Notulen raadsvergadering 2021-09-22

VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN 's-HERTOGENBOSCH OP 22 SEPTEMBER 2021 AANVANG 19.00 UUR

Voorzitter:

drs. J.M.L.N. Mikkers

Griffier:

drs. W. Amesz

Leden aanwezig:

J.J.E.L. van Creij, mw. Y. Dogan LLM, mw. ing. E.E.M. Eigenhuijsen, R.J.J. Geers, F.G.F. van Genugten, J.J.M. Gersjes, mw. J.M.C. van Gool, ing. A.J.G. de Groot, M.A.W.A.M. Hack, A.W.J.A. van Hattem LLB, mw. A. Hernández, W.B.G. Hoeben, mw. J.M.M. Hoog Antink, mr. F. Kabbouti, drs. P.E. Kagie, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, drs. R.M.J. van den Kerkhof, P.M. van der Krabben, mw. J.C.H. LokhoffTiebosch, H.J.M. Mees, mw. drs. H.M. Mees-Huibers, D.J.G. Peters, M.C.J.M. Ploegmakers, B.F.C. Roovers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, A.M. Rotman, , drs. S.R.M. van Slageren, P. Slikker, G.J.I.J. Smeets MBA, O.R. Thelissen, F.H. van Valkenburg, G.M.M. Verbruggen, mw. mr. drs. I.E.C. Visschedijk, mw. C.K.J. Visscher, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen, P.H. Wiggers en mw. ir. I.J.J. van Zwambagt

Tevens aanwezig de wethouders:

Afwezig:

ing. R.A.P. Geers, M.J.J. van der Geld MSc mr. J.W.F. Hoskam, U. Kâhya en mr. H.C. van Olden mw. drs. J. Hendrickx, mw. drs. E.J. de Ruiter

I.1.

Vragenhalfuur

I.2.

Vaststelling agenda van de raadsvergadering

I.3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 13 juli 2021

I.4.

Ingekomen stukken en mededelingen

I.4.A Raadsinformatiebrief Digitaal parkeren stand van zaken: afronding implementatie I.4.A Raadsinformatiebrief Exploitatie stichting Flik-Flak I.4.A Raadsinformatiebrief Lokale Inclusieagenda en Woonwensenonderzoek voor inwoners met een beperking I.4.A Raadsinformatiebrief Omgevingswet: Sneller, beter en eenvoudig naar een Omgevingsvergunning I.4.A Raadsinformatiebrief Stand van zaken stichting Dierentehuis 's-Hertogenbosch e.o. I.4.B Ingekomen stukken II

Voorstellen waarover geen discussie meer wordt verwacht

II.5.

Bestemmingsplan Markt 1 Rosmalen

II.6.

Aanvraag verlenging gebiedsaanwijzing selectieve woningtoewijzing

II.7.

Wijziging Legesverordening

II.8.

Gedragscode raads- en commissieleden niet-raadsleden 's-Hertogenbosch 2021 1

II.9.

Gedragscode college van burgemeester en wethouders gemeente 's-Hertogenbosch

II.10. Fractieverantwoording 2020-2021 III

Voorstellen waarover nog discussie wordt verwacht

III.11. Kredietverstrekking vervolgonderzoeken bereikbaarheid oostelijke gemeentedelen III.12. Bestuurlijke reactie ontwerpstructuurvisie A2 Deil-'s-Hertogenbosch-Vught III.13. Ruimtelijke onderbouwing deelgebied F Gasthuiskwartier IV

Moties vreemd aan de orde van de dag - besproken in commissies

IV.14. Motie vreemd aan de orde van de dag Toewijzingsladder bedrijfskavels ontwerpbestemmingsplan Heesch West IV.15. Motie vreemd aan de orde van de dag Laat de Bossche Kleding- en Speelgoedbeurs niet in de kou staan IV.16. Motie vreemd aan de orde van de dag Verantwoord datagebruik. IV.17. Motie vreemd aan de orde van de dag De Bossche inclusieagenda - werkdocument in uitvoering IV.18. Motie vreemd aan de orde van de dag Vrijwilligerswerk toekomstbestendig IV

Moties vreemd aan de orde van de dag - niet besproken in commissies

V.19. Motie vreemd aan de orde van de dag Sportief samen verder

De VOORZITTER: Dames en heren, iedereen van harte welkom bij deze raadsvergadering. Voordat we beginnen met de vergadering verzoek ik even een moment van stilte. Stilte De VOORZITTER: Dank u wel. De griffier heeft uitgerekend dat er over vijf maanden en 22 dagen verkiezingen zijn en dit is de eerste vergadering na het reces, dus iedereen van harte welkom. Het is toch een soort nieuwe start van het politieke seizoen en we weten allemaal dat het over vijf maanden en 22 dagen is, de klok hangt er dus we hadden misschien beter dit kunnen bijhouden als aftelmoment, net als bij de Olympische Spelen of wat er dan speelt om het hier te doen. Iedereen van harte welkom. We zijn vandaag niet compleet, mevrouw Hendrickx en mevrouw De Ruiter zijn niet aanwezig, de heren Hack en Hoeben komen later en de heer Van Hattem en mevrouw Hernández zijn er nog niet, maar die hebben zich nog niet afgemeld dus die zullen zo wel komen. Het is wel 19.00 uur en uit respect voor degenen die aanwezig zijn, wil ik toch wel beginnen. Ook van harte welkom aan de leden van de pers en degenen die vanuit thuis kijken omdat het vanwege corona nog steeds niet toegankelijk voor publiek is. Dat zal de komende maand nog zo blijven.

We hebben een inventarisatie gedaan en we willen deze samenstelling op deze manier de komende weken zo houden, tot er mogelijk wat meer vrijheid komt omdat we iedereen de mogelijkheid willen bieden om een vergadering veilig bij te wonen en aangezien wij geen controle kunnen doen bij een democratisch proces als dit hebben we andere afwegingen moeten maken en dat is de reden dat we ervoor kiezen om deze vorm in ieder geval ook voor de vergadering van 12 oktober a.s. en de commissievergaderingen te laten doorgaan en wat er na 1 november a.s. gebeurt, is niet aan ons maar aan anderen en dan merken we wel of we dan nog een extra aanpassing moeten doen. I.1.

Vragenhalfuur De VOORZITTER: Het vragenhalfuurtje. Er zijn vier vragen ingediend, waarvan twee over mijn 2

portefeuille gaan en ik vraag daarom aan de heer Kabbouti om het voorzitterschap van mij over te nemen. Er is ook een vraag over mandeligheid van de heer Van Creij binnengekomen. U hebt zelf moeten opzoeken wat dit betekent en dat zou ik ook moeten doen. Deze vraag is van technische aard en er is vandaag contact met u geweest om te vragen of hij schriftelijk beantwoord kan worden en daar bent u mee akkoord gegaan. Er komen dus nog vragen over mandeligheid en het college zal die zo spoedig mogelijk schriftelijk beantwoorden. De andere vragen worden vandaag wel beantwoord. Ik verzoek de heer Kabbouti om het voorzitterschap over te nemen. De VICEVOORZITTER: Goed, dank u wel. We beginnen met de eerste vraag met als onderwerp 'Is Den Bosch Oeteldonk op 11-11' en ik geef het woord aan de heer Slikker namens de PvdA. De heer SLIKKER: Ja voorzitter dank u wel. De griffier heeft blijkbaar uitgerekend hoeveel dagen het is tot de verkiezingen in maart 2022, maar het is nog 49 dagen tot 11-11. Ik denk dat ik niet de enige Oeteldonker ben die dat weet, er zullen velen zijn die na 1,5 jaar corona inmiddels aftellen tot het feest der feesten weer mag plaatsvinden. 11-11 kan in principe doorgaan, de coronaregels van het kabinet staan toe dat bezoekers kunnen deelnemen aan buitenevenementen, mits getest en met de CoronaCheck-app.

