Notulen raadsvergadering 2021-12-07

opmerking vooraf. U vindt er gelukkig wel iets van, dat heb ik geloof ik in de commissie ook al gezegd, er is niets zo vervelend dan als we een stuk bij u neerleggen dat eigenlijk dood voor de kast neervalt en dat is hier in ieder geval niet aan de hand. Voorzitter, het college heeft geen bezwaar tegen amendement 1. Dat is ondersteunend aan het beleid en we zien het ook als een zetje in de rug. Het is weliswaar gefinancierd vanuit de energiemiddelen zelf die daarvoor gelabeld waren, maar het maakt wel degelijk een zetje in de rug richting de warmtetransitie mogelijk, dus daarop geen bezwaar. Dan motie 1. Er is simpel gezegd op korte termijn geen zicht op extra financiële middelen en nu een versie 2.0 schrijven is een buitensporige inzet van capaciteit en middelen ten opzichte van concreet aan de slag gaan met wat het college heel graag wil. De heer Hoeben citeert uit mails en ik heb hem ook per mail laten weten dat dit een motie zonder dekking is en daarom ontraden wij deze motie. Dan motie 2. Isoleren en besparen is inderdaad de kern van de energietransitie en eigenlijk ook van de warmtetransitie. Dus dat legt inderdaad de juiste prioriteit. Wat betreft een isolatiefonds zijn we, zeker daar waar we natuurlijk gaan samenwerken met de woningcorporaties, natuurlijk wel van hen afhankelijk. Dat zeg ik er even bij, maar dat wil het college zeker gaan bekijken.

Dus geen bezwaar tegen deze motie. Motie 3. Dergelijke onderzoeken waar de motie om vraagt zijn wat het college betreft echt aan onderzoeksinstellingen zoals TNO en ik geef daar maar even bij aan dat TNO en Enexis nota bene aangeven dat waterstof tot 2030 geen betekenisvolle rol in de verwarming van gebouwen zal spelen. Het is niet zo dat het college het dan uitsluit, maar ik geef maar even aan wat de experts aangeven over het perspectief voor waterstof voor de bebouwde omgeving. Dat betekent niet dat je het ook kunt inzetten voor bijvoorbeeld voertuigen of de industrie. We ontraden motie 3 dus. Dan motie 4. Zayaz is al aan de slag, die gaat nu richting uitvoering wat betreft De Haren. Het kost gemiddeld twee jaar om een buurtaanpak Aardgasvrij goed op stoom te krijgen en die twee zaken matchen simpelweg niet. Het positieve nieuws is wel dat Zayaz voor 'Aardgasvrij ready' gaat, waardoor overgaan tot aardgasvrij in de toekomst een relatief kleine stap is. We ontraden motie 4 vanwege de uitvoerbaarheid. Motie 5 is uitvoerbaar, maar wel met een disclaimer omtrent een concreet uitvoeringsplan Het college wil aan de slag met de verdere uitwerking en verdieping van bijvoorbeeld de participatieaanpak, de rol en positie van de gemeente in bijvoorbeeld warmtebedrijven, een verdiepend onderzoek over de woningtypen en de besparingsaanpak.

Als ik hem zo mag lezen dan geen bezwaar tegen motie 5. Tot slot motie 6. De complexiteit van de warmtetransitie zit echt ook aan de afnamekant, dus bij de afnemers, de huizen. De corporaties worden niet voor niets ook in landelijke onderzoeken aangehaald als vliegwiel voor de warmtetransitie omdat zij grote afnemers zijn en daarin massa kunnen maken. Voorzitter, ik gebruik dan misschien even de flauwe beeldspraak een warmtebron praat niet terug, maar bewoners wel, dus met name bewoners overtuigen en dergelijke. Dus waar zit in figuurlijke zin de energie in een wijk, waar gaan corporaties op korte termijn concreet aan de slag en waar gaat de openbare ruimte bijvoorbeeld op korte termijn op de schop zijn hele logische aanknopingspunten om daar van start te gaan en dan is het ook heel logisch om in dat soort buurten concreet te kijken wat voor warmtebronnen daar in de buurt zijn, wat daar voorradig is en daar dan te zoeken naar die warmtebronnen. Anders heb je wel onderzoeken over warmtebronnen in bepaalde buurten waar je misschien op korte termijn helemaal niet aan de slag gaat en dan heb je binnen de kortste keren allerlei verouderde onderzoeken. Dus voorzitter, we gaan wel aan de slag met het onderzoeken van warmtebronnen in die buurten waar concreet perspectief is op aan de slag gaan, maar niet Den Bosch breed hele diepe onderzoek wat betreft de warmtebronnen.

We hebben uiteraard inventarisaties en dergelijke gemaakt. Dus ik ontraad motie 6. Tot zover. De heer KAGIE: De wethouder gebruikte wat betreft De Haren de term 'Aardgasvrij ready' en nou lees ik hier in de machine dat dit betekent dat de woningen gereed zijn voor afkoppeling van het aardgasnet qua bouwkundige en installatietechnische voorzieningen voor verwarming, warm tapwater en koken. In feite wordt bij de renovatie van De Haren al voorgesorteerd om over drie, vier, vijf jaar te kunnen afkoppelen. Dan worden de voorwaardenscheppende maatregelen al genomen. Wethouder VAN DER GELD: Ja, dat is wel de informatie die ik heb en dat is überhaupt een brede strategie die je nu landelijk ziet als het gaat om het voorsorteren want voor je het weet focussen we ons blind op het eindplaatje: wat wordt nou de specifieke techniek op basis waarvan ik afschakel, krijg ik dan waterstof of wat voor bron dan ook. Ik ben blij dat daar de focus van de raad ligt, de grootste opgave ligt hem in de slag die Zayaz nu gaat doen en dat is het isoleren en het besparen. Dat laatste stapje lijkt in de beeldvorming meestal de grootste stap omdat dit in de hoofden van mensen iets totaal nieuws is, 'dan krijg ik ineens een warmtepomp', maar dat is relatief gezien, ook in kosten, de kleinste stap.

43

Tweede termijn De heer WIGGERS: De wethouder beantwoordde mijn vraag al in zijn slotwoord. De heer VAN HATTEM: Ik heb de wethouder eigenlijk één vraag gesteld en die was de volgende. Gelet op de ambities die enkele partijen hier hebben om het aardgasleidingnet in stand te houden, kan ook worden voorkomen dat burgers door de gemeente in de toekomst worden gedwongen om van het aardgasnet afgekoppeld te worden? Wethouder VAN DER GELD: Dat is niet aan de orde want ik heb die middelen gewoon niet, ik kan niet afdwingen dat iemand van het aardgas afgaat. De heer VAN HATTEM: Ik heb in de tweede termijn nog een belangrijke vraag aan de wethouder. Stel nou dat er geen grootschalige middelen vanuit het rijk, de provincie en voor sommigen de EU komen, wat blijft er dan nog over van deze visie, is dat nog te benoemen? Wethouder VAN DER GELD: Wat blijft er dan nog over? Wat overblijft, is sowieso waar u nu toe besluit, zijnde de startbuurten en de onderzoeksbuurten waar we nu concreet aan de slag willen. We zullen blijven jagen op de rijksmiddelen en ik ben er ook van overtuigd dat die zullen blijven komen. In die zin is het jammer dat we in een soort interbellum zitten want ik kijk in die zin wel uit, u kennende u misschien wat minder, naar het akkoord dat binnenkort wordt gepresenteerd want er is echt nog wel een slag te slaan in de warmtetransitie vanuit het rijk.

