Notulen raadsvergadering 2021-11-09

VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN 's-HERTOGENBOSCH OP 9 NOVEMBER 2021 AANVANG 14.00 UUR

Voorzitter:

drs. J.M.L.N. Mikkers

Griffier:

drs. W. Amesz

Leden aanwezig:

J.J.E.L. van Creij, mw. Y. Dogan LLM, mw. ing. E.E.M. Eigenhuijsen, R.J.J. Geers, F.G.F. van Genugten, J.J.M. Gersjes, mw. J.M.C. van Gool, ing. A.J.G. de Groot, M.A.W.A.M. Hack, A.W.J.A. van Hattem LLB (vanaf 15.30 uur) , mw. drs. J. Hendrickx, mw. A. Hernández, W.B.G. Hoeben, mw. J.M.M. Hoog Antink, mr. F. Kabbouti (vanaf 17.30 uur), drs. P.E. Kagie, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, drs. R.M.J. van den Kerkhof, P.M. van der Krabben, mw. J.C.H. Lokhoff-Tiebosch, mw. drs. H.M. MeesHuibers, D.J.G. Peters, M.C.J.M. Ploegmakers, B.F.C. Roovers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, A.M. Rotman, mw. drs. E.J. de Ruiter, drs. S.R.M. van Slageren, P. Slikker, G.J.I.J. Smeets MBA (tot 17.00 uur), O.R. Thelissen, G.M.M. Verbruggen, mw. mr. drs. I.E.C. Visschedijk, mw. C.K.J. Visscher (vanaf 17.45 uur), mw. J.P.M. Welten-van Doremalen, P.H. Wiggers en mw. ir. I.J.J. van Zwambagt

Tevens aanwezig de wethouders:

Afwezig:

ing. R.A.P. Geers, M.J.J. van der Geld MSc, mr. J.W.F. Hoskam, U. Kâhya en mr. H.C. van Olden H.J.M. Mees, F.H. van Valkenburg

I

Algemeen

I.1.

Vragenhalfuur

I.2.

Vaststelling agenda van de raadsvergadering

I.3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 12 oktober 2021

I.4.

Ingekomen stukken en mededelingen

I.4.A Raadsinformatiebrief Aanpak Deelmobiliteit I.4.A Raadsinformatiebrief ontwerpbestemmingsplan De Groote Wielen - Broekland - Indigoweg I.4.A Raadsinformatiebrief Samenwerken aan de Duurzame Polder met rijk, provincie en gemeente Oss I.4.A Raadsinformatiebrief Uitkomsten wijkveiligheidsscan West I.4.A Raadsinformatiebrief Update Bereikbaarheid Spoorzone I.4.B Ingekomen stukken II

Voorstellen waarover nog discussie wordt verwacht

II.5.

Begroting 2022

II.6.

Opnemen Bossche Stadsdelta in verkenningsfase Structuurfonds

II.7.

Belastingvoorstellen 2022 1

III

Moties vreemd aan de orde van de dag – niet besproken in commissies

III.8

Motie vreemd aan de orde van de dag jongerencentrum De Poort Liever ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald

III.9

Motie vreemd aan de orde van de dag Voorgenomen noodopvang asielzoekers in Autotron Rosmalen

III.10 Motie vreemd aan de orde van de dag Gastvrije stad biedt vluchtelingen onderdak III.11 Motie vreemd aan de orde van de dag Raadplegend referendum noodopvang asielzoekers Autotron De VOORZITTER: Dames en heren, van harte welkom op deze middag. Eenmaal per jaar beginnen we met een middagvergadering vanwege de algemene beschouwingen. Iedereen van harte welkom, ook de mensen op de publieke tribune, maar de publieke tribune is nu gevuld met raads- dan wel commissieleden omdat we natuurlijk nog steeds met corona zitten. Dat betekent dat als u beweegt, en dat geldt ook voor de heer Van Creij als hij binnenkomt, dat u eigenlijk een mondkapje op moet, dus dat geldt straks ook bij het verplaatsen. Het mondkapje rinkelt, het was bijna acht minuten. Bij het transport in deze ruimte graag gebruikmaken van een mondkapje. We hebben in het presidium afgesproken dat het gebruikelijk is dat we de algemene beschouwingen houden vanaf het spreekgestoelte, maar dat dit vandaag vanaf de eigen stoel zal gebeuren om daarmee het lopen een beetje tegen te houden. Er is een aantal berichten van verhindering ofwel van latere binnenkomst. De heer Van Valkenburg en de heer Mees zijn er zeker niet vandaag, de heer Smeets is vanaf 17.00 uur afwezig, de heer Van Hattem komt later, we verwachten hem rond 15.30 uur en de heer Kabbouti is vanaf 17.30 uur aanwezig heb ik begrepen.

Voordat we de rest van de vergadering ingaan, verzoek ik eerst een moment van stilte. Stilte De VOORZITTER: Dank u wel. Ik werd direct gecorrigeerd door de griffier dat we geen algemene beschouwingen, maar de begrotingsbehandeling hebben. I.1.

Vragenhalfuur De VOORZITTER: Voor het vragenhalfuurtje zijn geen vragen binnengekomen.

I.2.

Vaststelling agenda van de raadsvergadering

De VOORZITTER: Dan gaan we over tot vaststelling van de agenda van de raadsvergadering. De voorstellen waarover nog discussie wordt verwacht, dat is natuurlijk de begroting zelf, het Structuurfonds, en de belastingvoorstellen. Ik stel voor om die in een keer te behandelen, waarbij u de ruimte krijgt om per partij acht minuten te spreken, exclusief de interrupties, daarna eventueel een korte schorsing en dan de behandeling van de moties en amendementen in de tweede termijn. Er zijn vier moties vreemd aan de orde van de dag met actualiteitswaarde ingediend die niet in de commissie zijn besproken. Dat is de motie vreemd aan de orde van de dag met betrekking tot het jongerencentrum De Poort en drie moties vreemd aan de orde van de dag met betrekking tot de noodopvang asielzoekers in Rosmalen. Ook die drie, 9, 10 en 11, behandel ik graag in één agendapunt. Als we dat allemaal achter de rug hebben, is deze vergadering gesloten. De agenda wordt vastgesteld. I.3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 12 oktober 2021

De notulen worden ongewijzigd vastgesteld. I.4

Ingekomen stukken en mededelingen

4a.

Overzicht raadsinformatiebrieven van 22 september 2021 1. Raadsinformatiebrief Aanpak Deelmobiliteit 2

2. 3. 4. 5. 4b.

Raadsinformatiebrief ontwerpbestemmingsplan De Groote Wielen - Broekland - Indigoweg Raadsinformatiebrief Samenwerken aan de Duurzame Polder met rijk, provincie en gemeente Oss Raadsinformatiebrief Uitkomsten wijkveiligheidsscan West Raadsinformatiebrief Update Bereikbaarheid Spoorzone

Lijst ingekomen stukken

De ingekomen stukken worden conform voorstel afgehandeld. II

Voorstellen waarover nog discussie wordt verwacht

II.5 II.6. II.7.

Begroting 2022 Opnemen Bossche Stadsdelta in verkenningsfase Structuurfonds Belastingvoorstellen 2022

Moties en amendementen met betrekking tot Agendanummer 5 Amendement 1 Energiefixer Ingediend door GroenLinks, D66, CDA, Rosmalens Belang, VVD, Bosch Belang, De Bossche Groenen en PvdA De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord de beraadslagingen over het voorstel Begroting 2022; constaterende dat: • tijdens de behandeling van de begroting in de raadscommissie Sociaal breed zorgen zijn geuit over de stijgende gasprijzen; • de energiearmoede in de gemeente 's-Hertogenbosch fors boven het landelijk gemiddelde ligt; • op 15 oktober 2021 het Kabinet met een pakket aan maatregelen is gekomen en bekend heeft gemaakt de belastingen tijdelijk te verlagen echter het treffen van deze maatregelen niet voldoende is; • het van belang is snel extra maatregelen te treffen; • in Amsterdam en Zaanstad naast energiecoaches ook bewoners met een energiefixer geholpen worden om kleine isolerende maatregelen uit te laten voeren door de energiefixer; • de energiefixer in samenwerking met corporaties, Weener XL, klussendiensten, isolerende werkzaamheden kan verrichten; • gezien de voortgang van stijgende gasprijzen en de impact daarvan het van belang is dat er snel extra maatregelen worden genomen om te voorkomen dat huishoudens hard getroffen worden door hogere energierekeningen; wijzigt het besluit door beslispunt 1 te veranderen in: • 1.