Tot ontsteltenis van velen heeft de Oeteldonkse club de Oeteldonkers vorige week laten weten dat ze het, gezien het testen voor toegang dat noodzakelijk is, met de vrijwilligers die ze hebben eigenlijk niet zien zitten om de officiële aftrap te organiseren, maar dat neemt niet weg dat het volksfeest 11-11 sowieso wel zal plaatsenvinden, al is het maar omdat de horeca gewoon open is. De fracties van de VVD en de PvdA hadden de afgelopen weken beide contact met de Oeteldonkse club en de horeca en we hoorden vooral van de horeca goede ideeën over hoe je toch een veilige en verantwoorde 11-11 kunt organiseren zoals een feestje van 11.00 tot 23.00 uur om de handhaving te ontlasten, buitenruimtes afzetten waarbij ook de CoronaCheck-app al getest kan zijn en het inzetten van vrijwilligers en sportverenigingen tot de Blauwe Engelen. Wat we bij de Formule I zagen, was wel erg ruig, maar zo zou 11-11 in Den Bosch op een verantwoorde manier moeten kunnen worden georganiseerd. Dat leidt bij de fracties van de VVD en de PvdA tot één simpele vraag aan het college: wilt u alles op alles zetten om het vieren van 11-11 op een verantwoorde wijze mogelijk te maken? Portefeuillehouder MIKKERS: Het was 39 dagen hè. 49 dagen. Wat is 11-11, misschien moet ik daarmee beginnen. Je kunt vanuit drie verschillende perspectieven naar 11-11 kijken.

Dat is gewoon een dag op de kalender waarop de horeca open is. Op 11-11 is de opening van het Oeteldonkse carnaval met al het gevoel van Oeteldonk dat daarbij hoort, georganiseerd door de Oeteldonkse club en door een ministerraad en een bestuur dat hoort bij de andere overheid om het maar zo te noemen. Verder hebben we het horecafeest. 11-11 gaat sowieso door want de elfde van de elfde zal wel plaatsvinden. De traditionele opening van de carnaval met de vlag et cetera gaat niet door want dat heeft de Oeteldonkse club zelf besloten en dat snap ik ook vanuit hun achtergrond. Zij willen een carnavalsfeest waar iedereen gelijk is want dat is nou juist de kracht van Oeteldonk en als wij moeten controleren bij openbare gelegenheden of iemand wel of niet toegang heeft dan wordt het een besloten evenement en juist voor dat soort momenten moet het Oeteldonkse gevoel voor iedereen gelden. Dat maakt het lastig voor de vrijwilligers en het maakt de controle lastig, maar het maakt vooral de gelijkheid en het limitatieve van het aantal mensen dat toegang heeft lastig. Dan kom ik tot het derde, de horeca. Het was een lastige opgave, dat kan ik u wel zeggen.

U zei 'ik vergelijk het met de Formule I', maar daar zat een hek omheen en wij waren heel lang geleden wel een vestingstad waar we de bruggen konden ophalen en de vesting konden dichtgooien, maar het is inmiddels wel een andere tijd geworden. Het lastige is dat de vesting als stad in ieder geval niet gesloten kan worden en dat zouden we ook niet willen want we hebben ook nog gewoon bedrijven en winkels, een economie die moet blijven draaien en mensen die bereikbaar moeten zijn. We hebben de afgelopen weken veel met de horeca gesproken en ik kan u melden dat we vandaag samen met horeca het besluit hebben genomen om 11-11 een hele mooie dag te laten zijn. We hebben afspraken met de horeca gemaakt over op welke manier 11-11 gevierd wordt, anders maar wel bijzonder omdat wel een aantal dingen afgesloten wordt. Dat betekent dat we op een aantal vlakken met horecapleinen gaan werken en dat het binnenfeest belangrijk is, maar dat ook met kaartverkoop wordt gewerkt, zodat we niet een toestroom van iedereen krijgen omdat dit niet past bij wat de stad en de horeca kunnen verwerken. Even voor uw beeld, er kunnen ongeveer 10.000 mensen bij de horeca binnen en dat zijn er geen 35.000 zoals hier twee jaar geleden op 11-11 aanwezig waren. Daarover hebben we vanmiddag goede afspraken gemaakt.

De horeca vraagt zelf de vergunningen voor de evenementen aan, dat wil de gemeente niet doen omdat ik dan mezelf zou moeten controleren en dat wordt heel lastig. We hebben ook afspraken gemaakt over de praktische uitwerking. Ik kan u melden dat 11-11 3

doorgaat, niet alleen op de kalender, maar ook voor het feest op basis van de richtlijnen die nu gelden en dat we afwachten of wij het programma zoals dat nu voorligt nog moeten aanpassen. De officiële opening zoals die bij de Oeteldonkse club hoort, gaat niet door en we willen op basis van de huidige maatregelen vooral een feest met elkaar hebben zonder de Oeteldonkse protocollen en alles wat daarmee samenhangt. Tot zover. De heer SLIKKER: Op 1 november a.s. kan de werkelijkheid weer anders worden. Wordt er in twee scenario's gedacht, ook het wegnemen van alle maatregelen, of is er alleen het basisscenario dat nu gemaakt wordt? De heer VAN HATTEM: Ik heb eigenlijk met verbazing kennisgenomen van de manier waarop de vragen van de PvdA en de VVD zijn opgesteld. De VICEVOORZITTER: Mijnheer Van Hattem, het is de bedoeling dat u een aanvullende vraag stelt. U mag hem kort inleiden, maar dan wel een scherpe vraag stellen. De heer VAN HATTEM: Ja ik leid hem in richting een vraag. De insteek van de vraag is dat alles erop is gericht om alles te organiseren met QR-toegangscodes, zodat mensen die geen gebruik van deze overheidsdwang willen maken buitengesloten worden van het toch vrije carnaval. De VICEVOORZITTER: Nu de vraag mijnheer Van Hattem. De heer VAN HATTEM: Een blauwe kiel of een grote gele sjaal.

Kunnen we ervan uitgaan dat deze gemeente geen handhavingsdwang gaat opleggen om mensen die niet die illegale QR-dwang opgelegd willen krijgen in deze stad buiten te sluiten van carnavalsactiviteiten? De heer VAN VALKENBURG: Mijn vraag is eigenlijk of de voorzitter kan leven met het stukje citaat uit het Bossche proza en dat luidt: "bij ons staat op de keukendeur 'het is niet altijd rozengeur', maar mijn vader schreef op het behang 'lekker is maar ene vinger lang', wat hij daar ook mee bedoeld kan hebben, 'maar op de deur van het buffet daar heeft ons moeder op gezet 'wat er ooit gebeuren zal, we vieren altijd de start van het carnaval'". Bent u het daarmee eens? Portefeuillehouder MIKKERS: Mijnheer Van Valkenburg, als u uit een songtekst citeert, moet u wel de goede songtekst citeren. Wim Kersten heeft dit geschreven in een tijd waarin we 11-11 nog helemaal niet vierden en hij heeft nooit gesproken over de start van carnaval, maar hij zong 'wij vieren altijd carnaval'. Ik ben dan wel niet geboren in Den Bosch, maar inmiddels toch wel redelijk thuis in de teksten van de Oeteldonkse muziek. De vrije vertaling is 'wij vieren altijd carnaval' en dat willen we ook graag. Bij digitaal carnaval vieren zoals in 2020 kunnen we ook nog altijd zeggen dat het carnaval is, maar we willen natuurlijk graag samen carnaval vieren op een manier die daarbij past.

De zinsnede die mijnheer Van Hattem gebruikt, werp ik verre van me. U noemt iets illegaal terwijl dat gewoon democratisch is vastgesteld en daarover besluitvorming in het kabinet en de Tweede Kamer is geweest. Ik vind het prima als u dat op die manier definieert, maar u vindt het belangrijk dat wordt gehandhaafd omdat de regels die we in dit land stellen moeten worden nageleefd, en daarin kunnen we elkaar de hand geven, maar daaruit kunnen we niet shoppen. Als u zegt 'deze regel wel want die staat me wel aan en deze regel niet ook al is die door de Tweede Kamer democratisch vastgesteld', vind ik dat echt willekeur en die willekeur vind ik nou de verkeerde weg. U vraagt of wij gaan handhaven. Wij gaan op een vriendelijke manier handhaven, dat noemen ze in Tilburg 'charme' en wij noemen dat 'vriendelijk', en we hebben ook afspraken met de horeca gemaakt over op welke manier we dat gaan doen, ook bij de andere evenementen. Dat betekent wel dat iemand die geen QR-code heeft op basis van het huidige regime niet binnenkomt bij de carnavalsactiviteiten zoals we die op 1111 hebben. Dan over werken met twee scenario's. We kunnen de mensen die het organiseren vragen om met meerdere scenario's rekening te houden, maar dat is lastig. Het scenario waarmee we nu rekening houden, dat geldt voor ons en ook voor de horeca, is het scenario dat ik net op hoofdlijnen heb omschreven.