Amendement 1, Aanspreken reserve energiebesparing warmtetransitie, van SP, D66, GroenLinks, Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen, PvdA, gewoon ge-DREVEN, Rosmalens Belang en CDA. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal instemmen omdat het geen nieuw geld is, maar dat al uit het energiegebeuren komt. Amendement 1 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en Bosch Belang (Van der Krabben, Wiggers) hebben tegen gestemd. Motie 1, TransitiePLAN Warmte 2,0, van De Bossche Groenen, PvdA, SP, Leefbaar 's-Hertogenbosch en gewoon ge-DREVEN is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PvdA (Slikker, Kabbouti), De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx, Hoeben), Groep Gersjes (Gersjes) en SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff) hebben voor gestemd. Motie 2, Aanscherping transitievisie Warmte 1.0, van SP, D66, GroenLinks, Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen, PvdA, gewoon ge-DREVEN en 50PLUS. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Financiële middelen dus tegen. Motie 2 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Van der Krabben, Wiggers), en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegen gestemd. Motie 3, Waterstof voor gebouwverwarming, van gewoon ge-DREVEN en Groep Gersjes is door de gemeenteraad verworpen.

De leden van de fracties van gewoon ge-DREVEN (Van Creij), Groep Gersjes (Gersjes) en De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx, Hoeben) hebben voor gestemd Motie 4, Onderzoek aardgasvrij maken huurwoningen Zayaz in De Haren, van PvdA, Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen en gewoon ge-DREVEN is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx, Hoeben), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PvdA (mw. Van Gool, Slikker, Kabbouti), Groep Gersjes (Gersjes) en SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff) hebben voor gestemd.

44

Motie 5, Uitvoeringsplan Transitievisie Warmte, van Rosmalens Belang, D66, VVD, GroenLinks en CDA. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Financiële middelen, dus tegen. De heer KABBOUTI (stemverklaring): We hadden graag gezien dat motie 1 was aangenomen en bij gebrek aan beter stemmen we in met deze motie. De heer ROOVERS (stemverklaring): Inderdaad, bij gebrek aan beter. Motie 5 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van gewoon ge-DREVEN (Van Creij), PVV (Van Hattem) en Bosch Belang (Van der Krabben, Wiggers) hebben tegen gestemd. Motie 6, Breed onderzoek naar warmtebronnen, van PvdA, SP, Leefbaar 's-Hertogenbosch, gewoon ge-DREVEN, De Bossche Groenen en 50PLUS is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PvdA (mw. Van Gool, Slikker, Kabbouti), De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx, Hoeben) en Groep Gersjes (Gersjes) hebben voor gestemd. Het raadsvoorstel Transitievisie Warmte 1.0 's-Hertogenbosch De heer HOEBEN (stemverklaring): We kunnen niet tegen zijn want dat zou een beetje raar staan in de geschiedenisboekjes, maar we spreken wel onze ernstige zorgen uit want techniek, planvorming en visie, alles loopt hier door elkaar en dat gaat niet voor de versnelling zorgen.

Samenwerken wel, dat gaat ons wel die versnelling geven en ik heb de insprekers goed gehoord. Daar schort het beetje aan. Ik zal voor het voorstel stemmen. Het voorstel is door de gemeenteraad aangenomen. Het lid van de fractie van PVV (Van Hattem) heeft tegen gestemd. IV.16. Verklaring van geen bedenkingen plaatsing flexibele woningen voor maximaal vijftien jaar De VOORZITTER: Mevrouw Van der Kallen en mevrouw Visscher hebben wegens ziekte de zaal verlaten. We zijn met minder mensen, maar alles wordt door de griffier bijhouden. Dan ga ik over naar agendapunt 16, Verklaring van geen bedenkingen. Daar is behoefte aan een stemverklaring bij de heer Van Creij. Alleen van de heer Van Creij? En van de heer Van Hattem. Een stemverklaring onder agendapunt 16. De heer Van Creij. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal tegen het voorstel stemmen want elke vorm van inspraak en participatie wordt door dit voorstel geminimaliseerd. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik had iets meer dan een stemverklaring, maar gelet op de tijd zal ik het kort houden, dan doe ik een iets uitgebreidere stemverklaring met uw goedvinden. Er staat een uitgebreid stuk bij over de bezwaren van omwonenden tegen deze woningen.

Als er al een woningbouwlocatie is, zien wij liever dat er permanente woningen worden gebouwd in plaats van deze flexwoningen die aan spoedzoekers en voor een deel ook aan gelukzoekende statushouders worden toegewezen. Daar zit de buurt niet op te wachten en deze locatie is daar wat ons betreft ook niet geschikt voor. Liever gewoon permanente woningen in plaats van deze woningen die de rechtszekerheid van omwonenden voor een lange duur, voor vijftien jaar, ernstig aantasten en die daarmee onwenselijk zijn. Ondanks dat er nodig woningen gebouwd moeten worden is dit geen oplossing. Tot zover voorzitter. Mevrouw VAN ZWAMBAGT (stemverklaring): De flexwoningen vormen een gezonde mix, voor ieder wat wils, jong en oud, inclusief voorzieningen, moestuin en speeltuintjes waarmee je een aantrekkelijke sociale verbondenheid krijgt. Deze woningen zijn snel, duurzaam en verplaatsbaar en vormen hiermee een snelle mogelijkheid tot de vorming van woningen voor waar nu hele grote nood aan is. Tot zover.

45

De heer GEERS (stemverklaring): Wij gaan akkoord met het voorstel, maar wel met dien verstande dat we wel graag op tijd worden geïnformeerd als een nieuwe ontwikkeling gaat plaatsvinden. De verklaring van geen bedenkingen plaatsing flexibele woningen voor maximaal vijftien jaar is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en PVV (Van Hattem) hebben tegen gestemd. IV.17. Planstudiefase Project lage Diezebrug De VOORZITTER: Dan ga ik over naar agendapunt 17, de planstudiefase Project lage Diezebrug. Er is een amendement ingediend door een aantal partijen. Mevrouw Welten zou dat doen, maar ik neem aan dat de heer Geers dat nu gaat doen. Dan geef ik de heer Geers het woord. Anderen voor de eerste termijn? De heer Van Hattem, de heer Van Creij, de heer Kagie, de heer Smeets, de heer Van den Kerkhof, de heer Hoeben, mevrouw Van Zwambagt, en de heer Gersjes. Ik begin bij de heer Geers. De heer GEERS: Dank u wel voorzitter. De Bossche Stadsdelta wordt een heel mooi nieuw deel van onze binnenstad dat we met elkaar gaan ontwikkelen en dat moet een integrale ontwikkeling worden. Het voorstel wordt omwille van het onderhoud van de brug naar voren gehaald en het college zegt dat de keuze voor deze aanlanding is gemaakt omdat die het meest optimaal is.

De VVD geeft de voorkeur aan het volgen van het huidige tracé van de brug omdat je de weg daarmee langs en niet door het plangebied heen en je het waterfront overeind houdt. Wat dit voorstel wreekt, is dat je eigenlijk niet de informatie hebt om te kunnen duiden waarom het college dit de optimale variant vindt. In de commissie waren er op meerdere vlakken vraagtekens bij waar je die aanlanding gaat leggen. Vandaar dat wij een amendement indienen om die varianten nu in kaart te brengen, zodat de raad in de volgende fase ook gewoon een besluit kan nemen op basis van inzicht in waarom iets optimaal is en welke afweging je anders zou willen maken op het gebied van tijd, kosten en effecten op doorstroming met wel of niet een bepaalde knik. Tot zover voorzitter.

