wethouder Kâhya tijdens de bespreking van GGD Hart voor Brabant in de commissie Sociaal van 16 februari jl. de PVV beschuldigde van discriminatie en racisme; overwegende dat: • het onacceptabel is dat een wethouder van onze gemeente zonder enige basis dit soort verregaande beschuldigingen richting een raadslid uitspreekt; besluit: • het vertrouwen in wethouder Kâhya op te zeggen; en gaat over tot de orde van de dag. 9

Mevrouw LOKHOFF: Ik ga gewoon in op mijn amendement. Sorry dat die zo laat kwam, maar het is onder andere door carnaval wat verlaat. Na de commissievergadering over dit onderwerp Zienswijze Kadernota 2023 GGD Hart van Brabant kwamen er nieuwe overwegingen bij de SP binnen, namelijk de onderzoeken die nog niet zijn afgerond van ZonMw en de Onderzoeksraad voor de Veiligheid. We hebben allen kunnen zien wat de gevolgen van de pandemie zijn en we vragen daarom extra aandacht voor de sociaaleconomische gezondheidsverschillen, geestelijke en lichamelijke gezondheidsrisico's inclusief de omgevingsfactoren, preventie en digitale uitwisselbaarheid van gegevens. Wij willen de resultaten van de onderzoeken die nu lopen graag betrekken bij de voorbereiding van de nieuwe beleidsvisie en misschien ten overvloede, in de gemeenten Maashorst en Oss is dit amendement aangenomen. Het amendement luidt om het besluit te nemen een passage aan de zienswijze toe te voegen: "Met dien verstande dat het volgende aandachtspunt aan de zienswijze wordt toegevoegd: de gemeente 's-Hertogenbosch vindt het van belang goed voorbereid te zijn op een eventuele nieuwe pandemie. Wij zouden graag zien dat de GGD de resultaten van de diverse onderzoeken betrekt bij de voorbereiding van de nieuwe beleidsvisie van de GGD.

Daarom vragen wij extra aandacht voor sociaaleconomische gezondheidsverschillen, geestelijke en lichamelijke gezondheidsrisico's inclusief omgevingsfactoren, preventie en digitale uitwisselbaarheid van gegevens". Tot zover. Amendement 2 Leren van de coronacrisis Ingediend door SP De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 maart 2021; gezien het raadsvoorstel Zienswijze Kadernota 2023 GGD Hart voor Brabant van het college van burgemeester en wethouders van 25 januari 2022; overwegende dat: • de kadernota 2023 een nieuwe beleidsvisie van het GGD-bestuur in het vooruitzicht stelt; • inzet van die beleidsvisie is dat het huidige spoor wordt gevolgd met een ander accent; • er verschillende onderzoeken gedaan worden door o.a.

ZonMw en de Onderzoeksraad voor veiligheid om uit te vinden hoe situaties als de coronacrisis in de toekomst beter aangepakt kunnen worden; • in deze onderzoeken ook gekeken wordt naar risicofactoren die een rol spelen bij het ontstaan en verspreiden van het virus; • de uitkomsten van deze onderzoeken relevant zijn voor de nieuwe beleidsvisie en de werkwijze van de GGD; • het van belang is om te leren van de coronacrisis en lessen te trekken voor het beleid en de werkwijze van de GGD; wijzigt het besluit • door toevoeging van de volgende passage: - "Met dien verstande dat het volgende aandachtspunt aan de zienswijze wordt toegevoegd: de gemeente 's-Hertogenbosch vindt het van belang goed voorbereid te zijn op een eventuele (nieuwe) pandemie. Wij zouden graag zien dat de GGD de resultaten van de diverse onderzoeken (zoals bijvoorbeeld van ZonMw en de Onderzoeksraad voor veiligheid) betrekt bij de voorbereiding van de nieuwe beleidsvisie van de GGD. Daarbij vragen wij extra aandacht voor sociaaleconomische gezondheidsverschillen, geestelijke en lichamelijke gezondheidsrisico's (inclusief omgevingsfactoren), preventie en digitale uitwisselbaarheid van gegevens." De heer VAN DER KRABBEN: Ik had het net eigenlijk aan de heer Van Hattem willen vragen.