De Conceptbegroting 2022 vast te stellen, met dien verstande dat eenmalig € 100.000 ten laste van de reserve screening 2021 wordt ingezet ten behoeve van een werkbudget om de isolerende maatregelen uit te voeren. Amendement 2 Veilig maken skatebaan Vladerackenpark Rosmalen Ingediend door VVD, D66, GroenLinks, Rosmalens Belang, CDA, 50PLUS, gewoon ge-DREVEN en Bosch Belang De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; overwegende dat: • in september een afvaardiging van jonge skaters heeft aangegeven dat de skatebaan in Vladerackenpark Rosmalen onveilig is en niet meer voldoet aan de eisen van de inmiddels vele geoefende skaters; • de huidige skatebaan de groeiende potentie afremt; • de gemeente inzet op het stimuleren van jongeren om te gaan sporten en ook specifieke aandacht besteed aan Urban, waaronder skaten; • de gemeenteraad zich eerder uitgesproken heeft over de waarde van de skatesport, onder 3

• • •

andere bij de financiering van de nieuwe skatehal; een skatebaan valt onder speeltoestellen, maar een specifieke inrichting en ondergrond nodig heeft die expertise vraagt en tot hogere kosten leidt; er in het dorp Rosmalen met ruim 40.000 inwoners, grote behoefte bestaat aan een professionelere skatebaan en de behoefte alleen maar groeit; wijkraden hier ook het belang van inzien en graag bereid zijn vanuit wijkbudget financiële middelen vrij te spelen, dit dekt maar een heel klein deel van de benodigde kosten;

spreekt uit dat: • een adequate skatebaan, vergelijkbaar met die bij de Oosterplas, voor Rosmalen zeer gewenst is; en wijzigt het besluit: • door beslispunt 1 te veranderen in: De Conceptbegroting 2022 vast te stellen, met dien verstande dat eenmalig € 80.000 ten laste van de reserve screening 2021 wordt ingezet ten behoeve van een adequate skatebaan in het Vladerackenpark. Amendement 3 Bossche Zomer 2022 Ingediend door D66, GroenLinks, Rosmalens Belang, CDA, VVD en Bosch Belang De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord de beraadslagingen over het raadsvoorstel Begroting 2022 (registratienummer 11655275) in de commissie Bedrijvigheid van 21 oktober 2021; overwegende dat: • de twee edities van de Bossche Zomer in 2020 en 2021 een groot succes waren; • de Bossche Zomer zorgt voor enthousiasme, creatieve en positieve energie in de stad en dorpen en ruimte biedt aan ondernemers en creatievelingen om te ondernemen, organiseren en samen te werken; • tijdens de Bossche Zomer op een veilige, kwalitatieve wijze fysieke en digitale ontmoeting voor een brede doelgroep met een brede programmering wordt gefaciliteerd door de gemeente; • het succes onder meer te danken was aan de manier waarop het georganiseerd was met o.a.

een snelloket vanuit de gemeente en de communicatie en organisatie onder één paraplu; • daarnaast vooral de samenwerking tussen de gemeente, de buurt en andere relevante partners een van de belangrijkste succesfactoren is geweest en dit vooral doorgezet moet worden;;om hun krachten te blijven bundelen en zo de Bossche Zomer in 2022 wederom tot een succes te maken; • de organisatie van de Bossche Zomer zowel in 2020 als in 2021 door de gemeente werd bekostigd met een gemeentelijke bijdrage van € 300.000; • niemand weet hoe de zomer van 2022 gaat verlopen en daardoor een gemeentelijke bijdrage aan de organisatie van De Bossche Zomer 2022 van € 200.000 is gerechtvaardigd; • Een nieuw college daarna aan zet is om voor de periode na 2022 de Bossche Zomer tot een permanent succes te maken; wijzigt het besluit: Door beslispunt 1 te veranderen in: • 1. De Conceptbegroting 2022 vast te stellen, met dien verstande dat eenmalig € 200.000 ten laste van de reserve screening 2021, wordt ingezet voor de organisatie van De Bossche Zomer 2022. Amendement 4 Schrappen toekomstagenda VN voor duurzame ontwikkeling als kaderstelling Ingediend door PVV De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; ter bespreking van de Begroting 2022; besluit: • Punt 1 van het dictum te wijzigen door het volgende toe te voegen: met dien verstande dat de

4

volgende passage op pag. 92 van de begroting wordt geschrapt: We richten ons daarbij op de Sustainable Development Goals zoals die door de VN zijn geformuleerd in de toekomstagenda voor een mondiale duurzame ontwikkeling tot 2030. Motie 1 Versterken van de regionale samenwerking en vernieuwen van regionale woningbouwafspraken Ingediend door Bosch Belang De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gezien de Begroting 2022 en de behandeling daarvan in de commissie Omgeving; constaterende dat: • Nederland tot 2030 zo'n 900.000 woningen moet gaan bouwen om het woningtekort en daarmee de woningnood op te lossen1; • de 25 grootste branche- en belangenverenigingen in de woningbouw op 16-02-2021 een akkoord hebben gesloten waarin staat dat tot 2030 maar liefst 1 miljoen huizen moeten worden gebouwd; • zowel het rijk als provincie aansturen op regionale woningmarktgebieden; samenwerkingsverbanden om deze woningbouwopgave te realiseren.

Zo heeft het rijk bijvoorbeeld 14 regio's (waaronder 's-Hertogenbosch als onderdeel van de Brabantse Stedenrij) aangewezen waar men intensiever mee wil samenwerken aan de woningopgave in dat gebied en heeft men voorts sinds 2019 een zestal woondeals gesloten met een aantal van deze regio's; overwegende dat: • er effectiever en bredere woningbouw kan plaatsvinden door de samenwerking met de regionale gemeenten nog meer te versterken; • de gemeente 's-Hertogenbosch plus minus 10.000 woningen wil gaan bouwen; • gelet op deze grote bouwopgave het van belang is dat ook in de regio 's-Hertogenbosch het regionale woningmarktgebied/samenwerkingsverband snel wordt versterkt en vernieuwd; verzoekt het college: • de aanpak van het woningtekort mede aan te pakken door met de regio versneld tot een sterker samenwerkingsverband ten aanzien van de woningopgave te komen; en gaat over tot de orde van de dag. 1 Zie kamerbrief Voortgang versnelling woningbouw 9 juni 2021

Motie 2 Energiearmoede voorkomen Ingediend door Bosch Belang, CDA, GroenLinks, VVD, D66 en Rosmalens Belang De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord de beraadslagingen over raadsvoorstel Conceptbegroting 2022, reg.nr. 11655275. constaterende dat: • de energierekening in Nederland nu plotseling fors aan het stijgen is en dus ook voor onze inwoners; • zij moeten snijden in hun levensonderhoudsbudget om de energierekening te betalen; • zij vaak in een slecht geïsoleerde sociale huurwoning wonen met hoge energielasten; • de voorgestelde rijkscompensatie van € 400 voor de fors stijgende energierekening onvoldoende is voor onze inwoners die in sociale huurwoning wonen die slecht geïsoleerd is; • vanuit vroegsignalering bij EHBG bekend is welke huishoudens een betalingsachterstand hebben op kun energierekening; overwegende dat: • een vorm van ondersteuning voor de meest schrijnende gevallen noodzakelijk lijkt; vraagt het college: 1. het mogelijk te maken om bij schrijnende gevallen via maatwerk tijdelijke ondersteuning te bieden; 2. daarvoor ook de resterende middelen van de TONK-regeling 2021 via de jaarrekening 2021 ook worden bestemd voor het bieden van hulp aan huishouders die specifiek door hoge energielasten 5