Mochten de regels op 1 november a.s. anders worden dan is er altijd nog een mogelijkheid om wat zaken aan te passen, maar dit scenario blijft wel het hoofdscenario want we willen mensen niet met allerlei verschillende vormen belasten. We hebben gezien wat dit betekent voor de vrijwilligers van de Oeteldonkse club, we zien nu dat het een nevenactiviteit van veel horecaondernemers is en we willen dat op een goede manier organiseren. Vandaar dat we vanmiddag hebben gezegd dat we met dit scenario verdergaan en we kijken de komende weken hoe we dat nog beter kunnen invullen. 4

De VICEVOORZITTER: Daarmee zijn we aan het einde van dit onderwerp gekomen en we gaan naar het volgende onderwerp, de ondertekening van het manifest Ondermijnende criminaliteit, ingediend door de fractie van D66. Ik geef het woord aan de heer Van den Kerkhof. De heer VAN DEN KERKHOF: Dank u wel voorzitter. Vorige week werd bekend dat bijna veertig burgemeesters, waaronder die van Breda, Tilburg, Zwolle en Zaanstad, het manifest Ondermijnende criminaliteit hebben ondertekend. Dat gaat over een betere aanpak van ondermijnende criminaliteit. In het manifest staat onder andere dat moet worden geïnvesteerd in de gehele strafrechtketen en dat er meer moet worden geïnvesteerd in jeugd- en jongerenwerk, onderwijs en sport. In het manifest staat ook dat we de samenleving beter bij de aanpak moet betrekken en dat softdrugs gelegaliseerd moeten worden. Met name op dat laatste punt waren we wel verrast dat de naam van onze burgemeester niet onder het manifest prijkt, met name ook omdat we deze periode al meerdere malen over de legalisering hebben gesproken, met name het experiment en dat er al tweemaal een brede motie is aangenomen om aan dit experiment deel te nemen. We hadden dus eigenlijk wel gehoopt dat ook onze burgemeester dit manifest had ondertekend en vandaar dat we nu twee vragen voorleggen: 1.

Waarom ontbreekt de naam van de burgemeester van 's-Hertogenbosch als ondertekenaar van dit manifest? 2. Is de burgemeester bereid om op korte termijn het manifest alsnog te ondertekenen en hier publiek uiting aan te geven, zoals de burgemeester van Lelystad dat deze week heeft gedaan, opdat ook duidelijk is dat de gemeente 's-Hertogenbosch het manifest steunt? Mocht dat niet het geval zijn, waarom niet? Portefeuillehouder MIKKERS: Mijnheer Van den Kerkhof, dank u wel. Ik heb het manifest niet ondertekend en dat heeft een aantal redenen. Ten eerste hebben wij rond de zomer een manifest ondertekend en samen met het College van procureurs-generaal van het OM, de politietop, de Belastingdienst en de burgemeesters van Nederland een oproep aan de formateur en alle partijen van de Tweede Kamer gedaan om Є 1 miljard beschikbaar te stellen voor ondermijning in brede zin en daarmee een versterking van de keten et cetera. Dat is een belangrijk oproep en die is op 21 september jl. ook gearresteerd en zelfs benoemd bij de Miljoenennota, dus het heeft zijn functionaliteit ook gehad. Waarom? Omdat de politie, justitie en het bestuur dat samendeden. Ik hoorde eind augustus jl.

van dit manifest, toen nog een initiatief van een heel beperkt aantal burgemeesters, met de vraag om diezelfde boodschap, de eerste drie punten, te onderschrijven, waarbij de vraag was waarom dit extra manifest, en dat vierde punt dat u noemde over legalisering van drugs in relatie tot de aanpak van ondermijning en om ondermijning tegen te gaan, moesten drugs gelegaliseerd worden. Volgens mij hebben we hier in deze raad al vaker gesproken over die regulering van softdrugs en daar ben ik voor, om daarmee niet alleen vanuit ondermijning te kijken of iets illegaal is. 'Als je het legaal maakt, is het niet meer ondermijnend, dus dan is het goed', dan leg je wel bijna een psychische grens neer, dan kun je bijna alles legaliseren en dan is het ineens niet meer ondermijnend. Het gaat er wel om welk achterland er achter vandaan komt. Fijnaut, de hoogleraar, heeft daar het afgelopen weekend nog iets over gezegd, dat hij dit wel een erg gemakkelijke uitspraak vindt. Dat is de reden dat ik niet getekend heb. Ik ben dus voor regulering van softdrugs, dat heb ik hier al eerder gezegd, dat heeft uw raad ook uitgesproken.

Dat betekent ook dat we bijvoorbeeld de pilot volgen en ik kom ook nog met coffeeshopbeleid om daarmee te kijken op welke manier we dat vorm en inhoud geven, maar het verband dat in het manifest wordt gelegd tussen het legaliseren van drugs en het stopzetten van ondermijning vind ik niet logisch. Dat is de reden dat ik het manifest niet getekend heb en dat ik er juist voor heb gekozen om de nadruk te blijven leggen op dat grote verhaal van deze zomer. Dat blijf ik ook continu uitspreken aan de tafels waaraan ik zit om juist dat verhaal, € 1 miljard voor de aanpak van ondermijning… Op 21 september jl. bijna € 450 miljoen, de koning zei 'bijna € 0,5 miljard', maar het is € 450 miljoen, € 50 miljoen vind ik toch nog een verschilletje. Dit miljard blijft natuurlijk wel een belangrijk punt, dat is waar ik naar streef en ik zou het jammer vinden om dat teniet te doen met allerlei verschillende andere manifesten die maar een deel van de oplossing zijn en waarbij sommige oproepen voor mij niet het verband hebben dat ik vind passen bij de aanpak van ondermijning. Tot zover. De heer VAN DEN KERKHOF: Complimenten aan de burgemeester, fijn om te horen dat hij nogmaals uitspreekt dat hij er voorstander van is en ik begrijp helemaal waarom hij het manifest niet heeft ondertekend.

Goed om te horen dat hij er voorstander van is en wellicht zijn er andere momenten om dat ook naar buiten kenbaar te maken. Tot zover. 5

De VICEVOORZITTER: Helemaal goed. Dat is het einde van dit onderwerp en ik geef het woord weer aan burgemeester Mikkers De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Kabbouti. De heer Hoeben is nog niet aanwezig en het verzoek was om de heer Hoeben iets later… Doet u het wel mevrouw Mees? Oké, anders had ik voorgesteld om dit iets later op de agenda te plaatsen, maar als u zegt dat u de vragen stelt, is dat prima. Dan geef ik graag het woord aan de fractie van De Bossche Groenen, mevrouw Mees, over de vraag over de herinrichting van de Maastrichtseweg. Aan u het woord. Mevrouw MEES: Dank u wel voorzitter. Over zes dagen wordt de Maastrichtseweg aangepakt, de toplaag van het asfalt wordt verwijderd en de weg wordt ook versmald. Dat heeft de gemeenteraad niet officieel te horen gekregen, maar de bewoners gelukkig wel. Zij maken zich daar wel zorgen over want er zijn in het verleden een aantal zaken omtrent de Maastrichtseweg beloofd die zijn terug te vinden in het inspiratiedocument Zuid-Willemspark. Mijn fractie vraagt zich af of deze beloftes van toen nu wel worden waargemaakt, wij vrezen van niet omdat de straat nu in allerijl wordt aangepakt zonder een groenstrook, zonder extra bomen en zonder extra leefkwaliteit voor de bewoners aldaar. Vandaar dat wij een paar vragen hebben opgesteld die u hebt kunnen zien. Wethouder VAN DER GELD: Dank voor de vragen.