Amendement 1 Wat voor Diezebrug wil 's-Hertogenbosch? Ingediend door VVD, PvdA, gewoon ge-DREVEN, Leefbaar 's-Hertogenbosch, SP, De Bossche Groenen, Groep Gersjes, 50PLUS en Bosch Belang De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 7 december 2021; constaterende dat; • in december 2020 is besloten over de Diezebrug, maar niet over de mate van het verleggen en verlagen van de brug; • er toen ook is besloten de bereikbaarheid en toegankelijkheid van het gebied in samenhang en integraal te benaderen; • de wethouder dat heeft bevestigd door zijn voorkeur hiervoor uit te spreken en aangaf met een packagedeal te komen; • het voorliggend voorstel zich alleen op de brug toespitst en het daardoor ontbreekt aan integraliteit; • in het voorliggende raadsvoorstel wordt er uitgegaan van een nieuwe brug, maar spreekt zich ook uit over de materiaalkeuze en de route (met knik en aanlanding bij ijzergieterij); • er wordt voorgesteld om de brug over te hevelen van verkenningsfase naar planstudiefase en t.b.v. de voorbereiding € 250.000 beschikbaar te stellen; • de raad vaak heeft verzocht aan het college varianten voor te leggen zodat er m.b.t. de brug sprake is van keuzes o.g.v.

route, materiaal en punt van aanlanding; overwegende dat; • wij de verkeersafwikkeling en bereikbaarheid van het gebied zien als een basis voor de ontwikkeling van het gebied; • een nieuwe brug direct invloed heeft op de verkeersafwikkeling van de Bossche Stadsdelta en omgeving; • door in te stemmen met dit voorstel, de verkeersafwikkeling beperkt wordt tot één optie nl. de verlaagde brug landend op de Havendijk/Buitendijk; 46

• • •

door het ontbreken van varianten en de daarmee samenhangende verkeersafwikkelingen, onvoldoende informatie biedt om tot een goed oordeel te komen over de brug en de gevolgen voor het gehele gebied; de raad de mogelijkheid wordt ontnomen om wijzigingen in materiaalkeuze, route en aanlanding van de brug aan te brengen; breder inzicht noodzakelijk is op de verkeersafwikkeling in de Bossche Stadsdelta en omgeving;

wijzigt het dictum door de punten 1, 2 en 3 te schrappen en in plaats daarvan te besluiten; 1. in te stemmen met een nieuwe verlaagde brug als uitgangspunt voor de planstudiefase, met dien verstande dat er aan de raad varianten worden voorgelegd, waarin een keuze kan worden gemaakt in materiaalgebruik, route en de daarbij behorende verkeersafwikkelingen; 2. het project Lage Diezebrug, als onderdeel van de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta, over te brengen van de verkenningsfase naar de planstudiefase van het Structuurfonds; 3. het beschikbaar stellen van een aanvullend voorbereidingskrediet van € 250.000 ten behoeve van deze planstudiefase. De heer VAN DEN KERKHOF: Toch nog een korte vraag aan de heer Geers. In het amendement van de VVD wordt ook gesproken over materiaalgebruik en daar is ook wel naar gekeken. De houten variant is niet mogelijk en ik ben benieuwd naar welke andere materialen u onderzocht wilt hebben en of u van mening bent dat dit niet het uitvoeringsniveau is waarover de raad uitspraken moet doen, ook met in het achterhoofd natuurlijk het Bartenbrugdebacle van destijds. De heer GEERS: Aan de ene kant heeft collega Van den Kerkhof gelijk dat je op een bepaald niveau moet acteren, maar aan de andere kant leg je wel voor een aantal jaren een beeldbepalende brug neer en dan mag je er wel even bij stilstaan.

In de commissie was er inderdaad nog het vraagstuk over een houten brug of een andere brug en in het kader van draagvlak creëren hebben we dat element ook meegenomen. Ik ben het wel met de collega van D66 eens dat dit vraagstuk beantwoord is en wellicht kunnen we dat deel uit de tekst halen omdat dit punt inderdaad voldoende is afgedaan, maar dat hangt er ook vanaf of de andere indieners daar hetzelfde over denken. De VOORZITTER: Ik krijg nu vier interrupties. Zullen we de eerste termijn afmaken dan kunnen die zaken direct meegenomen worden. Ik denk dat dit het gemakkelijkste is voor de orde van de discussie. Ik geef graag de heer Van Hattem het woord. De heer VAN HATTEM: Ja dank voorzitter en dank aan het college voor de uitwerking van dit voorstel, maar we zijn er niet onverdeeld enthousiast over. We hadden natuurlijk graag gezien dat de huidige brug, in ieder geval de historische delen daarvan, ter plaatse behouden konden worden.

Dat is lastig vanwege de verkeersafwikkeling, maar die verkeersafwikkeling maakt juist dat het nieuwe plan ook een knelpunt dreigt te worden, we hebben in ieder geval onvoldoende zicht op hoe dit zich in de toekomst gaat ontwikkelen en ik ben het met de indieners van het amendement eens dat daar nog beter naar gekeken moet worden en dat de raad betere varianten en scenario's voorgelegd moet krijgen, maar ik heb het niet mede-ingediend omdat het amendement eigenlijk de facto al uitgaat van de lage brug als de wenselijke oplossing. Ik zie ook graag een scenario waarbij bijvoorbeeld de huidige brug als een historisch belangrijk punt in Den Bosch behouden blijft en misschien ook wel verkeerskundig de beste oplossing zou kunnen zijn. Desalniettemin zal ik het amendement steunen want het geeft de raad in ieder geval de ruimte om in het verdere verloop van het verhaal nog keuzes en afwegingen te maken. We hopen dat de wethouder in ieder geval zo veel mogelijk van de historische delen van de brug kan behouden en in de plannen kan verwerken. Tot zover voorzitter. De heer VAN CREIJ: Ik sluit me grotendeels aan bij de woorden van de heer Geers en de PVV. In december 2020 is nadrukkelijk gezegd dat er een integraal plan zou komen over hoe alles zou gaan lopen en nu het voorstel van het college is om er een plukje uit te halen, is er weer geen compleet plan.

Wij zitten heel erg op de verkeersafwikkeling en ik ben blij met het amendement dat voorligt. Tot zover. De heer KAGIE: Wij waren in de commissie en ook bij de eerdere behandeling van dit onderwerp erg kritisch over hoe we dit gaan afwikkelen. We waren en zijn niet blij met het voorstel om de verlegde Boschdijkstraat achter de Verkadefabriek en tussen het warenhuis aan te leggen en wij hebben eerder al gezegd 'houdt toch de Vogelstraat in beeld voor de verkeersafwikkeling in het hele gebied, om dat in positieve zin te bevorderen'. Het is een goede zaak dat dit amendement op tafel ligt 47

en laten we over twee, drie, vier maanden als het resultaat op tafel ligt onze kans pakken om bedrijfsongelukken in deze zin te voorkomen. De heer SMEETS: We hebben ruim 1,5 jaar geleden inhoudelijk over dit voorstel gesproken, in ieder geval over de Bossche Stadsdelta als geheel en daar was mijn fractie enthousiast over. Nu wordt de financiële dekking van de brug naar voren gehaald en daar konden wij ons in de commissiefase al in vinden. Nu komt het tracé min of meer ter discussie en dan haak ik in op wat collega Van Creij zei, volgens mij gaat het voorstel over de financiële afwikkeling, maar we komen nog te spreken over de afwikkeling in integrale vorm in het gebied en dat vinden wij het geschikte moment om die inhoudelijke discussie te voeren. Dank u wel. De heer VAN DEN KERKHOF: Als het goed is, is de zware beklimming van de Diezebrug voor alle fietsende forensen in 2024 eindelijk verleden tijd, met een verlaagde brug hebben we een mooie rechte weg richting het station, tenminste… De heer VAN CREIJ: Dan toch even richting de heer Van den Kerkhof. U zegt 'de zware beklimming bij de Diezebrug', hebt u wel eens de tocht over het kanaal gemaakt? Dat zijn veel steilere beklimmingen. De VOORZITTER: We gaan ook de Mont Ventoux hier bespreken. Mijnheer Van den Kerkhof.