in de financiële problemen komen; en gaat over tot de orde van de dag. Motie 3 Gevolgen energiearmoede en stijgende gasprijzen verlichten Ingediend door PvdA, De Bossche Groenen, 50PLUS, SP en Leefbaar 's-Hertogenbosch De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord de berichtgeving en het debat over de acuut explosief stijgende gasprijzen, gelezen het TNOrapport 'de feiten over energiearmoede in Nederland' en de wethoudersbrief stijgende energielasten; overwegende dat: • zo'n 5000 huishoudens in onze gemeente door energiearmoede getroffen worden; • dit zowel huizenbezitters betreft met onvoldoende inkomen of vermogen om hun huis te verduurzamen als huurders van een energieslurpend huis met een klein inkomen die afhankelijk zijn van huiseigenaren; • de plotselinge stijging van de gasprijzen met tientjes per maand de situatie acuut verslechtert voor veel huishoudens, zeker als in januari de variabele tarieven stijgen; • het kabinet de plotselinge kostenstijging slechts ten dele compenseert voor mensen die het hardst worden getroffen waardoor financiële problemen op de loer liggen; spreekt uit dat: • inwoners die in de problemen komen door de fatale combinatie van stijgende energieprijzen, een slecht geïsoleerd huis en een laag inkomen op de steun van de gemeente moeten kunnen rekenen als de landelijke compensatie voor hen ontoereikend

is; verzoekt het college: • om proactief de groep inwoners in kaart te brengen die door stijgende prijzen en variabele contracten in de problemen komt – door bijvoorbeeld inwoners in de bijstand en bekend bij Eerste Hulp Bij Geldzaken en de energieleveranciers te benaderen met de vraag hoe hun energiecontracten ervoor staat; • bij de zoektocht naar 'creatieve en snel toepasbare interventies om de energiearmoede een halt toe te roepen' ook de mogelijkheid van huurverlaging in overleg met de corporaties te onderzoeken alsmede tijdelijke financiële steun door middel van de inzet van bijzondere bijstand of andere maatwerkvoorzieningen; • de raad in het kwartaalbericht Sociaal Domein te informeren over de omvang van de problematiek, de getroffen maatregelen en de financiële consequenties; • eventueel extra benodigde incidentele middelen voor 2022 bijvoorbeeld te zoeken in het overschot TONK of de post screening reserves; en gaat over tot de orde van de dag.

Motie 4 Onderzoek toekomstbestendigheid kwaliteit openbare ruimte Ingediend door VVD, D66, GroenLinks, CDA en Rosmalens Belang De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; overwegende dat: • er in de afgelopen decennia meermaals bezuinigd is op het budget voor het onderhoud van de openbare ruimte; • het hier onder andere gaat om het onderhouden en vervangen van speeltoestellen, bruggen, wegen en paden en groenonderhoud; • de openbare ruimte in de gemeente steeds intensiever gebruikt wordt, onder andere voor sporten, recreatie en mobiliteit; • het college in de begroting door laat schemeren dat de ondergrens van het budget bereikt is • dit zich uit in prioritering van de inzet van het budget op het voorkomen van gevaarlijke situaties en situaties waar aansprakelijkheid uit voort kan komen; • lapmiddelen om gevaarlijke situaties op te lossen leiden tot hogere vervangingskosten op een later moment;

6

spreekt uit dat: • het onderhoud van de openbare ruimte een belangrijke bijdrage levert aan het woongenot van onze inwoners; • van de openbare ruimte een hogere kwaliteit verwacht wordt dan de ondergrens van gevaarzetting; verzoekt het college: • onderzoek te laten doen naar de kwaliteit van de openbare ruimte (waaronder paden en wegen, groenonderhoud, speeltoestellen en infrastructurele kunstwerken), met een doorkijk in de ontwikkeling van de kwaliteit en de vervangingskosten die te verwachten zijn voor een periode van vijf jaar; • de raad over de resultaten te informeren en scenario's voor het kwaliteitsniveau voor te leggen zodat de raad een nieuwe afweging van de kwaliteit en de bijbehorende kosten kan maken; en gaat over tot de orde van de dag.

Motie 5 Woningbouwbeleid Ingediend door 50PLUS, PvdA en SP De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord de beraadslagingen over het voorstel Begroting 2022; constaterende dat: • de woningmarkt de afgelopen decennia ernstig uit balans is geraakt waardoor het wonen voor een steeds groter wordende groep onbetaalbaar is geworden; spreekt uit: • dat het noodzakelijk is geworden de gemeentelijke overheid een sterke positie gaat innemen op de woningmarkt; verzoekt het college: • op korte termijn met voorstellen te komen die het mogelijk maken dat de gemeentelijke overheid een sterke positie gaat innemen op de woningmarkt en daarbij deel gaat nemen aan de marktprocessen, ontwikkeling, bouw, verhuur en verkoop waarbij de inzet van de wettelijke instrumenten van voorkeursrecht en onteigening niet uit de weg wordt gegaan; en gaat over tot de orde van de dag. Motie 6 Deelname aan woningbouwcorporaties Ingediend door De Bossche Groenen, 50PLUS en SP De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord hebbende de discussie in de commissie Omgeving van 19 oktober jl.

over de behandeling van de begroting voor 2022; constaterende dat: • de gemiddelde wachttijd voor een sociale huurwoning in de gemeente 's-Hertogenbosch in 2021 ruim 118 maanden is (omgerekend ruim negen jaar); • de woningbouwcorporaties door de verhuurderheffing onvoldoende financiële middelen hebben om extra woningen bij te bouwen; • nog steeds betaalbare, sociale huurwoningen worden gesloopt en verkocht; • de vraag naar betaalbare, sociale huurwoningen ondertussen blijft stijgen; • starters en ook statushouders recht hebben op een betaalbare huurwoning; • Assen en Amsterdam zelf weer sociale huurwoningen zijn gaan bouwen; • woningbouwcorporaties ook nog een slag moeten maken in het renoveren en verduurzamen (klimaatneutraal maken) van bestaande huurwoningen; • hiervoor nog meer betaalbare, sociale huurwoningen moeten worden verkocht;

7

spreekt uit dat: • de lange wachttijd en oplopende vraag naar een betaalbare, sociale huurwoning noopt tot het nemen van onorthodoxe maatregelen; verzoekt het college: 1. te onderzoeken of het mogelijk is om als gemeente deel te nemen aan de woningcorporaties met als doel direct invloed te kunnen uitoefenen en investeren in de programma`s van de drie grote woningbouwcorporaties; 2. de raad zo spoedig mogelijk over dit onderzoek te informeren; en gaat over tot de orde van de dag. Motie 7 Groen groeit mee Ingediend door De Bossche Groenen De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord hebbende de discussie in de commissie Omgeving van 19 oktober jl.

over de behandeling van de begroting voor 2022; constaterende dat: • het draagvlak voor verdere verstedelijking onder druk staat; • inbreidingslocaties vaak het gevolg hebben dat dat dit ten koste gaat van groen (park, plantsoen en snippergroen); • inbreiden dan ook vaak op weerstand stuit van de omgeving; • uitbreiden aan de buitenranden van de stad de eenvoudigste mogelijk is om aan de woningopgave te voldoen; • uitbreiden van de stad het omzetten van 'agrarisch' naar bestemming 'wonen' en daarmee een waarde vermeerdering van de grond betekent; • omzetten van bestemming 'agrarisch' naar bestemming 'natuur' een financiële afwaardering betekent van die grond; • uitbreiden aan de randen van de stad (verdere verstening door woningen en infrastructuur) het klimaat, de biodiversiteit en de CO2-reductie niet ten goede komen; • hoogwaardige natuur binnen onze gemeente grenzen evenredig mee zou moeten groeien bij nieuwe gebiedsontwikkelingen; spreekt uit dat: • de groenontwikkeling evenredig en volwaardig mee dient te groeien bij uitbreiden van de stad aan de buitenrand omdat dit ten goede komt aan leefbaarheid van de stad, ten goede komt aan de biodiversiteit en zorgt voor CO2-reductie/-compensatie; verzoekt het college: • een plan te ontwikkelen dat beleidsmatig bij iedere hectare verdere uitbreiding van de stad (omzetting van agrarisch naar wonen) ook ergens in de gemeente een

hectare agrarisch omgezet wordt naar bestemming natuur; en gaat over tot de orde van de dag. Motie 8 Verduurzamen met de Verzilverlening Ingediend door 50PLUS De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord de beraadslagingen over de Begroting 2022; overwegende dat: • het voor oudere huiseigenaren boven de 75 jaar nagenoeg onmogelijk is om geld te lenen om hun huis aan de levensfase aan te passen en te verduurzamen; • oudere huiseigenaren vaak een forse overwaarde hebben op de woning, maar deze niet kunnen benutten omdat de waarde in de stenen zit; • oudere huiseigenaren die wel net een lening kunnen financieren vaak huiverig zijn voor de extra