Er moet inderdaad binnenkort een reparatie aan de Maastrichtseweg plaatsvinden, met name aan de toplaag dus de bovenste 5 cm en dat moet voor de winter gebeuren omdat het wegdek anders simpelweg te slecht is. Het klopt dat ook de Maastrichtseweg in beeld is voor het Zuid-Willemspark. Onze huidige aanpak bestaat uit het vervangen van tweemaal twee voor tweemaal een, dus we vervangen daar twee rijstroken voor een groenstrook zodat er uiteindelijk minder hard gereden kan worden, dat is ook onze hoop, omdat er bijvoorbeeld niet meer kan worden ingehaald. Natuurlijk hebben wij ook gekeken of de zaak conform het inspiratiedocument Zuid-Willemspark kan worden aangepakt, maar dat zou simpelweg vele malen duurder worden. Het gaat nu om een reparatie van ongeveer € 200.000 en als we hem echt substantieel moeten aanpakken, dan zijn de eerste calculaties dat je ruim boven de € 1 miljoen komt. Daarin voorziet zowel het vervangingsbudget voor het programma Openbare ruimte als het budget voor het Zuid-Willemspark niet in, maar dat betekent niet dat het later niet kan plaatsvinden, het staat dus nog steeds bij ons op het vizier dat het in de toekomst nog kan worden aangepakt. Het is ook belangrijk om te melden dat de aanpak waarvoor wij nu bij het Zuid-Willemspark kiezen de toekomstige verbetering absoluut niet in de weg staat.

Kortom, door deze spoedreparatie zien wij een aantal verbeteringen, namelijk terug van tweemaal twee naar tweemaal een, waardoor er minder hard wordt gereden en de signalen zijn ook dat de bewoners daar blij mee zijn. Er komt weliswaar laagwaardig groen, maar wel groen voor terug en dit gebied is in de toekomst nog steeds in beeld voor een aanpak zoals die ook is vermeld in het inspiratiedocument Zuid-Willemspark. Volgens mij heb ik dan in één antwoord uw vier vragen beantwoord. Mevrouw MEES: Ik hoorde de wethouder zeggen dat er mogelijkheden blijven om het in het inspiratiedocument geschetste beeld van de toekomst werkelijkheid te laten worden, om de leefkwaliteit daar te verbeteren en daar houden wij u graag aan. De heer VAN HATTEM: Ik ben verbaasd dat de weg wordt versmald van vier naar twee rijstroken, zorgt dat niet voor structurele verkeersopstoppingen op die toch belangrijke invalsweg voor onze gemeente? De heer GEERS: Ik had dezelfde vraag als collega Van Hattem. Wethouder VAN DER GELD: Nee voorzitter, dat is niet onze verwachting. De heer VAN HATTEM: Voorzitter, misschien een punt van orde. Kunnen we dan schriftelijk enige uitleg krijgen over waarop is gebaseerd dat er geen verkeersopstoppingen ontstaan of is dit nattevingerwerk? Wethouder VAN DER GELD: Als u daar meer informatie over wilt, doen wij u die uiteraard toekomen. 1.2.

Vaststelling agenda van de raadsvergadering 6

De VOORZITTER: Dan gaan we over tot het vaststellen van de agenda van de raadsvergadering. We beginnen bij de goedkeuring van de notulen. Dan de ingekomen stukken en mededelingen. Dan gaan we over naar de voorstellen waarover geen discussie meer wordt verwacht, een stemverklaring van de heer Roovers en de heer Van Slageren. Dan gaan we naar agendapunt 7, Legesverordening, iemand van u? Gedragscode raads- en commissieleden niet-raadsleden. Nee. Akkoord. Gedragscode. Akkoord. En de fractieverantwoording. Akkoord. Dan gaan we over naar de voorstellen waarover nog discussie wordt verwacht. Agendapunt 11 met een motie, agendapunt 12, de bestuurlijke reactie ontwerpstructuurvisie op A2 Deil-'s-Hertogenbosch-Vught met een amendement en een motie, dus ik neem aan van wel. Agendapunt 13, Ruimtelijke onderbouwing deelgebied F Gasthuiskwartier met drie moties, dus bespreken. Dan heb ik vijf moties die zijn aangekondigd naar aanleiding van behandeling in de commissie. Toewijzingsladder bedrijfskavels, Laat de Bossche Kleding- en Speelgoedbeurs niet in de kou staan, Verantwoord datagebruik, De Bossche inclusieagenda en Vrijwilligerswerk toekomstbestendig. Er is ook een motie binnengekomen die niet in de commissie is besproken, namelijk Sportief samen verder.

Het presidium adviseert deze motie vreemd aan de orde van de dag volgende week in de commissie te behandelen, dan kan die ook inhoudelijk behandeld worden. Nu zou het zijn op basis van een motie zonder inhoudelijke behandeling en dan is het voor zowel het college als uw raad niet zuiver om hem vandaag al te behandelen. Het voorstel van het presidium is om deze motie volgende week in de commissie te behandelen, bent u het daarmee eens mijnheer Van Creij? De heer VAN CREIJ: Ik zou hem toch graag behandelen want de tijdsdruk van 1 november 2021 zit op de samenvoeging. De VOORZITTER: Mijnheer Van Creij, het is volgende week en dan is het nog eind september. De heer VAN CREIJ: Ja maar dan is het wel weer de volgende raadsvergadering en dan komt 1 november 2021 steeds dichterbij. De VOORZITTER: Ja maar er is geen spoed, er hoeft niet al morgen iets veranderd te worden. Het heeft ook een duidelijke inhoudelijke beweegreden, dan kan er een inhoudelijk debat plaatsvinden en is iedereen voorbereid. Ik denk dat dit beter is dan het vandaag tussen de soep en de aardappelen op te pakken. U kunt nog steeds een ordevoorstel doen, maar dan leg ik dat voor aan de raad. De heer VAN CREIJ: Dan zou ik toch graag het ordevoorstel doen. Het ordevoorstel om deze motie vreemd aan de orde van de dag wel te behandelen is door de gemeenteraad verworpen.

De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voor gestemd. De VOORZITTER: Daarmee is deze motie doorgeschoven naar de commissie van volgende week, dan krijgt het zijn normale verloop. Dank u wel. Dan stel ik voor te beginnen met agendapunt 13 omdat de heer Hoeben nog niet aanwezig is. Gaat u daarmee akkoord? Het is puur een vriendelijkheidsverzoek van mijn kant, de heer Hoeben van De Bossche Groenen is indiener van beide moties, vandaar de vraag of we kunnen beginnen met agendapunt 13 in plaats van met agendapunt 11 en 12. Akkoord? Ja. Dan beginnen we met agendapunt 13 en ik ga ervan uit dat de heer Hoeben na agendapunt 13 wel aanwezig is. De agenda wordt vastgesteld. I.3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 13 juli 2021

De notulen worden ongewijzigd vastgesteld. I.4.

Ingekomen stukken en mededelingen

4a.

Overzicht raadsinformatiebrieven van 22 september 2021 1. Raadsinformatiebrief Digitaal parkeren stand van zaken: afronding implementatie; 7

2. 3. 4. 5.

Raadsinformatiebrief Exploitatie stichting Flik-Flak; Raadsinformatiebrief Lokale Inclusieagenda en Woonwensenonderzoek voor inwoners met een beperking; Raadsinformatiebrief Omgevingswet: Sneller, beter en eenvoudig naar een Omgevingsvergunning; Raadsinformatiebrief Stand van zaken stichting Dierentehuis 's-Hertogenbosch e.o.

De heer ROOVERS: Mijn fractie zou graag de raadsinformatiebrief over Flik-Flak agenderen en de vraag daarbij is direct of in de commissie wel over de bijlage, waarbij staat 'niet actief openbaar', mag worden gesproken? De VOORZITTER: Dan is het niet vertrouwelijk. De heer VAN CREIJ: Ik zou graag van de wethouder willen weten wanneer er een reactie komt op de brief van 23 en 25 juli 2021 over de windmolens. Er is een reactie van eind april jl. maar dat was weer een reactie op een brief van januari 2021 en dat speelt al negen maanden. De VOORZITTER: Dat is een procesvraag, dus die wordt schriftelijk beantwoord. Mijnheer Roovers, de volgende keer kunt u het voor de vergadering bij de griffie melden en dan benoem ik het even, dat is gemakkelijker voor de agenda. Dank u wel. 4b.

Lijst ingekomen stukken

De ingekomen stukken worden conform voorstel afgehandeld. II

Voorstellen waarover geen discussie meer wordt verwacht

II.5

Bestemmingsplan Markt 1 Rosmalen

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. II.6.