De heer VAN DEN KERKHOF: Je hebt altijd de berggeit XL en ik geef toe dat die tocht vanuit Rosmalen naar de andere zijde van de A2 gemaakt moet worden, al respect daarvoor maar hiermee maken we het fietsers gemakkelijker, tenminste als we het voorstel volgen want het nu voorliggende amendement heeft wel een enorm risico en ik vraag me af of de indieners dat ook voor ogen hadden toen ze deze motie mede-indienden. Het heeft natuurlijk een vertragend effect en in het voorstel werd duidelijk dat het echt noodzakelijk is dat die brug wordt vervangen. U vraagt nogal wat, u vraagt verschillende varianten te onderzoeken. Ik weet ook dat er verkiezingen op komst zijn en dan tel ik al snel dat we die uitkomsten wellicht ergens na de zomer van 2022 hebben en dat bouwt een enorm vertragend effect in. Dat brengt ook met zich mee dat deze brug een aanjager is voor de gebiedsontwikkeling in de Bossche Stadsdelta. Zo zien wij het ook echt, het is een verbinder, bij de Paleisbrug bleek dat een brug echt een aanjager voor een bepaald gebied kan zijn en dat zien wij hier ook. Een deel van de indieners van de motie hebben mij verrast omdat één partij in de commissie binnen tien seconden zei 'we onderstrepen dit voorstel van harte' en die zie ik nu als indiener om toch nog verdere varianten te onderzoeken.

Ik zal me nog een keer naar die partij richten: beseft u wel wat het risico is, het vertragende effect van dit amendement en wat dit zou kunnen betekenen voor de ontwikkeling en de herontwikkeling van de Tramkade en Orthenpoort-Zuid. Tot zover voorzitter. De heer VAN CREIJ: Dan toch even richting de heer Van den Kerkhof. In december 2020 heeft de wethouder gezegd 'het is wel een aanjager, maar niet noodzakelijk voor het gebied'. Kunt u zich dat nog herinneren? De heer VAN DEN KERKHOF: Wij zien het als een van de noodzakelijke aanjagers van dit gebied. Laten we wel wezen, investeren doet investeren en als de gemeente laat zien dat we serieus met dit gebied aan de slag gaan en deze brug past binnen de visie die we hebben vastgesteld, het is gewoon letterlijk in lijn met de visie die daar is uitgetekend, dan vraag ik u: wat vraagt u nu nog aan varianten anders dan de oude brug want we weten ook wat daarvan de nadelen zijn, als we de oude brug laten liggen dan is er enkele jaren geen verkeer op die lijn. De heer HOEBEN: De heer Van den Kerkhof snijdt het precies goed aan want voordat D66 weer over een historisch besluit begint, dat de fietsers over een lagere brug kunnen gaan, dat gaat gewoon te snel.

Daar gaat het dus inderdaad om, het is zo'n belangrijke plaats in de stad en daar gebeurt zo ongelofelijk veel, je kunt daar niet nu snel onder druk van het onderhoud aan een bestaande brug en door de aanjaagfunctie van de hele buurt even een brug neerleggen. Dat gaat ons echt een brug te ver. Laten we wel wezen, er ligt een Ravelijn met een gracht die we ooit zouden opengraven toen het Roeigebouw daar werd gebouwd. Daar is toen een brug van niets naar nergens neergelegd, zo staat die nog steeds bekend, maar die gaat wel degelijk ergens naartoe op het Ravelijn. Als we nu besluiten om die brug daar zomaar te laten beginnen dan krijgen we dat nooit meer vrij. Er ligt nog een slingertje in de kiel van de Citadellaan en de Orthenseweg, een rijtje huizen, en veel mensen vinden dat behoudenswaardig, maar dat blijft in het gedrang als we zomaar even snel 48

die brug daar neerleggen. De heer VAN DEN KERKHOF: Dan toch een vraag. U stuurt het college nogal met iets op pad, welke varianten wilt u dan wel onderzocht zien? U kunt hier wel roepen om andere varianten, maar daar hebt u dan wellicht ook een beeld bij. De heer HOEBEN: Ik heb zo veel beelden, laten we eens beginnen met het materiaal, dat kan van staal of beton zijn, je kunt uitvoeringsvarianten hebben, je kunt de brug op een andere plek laten starten en je kunt hem op een andere plek laten aanlanden, dat heeft consequenties voor de verkeersafhandeling. Er is van alles mogelijk, we hoeven hier nu niet werkgroepje te spelen, we hebben juist besloten om een amendement neer te leggen om wat varianten te zien. De heer VAN DEN KERKHOF: U vraagt nogal wat, u vraagt om varianten serieus te onderzoeken, maar ik hoor hier geen andere variant dan de variant tot nu toe van de VVD om de lijn van de bestaande brug te behouden. Ik hoor geen andere varianten en dan moet u spreken over een variant als dat zo is, maar als er volgens u meerdere varianten zijn, moet u die nu meegeven, ook vanuit het kostenvertragende aspect dat dit amendement überhaupt in zich heeft. De heer HOEBEN: Wij stellen voor om een krediet van € 250.000 te geven om die variant te onderzoeken. Ik wil best wat varianten meegeven.

Ik ga dat braaf een keer offline met u communiceren want het is al laat en laten we het niet later maken dan nodig is. Er zijn echt wel andere varianten en andere mogelijkheden en die zouden u ook moeten interesseren. Ga nou gewoon kijken naar wat er nu ligt. Het is te snel, een stap te snel en het levert inderdaad vertraging op, maar die hebben we nodig om goed af te wegen wat we daar gaan doen. Laten we beginnen met het variantenspel. Tot zover voorzitter. Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Het CDA is natuurlijk wel enigszins verbaasd over wat hier gebeurt. Het CDA heeft in de commissievergadering gezegd het een prima voorstel te vinden en naar aanleiding van mijn betoog zei een aantal partijen 'we sluiten ons aan bij de woorden van het CDA', maar nu zie ik hier toch een amendement dat door een groot aantal partijen is ingediend. Ik heb toch een beetje het gevoel dat we met dit amendement een beetje op de uitvoering gaan zitten en ik vraag me wel af of dit onze taak is. Wij maken ons ook grote zorgen, en dat wil ik ook aan de VVD vragen, over welke vertraging dit veroorzaakt en wat het betekent voor de bouwpotentie rond de hele Bossche Stadsdelta. Dit brengt zo veel vertraging met zich mee en het heeft op meerdere vlakken zo veel consequenties. We brengen het nu over van de verkenningsfase naar de planstudiefase en we komen er toch weer over te spreken.

Voor ons heeft dit amendement geen toegevoegde waarde. Bovendien staat in het amendement… De heer GEERS: Een hele goede vraag van mevrouw Van Zwambagt over de consequenties. Juist het feit dat die niet duidelijk zijn en dat je dus een scenario kiest zonder te weten wat het effect van een ander scenario is, is juist waarom wij zeggen dat je voor het tracé van de brug, daar hebben we het vanavond over niet en niet over andere wegen of over kleuren, wel inzicht moet hebben in waarom de ene variant optimaal is en de andere niet. Vindt het CDA niet dat je ook gewoon de informatie daarover moet hebben om te kunnen zeggen dat dit te veel consequenties heeft? Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Ik bedoelde mijn vraag anders: welke consequenties heeft dit naar de toekomst toe, de vertraging in tijd voor het totale traject waarmee we te maken krijgen. Ik ga ervan uit dat we straks te ver in de uitvoering gaan zitten en ik laat het graag over aan de volgende planstudiefase om te kijken wat er dan mee gebeurt. Het gaat mij er meer om welke kosten qua vertraging dit met zich meebrengt. We praten hier niet over een vertraging van een paar maanden, maar over een vertraging van een aantal jaren en ik hoor graag uw reactie daarop. Dan mijn andere punt. U praat over de materiaalkeuze, terwijl in het stuk duidelijk staat dat juist is gekozen voor een betonnen constructie omdat dit de beste optie is.