8

• • • • • •

kosten; het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVn) biedt met de mogelijkheid van een Verzilverlening; dat de Verzilverlening een hypothecaire lening is op basis van de overwaarde van de woning, waarbij de aanvrager gedurende de looptijd geen rente en aflossing betaalt; dat de Verzilverlening daarom geen negatieve gevolgen heeft voor het maandelijks besteedbare inkomen, maar wel zorgt voor de verruiming van de financiële mogelijkheden van de huiseigenaren; dat de aflossing van de lening na verkoop van de woning of na overlijden van de langstlevende aanvrager plaatsvindt; dat de lening wordt verstrekt tegen een rente van momenteel slechts 1,7% 40 jaar vast; de gemeente extra voorwaarden kan stellen aan de lening, zoals een maximale hoofdsom in relatie tot de waarde van de woning, rekening houdend met een fluctuerende woningmarkt;

verzoekt het college: • om op korte termijn aan te sluiten bij de SVn betreffende de Verzilverlening en met een voorstel naar de raad te komen aangaande de voorwaarden voor de gemeente 's-Hertogenbosch. Deze voorwaarden dienen te borgen dat er geen negatieve gevolgen voor burger en gemeente gaan ontstaan. en gaat over tot de orde van de dag. Motie 9 Stop verval en red Fort Crèvecoeur Ingediend door CDA, GroenLinks, Rosmalens Belang, VVD, D66, 50PLUS, gewoon ge-DREVEN en PvdA De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord de beraadslagingen over het voorstel Begroting 2022; overwegende dat: • Fort Crèvecoeur een van de belangrijkste militaire (rijks)monumenten van 's-Hertogenbosch is en onderdeel uitmaakt van de door Menno van Coehoorn ontworpen Zuiderwaterlinie; • Fort Crèvecoeur door de eeuwen een zeer rijke militaire geschiedenissen kent vanuit de Spaanse en Franse tijd en de Tweede Wereldoorlog; • er een overeenkomst is gesloten in 2010 tussen de gemeente 's-Hertogenbosch en het ministerie van Defensie over de restauratie van Fort Crèvecoeur, maar deze tot op heden is uitgebleven; • Fort Crèvecoeur momenteel in desolate staat verkeerd en instorting dreigt; • Fort Crèvecoeur door de Erfgoedvereniging Bond Heemschut is voorgedragen voor de Europese lijst van 'zeven meest bedreigde erfgoedlocaties'; • de wethouder van Erfgoed

tijdens de Erfgoedavond van 14 oktober jl. heeft aangegeven actie te willen gaan ondernemen en de Erfgoedvereniging Bond Heemschut wil ondersteunen; • om verder verval van het rijksmonument te voorkomen, de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch zich unaniem uitspreekt voor het ondernemen van de noodzakelijke lobby en acties; spreekt uit: • het volstrekt onacceptabel te vinden dat Fort Crèvecoeur, een van de belangrijkste militaire monumenten van onze stad, door het uitblijven van kordaat optreden door de Rijksoverheid, dreigt te worden vernietigd; verzoekt het college: • om alles in het werk te stellen, bij zowel het ministerie van Defensie als bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, om Fort Crèvecoeur van de ondergang te redden; en gaat over tot de orde van de dag. Motie 10 Geld reserveren voor aanpak armoede en schulden Ingediend door CDA, GroenLinks, D66, VVD, Rosmalens Belang, Bosch Belang, PvdA, 50PLUS en Leefbaar 's-Hertogenbosch

9

De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord de beraadslagingen over het voorstel Begroting 2022; constaterende dat: • veel mensen door de coronamaatregelen minder inkomsten hebben uit werk, uitkering of het eigen bedrijf, maar dat de woonkosten niet gedaald zijn; • het rijk daarvoor een TONK-regeling heeft ingesteld om te ondersteunen bij de noodzakelijke kosten; • er voor de gemeente 's-Hertogenbosch ca. € 2,7 miljoen beschikbaar is gesteld; • dat op basis van alle toegekende aanvragen er nog middelen over zijn; • dat er nu een actuele ontwikkeling is van stijgende energieprijzen dit kan bijdragen aan energiearmoede; overwegende dat: • dat energieprijzen behoren tot de noodzakelijke kosten bij de woonkosten; • dat nog onduidelijk is hoe lang de coronacrisis voort blijft duren; • om armoede en schulden te blijven verzachten er een flinke geoormerkte buffer noodzakelijk is; • middelen die bedoeld zijn voor ondersteuning van mensen die leven in armoede en schulden ook in 2022 en verder voor hen beschikbaar moeten blijven; • het pas bij de MARAP duidelijk is om hoeveel geld het gaat; • het echter wenselijk is om als raad nu al een uitspraak te doen over de bestemming van de middelen; spreekt uit dat: • de resterende middelen van de TONK-regeling 2021 gereserveerd worden voor de aanpak van armoede en schulden in 2022 en de jaren

daarna; en gaat over tot de orde van de dag. Motie 11 Huisvesting Heemkundekring Rosmalen Ingediend door gewoon ge-DREVEN, 50PLUS, PVV en PvdA De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; beraadslagingen over de Begroting 2022 overwegende dat: • vanaf de oprichting van Heemkundekring Rosmalen in 1989 huisvesting een bron van zorgen is geweest; • Heemkundekring Rosmalen op initiatief van de gemeente Rosmalen is opgericht; • Heemkundekring Rosmalen dringend op zoek is naar passende huisvesting; • er binnen de begroting ruim budget is voor het vertellen van de geschiedenis van 's-Hertogenbosch (Groot Tuighuis, Kruithuis, Jeroen Boschhuis etc.); • behoud van cultuurhistorie en erfgoed, echter ook voor ook voor dorpen en wijken, voorkeur behoort te hebben; • Heemkundekring Rosmalen zelf heeft aangegeven dat er mogelijkheden liggen in Perron-3; spreekt uit: • Rosmalen een passende huisvesting behoort te hebben, met mogelijkheid voor (semi)permanente tentoonstellingsruimte; • voor financiering van deze ruimtevraag, indien nodig, gebruik te maken van het raadsbudget actuele ontwikkelingen; verzoekt het college: • in gesprek te gaan met Heemkundekring Rosmalen om te komen tot een passende huisvesting; • de uitkomsten van deze gesprekken terug te koppelen aan de gemeenteraad; en gaat over tot de orde van de dag.

Motie 12 Afvalscheiden is een kunst 10

Ingediend door CDA, GroenLinks, D66, Rosmalens Belang, VVD, Bosch Belang en 50PLUS De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord hebbende beraadslagingen in de vergadering van de commissie Omgeving van 19 oktober 2021 met betrekking tot de Begroting 2022; constaterende dat: • er binnen de gemeente 's-Hertogenbosch er in totaal 730 ondergrondse afvalcontainers zijn; • we vorig jaar met de motie verfraaiing afvalcontainers een verzoek hebben gedaan tot het oppimpen van de afvalcontainers; • dit door de gemeente opgepakt is als het project Container Kunst; • door de wijken/burgers hierop 100 aanvragen zijn ingediend; • hiervoor diverse kunstenaars gevraagd zijn en er tot nu toe 58 containers zijn beschilderd; • er binnen het huidige budget nog 18 containers worden beschilderd; • de totale kosten circa € 57.000 bedragen.