Aanvraag verlenging gebiedsaanwijzing selectieve woningtoewijzing

De heer ROOVERS (stemverklaring): De SP Den Bosch ontkent de problemen die dit voorstel probeert aan te pakken absoluut niet, maar wat ons betreft, moeten deze problemen met andere middelen worden bestreden. De kaders die in de wet worden beschreven zijn zo breed en vaag dat de raad eigenlijk een blanco cheque aan de burgemeester geeft. We vertrouwen deze burgemeester misschien wel, maar dit soort kaders moeten wat ons betreft, worden opgesteld voor de functie en niet voor het individu. Daarnaast is de wet wat ons betreft fundamenteel onrechtvaardig omdat dit per definitie alleen de arme wijken kan raken. Om kort te zijn, de Rotterdamwet is wat ons betreft niet Den Boschwaardig, we moeten in het geheel afzien van het gebruikmaken van deze wet en we zullen tegenstemmen. De heer VAN SLAGEREN (stemverklaring): GroenLinks stemt uiteindelijk met dit voorstel tot verlenging in omdat na beantwoording van de portefeuillehouder duidelijk is geworden dat artikel 8 sporadisch en zorgvuldig wordt toegepast en dat bewoners en professionals hebben aangegeven hier baat bij te hebben voor de leefbaarheid en veiligheid in de genoemde wijken.

Onze fractie gelooft echter dat een bredere aanpak, zoals het organiseren van opleidingen voor mensen die toeleiden naar werk en differentiatie in woningbouw, veel succesvoller is en dat dit uiteindelijk meer bijdraagt aan de leefbaarheid en veiligheid in de wijken, maar desondanks zullen wij toch voor stemmen. Het voorstel Aanvraag verlenging gebiedsaanwijzing selectieve woningtoewijzing is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fractie van de SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff) hebben tegen gestemd. II.7.

Wijziging Legesverordening

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders.

8

II.8.

Gedragscode raads- en commissieleden niet-raadsleden 's-Hertogenbosch 2021

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. II.9.

Gedragscode college van burgemeester en wethouders gemeente 's-Hertogenbosch

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. II.10. Fractieverantwoording 2020-2021 Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. III

Voorstellen waarover nog discussie wordt verwacht

III.13. Ruimtelijke onderbouwing deelgebied F Gasthuiskwartier De VOORZITTER: Dan beginnen we bij agendapunt 13, er zijn drie moties ingediend. Eerst even wisselen, excuus. Dank, we zitten weer. Er zijn drie moties ingediend, een motie over antispeculatiemogelijkheden, onder andere ingediend door de VVD, GroenLinks, PvdA, 50PLUS, CDA, D66, Rosmalens Belang en de SP, mevrouw Welten als eerste indiener en ik geef haar straks als eerste het woord. Dan motie 2, Geef huurders een plek in het Gasthuiskwartier, van de fracties van de SP, Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen en de PvdA. De heer Roovers neem ik aan. Ja en dan motie 3, Middenhuur in het Gasthuiskwartier, van de fracties van D66, VVD en het CDA, de heer Van den Kerkhof. Wie nog meer in de eerste termijn? De heer Kabbouti, de heer Kagie, de heer Van Creij, de heer Van Hattem, mevrouw Hernández, mevrouw Van Zwambagt, de heer Smeets en de heer Van Slageren. Mevrouw Welten, aan u als eerste het woord. Mevrouw WELTEN: Ja dank u voorzitter. Wij zijn wat het voorstel betreft overwegend positief, maar op enkele onderdelen willen wij toch het college graag een verzoek doen. De VVD is in principe niet tegen speculatie, wij zijn van mening dat de markt zijn werk moet kunnen doen, maar het opkopen van sociale woningen ziet een te grote druk op de woningmarkt en leidt tot gebrek aan huizen voor de minderdraagkrachtigen.

We hebben om inzicht in de instrumenten om speculatie tegen te gaan gevraagd en geven middels deze motie aan daarover graag geïnformeerd te willen worden. Ik denk dat de motie voor zich spreekt, het verzoek is om de raad te informeren over onderzoek en inzichtelijk te maken waar de regeling van opkoopbescherming kan worden ingezet. Het tweede punt is de segmentering. Hierbij constateren wij toch dat het percentage in het middensegment in de bouw wat achterblijft en niet alleen hier, we zien dat vaker. Die woningen zijn juist voor mensen die onze samenleving overeind hebben gehouden en zeker in een tijd van corona, een Pierre van de politie, een Vera de verpleegster en een Otto de onderwijzer. Juist voor hen zijn er meer woningen nodig en het neveneffect is ook dat zij de goedkopere woning achterlaten en woningen voor de minder draagkrachtigen vrijspelen. Vandaar ook dat wij samen met D66 motie 3 hebben ingediend. Motie 1 Informatie over Antispeculatiemogelijkheden Ingediend door VVD, GroenLinks, PvdA, 50PLUS, CDA, D66, Rosmalens Belang en SP De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 22 september 2021; gezien het voorstel Ruimtelijke onderbouwing Deelgebied F Gasthuiskwartier en de bespreking hiervan in de commissie Omgeving d.d.

7 september 2021; constaterende dat: • de behoefte bestaat om inzicht te krijgen in de mogelijkheden om speculatie met betaalbare koopwoningen (al dan niet nieuwbouw) tegen te gaan; • bij navraag blijkt dat er op dit moment vooralsnog maar 2 mogelijkheden zijn om speculatie tegen te gaan, nl.: 1. een zelfbewoningplicht (dat bij nieuwbouw in contracten kan worden opgenomen), geldt voor de eerste koper en voorkomt dat een nieuwe koopwoning wordt verhuurd; • 2. een antispeculatiebeding (dat bij nieuwbouw in contracten kan worden opgenomen) voorkomt 9

• • •

dat mensen de woning kopen met de intentie om deze binnen afzienbare tijd te verkopen (het voorkomt middels een boetebepaling speculatie met woningen); de tijdelijke regeling voor 'opkoopbescherming' onlangs door de Tweede Kamer is aangenomen. Op dit moment bekend is dat de regering ernaar streeft de regeling op 1 januari 2022 in te laten gaan; met deze regeling woningen kunnen worden aangewezen waarvoor een opkoopbescherming gaat gelden. Deze woningen moeten dan door de koper zelf bewoond gaan worden; er nog onderzoek wordt gedaan naar waar en voor welke woningen we dit instrument kunnen gaan inzetten;

spreekt uit dat: • speculatie de betaalbare woningvoorraad aantast en leidt tot onbetaalbaarheid en dus de onmogelijkheid voor een grote groep burgers om een woning te vinden; • een dak boven je hoofd tot de basisbehoeften behoort; verzoekt het college: • de raad te informeren over de uitkomsten van het onderzoek en inzichtelijk te maken waar de regeling van opkoopbescherming kan worden ingezet; en gaat over tot de orde van de dag. De heer ROOVERS: Waar op het GZG-terrein zouden die docenten volgens mevrouw Welten komen te wonen? Mevrouw WELTEN: Wij verzoeken om het deel middenhuur groter te maken, dat zijn nou precies de woningen waar deze mensen naar op zoek zijn. Voorzitter, dat was de bijdrage. De heer ROOVERS: De GZG-locatie is veranderd in een elite-enclave. Wat met mooie woorden 'organisch ontwikkelen' werd genoemd was ooit bedoeld om in te spelen op de vragen en behoeftes vanuit de samenleving, maar in plaats daarvan komen we tot de pijnlijke conclusie dat de gemeenteraad door het in stukjes behandelen van dit plangebied het overzicht is verloren en steeds voor voldongen feiten is komen te staan, nu ook weer. Het zijn feiten die op geen enkele manier bijdragen aan de woningbehoefte van de stad.