Ik begrijp wat er in de commissie heeft plaatsgevonden, we zitten nu in de laatste raad van deze zittingsperiode, in deze zittingsperiode heeft nog nooit een dergelijke motie op tafel gelegen en mijn vraag aan u is: hebt u een poging ondernomen om na de commissievergadering met de wethouder over de zaak te spreken want dan kun je meestal ook een stap verder komen en als dat niet voldoende is dan ben je pas aan een andere stap toe. Dat is mijn vraag, hebt u een poging ondernomen om met de wethouder te spreken over wat er in de commissie gebeurd is. De heer VAN HATTEM: De wethouder was in de commissie zeer gedecideerd, hij haalde zeer fel naar mij uit en hij betrok ook artikel 1 van de Grondwet erbij. Er is ook nog een ander probleem met 10

wethouder Kâhya. Ik heb in deze raadsperiode persoonlijk eigenlijk nooit een probleem met hem gehad en ik heb ook nooit iets van zijn afkomst of wat dan ook in stelling gebracht, dat zou ik ook niet doen om het zuiver te houden, dat is echt niet mijn bedoeling en dat is wat mij betreft ook helemaal niet ter discussie, maar wat hij wel heeft gedaan, en dat zeg ik niet om zielig te doen of zo, is mij op Twitter blokkeren. Ik word als raadslid geacht de wethouder te kunnen controleren, ook op zijn uitlatingen over beleid, en daarom vind ik dit totaal respectloos in mijn richting. Eigenlijk zou het meer de heer Kâhya sieren als hij een keer een opening naar mij zou maken om op die manier normaal het gesprek aan te gaan, maar blijkbaar vindt hij het nodig om mij in de raadscommissie voor rotte vis uit te maken en mij te blokkeren op social media zodat ik hem als raadslid niet eens kan controleren. Die vraag zou eigenlijk bij de heer Kâhya moeten liggen en niet bij mij. Wethouder HOSKAM: Als gevolg van carnaval staan wij er vanavond met zijn tweeën voor en dan is een amendement dat om 17.02 uur binnenkomt in de voorbereiding ook lastig kan ik u vertellen. Het advies is dat het amendement zoals u dat opgesteld hebt overbodig is omdat in de brief die wij hebben toegestuurd in reactie op de zienswijze Kadernota voldoende grond zit om dat onderzoek te betrekken, dus overbodig.

Dat houdt in dat ik hem conform de afspraken die we met elkaar hebben moet ontraden. Dat geldt ook voor het amendement van de PVV. Als we een ding van de coronacrisis hebben geleerd, is het dat virussen geen onderscheid maken tussen nominaties van mensen en een algemene dienst als de GGD is een dienst voor het algemeen belang, dus voor iedereen. Dat wordt ook weerspiegeld in de folder en ik denk dat dit goed is. Ik wijs ook op artikel 1 van de Grondwet. Ik ken mijn collega Kâhya die daar fel in zit en u kent het staatsrechtelijke gezegde 'het college spreekt altijd met één mond', dus de woorden die wethouder Kâhya heeft gebezigd, ik heb ze niet terug gehoord en ik was niet bij de commissie, worden ook uitgesproken namens het college want het college spreekt met één mond. Verder denk ik dat het gezien de verhoudingen in deze raad goed is dat partijen, want dat is wel belangrijk denk ik, dit met elkaar oplossen. Ik kan de motie van wantrouwen zoals die is ingediend van harte ontraden omdat de heer Kâhya altijd een goede betrouwbare collega is geweest die weliswaar met het hart op de tong spreekt, maar die wel staat voor zijn zaak. De heer VAN HATTEM: Gelet op deze reactie van het college. Er wordt eigenlijk gewoon gezegd dat het college de beschuldigingen die de heer Kâhya als wethouder namens het college in mijn richting, richting de PVV, heeft geuit onderschrijft.