Deze kosten van het project ten laste komen van de zwerfafvalvergoeding; • er uiteindelijk 76 containers verspreid over 23 locaties in aanmerking zijn gekomen; overwegende dat: • bij de vormgeving op de afvalbakken de herkenbaarheid van het soort afvalbak behouden blijft; • we kunnen spreken van een enorm succes en dit project heeft geleid tot heel veel positieve reacties; • bewoners met plezier naar de mooie afvalcontainers lopen en hiermee zwerfafval mede wordt voorkomen; • de vraag vanuit wijken en buurten het aanbod ver overstijgt. verzoekt het college: 1. gezien het succes van Container Kunst, te onderzoeken wat de vervolgmogelijkheden zijn van het ver-kunsten van meer containers en hierbij de hulp in te roepen van scholen, kunstenaars en kunstopleidingen. en gaat over tot de orde van de dag. Motie 13 ROS media Ingediend door gewoon ge-DREVEN De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord de beraadslagingen over de Begroting 2022, en verder gehoord hebbend het bestuur van ROS kabelkrant. overwegende dat: • de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch structureel eigen een budget heeft van € 100.000 p.j.; • in het verleden dit budget is aangewend voor de structurele ophoging van de subsidie voor DTV met € 60.000; • Ros kabelkrant in 'groot' Rosmalen een sociale positieve bijdrage levert m.b.t.

het tegengaan van de vereenzaming van ouderen; • Ros kabelkrant, mede vanwege internetwinkelen, en daarmee samenhangende teruglopende advertentie-inkomsten, problemen heeft om een sluitende begroting te hebben; • Ros kabelkrant 'geholpen' is met een structurele financiële bijdrage van € 5.000; • de gemeenteraad beschikt over een budget raad voor actuele ontwikkelingen; spreekt uit: • ROS media voor een groot deel van onze gemeente voorziet in voorkoming van sociaal isolement en verder positief bijdraagt aan de saamhorigheid; verzoekt het college: • een voorstel aan de raad voor te leggen voor een subsidie aan ROS-kabelkrant, te dekken uit het raadsbudget actuele ontwikkelingen;

11

en gaat over tot de orde van de dag. Motie 14 Aanpakken overlast deelscooters Ingediend door gewoon ge-DREVEN, 50PLUS, en PVV De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord de beraadslagingen over de Begroting 2022; constaterende dat: • het gebruik van deelscooters de afgelopen periode in rap tempo is toegenomen; • het aantal aanbieders van deelscooters eveneens toeneemt; • de overlast van foutief geplaatste deelscooters steeds vaker een ergernis is onder inwoners; overwegende dat: • het college van B&W de ambitie heeft om het gebruik van deelscooters (en deelfietsen) te stimuleren en uit te breiden als onderdeel van de mobiliteitsstrategie; • er een effectieve handhaving nodig is op het aspect van parkeren van deze deelscooters; • het voor een effectieve handhaving noodzakelijk is dat er eerst stallingsmogelijkheden zijn voor deze vorm van deelvervoer; verzoekt het college om: • in samenspraak met, en op kosten van, de aanbieders van deelvervoer stallingmogelijkheden te creëren. en gaat over tot de orde van de dag.

Motie 15 Subsidieregeling ozb Ingediend door gewoon ge-DREVEN en 50PLUS De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord de beraadslagingen over de Begroting 2022; overwegende dat: • vrijwilligersorganisaties belangrijk zijn voor de leefbaarheid zeker in de kernen; • vrijwilligersorganisaties medebijdragen aan de gezondheid, zelfredzaamheid en het welzijn van onze inwoners; • vrijwilligersorganisaties vaak beheerder of gebruiker zijn van sportaccommodaties, cultuur- of dorpshuizen en andere culturele gebouwen; • er in 2019 een wetswijziging van kracht is geworden die het theoretisch mogelijk maakt om de ozb voor dit soort gebouwen te verlagen; • praktisch gezien deze verlagingechter niet kan worden doorgevuurd vanwege juridische onduidelijkheden in de regeling; • er in den lande gemeenten zijn die daarom een subsidieregeling hebben ingesteld zodat vrijwilligersorganisaties toch een deel van de betaalde ozb terug kunnen krijgen; verzoekt het college: • in navolging van andere gemeenten in Nederland een subsidieregeling uit te werken voor het terug kunnen vorderen van (een gedeelte van) de ozb door vrijwilligersorganisaties; en gaat over tot de orde van de dag.

Motie 16 Accentverschuiving openbaar vervoer Ingediend door gewoon ge-DREVEN en PvdA De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord de beraadslagingen over de Begroting 2022; overwegende dat; • openbaar vervoer in onze gemeente valt onder provinciale verantwoordelijkheid; 12

• • • • • • • •

onze gemeente, via onze wethouder, wel inbreng heeft/ kan hebben op deze provinciale verantwoordelijkheid; onze provincie nu besloten heeft om, na het laten vervallen van buslijn 161, busverbinding 90, voor de weekenden op te heffen; onderbezetting een van de redenen is om de busverbinding op te heffen; de invloed van corona maakt dat er momenteel nog maar circa 50% van het aantal reizigers gebruik maakt van deze busverbinding; buslijn 90 enkel haltes heeft nabij de snelweg; onderbezetting mogelijk ook kan worden voorkomen door een alternatieve routering; leefbaarheid en bereikbaarheid, ook voor de dorpskernen in het buitengebied van belang zijn voor onze inwoners; regiotaxi een mogelijk alternatief is voor de reizigers van lijn 90, deze optie is echter 4 x zo duur als de bus;

spreekt uit: • in overlegsituaties tussen gemeente en provincie m.b.t. het openbaar vervoer het bespreekbaar is om een accentverschuiving aan te brengen tussen binnenstads OV en buitenwijks OV ten gunste van het buitenwijkse OV; verzoekt het college: • in gesprekken met het provinciebestuur aan te geven dat ook buitenwijks OV belangrijk is en accentverschuivingen te bespreken met de provincie; en gaat over tot de orde van de dag. Motie 17 Kansenpas voor iedereen Ingediend door CDA, D66, GroenLinks, Bosch Belang, PvdA en 50PLUS De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord de beraadslagingen over de Begroting 2022; overwegende dat: • er ruim 10 jaar geleden onderzoek is gedaan naar een 073-pas; • inwoners met een kansenpas makkelijker en financieel aantrekkelijker gebruik kunnen maken van o.a. sport- en culturele activiteiten; • een kansenpas de participatie van inwoners aan cultuur, sport en andere activiteiten kan vergroten; • jongeren d.m.v.

een pas breed kennis kunnen maken met sport en cultuur wat bijdraagt aan hun talentontwikkeling; • een pas kan zorgen dat ook nieuwe inwoners thuis raken in onze gemeente; • dat iedere inwoner die over een dergelijke pas wil beschikken daartoe de mogelijkheid heeft, waarbij – in het kader van kansengelijkheid – deze pas voor minima gratis ter beschikking wordt gesteld; • een dergelijke pas eenvoudig te organiseren zou moeten zijn; • de naam en het gebruik van de pas bijdraagt aan een positief en aantrekkelijk imago van deze pas en de gebruikers; • meerdere steden in Nederland hanteren met succes een soortgelijke pas, zoals onder andere in Dordrecht, Amsterdam en Rotterdam; verzoekt het college: 1. onderzoek te doen naar de (digitale) mogelijkheden van een kansenpas in de gemeente 's-Hertogenbosch, of een dergelijke kansenpas kansrijk is, enkele scenario's van toepassing te schetsen en de raad hierover te informeren; en gaat over tot de orde van de dag. Motie 18 Zon op (huur)dak Ingediend door De Bossche Groenen en Leefbaar 's-Hertogenbosch