Steeds werden de betaalbare woningen vooruitgeschoven, uitgesteld en nu dreigt opnieuw hetzelfde te gebeuren met als gevolg dat er geen enkele huurwoning in dit plangebied terechtkomt als dit voorstel doorgang vindt. Dat gaat in tegen alle afspraken die de raad heeft gemaakt. We zouden gaan, zoals we in het begin de kaders hebben afgesproken, voor een mix van koop en huur en voor een mix van duur en betaalbaar. Daar is helaas niets van terechtgekomen en wat ons betreft, is dit het moment om te zeggen 'tot hier en niet verder'. Om deze reden heeft de SP samen met Leefbaar 's-Hertogenbosch, de PvdA, gewoon ge-DREVEN en De Bossche Groenen een motie ingediend om in dit plan, dat wat ons betreft zoals het er nu ligt niet levert, te repareren. Wij stellen voor om de 36 sociale koopwoningen in sociale huurwoningen te veranderen en de rest van de woningen, dus 42, in middenhuurwoningen en die in Vlek F te realiseren, zodat er in ieder geval een gedeelte van het Gasthuiskwartier toegankelijk is voor de Bosschenaren met een laag en modaal inkomen. Laten we wel wezen, de motie die wij hebben ingediend is een ver afgezwakte variant van de motie die de heer Kabbouti eind 2019 heeft ingediend en die ook is aangenomen. Met de aantallen in mijn motie worden de kaders nog niet eens volledig gehaald, maar het is een nodige verbetering en wat ons betreft een absoluut minimum.

Wat ons betreft, is dit dus de minimale aanpassing die nodig is voor onze fractie om akkoord te kunnen gaan met dit voorstel en anders zullen we dat niet doen. Tot zover voorzitter. Motie 2 Geef huurders een plek in het Gasthuiskwartier Ingediend door SP, Leefbaar 's-Hertogenbosch, PvdA, De Bossche Groenen en gewoon geDREVEN De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 22 september 2021; gehoord de beraadslaging in de commissie aangaande het raadsvoorstel Ruimtelijke onderbouwing deelgebied F Gasthuiskwartier; overwegende dat: • het wenselijk is om in alle wijken van de stad, ook in de binnenstad, een goede verdeling van 10

•

prijscategorieën m.b.t. woningen te creëren; dit voorstel niet bijdraagt aan deze verdeling;

constaterende dat: • het raadsvoorstel onvoldoende bijdraagt aan de uitvoering van de kaders m.b.t. de segmentering in het Gasthuiskwartier, zoals vastgesteld in het Masterplan Groot-Ziekengasthuis uit 2009, waar men spreekt van 20-25% in de goedkopere sfeer en 40% middelduur; • in deze kaders ook wordt gesproken van een mix van verschillende bezitsvormen en er in het huidige voorstel nul huurwoningen worden gerealiseerd op het GZG-terrein; • het raadsvoorstel geen uitvoering geeft aan de motie 'Gemengd bouwen in het Gasthuiskwartier', aangenomen op 2 juli 2019, waar men spreekt van 100% sociale huur en goedkope koop; verzoekt het college: • het raadsvoorstel terug te nemen en opnieuw met VOF in overleg te gaan met als inzet: in Vlek F te komen tot 36 sociale huurwoningen en 42 middenhuurwoningen. • de raad te informeren over de uitkomst van dit overleg; en gaat over tot de orde van de dag. De heer VAN DEN KERKHOF: Mijn collega zei in de commissie al dat er een prachtig plan voorligt, hiermee wordt weer een stuk van de historische binnenstad opgevuld, zowaar het grootste inbreidingsgebied in de historische binnenstad. We hebben in een debat in deze raad al eerder aangegeven dat we het Gasthuiskwartier als één groot gebied zien, een gebied waar zoals ons nu bekend 365 woningen in totaal worden toegevoegd.

Motie 3 Middenhuur in het Gasthuiskwartier Ingediend door D66, VVD en CDA De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 22 september 2021; gehoord de beraadslagingen over het raadsvoorstel Ruimtelijke onderbouwing Deelgebied F Gasthuiskwartier (registratienummer 11131935) in de commissie Omgeving van 7 september 2021; overwegende dat: • in het raadsvoorstel de ambities van de woonvisie 2020 worden aangehaald; • een van de uitgangspunten van de woonvisie is het creëren van gedifferentieerde wijken en buurten; • gesproken wordt over 36 respectievelijk 115 (tezamen 151) sociale huurwoningen en/of goedkope koopwoningen in Vlek F respectievelijk Bloemenkamp; • hiermee het totaal aan sociale huurwoningen en/of goedkope koopwoningen uitkomt op ruim 40% van het totale nieuwbouwprogramma in het Gasthuiskwartier; • er geen garanties zijn om met goedkope koopwoningen blijvend goedkope woningen beschikbaar te houden voor de Bossche woningmarkt; • er niet gesproken wordt over middenhuur, waarmee dat laatste wel voor langere termijn kan worden gegarandeerd; • woningen in de middenhuur de doorstroming verbeteren en andere goedkope woningen elders beschikbaar komen voor minder draagkrachtigen; • de in het raadsvoorstel voorgestane programmering en segmentering van Vlek F en locatie Bloemenkamp tezamen nog onvoldoende rechtdoen aan de vastgestelde ambities van de

woonvisie; • er wel voldoende mogelijkheden zijn om tegemoet te komen aan die ambities, omdat sociale en/of middenhuurwoningen en goedkope koopwoningen fysiek identiek (kunnen) zijn en alleen een andere eigenaars- en beheervorm kennen, waardoor er derhalve geen wijzigingen aan de voorliggende bouwplannen nodig zijn;. spreekt uit dat: • voor een juiste differentiatie en een betere doorstroming op de woningmarkt het toevoegen van meer middenhuurwoningen in het Gasthuiskwartier een vereiste is. De woningen in Vlek F en het resterende deel van het Gasthuiskwartier bieden daar mogelijkheden voor;

11

verzoekt het college: • met de ontwikkelaar in gesprek te gaan om te komen tot het omzetten van de 36 goedkope koopwoningen in Vlek F naar woningen in de middenhuur; • in het totale Gasthuiskwartier (fase 1 + 2) substantieel meer middenhuurwoningen op te nemen dan reeds gepland. Daarbij te streven naar een aandeel van 20% middenhuur in het totale nieuwbouwprogramma in het Gasthuiskwartier; en gaat over tot de orde van de dag. De heer KABBOUTI: Het grote gebied van het Gasthuiskwartier, dat is waar, maar de raad heeft heel bewust gekozen voor een fasering in deze ontwikkeling. Hoe kijkt de heer Van den Kerkhof naar die fasering en de afspraken die daarbij gemaakt zijn? De heer VAN DEN KERKHOF: Ik kijk naar het hele gebied en onderaan de streep moeten we uitkomen op de ambities die we met elkaar hebben afgesproken, ook als het gaat om de segmentering van woningen. Zo kijken we en zo belijden wij in Den Bosch het woonbeleid ook; dat we niet ieder project afrekenen op de percentages, maar dat we onderaan de streep kijken of er voldoende betaalbare woningen zijn toegevoegd. De heer KABBOUTI: Een aanvullende vraag.

U zegt 'er is gekozen voor de gefragmenteerde wijze waarop dit project tot stand is gekomen en om dat gefaseerd te doen, maar onderaan de streep kijk ik naar het totaal', waarom hebben we dan de keuze gemaakt om het gefaseerd en organisch te doen, zoals de heer Roovers van de SP zojuist zei, als we toch niet bijsturen en we toch naar het totaal gaan kijken? De heer VAN DEN KERKHOF: Deze plannen komen uit 2009 en dat was een hele andere tijd met een hele andere woningcrisis, een omgekeerde woningcrisis ten opzichte van de woningcrisis die we nu kennen. Daarom hebben we er toen voor gekozen om organisch te werk te gaan, omdat die grote stappen toen nog niet te maken waren. Inmiddels gaat het over 78 woningen en als ik naar de Bloemenkamp kijk, zijn het er in de 180. Alles bij elkaar gaan die aantallen nu omhoog en dat heeft ermee te maken dat we op dit moment een ander soort woningmarkt hebben. Daarom hebben we toen voor organisch gekozen, maar we moeten nog steeds het grote verhaal onderaan de streep in de gaten houden, het gaat om de segmentering. Vandaar dat wij ook zeggen dat we hier een belangrijke groep missen, de middeninkomens worden hier totaal vergeten. Daar kom ik straks op, ik zie dat de heer Roovers mij wil interrumperen.