Dus het college zegt gewoon dat de PVV, een raadsfractie hier met democratisch gekozen volksvertegenwoordigers, wordt weggezet met racisme en discriminatie en dat het college dat prima vindt, die vindt het prima dat we op die manier bejegend worden. Dat is wat de PVV betreft volstrekt onacceptabel en dat accepteren we dus ook niet van het college. Hierbij wil ik aangeven dat de motie wat mij betreft nu wordt ingediend als zijnde een motie van wantrouwen tegen het gehele college. Als het college met één mond spreekt dan krijgt het dus ook de gehele motie van wantrouwen achter zich aan. Ik vind dit gewoon een onacceptabele houding richting gekozen volksvertegenwoordigers zonder dat er enige grond is voor racisme en discriminatie. Wethouder Hoskam heeft op geen enkele manier onderbouwd dat daar sprake van zou zijn, hij gaat gewoon blindelings achter deze vileine beschuldiging van wethouder Kâhya staan en ik kan daarom niet anders dan deze motie uitbreiden tot een motie van wantrouwen gericht aan het hele college. Hij mag als zodanig in stemming worden gebracht en zo worden gelezen. Mevrouw LOKHOFF: Ik begrijp dat het inderdaad kort dag is om dit amendement goed te kunnen doorlezen. Ik neem aan dat het college ook wil wat de SP wil en wij willen extra aandacht vragen voor de sociaaleconomische gezondheidsverschillen die door de coronacrisis naar boven zijn gekomen.

Wij willen graag dat de GGD daar meer de nadruk op gaat leggen. Dus het amendement is niet overbodig omdat ik in de brief en het stuk niet lees dat er extra aandacht aan die sociaaleconomische gezondheidsverschillen wordt gegeven. De heer GEERS: In het kader van… Laat ik het zo zeggen, ik ben uiteindelijk ook nog de leider van de grootste fractie in deze raad en ik voel daarom ook wel de verantwoordelijkheid om er iets over te zeggen. Voorzitter, ik moest terugdenken aan de woorden waarmee u deze vergadering opende. We komen net uit de coronacrisis waar we met elkaar hebben gemerkt hoe vervelend en zwaar het is als groepen tegen elkaar worden opgezet, als ze worden uitgesloten omdat ze ergens wel of niet aan kunnen of willen voldoen en we zien in Oekraïne wat er gebeurt als er een strijd is, als groepen worden neergezet door een ander. Dan hebben we een kadernota van de GGD die een situatie schetst over welke kant het met het volksgezondheidbeleid opgaat en waar op de achterflap een heel klein plaatje van een mevrouw met een hoofddoek staat. Dat wordt als middel gebruikt om groepen 11

tegen elkaar uit te spelen en de mensen die zich associëren met dat geloof wordt zo veel pijn gedaan door dat zo te definiëren. Dat is wat hier in deze raad gebeurt, dat we met elkaar zover zijn gekomen dat we over de achterflap van een kadernota van de GGD… een deel van de samenleving wegzetten. Voorzitter, dat vind ik niet kunnen en dan heb ik echt zoiets van dat de woordkeuze van het college des colleges is, maar ik vind de opmerking in de motie dat er geen basis is om te zeggen 'u sluit groepen uit en dat vinden wij niet kies'… Dat wordt hier vanavond herhaald en dat vind ik wel een kwalijke. U mag van alles vinden, maar we hebben wel een basis van fatsoen met elkaar. We hebben in deze tijd echt gezien wat het uit elkaar spelen van de samenleving voor pijn kan opleveren en dan voel ik me ook echt geroepen om ook als leider van de VVD-fractie hier te zeggen 'dit pikken wij niet' en wij gaan dus absoluut niet mee in de motie van wantrouwen en om dezelfde reden ook niet in het amendement. De heer VAN HATTEM: De heer Geers van de VVD doet er nu een schepje bovenop. Ik sluit niemand uit, ik kom juist op voor de belangen van kinderen die op zo'n manier door die islamitische ideologie van de samenleving worden uitgesloten en dat is wat de GGD hier als iets normaals neerzet. Dat is abnormaal, dat hoort hier niet thuis en ook niet op de achterflap van een kadernota van de GGD.