13

De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord hebbende de discussie in de commissie Omgeving van 19 oktober jl. over de behandeling van de begroting voor 2022; constaterende dat: • het leggen van zonnepanelen op woningen in onze stad voornamelijk door particuliere woningeigenaren gedaan wordt; • huurwoningen achter lopen met het volleggen van de daken; • landelijk gezien Den Bosch met zon op dak zeker niet bij de koplopers gerekend kan worden; • een vergelijking met Amersfoort, op aantal inwoners, woningen en verdeling eigenaarschap woningen goed vergelijkbaar is met onze stad; • een vergelijking van het percentage woningen met zonnepanelen op het dak tussen die steden laat zien dat Den Bosch een tandje bij moet zetten; • het totaal aan gas en Electra verbruik tussen die twee steden laat zien dat daar het verschil gemaakt kan worden; spreekt uit dat: • zon op dak een groot draagvlak heeft onder de inwoners en bewoners maar het eigenaarschap van het dak in relatie tot de installatie niet leid tot het gewenste resultaat; verzoekt het college: 1. Een plan-offensief 'zon op dak'-inhaalslag te ontwikkelen waarbij woningbouwcoöperaties i.s.m. de bewoners de beschikbare daken coöperatief volleggen waardoor ook de bewoners mee profiteren van de zonnestroom; en gaat over tot de orde van de dag.

Motie 19 Lering trekken uit het Gasthuiskwartier Ingediend door PvdA, Leefbaar 's-Hertogenbosch, 50PLUS, SP en gewoon ge-DREVEN De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; de beraadslaging in de commissie Omgeving van 30 september 2021 over het raadsvoorstel Conceptbegroting 2022, registratienummer 11655275; constaterende dat: • het Gasthuiskwartier gefaseerd en organisch in ontwikkeling is gebracht; • hierdoor in elke fase de discussie over betaalbaar wonen en gemengde buurten de boventoon voerde; • algemene kaders en contractuele afspraken bijsturing door de gemeenteraad onmogelijk maakten; spreekt uit dat: • 's-Hertogenbosch ernaar streeft om een ongedeelde stad te zijn; • het wenselijk is om gemengde buurten en wijken te hebben; • nieuwbouwprojecten bij uitstek gebruikt kunnen worden om de diversiteit in woningen te realiseren; • de gemeenteraad lering trekt uit de ontwikkeling van het Gasthuiskwartier met alle nuances die daarbij aanwezig waren; • toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen zoals die van Omgeving Station Oost gemengde buurten en wijken vanaf het startmoment opgepakt worden door een goede mix van betaalbare en duurdere woningen; verzoekt het college: • bij gebiedsontwikkelingen zoals Omgeving Station Oost vanaf de eerste in ontwikkeling te brengen fase een mix van betaalbare en duurdere woningen te realiseren en dit ook

contractueel te borgen; • in kaart te brengen welke gebiedsontwikkelingen de komende jaren gefaseerd worden gerealiseerd en hoe de fases ingericht zijn met betrekking tot het woningbouwprogramma; • de gemeenteraad uiterlijk 1 februari 2022 hierover te informeren; 14

en gaat over tot de orde van de dag. Motie 20 Surplace centrum Rosmalen Ingediend door gewoon ge-DREVEN De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord de beraadslagingen over de Begroting 2022 en gelezen hebbende het voornemen om de bereikbaarheid en verkeersveiligheid van het centrum van Rosmalen te verbeteren; overwegende dat; • in het centrumgebied van Rosmalen geldt sinds 2018 een geslotenverklaring, uitgezonderd bestemmingsverkeer, fietsen zijn toegestaan; • bewoners, via Wijkraad Rosmalen-Centrum en Hondsberg, en ondernemers via Centrum Management Rosmalen, hebben samen met de gemeente de wens uitgesproken de geslotenverklaring aan te passen; • bestemming bromfietsverkeer is tot op heden nog steeds toegestaan; • elektrische fietsen die tot 25 km/u trapondersteuning bieden, blijven toegestaan; • het voor de voetganger van belang is om een duidelijke herkenbare zo 'veilig' mogelijke zone te creëren; • tot 29 november 2021 inspraak mogelijk is op het voornemen om te komen tot een veiliger centrum van Rosmalen; • het een feit is, wat ook blijkt uit recentelijke wijkonderzoeken, dat veel mensen zich storen aan alle (brom)fietsverkeer in het centrum; • er nog steeds veel (brom)fietsers/scooters door het centrum racen; • zich niemand iets aan lijkt te trekken van de geldende verboden; spreekt uit: • dat het belangrijk is dat door

eenvoudige – en daardoor eenduidige bebording- wordt weergegeven aan alle gebruikers van het centrum van Rosmalen wie zich met welk vervoermiddel waar mag begeven; verzoekt het college: • bij de lopende verkeersaanpassingen in het centrum van Rosmalen eenvoudige en eenduidige bebording op te nemen wie zich met welk vervoermiddel waar mag begeven; en gaat over tot de orde van de dag. Motie 21 Bescherming en onderhoud van historische gedenktekens Ingediend door PVV De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gezien de Begroting 2022; constaterende dat: • op verschillende plaatsen in onze gemeente de teksten van gedenktekens (en bijbehorende informatieborden) door gebrek aan onderhoud vervaagd zijn en daardoor (zeer) slecht leesbaar of anderszins slecht zichtbaar (zie voorbeelden in de bijlage); • het onderhoud van gedenktekens in stad en dorpen niet specifiek benoemd is in de begroting; overwegende dat: • historische gedenktekens (en bijbehorende informatieborden) ons en onze bezoekers meer vertellen over de geschiedenis in onze stad/streek; • een aantal van deze gedenktekens ons ook herinneren aan hen die voor onze vrijheid vochten, dan wel het leven gelaten hebben; • met het vervagen van de gedenktekens ook onze geschiedenis vervaagt; verzoekt het college: • te onderzoeken welke gedenktekens in onze stad, onze dorpen en de buitengebieden

van 's15

• •

Hertogenbosch achterstallig of gebrekkig onderhouden zijn, de kosten van noodzakelijk onderhoud in beeld te brengen evenals de financiële dekkingsmogelijkheden en de raad hierover te informeren; aan de raad een begrotingswijziging voor te leggen indien binnen de Begroting 2022 geen dekking hiervoor gevonden kan worden; de gedenktekens van noodzakelijke onderhoud te voorzien opdat onze geschiedenis behouden blijft in woord en beeld voor ons nageslacht en onze bezoekers.

en gaat over tot de orde van de dag. Motie 22 Handhavingsprioriteiten: geen schijnveiligheid, maar échte veiligheid Ingediend door PVV De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; ter bespreking van de Begroting 2022; constaterende: • dat in de begroting extra middelen zijn opgenomen om bijzondere opsporingsambtenaren (BOA's) in te zetten; overwegende: • dat BOA's niet moeten worden ingezet voor schijnveiligheid, zoals het controleren op het gebruik van QR-codes; • dat in veel Bossche wijken, buurten en dorpen de veiligheid verbeterd kan worden door meer toezicht en handhaving met BOA's, ter preventie en bestrijding van overlast en criminaliteit; verzoekt het college: • bij de extra inzet van BOA's de handhavingsprioriteiten te leggen bij de veiligheid op straat in onze Bossche wijken, buurten en dorpen; en gaat over tot de orde van de dag.