In hoeverre twijfelt u er dan aan als dit uitvoerig in het stuk staat beschreven? Tot zover. De heer GEERS: Over dat laatste punt heb ik de heer Van den Kerkhof al beantwoord en ik verwijs mevrouw Van Zwambagt daarnaar. Dit is een grote gebiedsontwikkeling die tien jaar gaat duren nu gaan we één brug aanleggen waarvan we gewoon niet de informatie hebben over waarom de door het college gekozen variant qua routing de beste optie is. Daarvan zeggen wij, breng nou in kaart waarom dit de beste variant is en niet meer naar het noorden noch naar het zuiden leggen. Dat 49

is de vraag die wij stellen, juist omdat je nog geen inzicht hebt in de consequenties op de korte en de lange termijn. De heer GERSJES: VOOR Den Bosch is voor dit amendement, maar ik wil wel even een toelichting van de initiatiefnemer want bij punt 3 zie ik niet het verschil tussen 'ten behoeve van' en 'voor' de planstudiefase. In het dictum van het besluit staat 'voor' en hier staat 'ten behoeve van', is dat een verschil? Volgens mij niet, dus ik denk dat die eruit kan. Wat de heer Van den Kerkhof van D66 ook zegt, we moeten natuurlijk de risico's wel goed in acht nemen zodat we niet het debacle van de Bartenbrug krijgen, ik hoop dat daar goed over nagedacht is, dat dit uitgesloten is. Verder akkoord. Reactie college Wethouder VAN DER GELD: Ik zoom natuurlijk vooral in op het amendement dat voorligt en ik wil vooral stilstaan bij de consequenties van het amendement en de afwegingen om te komen tot het nu voorliggende voorstel, blijkbaar roept dat nog vragen bij de raad op. In het amendement wordt gesproken over varianten en ik spreek hier met name over afwegingen die bij het college een rol hebben gespeeld om te komen tot de huidige variant zoals die nu voorligt. Allereerst de consequenties. Als het amendement zo wordt aangenomen, wil ik daar twee dingen over zeggen. Het levert inderdaad vertraging op.

Hoeveel vertraging? Ik denk minimaal drie maanden, maar dat heeft ook met name te maken met welke varianten moeten worden onderzocht. Ik hoorde net in het debatje 'doe ook maar beton, doe ook maar staal, doe maar X, doe maar Y, doe maar hoog, doe maar laag' en zo nog een aantal andere. Dat is precies het risico dat ik bij dit amendement zie, hoeveel varianten moeten er onderzocht worden? Ik zou bijna zeggen negen indieners, negen wensen of wellicht nog meer. Ik vraag me echt af met wat voor opdracht het college vervolgens op pad wordt gestuurd. Ik kom zo terug op wat de hoofdindiener stelt wat betreft de variant, in dit geval de VVD. Ik ga nu in op de afwegingen die het college heeft gemaakt om tot dit voorstel te komen. Als je de brug verder noordwaarts of westwaarts legt, verder richting Nelson Mandelabrug, dan trek je eigenlijk het autoverkeer meer het gebied in, dus meer richting Orthenpoort-Zuid, maar ook meer de Kop van 't Zand in. We moeten ook andere grondaankopen gaan doen die simpelweg duurder zijn, dus het heeft ook financiële consequenties. Verder moet het OV omrijden en niet onbelangrijk, de haltefunctie waar we vanuit zijn gegaan, zijnde de brug met aan de koppen van die brug ook trekkende functies neerzetten, die komt dan onder druk te staan.

Als je hem verder zuidwaarts legt, dus meer richting de Citadel, dan leg je hem dus per definitie dichter bij de Citadel en dat willen we juist niet want je wilt de Citadel, dat historisch ensemble daar, juist meer in het zicht leggen. Als je gaat voor het huidige tracé dan is sowieso sprake van sloop van de hele brug en dan doe je ook iets met de huidige pijlers et cetera en dat heeft negatieve financiële consequenties. Bij het bouwen van de nieuwe brug is er is geen alternatieve routing, dat betekent dat je tijdelijk geen noord-zuidverbinding hebt, een of twee jaar al naargelang de bouw van de brug, in de richting van het station. De heer VAN HATTEM: Juist dat zou een punt bij de varianten kunnen zijn want je kunt er ook voor kiezen, en daar hebben veel bouwers in den lande ervaring mee, om er tijdelijk een baileybrug als tijdelijke noodoplossing naast te leggen. Is die variant dan ook niet uit te werken? Wethouder VAN DER GELD: Alles is uit te werken, maar dat is precies het punt op basis van het dictum, wat moet uitgewerkt worden? Ik geef nu alleen de afwegingen weer op basis van de uitgangspunten van het gebiedsperspectief waar het college op heeft gekoerst en dat dit negatieve consequenties zijn aangaande kiezen voor het huidige tracé.

Als je kiest voor landing op de buitendijk dan kies je voor sloop van een deel van het historisch ensemble aan de buitendijk, je trekt het autoverkeer dieper het gebied in, je laat de auto in dit geval in een rechte lijn rijden en niet met een knik, terwijl je het juist voor 30 km per uur wilt inrichten en je knipt eigenlijk de Kop van 't Zand op. Voorzitter dat waren afwegingen om te komen tot de huidige variant en het college vindt dat de variant die nu voorligt de meest optimale variant is. Dan wil ik eigenlijk terugkomen op dat ik had gehoopt dat we de raad volledig ter wille zijn geweest door middel van het leveren van het verkeerskundig onderzoek Spoorzone zoals dat is geleverd, maar dat is blijkbaar niet het geval en dat is jammer. Tot zover. De heer GEERS: De wethouder schetst hier nu op hoofdlijnen de verschillende afwegingen en dan is de eerste vraag waarom dat niet bij de stukken zat en ten tweede, ook naar onszelf kijkend, waarom we dat technisch niet hebben opgevraagd. Heeft de wethouder daar een iets uitgebreidere analyse onder liggen waarvan de raad eerst moet kennisnemen, zodat je die elementen ook kunt wegen en je een gedragen beslissing kunt nemen? Anders blijven we de komende twee jaar 50

nadenken over wat-als. Wethouder VAN DER GELD: Ik ben altijd bereid om de raad van informatie te voorzien, ook deze want ik deel het nu natuurlijk op hoofdlijnen. Ik zag het amendement ook pas op maandag en ik heb tussen de commissievergadering en nu niet bepaald de kans gehad om die afweging schriftelijk te delen, maar ik ben altijd bereid om die informatie te delen, absoluut. De VOORZITTER: Wat betekent dit voor de besluitvorming vanavond? De heer GEERS: Dan wil ik graag even schorsen voor overleg met de mede-indieners. De VOORZITTER: Dat is goed, dan schorsen we even. Schorsing De VOORZITTER: Dames en heren, ik heropen de vergadering. De schorsing is aangevraagd door de heer Geers en ik geef hem graag het woord. De heer GEERS: Ja dank u wel voorzitter. Ik was eigenlijk blij met het antwoord van de wethouder dat dit inzicht er wel is, zo kennen we hem ook. Ons voorstel is om de behandeling van dit voorstel op te schorten en het college te vragen die onderliggende informatie aan de raad toe te zenden zodat we in januari a.s. op basis van de informatie in ieder geval een besluit over het tracé kunnen nemen, een gedragen besluit over dit voorstel zoals het college dat heeft aangeleverd met die onderbouwende informatie over het tracé, zodat we dat kunnen afhechten en de wethouder in de planstudiefase gericht aan de slag kan met de grondaankopen en het scenario.

Dat zou ons voorstel zijn en dat betekent dat wij het ordevoorstel doen om het voorstel aan te houden tot januari a.s. en daarmee ook het amendement. De VOORZITTER: Even voor mij, voor de orde. Is het voor de commissie of puur voor de raad? De heer GEERS: Dan ga ik voor de commissie, zodat we daar kunnen discussiëren over de analyse die de wethouder nu op hoofdlijnen gaf en dan besluitvorming in de eerstvolgende raadsvergadering. De VOORZITTER: Helemaal goed, helder. Wethouder, gaat u daarmee akkoord? Wethouder VAN DER GELD: Je moet een gegeven paard niet in de bek kijken. Ik kan daarmee uit de voeten en we gaan ons best doen om alle informatie bij elkaar te rapen en zo snel mogelijk op een nette manier bij de raad te krijgen. De heer VAN DEN KERKHOF: Ik wil het toch nog even gezegd hebben. Hiermee ontstaat alweer twee maanden vertraging, maar blijkbaar nemen we die op de koop toe. Los daarvan, we hebben in november jl. ook gezien dat de VVD een voorstel naar de commissie doorschoof en dat het vervolgens in de commissie allemaal koek en ei was. Krijgen we dat hiermee straks ook of zit er nog een fundamentele discussie in want de wethouder heeft al toegelicht welke varianten zijn bekeken. Wat is dan nog het fundamentele punt, ook van de indieners van het amendement, waarover we het nog tweemaal gaan hebben? Het is wel goed om dat te weten voordat we dit doorschuiven.