Als de VVD dat normaal vindt dan zijn we juist het abnormale normaal aan maken en als de VVD, die vrijheid ook in zijn naam heeft, dat serieus wil nemen dan zouden ze hier kritischer op moeten zijn. Door mij hierop aan te vallen, door mij te verwijten dat ik mensen uitsluit… Ik kom juist op voor kinderen, voor mensen die door die islamitische ideologie worden uitgesloten. De GGD normaliseert dat, daar moet iets aan worden gedaan en niet door een college dat hier zo onvoorstelbaar vilein en gemeen is door te stellen dat wat ik hier bezig racisme en discriminatie is. Het racisme en de discriminatie van de islam als verschrikkelijke ideologie moet ter sprake worden gebracht en niet wat ik hier neerleg. Dit is juist opkomen voor en het beschermen van mensen en wat de VVD hier doet is beneden alle peil. Ik hoop dat de kiezers dat goed in hun oren knopen. De VOORZITTER: Mijnheer Van Hattem, we zitten hier niet in een verkiezingsdebat, maar in een raadsvergadering. We gaan over tot besluitvorming. Ik breng amendement 1 in stemming. Amendement 1, Geen islampromotie door de GGD Hart voor Brabant, van de PVV is door de gemeenteraad verworpen. Het lid van de fractie PVV (Van Hattem) heeft voor gestemd. Amendement 2, Leren van de coronacrisis, van SP is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fractie SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff) hebben voor gestemd.

Motie 1, Motie van wantrouwen, van de PVV De heer KABBOUTI (stemverklaring): Voorzitter, woorden doen ertoe en wij hebben in deze raad een zware verantwoordelijkheid om onze woorden zorgvuldig te wegen. Hier zit een raadslid met een islamitische achtergrond, we hebben in deze raadsperiode mogen kennismaken met de PVV en die heeft in haar vrije woordkeuze in het debat stevige woorden mogen gebruiken over de islam en haar aanhangers, ook in de Bossche samenleving. De ruimte die de PVV heeft gepakt, komt volledig voor haar vrijheid op en dat mag, dat mag in dat debat. Op het moment dat de PVV wordt tegengesproken, op het moment dat woorden dusdanig impact gaan krijgen en die als grievend, beledigend, discriminerend en racistisch ervaren worden dan mag dat de PVV tegengeworpen worden en op het moment dat dit gebeurt, kan het niet zo zijn dat degene die gebruikmaakt van zijn vrijheid daarmee de ander gaat tegenwerken. Ik krijg hier wel het gevoel, en helemaal met de bijdrage van de heer Van Hattem, dat we hier een klein Calimerootje in de zaal hebben zitten die zich op geen enkele manier verantwoordelijk weet voor de woorden die hij zelf gebruikt. Voorzitter, daarmee zal ik in ieder geval de motie van harte niet steunen. De motie van wantrouwen is door de gemeenteraad verworpen. Het lid van de fractie PVV (Van Hattem) heeft voor gestemd.

Het voorstel Zienswijze Kadernota 2023 GGD Hart voor Brabant is door de gemeenteraad aangenomen. Het lid van de fractie PVV (Van Hattem) heeft tegen gestemd. VI.

Moties vreemd aan de orde van de dag – niet besproken in commissies 12

VI.20. Motie vreemd aan de orde van de dag Een goede plek voor KVG Kickboksen en weerbaarheid De VOORZITTER: Dan ga ik naar agendapunt 20, de motie vreemd aan de orde van de dag 'Een goede plek voor KVG Kickboksen'. De eerste indiener is mevrouw Van Gool namens de PvdA. Anderen voor de eerste termijn? Mevrouw Van Gool. Mevrouw VAN GOOL: Ja dank u wel voorzitter. Na zo'n discussie weer over tot de orde van de dag en ik moet even wennen, maar ik ga ervoor. De motie die voor u ligt, 'Een goede plek voor KVG Kickboksen en weerbaarheid'. U hebt net als raadsleden bij het aanbieden van de petitie beneden in de zaal al kunnen horen dat zij al jaren mooie dingen doen op het gebied van weerbaarheid voor de Bosschenaren. Welzijnsinstellingen, politie, scholen en ziekenhuizen verwijzen al jaren naar hen en onze gemeente is ook al jaren met deze ondernemer, ik durf het aantal jaar niet te noemen dat kunt u in de motie lezen, in overleg over een goede huisvesting. Daarin zijn door de jaren heen verschillende toezeggingen gedaan die niet zijn nagekomen en het wordt nu eindelijk wel eens tijd om daar als gemeente concreet in te worden. De situatie wordt urgent, de huidige zaal is niet veilig. Daarom verzoeken wij het college dat de gemeente zich nadrukkelijk inspant om KVG Kickboksen en weerbaarheid te helpen bij het vinden van geschikte huisvesting.