De heer ROOVERS: De woningmarkt in 2009 was een andere dan die van nu en daarom hebben we er ook voor gekozen om organisch te ontwikkelen en steeds te kijken waar de behoefte ligt. We hebben in 2020 de woonvisie vastgesteld en daarin staat heel erg duidelijk dat de druk nu met name in het middensegment en het sociale segment zit. Waarom gaat u er dan toch mee akkoord om in dit plan geen enkele sociale huurwoning te realiseren? De heer VAN DEN KERKHOF: Dan kom ik weer terug op wat ik net zei, ik kijk breder dan alleen naar Vlek F. Ik kijk naar het hele gebied, in het hele gebied staan op dit moment nog 151 sociale huurwoningen op de rol en dat is in totaal 41% van wat er in totaal in het Gasthuiskwartier wordt gebouwd. Daarvan zeggen wij dat dit niet goed is voor de differentiatie in dit gebied. Je zou juist een goede gezonde mix moeten hebben waar voor iedere groep een betaalbare woning te vinden is. De heer ROOVERS: De kaders uit 2009 en 2014 waren van toepassing op fase 1, de brief van wethouder Snijders die in de commissie is besproken was daar heel duidelijk over, en die kaders zijn met dit plan gewoon niet gehaald.

Wanneer is volgens u in de raad afgesproken dat we voor fase 1 van dit plangebied zouden afzien van de kaders? De heer VAN DEN KERKHOF: Het gaat mij er niet om wanneer in die organische ontwikkeling in de afgelopen twaalf jaar iets is afgesproken, maar het gaat mij erom waar we onderaan de streep eindigen en dat is zoals het er nu voor staat op 151 sociale huurwoningen op een totaal van 365 woningen en dat is 41%. Dat is veel, er komen dus heel veel betaalbare woningen in dit gebied en daar staan we helemaal achter. Als we kijken naar welke doelgroep op dit moment geen kans maakt om in dit gebied een woning te krijgen, is dat de doelgroep die net te veel verdient voor een sociale huurwoning. De verpleger, de politieagent en een startende docent kunnen in de binnenstad geen 12

woning meer vinden en voor die doelgroep en voor de doorstroming, wat mevrouw Welten zojuist zei, om juist ook weer die doorstroming op gang te brengen doordat mensen die scheefwonen een alternatief hebben en er weer een betaalbare woning voor een ander beschikbaar komt… We moeten in de binnenstad ook voor juist die groep bouwen en als we 365 woningen in deze historische binnenstad gaan bouwen, moet er ruimte zijn voor middenhuurwoningen. Waarom geen goedkope sociale koopwoningen? Als we op deze plek goedkope sociale koopwoningen bouwen, zijn de eerste 36 kopers de winnaars die de woning daarna voor een enorm bedrag kunnen verkopen en is die betaalbare woning weg. Het voordeel van middenhuur is dat die woningen voor een langere periode van tien tot vijftien jaar beschikbaar blijven voor die doelgroep, daar doen we het voor. De heer KABBOUTI: Op zich een waardevolle bijdrage van de heer Van den Kerkhof, maar hij geeft daarin heel nadrukkelijk aan dat hij een streep zet onder die 151 woningen, waarover we overigens nog een besluit moeten nemen omdat die geen onderdeel van dit stuk uitmaken. Die houden we vast, maar vervolgens dient D66 een motie in die dat vervolgens op één grote hoop gooit en middenhuur ten koste van de sociale huurwoningen wil realiseren.

Zou het dan niet veel meer in de lijn van uw bijdrage passen dat u die middenhuur ten koste laat gaan van de duurdere categorie? Dan houdt u vast aan uw betoog, namelijk sociaal, dan maakt u ruimte voor middenhuur en dan gaat dit helaas ten koste van de duurdere categorie. Kunt u mij uitleggen waarom u daar niet voor kiest? De heer VAN DEN KERKHOF: Twee punten daarover. Allereerst moeten we door met de bouw, we moeten bouwen, bouwen, bouwen, een kreet die ik hier bijna maandelijks hoor. Dit bouwproject moet door en daarom geven we in onze motie ook aan 'ga nu in gesprek met de ontwikkelaar om ervoor te zorgen dat die 36 sociale koopwoningen kunnen worden omgezet naar middenhuur', juist voor de categorie waar ik het net over had. Ik heb het uitgerekend, in de Bloemenkamp zitten nog dertig koopwoningen en als we tot die 20% middenhuur komen, zal het alles bij elkaar wellicht ten koste gaan van enkele sociale huurwoningen. Daar ben ik het mee eens, maar dan ontstaat er wel een gezonde mix, een mix die wij ook voorstaan in het woonbeleid. Ik zie nu gewoon een mix die niet klopt, we missen daar de enorme groep middeninkomens, die maken totaal geen kans meer om in de binnenstad te wonen. De heer KABBOUTI: De laatste vraag voorzitter.

Het gemak waarmee het woonbeleid nu op dit dossier wordt losgelaten is ook een erg bijzondere ontwikkeling want we hebben in het masterplan gewoon hele afwijkende afspraken gemaakt en die afspraken gelden ook, dat is een uitspraak die deze raad heeft gedaan. Daarin staan toch echt wel stevigere percentages als het gaat om de middenhuur en de sociale woningen dan in onze woonvisie. U schaaft nu bij naar beneden en u laat het ook ten koste gaan van een paar sociale woningen. Bouwen, bouwen, bouwen, maar we moeten wel de juiste woningen bouwen. Bent u echt van mening dat we hiermee de juiste woningen bouwen? De heer VAN DEN KERKHOF: Ik ben het ermee eens dat we de juiste woningen bouwen want dit plan is geweldig mooi, hoogwaardige woningen, maar de segmentering kan scherper en daarom staat in de motie: zorg nou dat die 36 sociale koopwoningen worden omgezet in middenhuur en zorg ervoor dat in het hele gebied meer middenhuur komt. Wat ons betreft, kan het daar beter, vandaar dat we deze motie indienen. De heer VAN SLAGEREN: Daarop aansluitend. Ik hoorde D66 zeggen 'wellicht gaat dat ten koste van een aantal sociale woningen in de Bloemenkamp'.

Waarom kan D66 niet garanderen dat ze daar afblijven als het toch maar om een paar woningen gaat want ik krijg uit de opmerkingen van de PvdA de indruk dat er dan veel meer steun voor het plan komt als u toezegt 'we blijven van die sociale woningen die in de Bloemenkamp gepland staan af en we zoeken daar vervolgens ook nog naar mogelijkheden voor middenhuur'. Dan vindt u onder andere mij aan uw zijde. De heer VAN DEN KERKHOF: Zoals de woningaantallen er nu liggen, kan ik dat niet garanderen als we kijken naar de percentages waarop wij koersen en dat zijn de percentages uit het woonbeleid. Dan zal het ook ten koste gaan van enkele sociale huurwoningen die nu op de Bloemenkamp geprogrammeerd staan of we moeten meer de hoogte in en dan vindt u mij aan uw zijde, maar dan krijgen we hier wellicht een hele andere discussie. De heer VAN SLAGEREN: Toch een vervolgvraag voordat er geharrewar over percentages komt. Ik denk niet dat dit staat of valt met een aantal woningen wel of niet erbij en dat u behoorlijk uw zin kunt krijgen als u van de sociale woningen afblijft. We hebben de vorige keer het plan Rijnstraat 4 13

hier behandeld en nu constateer ik tot mijn teleurstelling dat dit de tweede keer is dat D66 pleit voor meer middenwoningen ten koste van sociaal. Ik vind het raar hoe dat in uw beleid past. De VOORZITTER: Dat is geen vraag, dus we gaan naar de heer Kabbouti. De heer VAN SLAGEREN: Ja dat is wel een vraag, namelijk hoe dat dan past in het beleid om die… De VOORZITTER: Dan moet u wel een vraag stellen hè, wel eerlijk zijn. Mijnheer van den Kerkhof. De heer VAN DEN KERKHOF: Ik was nog niet helemaal klaar met mijn betoog, het zit namelijk in een breder verhaal. We zien op dit moment, en daar hebben we recent ook vragen over gesteld, dat de afgelopen vier jaar nog geen 10% van de woningen die zijn gebouwd in de middenhuurcategorie valt en de doelstelling die we vanaf 2020 hebben is 20%, die was daarvoor 15%. Dus we hebben die doelstelling nooit behaald en daar moet een slag op, maar wat we nu zien is dat alle plannen die voorbijkomen vaak een bepaalde categorie helemaal in zich hebben. In het voorbeeld waarop u doelt, was de sociale huur 100% en er is nooit een middenhuurcategorie 100%. Daar gaan we het nu niet over hebben, maar we zien nu ook dat we de volgende ronde van Willemspoort alweer ingaan met 500 woningen en nul middenhuur en nu zien we weer 365 woningen met nul middenhuur. Hoe gaan we die middeninkomens bedienen in deze stad mijnheer Van Slageren? Dat vraag ik me af.