Als we de komende tijd allerlei voorstellen doorschuiven omdat er nog varianten onderzocht moeten worden dan houden we elkaar wel aardig goed bezig in deze zaal en dan wordt het ieder keer minimaal 00.00 uur voordat we deze zaal verlaten. De heer GEERS: Collega Van de Kerkhof heeft uiteraard gelijk dat we dit niet iedere maand met ieder voorstel moeten doen, absoluut niet, maar dit is een grote investering die heel lang blijft liggen. De wethouder gaf aan dat het college een afweging heeft gemaakt kosten, tijdvertraging en alternatieve methodes en het kan best zo zijn dat een fractie de weging maakt 'wij nemen liever extra kosten of vertraging voor onze rekening en we kiezen toch voor een ander tracé'. Die afweging kunnen wij op dit moment niet maken, daarvoor hebben we die informatie nodig en dat kan er best toe leiden dat je zegt 'ik ben bereid om een vertraging van twee jaar te accepteren'. Misschien veel partijen niet, maar dat is in theorie het effect dat die informatie kan opleveren.

51

De VOORZITTER: Ik snap de heer Van den Kerkhof en dat gaat meer over de procesgang. Ik denk dat de hygiëne na een commissievergadering wel helder moet zijn. De rest van de raad kreeg dit amendement pas gisteren en er gaat best een lange periode overheen voordat het in de commissie en de raad is geweest. Als dat elke maand zou gebeuren dan snap ik het probleem. De heer KAGIE: Dit gebeurt niet elke maand en dit is nou niet bepaald even een onderwerp. De VOORZITTER: Het is voor de tweede maand achter elkaar mijnheer Kagie. De heer KAGIE: Ja maar voorzitter dat gebeurde de afgelopen drie jaar niet elke maand en het woord 'hygiëne', dan moet u ook kritisch kijken naar uw eigen collegelid, de wethouder, die hier een uiteenzetting geeft over intern gemaakte afwegingen en wat er allemaal onder ligt. De VOORZITTER: Mijnheer Kagie, ik ga niet over de inhoud van het voorstel. Het enige wat ik aangeef, is dat er twee keer staande de vergadering of een dag voor de raadsvergadering het besluit wordt genomen om een voorstel terug te trekken om daarna naar de raad terug te komen. Dat is niet gebeurd tijdens de commissievergadering, maar dat is een dag van tevoren of tijdens de raadsvergadering gebeurd. Daar heb ik een zorg over, als we dat iedere keer krijgen, betekent het een verlenging van procedures.

Laten we daar prudent over zijn en zorgen dat we in de commissie goed afhechten welke bestuurlijke vragen er nog liggen en of we die goed kunnen afkaarten, zodat we niet in de vaart der volkeren doorgaan en iets agenderen, of het nu gaat om het college, de raad of de ambtelijke organisaties dat maakt in principe voor mij niets uit, het gaat mij erom dat we de zuiverheid van de procesgang hebben. Tweemaal achter elkaar in een maand is wel veel. Daar wil ik als voorzitter van dit overleg voor waarschuwen. Ik breng het ordevoorstel voor. De toezegging van de portefeuillehouder is om het in de commissie te bespreken. Dat zal dan pas volgende week worden opgestuurd en dan gaan we door naar de commissie van januari 2022 en besluitvorming in februari 2022. Dank u wel. De heer VAN DEN KERKHOF: Ik neem aan dat over een ordevoorstel moet worden gestemd. De VOORZITTER: De vraag is even of erover moet worden gestemd. U wilt erover stemmen. Het ordevoorstel is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van CDA (Van Genugten, Ploegmakers, Thelissen, mw. Van Zwambagt), D66 (mw. Hoog Antink, Peters, Verbruggen, Van den Kerkhof) en Rosmalens Belang (Smeets, De Groot) hebben tegen gestemd. IV.18. Managementrapportage 2021 De VOORZITTER: Ik ga naar de Managementrapportage 2021. Een stemverklaring? De heer Van Hattem. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ja voorzitter heel kort.

Het is vooral een technisch stuk, maar dat we ermee instemmen wil nog niet zeggen dat we achter alle bestedingen staan. Mevrouw LOKHOFF: Ik vind het vreemd dat ik schijnbaar de enige ben die een bijdrage over de managementrapportage heeft, maar vooruit. Ik begrijp dat de kosten voor corona niet volledig in de rapportage worden meegenomen, dat kan niet en de SP wil dan ook waarschuwen voor een te rooskleurige invulling van de bedragen en ik wil een winstwaarschuwing afgeven. De pgb's binnen de WMO en de jeugdhulp zijn overgezet naar HIN en door gebrek aan personeel op de arbeidsmarkt zullen waarschijnlijk andere vormen van personele bezetting volgen die de HIN zullen raken en de pgb's zullen opstuwen, we zien dat nu al gebeuren bij het lerarentekort, de uitzendbureaus die deze krachten leveren zijn vrij prijzig. Dit zien we ook in de jeugdzorg. Ook in de brief van het college van 23 november 2021 over de jeugdzorg zijn hier geen opmerkingen over gemaakt en we kunnen allemaal op onze klompen aanvoelen dat jeugd ontzettend onder corona heeft geleden en dat de jeugdzorg dan opgewaardeerd moet worden om deze jeugdigen te kunnen helpen.

Bij Werk en Inkomen zien we dat hard wordt gewerkt om de aantallen mensen in de bijstand te laten dalen, maar het is de SP niet helemaal duidelijk of dit iets voor die mensen oplevert of dat het alleen helpt om de gemeentelijke bijdrage te verlagen, er is immers geen duidelijk overzicht van wat de kosten en de baten van Weener XL zijn. Bij Schulden en armoede moet ook nog een bedrag worden gereserveerd voor het nieuwe fenomeen energiearmoede. Bij de SP komen al berichten binnen dat mensen op zeer 52

hoge kosten worden gejaagd door faillissementen van energiemaatschappijen en overname van de contracten door nieuwe leveranciers. Deze mensen zetten hun verwarming uit omdat ze de hoge kosten niet meer kunnen betalen. Wij hopen dat deze mensen snel geholpen worden door Eerste hulp bij geldzaken zodat zij deze winter de verwarming weer aan kunnen zetten. Dan heb ik nog iets over de cadeaubon zoals die aangeleverd is bij de mensen in Den Bosch. Het is een digitaal ding en heel veel ouderen kunnen daar niet mee overweg plus dat er in de brief geen melding wordt gemaakt van waar mensen hulp kunnen krijgen om die cadeaubon voor energiebesparing te kunnen verzilveren. De heer VAN CREIJ: Sorry dat ik u even onderbreek, maar u zegt nu allemaal dingen die ik in de commissie niet van uw voorzitter heb gehoord, waarom is dat niet in de commissie gedeeld? Mevrouw LOKHOFF: De managementrapportage is niet in de commissie aan de orde geweest, we hebben de afgelopen keer geen commissie Sociaal gehad en alles wat ik nu noem, roep ik al vanaf 2015. De heer VAN CREIJ: Dan even richting mevrouw Lokhoff, de managementrapportage is in de commissie Bestuur en niet in de commissie Sociaal behandeld.