Omdat het Vrouwendag is, ga ik alle indieners noemen en de vrouwen eerst: Jolanda van Gool PvdA, Inge Visschedijk D66, Cecile Visscher SP, Rianneke Mees De Bossche Groenen, ik denk dat zij thuis meekijkt, Adriana Hernández 50PLUS, Roos van der Kallen Rosmalens Belang en ook nog wat heren, Olaf Thelissen die thuis waarschijnlijk ook meekijkt van het CDA en Paul Wiggers van Bosch Belang. Tot zover. Dank u wel voorzitter en wij hopen op veel groene plusjes. Motie Vreemd Een goede eigen plek voor KVG Kickboksen en weerbaarheid Ingediend door PvdA, D66, SP, De Bossche Groenen, 50PLUS, Rosmalens Belang, Bosch Belang en CDA De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 maart 2021; gezien de antwoorden van het college op schriftelijke vragen d.d.

22 februari 2022; overwegende dat: • de weerbaarheidssessies die al jarenlang gegeven worden door KVG voornaam zijn in de stad; • veel instanties in onze stad doorverwijzen naar KVG; • KVG inmiddels 350 leden heeft en de groei nog niet gestagneerd is; • op de eerder gestelde schriftelijke vragen het college aangeeft dat ze zich blijft inspannen om een bevredigende oplossing te vinden op de locatie Eekbrouwersweg; • deze locatie op de Eekbrouwersweg waar ze nu gevestigd zijn niet meer voldoet qua ruimte maar ook niet gezien de veiligheid; • deze ruimte waar ze nu gevestigd zijn, ook niet meer geschikt te maken is, voor die 350 leden • door de jaren heen (10 jaar) de gemeente in gesprek is geweest én er opties zijn aangeboden aan KVG om een oplossing voor de huisvesting te bieden; • telkens worden die aangeboden opties uiteindelijk van tafel gehaald door de gemeente die de beloftes in deze niet waarmaakt; verzoekt het college • dat de gemeente zich nadrukkelijk inspant om KVG Kickboksen en Weerbaarheid te helpen bij het vinden van geschikte huisvesting; en gaat over tot de orde van de dag. De heer VAN CREIJ: Onze naam staat er niet tussen en ik heb een vraag aan de indiener. Er wordt opgeroepen om haast te maken met de huisvesting, maar dat is al toegezegd in antwoord op artikel 71-vragen.

Wat is het verschil eigenlijk? Mevrouw HENDRICKX: Wij steunen deze motie van harte en het is meer een oproep voor de volgende raad. Er zijn altijd heel veel clubjes en verenigingen die hier komen inspreken en het probleem dat ze eigenlijk allemaal hebben is ruimtegebrek. Ik denk dat we ook voor andere clubjes en verenigingen moeten zorgen dat er in de wijken en de buurten voldoende gemeenschapsruimten zijn 13