Daarom moeten we scherpe keuzes maken en dat gaat ook ten koste van woningen in de vrije sector en soms ook ten koste van de sociale huur. Ja dat zijn keuzes, maar het betekent wel dat de doorstroming in de stad op gang komt. De heer VAN SLAGEREN: Is D66 het met mij eens dat, als we naar de percentages in de woonvisie kijken, sociaal redelijk gehaald lijkt te worden en er te weinig midden is, simpele wiskunde ons leert dat er te veel duur gebouwd wordt? Dus dat, als die percentages meer gerealiseerd moeten worden, die gehaald moeten worden in het duurdere segment. De heer ROOVERS: Richting D66. Bijna niemand hier in de raad ontkent dat er middenhuur gebouwd moet worden, ik heb zelf een motie ingediend die pleit voor het verhogen van het aantal middenhuurwoningen, maar de vraag is, en dat is het verschil tussen D66 en de SP, hoe je de schaarste verdeelt. U kiest ervoor om de middenhuur ten koste te laten gaan van de sociale huur, waarom maakt u die keuze? De keuze kan namelijk ook zijn, dat is wat wij voorstellen, om middelduur goed in het plangebied terecht te laten komen, maar dat ten koste te laten gaan van een paar duurdere woningen waaraan in dit plangebied echt geen enkel tekort is.

Kunt u daarop reflecteren? De heer VAN HATTEM: Ik vind de optie in deze motie om meer middenhuur te kunnen creëren interessant, maar zoals D66 het nu schetst, gaat dat ten koste van de sociale huur en voor een deel ook ten koste van koopwoningen. In het plan zit natuurlijk ook nog een hele commerciële plint op de onderste etage en daar wordt misschien wel voor leegstand gebouwd, op die locatie of misschien elders in de stad waar misschien helemaal geen winkels komen. Is het voor D66 en de andere indieners van deze motie bespreekbaar om te kijken of die commerciële plint kan worden ingevuld met sociale huur of middenhuur in plaats van de commerciële ruimtes die nu gepland zijn en die wellicht jarenlang leeg blijven staan of zorgen voor leegstand elders. De heer VAN DEN KERKHOF: Ik begin bij het laatste. We vinden het een prachtig plan en wij geloven ook dat deze hoek van de binnenstad die reuring kan gebruiken. Wij gaan er ook voor dat in die plint een andere functie dan wonen moet komen. Als dat op termijn anders blijkt te zijn, staan wij zeker open voor transformatie, daar lopen we niet voor weg. Het andere punt. Nee, we kiezen er helemaal niet voor om alleen maar sociaal aan te pakken, maar we constateren dat we scheeflopen als het gaat om onze ambities uit het woonbeleid. Ik heb het opgezocht, ik heb de cijfers paraat voorzitter.

We hebben de afgelopen vier jaar ruim 31% aan sociale huurwoningen toegevoegd en dat is meer dan de doelstelling van 25% die toen gold. Dat betekent dus gewoon dat er aan beide kanten geschaafd kan worden en ja, ik ben het helemaal met u eens dat er ook in de vrije sector ruimte moet worden gezocht, maar het is niet zo dat we iets verder moeten opplussen dan onze ambitie is. Dat wil ik ermee zeggen. We moeten echt die doorstroom op gang brengen want voor die verpleegkundige, die politieagent of die docent is er op dit moment in Den Bosch geen betaalbare woning beschikbaar en dat kan niet. 14

De heer ROOVERS: Waarom doet u dat dan niet, waarom kiest u er dan niet voor om het ten koste van de duurdere woningen te laten gaan? De heer VAN DEN KERKHOF: Uiteindelijk kan dit zomaar blijken, ik geef alleen aan dat het voor ons van belang is dat we groter moeten kijken, onderaan de streep van dit gebied en onderaan de streep zeggen wij: minimaal 20% middenhuur wil je iets doen om de achterstand die we de afgelopen jaren hebben opgebouwd enigszins goed te maken. De heer KABBOUTI: Om de woorden van de heer Kagie maar eens te gebruiken, hartverwarmend hoe het debat hier op een bepaalde manier gevoerd wordt. Laat ik vaststellen dat het hier gaat om een raadsvoorstel over deelgebied F en ik hoor in dit debat de woonvisie langskomen, ik hoor hier percentages langskomen over wat we de afgelopen jaren allemaal hebben gepresteerd, maar laten we het wel bij het voorstel houden. Er wordt ook al voorgesorteerd op wat er nog komen gaat. Het voorstel zoals dat er ligt, is geen uitvoering van de oproep die deze raad in 2019 na een heel heftig debat over de vlekken C, D en E heeft gedaan. We hebben in dat debat een streep gezet onder waar sociale woningbouw zou moeten landen en waar de middencategorie zou moeten landen, dat zou in Vlek F moeten gebeuren. Onderaan de streep constateert mijn fractie dat dit onvoldoende gebeurt en daarop moet worden bijgestuurd.

De PvdA heeft de afgelopen tijd veel mensen in de stad gesproken en daaruit blijkt één ding 'gemeente neem de regie' en één ding dat wij nu niet gaan doen als we dit voorstel aannemen of onvoldoende bijsturen, is de regie nemen. Wij bepalen hier in deze raad wat er gebouwd gaat worden en voor wie er gebouwd gaat worden. Op het moment dat wij hier met elkaar dat balletje vooruit blijven schoppen, zoals dat in 2019 is gebeurd en je kunt de bijdragen er bijna op naslaan want die kun je nu gewoon afspelen, de motivering die een aantal partijen nu op tafel legt, was in 2019 de motivering om het balletje naar Vlek F te sturen en nu doen we het naar de Bloemenkamp. Dat betekent wat de PvdA betreft gebrek aan regie, gebrek aan daadkracht. Op het moment dat we met elkaar vinden, en daarin hebben de PvdA en een aantal partijen een heel stevig standpunt, dat op dit moment de resultaten in Vlek F onvoldoende bijdragen aan de nood die onze stad heeft, zullen wij nu moeten bijsturen. Als dit betekent dat we vertraging oplopen, en of dat nou een jaar is, dan kiest mijn fractie voor die vertraging als we de juiste woningen gaan bouwen want als we nu doorzetten met een woningprogramma dat niet bijdraagt aan de ambities die wij met elkaar hebben afgesproken en uitgesproken, dan gaan we bouwen... leggen we dat naar de toekomst vast en zijn we het kwijt.

Vandaar dat mijn partij ook volledig onder de motie staat met de insteek: kies dan voor midden en sociaal in Vlek F in het kader van het organisch ontwikkelen. We hebben in 2019 gezegd 'pak sociaal', maar daarin bewegen we nu omdat we zien dat er iets is veranderd waarop we moeten acteren. Dus die beweging maken wij met elkaar, maar dan moeten we dat wel met elkaar onderschrijven. Dus wat ons betreft voorzitter, is het echt bijsturen en als raad een stap vooruitzetten. Mevrouw WELTEN: Toch even een vraag aan de heer Kabbouti. Ik hoorde u zeggen 'het maakt ons niet uit hoelang het duurt', weet u hoe groot de nood op dit moment is? Die nood zit in het dure segment, in het middensegment en in het sociale segment. Wat is erop tegen om het gehele Gasthuiskwartier bij elkaar te vegen en te constateren dat ruim 40% sociaal is. Ik denk dat die in dit plan nogal bediend worden. De heer KABBOUTI: Ik denk dat daarmee de grote goocheltruc wordt uitgehaald voorzitter. We gooien alles op één grote hoop, we laten de faseafspraak even achterwege, we trekken voor het gemak de woonvisie erbij en daarmee verdwijnt het overzicht over wat we als raad daadwerkelijk hebben afgesproken en waarop we kunnen sturen. Zo zitten wij in de wedstrijd en dat is toch het grote fundamentele verschil met de VVD voorzitter.