Mevrouw LOKHOFF: Dan is dit een sociaal tintje aan deze avond, ik denk toch nog een keer aan onze inwoners die het zo hard te halen hebben en die door dit managementrapport ook niet echt ondersteund worden met een visie op de komende jaren. De heer VAN HATTEM: Van de orde. Ik ondersteun dat de SP het volste recht heeft om integraal op de managementrapportage terug te komen, daar is de raad ook voor bedoeld. De VOORZITTER: Wilt u nog een reactie van de portefeuillehouder? Mevrouw LOKHOFF: De portefeuillehouder waarvan ik hoopte dat hij er was, is er niet. De VOORZITTER: Maar de managementrapportage is de heer Hoskam. Mevrouw LOKHOFF: Oké, maar de inhoudelijke rapportage komt toch uit een ander vat. Wethouder HOSKAM: Misschien is het goed om uit te leggen wat de managementrapportage is. Die rapportage is een eindejaarsoverzicht waarin wij prognosticeren hoe de jaarrekening eruit gaat zien en waarin we een aantal posten die we niet konden uitgeven met uw mandaat doorschuiven naar 2022. De opmerkingen die u maakt zijn heel waardevol, maar die horen echt bij de begroting en ik zie dit echt als een zeer uitgebreide stemverklaring. Mevrouw LOKHOFF: Ik vind het prima welke naam u eraan meegeeft, maar ik wilde dit wel even meegeven als winstwaarschuwing in deze managementrapportage. De Managementrapportage 2021 is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. IV.19.

Wijziging Reglement van Orde 2019 ten behoeve Informeren & Ontmoeten De VOORZITTER: Ik ga over naar het agendapunt Wijziging Reglement van Orde 2019 ten behoeve van Informeren & Ontmoeten. Ik begrijp dat er alleen een stemverklaring is. De heer Van Hattem. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Dank voorzitter. We hebben hierover een uitgebreide discussie in de commissie gehad en ik dank de voorzitter van het presidium voor de uitwerking van de memorie van toelichting, daarin staat een aantal duidelijke punten over hoe artikel 66 van de nieuwe RVO moet worden gelezen. Ik denk dat het op die manier wel een hanteerbaar artikel is geworden en ik hoop dat dit met zeer grote terughoudendheid en altijd met een beroep op deze memorie van toelichting gehanteerd zal worden. Tot zover voorzitter. Daarmee kunnen wij instemmen met deze wijziging. Mevrouw MEES (stemverklaring): Ook De Bossche Groenen is blij met wat er naar aanleiding van de discussie in de commissie op papier is gezet. Desondanks vinden wij het nog steeds niet nodig om het Reglement van Orde aan te passen en wij stemmen tegen. 53

De wijziging Reglement van Orde 2019 ten behoeve van Informeren & Ontmoeten is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fractie van De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx, Hoeben) hebben tegen gestemd. V

Moties vreemd aan de orde van de dag

V.20 Motie vreemd aan de orde van de dag Annapark De VOORZITTER: Dan ga ik over naar het laatste agendapunt, de motie vreemd aan de orde van de dag Vervolg Annapark van de fractie van D66, VVD, GroenLinks, CDA en Rosmalens Belang. De heer Van den Kerkhof is de eerste indiener. Anderen in de eerste termijn? De heer Smeets, de heer Van Hattem, de heer Van Creij, mevrouw Hendricks en de heer Kagie. Ik begin bij de heer Van den kerkhof, aan u het woord. De heer VAN DEN KERKHOF: Voorzitter kort, want wij hebben er in de commissie al lang bij stilgestaan. Daar hebben we aan de hand van een discussienotitie een goede discussie gehad, maar om die discussie niet zonder open eind te laten, is het wel goed om hier ook als raad dit dossier, dat natuurlijk een hele periode heeft doorlopen, met een uitspraak af te ronden. Vandaar dat deze motie namens D66, VVD, GroenLinks, CDA en Rosmalens Belang nu voorligt om te kiezen voor oplossingsrichting A, zoals ook in de discussienotitie Vervolg Annapark is benoemd, om uiteindelijk toe te werken naar een sterker en groter Annapark dat ook een bijdrage levert aan het oplossen van de hoge woningnood. Tot zover.

Motie vreemd aan de orde van de dag Vervolg Annapark Ingediend door D66, VVD, GroenLinks, CDA, Rosmalens Belang De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 7 december 2021; gehoord hebbende de beraadslagingen in de commissie Omgeving d.d. 24 november 2021 over de discussienotitie 'Vervolg Annapark'; overwegende dat: • in de discussienotitie meerdere alternatieven zijn uitgewerkt; • de omgeving uitgebreid is betrokken bij de totstandkoming van deze alternatieven; • het plan bijdraagt aan het verlagen van de druk op de woningmarkt; • het plan met de toevoeging van het Annabos bijdraagt aan een 21% groter Annapark; • het plan met de toevoeging van onder andere groen en doorgaande looproutes naar De Vlieger bijdraagt aan versterken van het Annapark; • het onafhankelijk adviesbureau van mening is dat het Annapark geen volwaardig park is door het ontbreken van belangrijke kernkwaliteiten van een park; • het onafhankelijke adviesbureau van mening is dat niets doen leidt tot een open eind in deze discussie en daarmee herhaling van de discussie in de toekomst; spreekt uit dat: • de nieuwe varianten niet leiden tot betere alternatieven om het Annapark te vergroten en te versterken; • de realisatie van woningbouw in het Annapark recht doet aan de vele woningzoekenden die in onze gemeente een woning zoeken; • oplossingsrichting A het meeste tegemoetkomt aan een

groter en sterker Annapark en het beste bijdraagt om de enorme druk op de woningmarkt te verlichten; verzoekt om: • oplossingsrichting A, zoals benoemd in de discussienotitie 'Vervolg Annapark', verder uit te werken en daarbij de reguliere procedures voor ruimtelijke ontwikkelingen te vervolgen; en gaat over tot de orde van de dag. De heer SMEETS: Er is in de commissie inderdaad uitvoerig gediscussieerd over de as van de inhoud, de voors en tegens zijn zo ongeveer langs alle invalshoeken langsgekomen. Mijn fractie denkt 54

dat het belangrijk is dat we naar de buitenwereld en ook naar de bewoners toe duidelijkheid creëren en duidelijk markeren met welke taak we het college op pad sturen, zodat daar geen twijfel over kan bestaan. Daarom dienen we deze motie mee in. Dank u wel. De heer VAN HATTEM: Ik wil niet de hele discussie overdoen, maar deze motie spreekt wel uit dat een onafhankelijk adviesbureau van mening is dat het Annapark geen volwaardig park is door het ontbreken van belangrijke kernkwaliteiten van een park. Daar wil ik toch wel tegenoverstellen dat eind tachtiger jaren met de omwonenden de afspraak is gemaakt dat het een park is en zou blijven. Afspraak is afspraak en ook al is die afspraak door de toenmalige gemeente Rosmalen gemaakt, reden te meer om er gewoon hard achter te blijven staan en de bewoners ook de zekerheid te geven dat het ook echt een park is en blijft. Het is ook als park ingericht, er zijn destijds zelfs boomplantdagen et cetera geweest om het als park in te richten en daar moeten we gewoon aan vast kunnen houden. Het verbaast me dat een partij als Rosmalens Belang, die het Rosmalens perspectief vooropstelt, boven deze motie staat. De omwonenden van dit park verdienen gewoon een groen park en geen volgebouwd park met woningen die ook elders op veel betere locaties neergezet kunnen worden; houd dit stukje Den Bosch gewoon groen.

De PVV zal dan ook met overtuiging tegen deze motie stemmen. De heer VAN CREIJ: Ik begrijp de indieners van het voorstel eigenlijk niet zo want hoe kun je nou zeggen dat je recht doet aan een groter en sterker Annapark als je daar zestien woningen plaatst. Dus ik zal gewoon tegen stemmen, te gek voor woorden. Mevrouw HENDRICKX: Ik neem met enige verbazing kennis van het nu voorliggende voorstel en ik wil u even meenemen naar het begin, waarom het allemaal begon. Het is alweer ongeveer drie jaar geleden toen het college met een voorstel kwam om in het Annapark te bouwen. De coalitiepartijen zeiden daarop 'we vinden een groot bouwblok midden in het park niet passend in het park' en daarop is ook een motie ingediend. Ik heb die nog maar even uit de mottenballen getrokken en daarin moet de raad uitspreken dat er recht moet worden gedaan aan participatie met de omgeving en omwonenden om zo groot mogelijk draagvlak te creëren met als doel een versterking en kwaliteitsverbetering van het park inclusief woningbouw in het gebied Annapark, Annabos en De Vlieger. Het draagvlak en het betrekken van de bewoners was eigenlijk een centraal punt dat we aan het college wilden meegeven.