waar mensen voor betaalbare prijs sport kunnen beoefenen, kunnen samenkomen of wat dan ook. Dat is de afgelopen jaren best wel verschraald en je ziet dat allerlei burgers, instellingen en verenigingen daardoor in de knel komen. We moeten in de volgende raad eens goed kijken hoe we daarmee willen omgaan, zodat ook andere mensen in deze stad een betaalbare ruimte kunnen betrekken. We zullen deze motie van harte steunen. De VOORZITTER: Dank u wel. De vraag van de heer Van Creij aan mevrouw Van Gool. Mevrouw VAN GOOL: Ja ik wil daar wel op reageren want ik heb de antwoorden op de artikel 71-vragen driemaal gelezen en daarin staat eigenlijk 'we praten al jaren en we praten nog even door', maar daar kan een ondernemer niet veel mee mijnheer Van Creij, vandaar toch deze motie. De VOORZITTER: Dank u wel. De heer Hoskam namens het college. De last man standing was het hè, hij krijgt alle klussen. Reactie college Wethouder HOSKAM: Van alle markten thuis, zelfs een motie van wantrouwen overleefd. Het college heeft na de aanpassing van de motie geen bezwaar. De motie vreemd aan de orde van de dag, Een goede plek voor KVG Kickboksen en weerbaarheid, van PvdA, D66, SP, De Bossche Groenen, 50PLUS, Bosch Belang, CDA en Rosmalens Belang is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. III.13.

Zienswijzeverzoek Kadernota 2023 Veiligheidsregio Brabant-Noord en wensen en bedenkingen deelname stichtingen Risicobeheer en waarborgfonds Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. IV.

Voorstellen waarover nog discussie wordt verwacht

IV.14. Onderzoek Rekenkamercommissie subsidiebeleid Bossche culturele sector De VOORZITTER: Dan gaan we over naar agendapunt 14, Onderzoek Rekenkamercommissie subsidiebeleid Bossche culturele sector. De heer Thelissen heeft een amendement ingediend, maar hij is niet aanwezig en ik weet niet wie nu de eerste indiener is. De heer Van Genugten, dank u wel. Ik begrijp dat de heren Gersjes en De Groot als lid van de Rekenkamercommissie niet meestemmen. Kan ik nog andere personen het woord geven? Mevrouw Visscher, de heer Mees, de heer Van Hattem, de heer Van Creij, mevrouw Hendrickx, de heer Rotman en mevrouw Van der Kallen. Ik begin bij de heer Van Genugten van het CDA. De heer VAN GENUGTEN: Ja, dank u wel voorzitter. Het is inderdaad waar, de naam van de heer Thelissen staat onder dit amendement en hij had dit amendement hier vanavond heel graag verdedigd, maar met een positieve uitslag kijkt hij vanuit huis mee. Het amendement behelst eigenlijk na het rekenkameronderzoek een tussenstap te maken en het wat breder te trekken. Kort samengevat is het verzoek aan het college om met een discussienotitie te komen waarin de gemeenteraad inzicht kan worden geboden in de maatschappelijke impact van culturele subsidies, waarbij wordt gekeken naar de manier waarop de outcome van het cultuurbeleid en de cultuurorganisaties daaraan hebben bijgedragen en de cultuursector hierbij te betrekken.

Verder roept het amendement op om ook een onderscheid te maken tussen de professionele organisaties in de Bossche culturele basis, de amateurverenigingen en de volksfeesten. Dat is het amendement dat wij hier vanavond op tafel leggen naar aanleiding van het onderzoek van de Rekenkamercommissie. Amendement 1 Onderzoek Rekenkamercommissie 'Subsidiebeleid Bossche culturele sector Ingediend door CDA, PvdA, VVD, 50PLUS, gewoon ge-DREVEN, Rosmalens Belang, Groep Gersjes en D66 De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 maart 2021; gehoord de beraadslagingen over het raadsvoorstel Onderzoek Rekenkamercommissie Subsidiebeleid Bossche culturele sector in de commissie Bedrijvigheid van 14 februari 2022;