Motie 23 Energiearmoede compenseren met Essentmiddelen Ingediend door PVV De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; ter bespreking van de Begroting 2022; constaterende: • dat steeds meer burgers te maken krijgen met energiearmoede; • dat de beleggingen van Essentmiddelen na 2024 heroverwogen moeten worden; overwegende: • dat de Essentmiddelen oorspronkelijk mede zijn opgebracht door onze Bossche burgers via hun energierekening; • dat door de lage/negatieve rentestand beleggen met de Essentmiddelen niet of nauwelijks rendabel zal zijn; • dat onze burgers door energiearmoede dit publiek opgebrachte geld zelf steeds harder nodig hebben om met name hun energierekeningen te kunnen betalen; verzoekt het college: • bij de volgende meerjarenbegroting voor de periode vanaf 2024 de mogelijkheid mee te nemen om de Essentmiddelen direct terug te geven aan al onze inwoners om zo de energiearmoede te compenseren en hiervoor een scenario voor te leggen aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag. Motie 24 Onderzoek aardgasvrij maken huurwoningen van Zayaz In De Haren Ingediend door PvdA en Leefbaar 's-Hertogenbosch

16

De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord hebbende de beraadslagingen over het RV van de Conceptbegroting 2022 in de commissie Omgeving van 19 oktober 2021; overwegende dat: • in de raadsvergadering van 7 mei 2019 een motie van de PvdA en anderen om te onderzoeken welke mogelijkheden de Bossche stadsplassen bieden voor toepassing van Aquathermie in de verwarmingsbehoefte van woningen en andere gebouwen in onze gemeente met overgrote meerderheid is aangenomen; • daarbij is uitgesproken dat daarbij zo mogelijk de waterschappen Aa en Maas en De Dommel betrokken zouden moeten worden; • de onderzoeksresultaten met mogelijke scenario's en opties vervolgens in 2021 samen met de Transitievisie Warmte aan de gemeenteraad zouden worden voorgelegd; • Woningstichting Zayaz vergevorderde plannen heeft voor grondige renovatie en verduurzaming van honderden huurwoningen in de wijk De Haren; • de renovatie en verduurzaming van deze woningen ongeveer € 130.000 per woning kost; • in deze plannen niet is voorzien in het aardgasvrij maken van deze woningen door middel van toepassing van aquathermie of anderszins; • in deze tijd waarin klimaatverandering en energiearmoede hoog op de agenda staan het, in het kader van het behalen van de klimaatdoelen voor 2030, een gemiste kans is als de woningen in De Haren niet van het gas af gaan; • de raad in

afwachting is van de Transitievisie Warmte en de resultaten van het onderzoek naar de toepassing van aquathermie vanuit de Bossche stadsplassen; spreekt uit dat: • het wenselijk is, dat in de plannen voor de renovatie en verduurzaming van de honderden huurwoningen van Woningstichting Zayaz in De Haren, het aardgasvrij maken van deze woningen alsnog wordt meegenomen; • het wenselijk is, dat het college in samenspraak met Zayaz op korte termijn de mogelijkheden onderzoekt om alsnog in de verduurzamingsplannen het aardgasvrij maken van deze woningen mee te (laten) nemen; verzoekt het college: • in samenspraak met Zayaz op korte termijn de mogelijkheden te onderzoeken om alsnog in de verduurzamingsplannen voor de honderden huurwoningen in De Haren het aardgasvrij maken van deze woningen mee te nemen; • de raad hierover zo spoedig mogelijk te informeren; en gaat over tot de orde van de dag. Motie met betrekking tot Agendanummer 6 Motie 1 Vogelstraat integraal betrekken bij verdere planvorming Ingediend door gewoon ge-DREVEN en Leefbaar 's-Hertogenbosch De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord hebbende de behandeling van het raadsvoorstel Opnemen Bossche Stadsdelta in verkenningsfase Structuurfonds en de Begroting 2022 in de commissie Omgeving d.d. 19 oktober 2021 en gezien hebbende de RIB Update bereikbaarheid Spoorzone d.d.

9 november 2021; overwegende dat; • uit de RIB blijkt dat er een studie heeft plaatsgevonden: 'Update bereikbaarheid Spoorzone'. Deze studie actuele inzichten geeft aangaande de bereikbaarheid van de Spoorzone, uitgaande van alle nu bekende plannen en ontwikkelingen; • een van de onderzoekspunten was: Wat is het effect van de doortrekking van de Vogelstraat op deze ambities en plannen?; • in 1997 circa 30.000 verkeersbewegingen per dag waren op de Diezebrug; • heden ten dage er momenteel circa 20.200 auto's rijden over de Diezebrug; • het onderzoeksrapport op blz. 15 het volgende weergeeft: Situatie in 2030 met huidige plannen: 17

• • •

'Opvallend is dat de hoeveelheid autoverkeer op de Diezebrug vergelijkbaar is met de hoeveelheid verkeer in de referentiesituatie 2020', ( 20.000); volgens modelberekeningen zorgt het doortrekken van de Vogelstraat ervoor dat ± 12.000 tot 15.000 motorvoertuigen/etmaal deze route gaan gebruiken; het college nu concludeert dat een doortrekking van de Vogelstraat niet noodzakelijk is en daarbij ongewenste effecten met zich meebrengt ten aanzien van de gestelde ambities en plannen. Om die reden wordt geadviseerd deze maatregel niet uit te voeren; het college nu voornemens is om bij de voorjaarsnota 2023 voor te stellen 'doortrekken Vogelstraat' uit het Structuurfonds te halen;

spreekt uit: • het project 'Doortrekken Vogelstraat' integraal te blijven betrekken bij de verdere planontwikkeling van de Spoorzone, Bossche Stadsdelta en de Diezebrug; en gaat over tot de orde van de dag. Amendementen met betrekking tot Agendanummer 7 Amendement 1 Verlaag de afvalstoffenheffing Ingediend door SP De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord de beraadslaging over de Belastingvoorstellen 2022, registratienummer 11076965; constaterende dat: • de afvalstoffenheffing in deze begroting wordt verhoogd; • het tarief voor het wegbrengen van grofvuil vorig jaar is verhoogd van 5 cent per kilo naar 15 cent per kilo en dat deze verhoging gehandhaafd blijft; • het tarief voor de ozb wordt verlaagd om op een gelijke netto-opbrengst te komen als vorig jaar; overwegende dat: • op deze manier een essentiële publieke dienst minder toegankelijk wordt gemaakt; • dit met name de inwoners met de laagste inkomens raakt; • het probleem van zwerfafval wordt vergroot; • de woonlasten in Den Bosch tot de laagste van Nederland behoren; • het verlagen van tarieven om de netto-opbrengst gelijk te houden bij geen enkele andere heffing wordt toegepast; besluit: • het dictum als volgt gewijzigd vast te stellen: de 15 belastingverordeningen voor het belastingjaar 2022 vast te stellen, met dien verstande dat 1.

het woning tarief voor de ozb wordt gehandhaafd op het niveau van 2021 1; 2. de extra inkomsten ozb worden gebruikt voor het verlagen van het tarief voor het wegbrengen van grof vuil; en gaat over tot de orde van de dag. 1 Dit levert ongeveer € 530.000 op.

18

Amendement 2 Hondenbelasting Ingediend door gewoon ge-DREVEN en 50PLUS De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord de beraadslagingen over de Belastingvoorstellen 2022, registratienummer 11076965; constaterende dat: • iedere gemeente heeft op grond van artikel 226 van de Gemeentewet het recht om hondenbelasting te heffen; • het is echter een recht, en geen verplichting; • het huidige college akkoord op blz. 25 aangeeft; 'Wij blijven uitgaan van 100% kostendekking van tarieven en heffingen' • de gemeente 's-Hertogenbosch ervoor kiest hondenbelasting te heffen tot circa 175% boven kostendekkendheid; • in sommige gemeenten de hondenbelasting wordt afgeschaft omdat hondenbezitters meer wandelen, dit de gezondheid bevordert en de kosten voor de gemeenschap verlaagt; • er minder woninginbraken plaats vinden bij woningen waar een hond aanwezig is aangezien dit inbrekers afschrikt; • hondenbezitters tijdens het uitlaten een sociale functie vervullen en de ogen en oren van de buurt zijn en onraad kunnen doorgeven aan de politie of handhaving; • het verlagen van de hondenbelasting tot kostendekkendheid voor 2022 betaald kan worden uit de reserve screening; • dat tijdens de onderhandelingen voor een nieuw college de financiering voor jaren daarna moet worden geregeld; besluit het dictum als volgt gewijzigd vast te stellen: 1.

de 15 belastingverordeningen voor het belastingjaar 2022 vast te stellen, met dien verstande dat voor de hondenbelasting het tarief wordt teruggebracht tot een kostendekkend niveau; 2. de minderopbrengsten van de hondenbelasting voor 2022 ten laste worden gebracht van de reserve screening; en gaat over tot de orde van de dag. De VOORZITTER: Dan ga ik verder conform het spoorboekje. De spreekvolgorde is op basis van de grootte van de fracties, alternerend van oppositie naar coalitie en ik geef graag als eerste het woord aan de heer Van der Krabben namens Bosch Belang. De heer VAN DER KRABBEN: Dank u wel voorzitter. Voorzitter, en paar maanden geleden zag de toekomst er eigenlijk heel bijzonder uit na de ingrijpende corona want wij hadden met elkaar de indruk dat corona beheersbaar was, maar niets is minder waar als we daar vandaag naar kijken. Ik hoop voorzitter dat de elfde van de elfde verloopt zoals u dat in beeld hebt want ik begrijp dat het altijd moeilijk is als je in een spagaat zit om de keuze te maken.