Als ik dan uiteindelijk kijk waar de coalitiepartijen, overigens ook een dag voor de gemeenteraadsverkiezingen, mee komen dan is dat variant A en dat is de variant waarvan we drie jaar geleden hebben gezegd: coalitie, dat willen we niet want dat doet eigenlijk geen recht aan het park, we moeten op zoek naar alternatieven. Het college heeft intussen niet stilgezeten, het heeft een bureau in de arm genomen en er is een traject met omwonenden opgestart, die omwonenden zijn gaan meedenken, die hebben hier verschillende malen ingesproken, we hebben over en weer verwachtingen gecreëerd en wat schetst mijn verbazing, dat we drie jaar later terug zijn bij af. De coalitie zegt gewoon: variant A, dat vinden we bij nader inzien eigenlijk best wel een prima verhaal. Om het nog iets bijzonderder te maken, we hebben ook nog tienduizenden euro's aan het onafhankelijke bureau Spacevalue besteed omdat de raad bouwplan A, waar de coalitie nu weer mee komt, niet passend vond. Zelfs dat bureau zegt: het eerder door de gemeente voorgestelde bouwvolume voldoet niet in het park omdat het een te centrale positie heeft, het een te groot effect op het park en de openbare ruimte heeft en het sportveldje daardoor verdwijnt. Dat is een onafhankelijk bureau dat heeft getoetst...

De heer VAN SLAGEREN: Ik hoor letterlijk ongeveer dezelfde discussie als we in de commissie gevoerd hebben en ik weet niet of we dat helemaal over gaan doen. Toen hebben we alle varianten uitgebreid besproken en ook de geschiedenis van waarom het voorligt. Ik geloof dat mevrouw Hendrickx dit nu helemaal opnieuw wil gaan doen. Daar wil ik wel aan meedoen, maar wordt het wel een latertje vermoed ik. Mevrouw HENDRICKX: Mijnheer Van Slageren, dit voorstel lag tijdens de afgelopen commissievergadering niet op tafel en ik reageer op het voorstel dat nu wordt ingediend. Ik kan niet anders dan concluderen, en daar wil ik u in meenemen, dat er een meerderheid in deze raad is die drie jaar later over de variant waar ze in eerste instantie 'nee' tegen zeiden, zo scherp had ik het in de commissie niet,' nu zeggen 'dat gaan we toch doen'. We zijn tienduizenden euro's verder, we hebben verwachtingen in de wijk gecreëerd, we hebben mensen laten participeren, we hebben een onafhankelijk bureau een oordeel laten vellen en dan zeggen we gewoon 'wij vinden het eigenlijk wel een goed plan'. Ja voorzitter ik weet het niet meer, ik weet alleen één ding namelijk dat die hele wijk 55

vanavond overstuur is, die begrijpt er helemaal niets meer van. Het kan niet de bedoeling zijn dat deze raad op die manier besluiten neemt en op die manier met bewoners in deze stad omgaat. Daar wil ik echt iets van zeggen, ik vind het een beschamende vertoning om drie jaar later en na heel veel geld uitgegeven te hebben, te moeten constateren dat we terug bij af zijn, terwijl er een negatief advies ligt. Ik begrijp er helemaal niets van. Overigens zeggen de bewoners zelf dat ze optie B eigenlijk best wel acceptabel vinden, dat is ook bouwen in het park 'maar dat willen we eigenlijk nog best wel doen' en daarvan zegt u met zijn allen 'dat vinden we eigenlijk helemaal niets' en u kijkt niet eens naar de optie Crowdfunding en de optie Bos verwerven. Sorry, wat zijn we dan aan het doen. We moeten goed nadenken bij de keuzes en besluiten die we nemen en de wijze waarop we dit soort mensen in een traject meenemen en ook geld besteden aan dit soort onderzoeken. Als we daar toch niets mee doen, laten we het dan alsjeblieft gewoon zitten. De heer KAGIE: Ik kan kort zijn. Ik heb in de commissie gezegd dat het een brevet van onvermogen is als je vertrekt met de motie waar collega Hendrickx het over heeft en eindigt waar we nu op uitkomen. Dan had die heldere thee wel eerder geschonken kunnen worden. Een proces aangaan en participeren is prima, maar dan moet je er ook iets mee doen.

Voorzitter, een brevet van onvermogen, dossier sluiten en niets meer bouwen. Wethouder GEERS: Ik zal het ook kort houden. Ik heb in de commissie aangegeven dat er inderdaad een keuze ligt en dat de keuze voor inbreiden versus uitbreiden soms ook best een moeilijke keuze is. We hebben alternatieven uitgezocht, aan u voorgelegd en aan u inderdaad de keuze. Mevrouw HENDRICKX: U hebt het nog even over de varianten en dat vind ik ook nog wel een pijnpunt. We hebben u verschillende malen gevraagd om varianten buiten het park te onderzoeken, dat hebben we in meerderheid aan u gevraagd en dat heb ik niet teruggezien. Hebt u die serieus onderzocht, wethouder? Wethouder GEERS: Voorzitter, dit is een herhaling van eerdere besprekingen die wij hebben gehad. Er zijn reacties van het college naar de bewoners en vanuit het college richting u geweest. Het is verder aan u om daar iets mee te doen. Nu ligt deze motie voor en het college kan deze motie van geen bezwaar voorzien. De heer VAN HATTEM: Dan wil ik graag hoofdelijke stemming over deze motie. De heer ROOVERS (stemverklaring): Zoals in de commissie aangegeven, geven wij de voorkeur aan variant B die op het draagvlak van de bewoners kan rekenen. Wij zullen tegen de motie stemmen. De VOORZITTER: Dan gaan wij over naar een hoofdelijke stemming. Mevrouw HENDRICKX: Tegen. De heer HOEBEN: Tegen. Mevrouw HOOG ANTINK: Voor.

De heer KABBOUTI: Voor. De heer KAGIE: Tegen. De heer VAN DEN KERKHOF: Voor. De heer VAN DER KRABBEN: Voor. Mevrouw LOKHOFF: Tegen. De heer MEES: Tegen. Mevrouw MEES: Tegen. 56

De heer PETERS: Voor. De heer PLOEGMAKERS: Voor. De heer ROOVERS: Tegen. De heer VAN ROSMALEN: Voor. De heer ROTMAN: Voor. Mevrouw DE RUITER: Voor. De heer VAN SLAGEREN: Voor. De heer SLIKKER: Voor. De heer SMEETS: Voor. De heer THELISSEN: Voor. De heer VERBRUGGEN: Voor. Mevrouw VISSCHEDIJK: Voor. De heer WIGGERS: Voor. Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Voor. De heer VAN CREIJ: Tegen. Mevrouw DOGAN: Voor. Mevrouw EIGENHUIJSEN: Voor. De heer GEERS: Voor. De heer VAN GENUGTEN: Voor. De heer GERSJES: Tegen. De heer DE GROOT: Voor. De heer HACK: Voor. De heer VAN HATTEM: Tegen. De motie vreemd aan de orde van de dag Annapark is door de gemeenteraad aangenomen met 23 stemmen voor en 10 stemmen tegen. De VOORZITTER: Ik sluit de vergadering. Ik wens u allemaal nog een prettige avond en vooral een goede nacht. Sluiting 23.24 uur Vastgesteld in de vergadering van de gemeenteraad d.d. 1 februari 2022

57