14

overwegende dat: • de conclusie in het rekenkamerrapport is dat de raad onvoldoende zicht heeft bij de verantwoordingsrapportages in het kader van Cultuurkaders en -subsidies; • de cultuurnota- en subsidies zich richt op zowel de culturele positionering van onze gemeente, de Bossche Culturele Basis als ook de verenigingen; • college en raad beide aangeven worstelen met de wijze en het niveau waarop verantwoording gedeeld kan worden; constaterende dat: • het onderzoek van de Rekenkamer zich heeft geconcentreerd op de Bossche Culturele Basis en op basis hiervan de aanbevelingen zijn gedaan; • het voorliggende besluit van uitvoeringsprogramma- en rapportage ook de verenigingen en gemeentelijke culturele positionering raakt; • het besluit vraagt een uitvoeringsprogramma op te stellen met concrete en maatschappelijke doelen, maar niet aangeeft wat voor indicatoren hiervoor gebruikt kunnen worden; • het daarom goed is eerst een discussie te voeren in de raad over de wijze, diepte en breedte van kaderstelling- en verantwoording; wijzigt het besluit door de bestaande beslispunten te vervangen door: 1. naar aanleiding van het rapport van de Rekenkamercommissie 'Subsidiebeleid in de Bossche culturele sector' het college te vragen een discussie voor te bereiden om begin 2023 een voorstel aan de gemeenteraad voor te leggen, met als onderdelen: a.

hoe de gemeenteraad meer inzicht kan worden geboden in de maatschappelijke impact van culturele subsidies. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van strategische, tactische en operationele indicatoren; b. op welke manier binnen de reguliere beleidscyclus de outcome van het cultuurbeleid en de manier waarop de BCB-organisaties daaraan hebben bijdragen beter inzichtelijk kan worden gemaakt; c. op welke wijze de cultuursector te betrekken is bij de uitwerking van impactmeting en de indicatoren behorende bij de doelen van Cultuurstad van het Zuiden; 2. het college te vragen in het voorstel in ieder geval onderscheid te maken tussen de professionele organisaties in Bossche Culturele Basis, de amateurverenigingen en de volksfeesten; en gaat over tot de orde van de dag Mevrouw VISSCHER: Onze naam staat niet op het amendement en dat heeft ermee te maken dat mijn gemeentemail er weer eens uitligt en ik het dus gemist heb, ik neem aan dat de heer Thelissen hem wel naar mij heeft gestuurd. Dat hebben wij in de commissie ook aangegeven, dus wij doen daaraan mee, maar wel met dien verstande dat we niet moeten doorslaan naar het alles willen weten en het constant blijven vragen om allerlei verantwoordingen tot op de laatste cent achter de komma omdat we juist hebben gekozen voor deze systematiek om de culturele sector ook wat vrijheid te geven en omdat niet alles meetbaar is.

Dus met dien verstande stemmen wij daar graag mee in. De heer MEES: Hier is in de commissie al over gesproken, waarbij steeds de crux was 'slaan we nou niet door in bureaucratie' en aan de andere kant ligt er gewoon een heel goed advies van de Rekenkamer dat wij van harte onderschrijven. We vinden het jammer dat we niet eerder aan de slag kunnen, er moet begin 2023 iets worden opgeleverd maar we hebben ook technische vragen gesteld, 'hoe werkt dat met die subsidies, met name bij cultuur?' omdat wij op andere velden, bijvoorbeeld in het Sociaal Domein, zien dat kleine organisaties van alles moeten verantwoorden hoeveel mensen komen er bridgen enzovoort, en dat vonden wij vreemd. Verder blijkt uit het antwoord op die technische vragen dat we activiteiten subsidiëren en niet het hele verhaal als zodanig. Als mensen of organisaties een groot verdienvermogen hebben dan wordt daar geen rekening mee gehouden omdat we activiteiten subsidiëren. Kortom, wij willen daar veel meer inzicht in krijgen. De volgende raad zal daarover moeten nadenken, maar wij willen dit alvast aan het college meegeven in de opdracht naar de nieuwe raad. Tot zover.

De heer VAN HATTEM: De PVV-fractie was altijd al erg kritisch op de vele subsidies die met name naar de Bossche culturele professionele instellingen gaan en daarom is het goed dat dit onderzoek er ligt, dat eens kritisch naar het subsidiebeleid wordt gekeken. We vinden het ook heel goed dat in het amendement onderscheid wordt gemaakt tussen de professionele cultuur en de 15