Voorzitter, de economie herstelde zich razendsnel, ook in onze provincie en alle seinen stonden op groen tot op heden nu de corona eigenlijk weer wat toeslaat, maar uiteindelijk moeten we de financiële schade van de coronaperiode voor burgers en bedrijven op termijn nog maar afwachten, zeker nu we zien hoe sterk de prijzen stijgen zoals de dagelijkse boodschappen, de energierekening, de bouwkosten en u mag dat allemaal invullen. Voorzitter, ik had eigenlijk gepland om over de brief van de commissaris te praten, maar ik ga ervan uit dat we dat straks mogen doen bij de drie moties vreemd aan de orde van de dag, dus ik beperk me nu tot de begroting waarvoor we eigenlijk vanmiddag hier zijn. We spreken over een begroting van € 785 miljoen, daar nemen wij vanmiddag een besluit over. We hebben in de commissie allemaal kunnen constateren dat iedereen aan het zoeken was naar geld voor zijn of haar thema's of accenten. We hebben dat met elkaar gedaan, ook met ondersteuning van de griffie en de ambtelijke organisatie moet ik erbij zeggen, en dan blijkt eigenlijk dat er nog € 1,6 miljoen van de TOGS-regeling beschikbaar is die alleen mag worden gebruikt voor de coronamaatregelen. Dan hebben we nog een reservering Screening van € 383.000, die ook eenmalig kan worden uitgegeven en er staat ergens nog een Potje van de Raad van € 40.000.

Alles bij elkaar is er afgerond nog € 2 miljoen te besteden en dat hadden wij niet verwacht toen we de begroting voor de eerste keer op tafel zagen liggen. Wat dat betreft, kan de raad best wat accenten leggen en zullen we dat ook doen. Voorzitter, ik mag namens de coalitiepartijen de motie over de energiekosten toelichten. Als we kijken hoe de regering 19

de € 400 besteedbaar stelt ter compensatie, vinden we dat eigenlijk onvoldoende. Wij vinden dat er meer geld bij moet voor mensen die op dit moment in een uitkering zitten en die in een slecht geïsoleerde sociale huurwoning wonen, daarom leggen wij de motie 'Energiearmoede voorkomen' op tafel. Dat geeft aan dat moet worden voorkomen dat deze mensen door de stijging van deze kosten straks nog verder in de schuld kunnen komen. Samenvattend komt het dictum er eigenlijk op neer dat wij het mogelijk maken om bij schrijnende gevallen via maatwerk een tijdelijke ondersteuning te bieden en dat daarvoor de resterende middelen van de TOGS-regeling 2021 via de Jaarrekening 2021 ook kunnen worden bestemd voor het bieden van hulp aan huishoudens die specifiek door hogere energielasten in de financiële problemen komen. Voorzitter, wij hopen dat velen in de raad deze motie steunen omdat deze mensen dat hard nodig hebben. Voorzitter, dan dienen wij nog een motie in over de regionale samenwerking met betrekking tot bouwafspraken. Ik leg het altijd maar met een voorbeeld uit. We hebben bedrijfsterrein Heesch West met drie gemeenten en zo kun je ook woningbouwafspraken maken om een sterkere vuist naar de Rijksoverheid te maken met betrekking tot financiële ondersteuning.

Ik weet dat dit op dit moment al gebeurt, maar onze motie komt hierop neer dat wij vragen: maak dat stukje verbreding met de stedelijke samenwerking groter want dan heb je een grotere slagingskans. Ik pak het voorbeeld van Eindhoven waar die dat ongeveer een jaar geleden in de regio heeft gedaan, die kreeg uiteindelijk goedkeuring om met subsidie van de overheid 20.000 woningen te bouwen. Voorzitter, wij staan achter de moties die wij mede-indienen en wat betreft de overige moties wil ik de toelichting van de fracties en de reactie van het college afwachten, daarna zullen wij ons standpunt daarover bepalen. Dank u wel voorzitter. De heer GEERS: Voorzitter, de laatste begroting van deze periode, wie had aan het begin van deze raadsperiode kunnen bedenken dat we deze begroting zouden bespreken in deze situatie, 1,5 meter en zittend op het eigen gestoelte in plaats van naar het spreekgestoelte te gaan. Niemand en dat tekent wel de snelle veranderingen die in de samenleving plaatsvinden, maar voorzitter deze periode was meer dan alleen corona want dit college is keihard aan de slag gegaan met de grote opgaven die er lagen.

Het is gaan bouwen en heeft geïnvesteerd in duurzaamheid, in andere voorzieningen zoals de Weener XL en het theater, in data als economische hub, in innovatie, in stadspromotie, in talentontwikkeling en onderwijs, kortom dit college is gewoon heel hard aan de slag geweest en dat mag ook benoemd worden want het draait niet alleen om corona hier in deze stad. Voorzitter, dat hebben we gedaan door ook nog eens de financiën op orde te houden en we kennen de wethouder van Financiën als iemand die heel zuiver is in het financieel verhaal en dat betaalt zich nu wel uit want door dat financieel zuivere beleid staan we er nu goed voor en konden we de afgelopen 1,5 jaar veel doen om onze samenleving draaiende te houden; om net dat extra te doen om de ondernemers die het moeilijk hadden, de culturele makers en onze verenigingen door deze moeilijke tijden heen te helpen. Voorzitter, er zijn wel zorgen over de financiën en niet voor nu, de heer Van der Krabben rekende al netjes uit wat er nu in totaal aan ruimte is, maar wel voor de toekomst en die zorgen verdwijnen niet. De septembercirculaire lijkt positief maar het is goed om die gelden, zoals we dat hier gewend zijn, nu nog niet uit te geven maar in de zak te houden voor de moeilijke tijden die op ons afkomen.

Voorzitter, daarom moeten we nu in deze begrotingsbehandeling op zoek naar een mix tussen nog wel iets toevoegen, waarde toevoegen in deze stad en financieel zuinig zijn om te kunnen bouwen aan de toekomst van deze stad, nu en voor de komende jaren, waarbij thema's als wonen, economie, veiligheid en leefbaarheid voor ons voorop staan. Er worden nu vier extra BOA's ingezet en ik hoop, dat is een van de moties die er ligt, dat zij ook in de wijken worden ingezet en niet alleen in de binnenstad. Veiligheid zegt ook meer dan alleen die vier BOA's want we zien in onze samenleving ook het hufterige gedrag toenemen, de agressiviteit rond voetbalwedstrijden in den lande neemt schrikbarend toe, mensen hebben veel kortere lontjes en dat vraagt van ons als lokale politiek om ons bewust te zijn van welke taal je kiest in debatten waarin emotie zit. Ja, er zijn controversiële onderwerpen hier in de samenleving, we gaan er vandaag ook een aantal bespreken en dan hangt het ervan af hoe je je als volksvertegenwoordiger opstelt, ga je dat verschil onnodig vergroten door grote woorden zoals 'verzet' te gebruiken of door op een bijeenkomst te roepen 'we gaan de revolutie uitroepen' of ga je gewoon op een verstandige manier met elkaar besturen. Dan kunnen we nog steeds van mening verschillen. Ik zag de heer Roovers bij 'de revolutie' al lachen, dat kent hij.