amateurverenigingen, dat vinden wij wel een cruciaal onderdeel. Wij onderschrijven de doelen van Cultuurstad van het Zuiden niet, maar we vinden het wel belangrijk dat er middels dit onderzoek ook indicatoren aan gekoppeld kunnen worden, zodat er in ieder geval duidelijkheid is over wat er gepresteerd wordt en of het afrekenbaar is. Een belangrijke factor die nog wel boven de markt blijft hangen zijn de investeringen in vastgoed zoals het Theater aan de Parade, in hoeverre je dat nog allemaal moet doorrekenen als verkapte subsidies in dit geheel want daarin gaan natuurlijk ook vele miljoenen om waarvan de culturele sector profijt heeft. Kortom, we zullen het amendement om het onderzoek verder te bespreken steunen en we zullen de komende jaren kritisch blijven kijken naar de subsidies die in deze sector omgaan. Dat mogen er wat de PVV betreft minder worden, zeker in de tijd dat onze burgers steeds minder te besteden hebben en de koopkracht achteruitgaat. Tot zover voorzitter. De heer VAN CREIJ: Ik ben blij dat het CDA het initiatief heeft genomen om met dit amendement te komen. Het is jammer dat dit nodig is en het is ook jammer dat het college een karikatuur maakt van wat de Rekenkamer heeft aangeleverd. Wij moeten onze controlerende taak goed kunnen uitvoeren, vandaar dat wij het amendement van harte steunen en ook de uitkomst van wat de Rekenkamer geproduceerd heeft.

Wij onderschrijven de onduidelijkheid die er is van harte. Mevrouw HENDRICKX: De Bossche Groenen vindt het belangrijk om te zien wat er zoal in de cultuursector gebeurt en niet zozeer omdat we van de hoed en de rand willen weten en alle cijfertjes op tafel willen hebben, maar wij willen culturele instellingen die op dit moment buiten de financiering vallen ook de gelegenheid bieden om gebruik te maken van cultuursubsidies. Voorzitter, om dat als raad te kunnen beoordelen zul je niet alleen een beleidsplan moeten vaststellen, wat we hier ook gedaan hebben, maar ook tot een uitvoeringsplan moeten komen om vervolgens te komen tot een stukje verantwoording. Dat is eigenlijk wat het rekenkamerrapport zegt. Wij vragen ons een beetje af wat dit amendement eigenlijk toevoegt want het rekenkamerrapport is volgens mij hartstikke duidelijk, SMART indicatoren bepalen en komen tot een soort systematiek waardoor de raad kan controleren of met de subsidies de doelen worden bereikt die de raad in een beleidsnotitie heeft vastgesteld. Onze fractie heeft niet zo'n behoefte aan het amendement, temeer omdat wij de discussie weer voor ons uitschuiven. In het amendement staat een wat algemene omschrijving, we gaan er weer eens met elkaar over praten, terwijl ik denk dat het rekenkamerrapport juist een prachtig handvat biedt om aan het college te vragen om met een concretisering te komen.

Het lijkt of het hele complexe en moeilijke materie is maar dit is hartstikke simpel, een beleidsplan, een uitvoeringsprogramma en een stukje verantwoording. Volgens mij hoeven we hier geen hele discussie over te voeren en er met de cultuurinstellingen over in gesprek te gaan. Dus ja wij zijn wat verrast en we vragen ons ook af wat het amendement bijdraagt. We zijn niet principieel tegen zo'n amendement, het is altijd goed om met elkaar in discussie te gaan, maar wij stemmen niet voor het amendement en steunen het voorstel van de Rekenkamer omdat we de meerwaarde in relatie tot het rapport op dit moment niet zien. De heer ROTMAN: Een van de taken van een gemeenteraad is de controlerende taak, controleren of het college heeft uitgevoerd wat is afgesproken over de kosten, maar ook over de beoogde maatschappelijke effecten. De Rekenkamercommissie heeft het met dit rapport voor elkaar gekregen dat hierover in de commissie een goede discussie is gevoerd en de Bossche VVD complimenteert de Rekenkamercommissie hiervoor. Ik zat in het verleden zelf in de Rekenkamercommissie en ik weet uit ervaring hoeveel tijd in dit soort dingen gaat zitten. Er bestaan nog wel meer onderwerpen waar de verantwoording gemoderniseerd of in ieder geval tegen het licht gehouden zou kunnen worden.