Notulen raadsvergadering 2021-05-18

We gebruiken af en toe andere uitgangspunten en andere aannames, maar het is goed om die met elkaar te wisselen. Ik zie dat uw raad daar zijn voordeel mee doet. Dat is hoe het college naar GROEN inZICHT kijkt. Dan het slotwoord van zojuist, hoe zit het dan met het begrip 'grootschalig'? Voorzitter, ik praat op dit moment niet over hoeveelheden windmolens of hoeveelheden zonnepanelen want dat besluit moet uw raad nog nemen. We praten wel over een energieopgave specifiek voor de Duurzame Polder en hoe je ook rekent, zelfs met de berekening van GROEN inZICHT, komt er een hele grote hoeveelheid. We praten hier alleen maar over wind en ik snap dat, maar ook als je de verdeling van GROEN inZICHT hanteert met een flink aantal hectares zonnepanelen, praat je ook over grootschalig in de zin van dat ook zonnepanelen effect op de omgeving hebben en ook daar is niet iedereen blij mee. Dan blijft het in dat opzicht grootschalig. Ik markeer hier geen positie als het gaat over hoeveelheden windmolens want in die fase zijn we nog niet, daar kan ik nu geen uitspraak over doen. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel, we gaan over tot stemming. De heer Van Hattem. De heer VAN HATTEM: Ik wil graag een hoofdelijke stemming over het raadsvoorstel. De VOORZITTER: Ik denk dat we dan straks morgenavond ook moeten reserveren.

De heer KABBOUTI: Het is natuurlijk het recht van de heer Van Hattem om een hoofdelijke stemming te vragen, dat is democratie in optima forma, maar ik verzoek de heer Van Hattem om dit verzoek te heroverwegen. De heer VAN HATTEM: Het is heel principieel, ik wil dat iedere raadslid een eigen afweging maakt over de ernstige gevolgen van dit raadsvoorstel. Dus hoofdelijke stemming. Amendement 1, RES(t)opgave nog steeds te hoog, van gewoon ge-DREVEN, 50PLUS, Leefbaar 's-Hertogenbosch, is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van 50PLUS (mw. Hernández), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), 29

gewoon ge-DREVEN (Van Creij), gewoon ge-DREVEN en de PVV (Van Hattem) hebben voor gestemd. Amendement 2, Raadsvoorstel RES 1.0 duidelijkheid over lokaal eigenaarschap, van De Bossche Groenen, SP, PvdA en Leefbaar 's-Hertogenbosch is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van 50PLUS (mw. Hernández), De Bossche Groenen (mw. Mees, Hoeben), PvdA (mw. Van Gool, Slikker, Kabbouti), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees) en de SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff) hebben voor gestemd. Motie 1, Wetenschappelijk onderzoek effecten windturbines op volksgezondheid, van Bosch Belang, gewoon ge-DREVEN en 50PLUS. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik wil iedereen nog eens nadrukkelijk het voorzorgsbeginsel… Als je tegen deze motie stemt, de gevolgen voor de gezondheid… De VOORZITTER: Maar het is uw eigen stemverklaring. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ja, om anderen erop te wijzen dat dit er is. De VOORZITTER: Dus het gaat wel over anderen. Motie 1 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Gersjes, Van der Krabben, Van Valkenburg Wiggers), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en 50PLUS (mw. Hernández) hebben voor gestemd. Motie 2, Uniformiteit, van gewoon ge-DREVEN, 50PLUS en Leefbaar 's-Hertogenbosch.

De heer WIGGERS (stemverklaring): Wij vinden alle moties die betrekking hebben op het besluit om windmolens te plaatsen onder onvoorziene fysiek mogelijke schadelijke toestanden voor de bevolking... Daarom moeten wij op alle moties de hierna volgen een negatief advies geven en daar dus tegen stemmen. Motie 2 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van de SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees) en 50PLUS (mw. Hernández) hebben voor gestemd. Motie 3, Extra tussentijdse rapportage, van gewoon ge-DREVEN, 50PLUS, Leefbaar 's-Hertogenbosch, PvdA en De Bossche Groenen. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal de motie steunen ondanks dat we totaal niet achter de opgave staan. Een ijkmoment is misschien ook een kans om het enigszins bij te stellen. Hetzelfde geldt overigens voor de motie van zojuist, het zijn allemaal maatregelen die het misschien nog enigszins kunnen verlichten, maar we staan totaal niet achter de RES. De VOORZITTER: Even voor alle duidelijkheid, het is nu 'rapportage' want daarop is de motie aangepast. De heer Smeets. De heer SMEETS (stemverklaring): Omwille van transparantie over wat hier voorligt, gaan wij mee met deze motie. Motie 3 is door de gemeenteraad aangenomen.

De leden van de fractie Bosch Belang (Gersjes, Van der Krabben, Van Valkenburg, Wiggers) hebben tegen gestemd. Motie 4, Stoken voor de mussen, van gewoon ge-DREVEN, 50PLUS, Leefbaar 's-Hertogenbosch en De Bossche Groenen is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fractie van Bosch Belang (Gersjes, Van der Krabben, Van Valkenburg, Wiggers) hebben tegen gestemd. 30

Motie 5, Maatregelen ter bescherming van vogels, van De Bossche Groenen, gewoon ge-DREVEN en de SP is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van CDA (Van Genugten, Ploegmakers, Thelissen, mw. Van Zwambagt), VVD (Rotman, mw. Eigenhuijsen, Geers, Hack, mw. Welten) en Bosch Belang (Gersjes, Van der Krabben, Van Valkenburg, Wiggers) hebben tegen gestemd. Motie 6, Uitvoering motie Publieke uitbating Energielandschap, van de SP, De Bossche Groenen, PvdA en Leefbaar 's-Hertogenbosch is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Gersjes, Van der Krabben, Van Valkenburg, Wiggers), D66 (mw. Hoog Antink, Peters, mw. Visschedijk, Verbruggen, Van den Kerkhof), GroenLinks (mw. De Ruiter, Van Rosmalen, mw. Dogan), PVV (Van Hattem), VVD (Rotman, mw. Eigenhuijsen, Geers, Hack, mw. Welten) en CDA (Van Genugten, Ploegmakers, Thelissen, mw. Van Zwambagt) hebben tegen gestemd. Raadsvoorstel Regionale Energietransitie 1.0 De VOORZITTER: Ik verzoek de leden op de publiek tribune te gaan staan als hun naam wordt genoemd en duidelijk te articuleren. Mevrouw Van Zwambagt heeft de zaal verlaten, zij is er niet bij dus we zijn met 35 mensen. De heer GEERS: Voor. De heer VAN GENUGTEN: Voor. De heer GERSJES: Tegen. Mevrouw VAN GOOL: Voor. De heer DE GROOT: Voor. De heer HACK: Voor. De heer VAN HATTEM: Tegen. Mevrouw HERNÁNDEZ: Tegen. De heer HOEBEN: Voor.

Mevrouw HOOG ANTINK: Voor. De heer KABBOUTI: Voor. De heer KAGIE: Tegen. De heer VAN DEN KERKHOF: Voor. De heer VAN DER KRABBEN: Tegen. Mevrouw LOKHOFF: Voor. De heer MEES: Tegen. Mevrouw MEES: Voor. De heer PETERS: Voor. De heer PLOEGMAKERS: Voor. De heer ROOVERS (stemverklaring): Ik vond de laatste actie van de coalitiepartijen als het gaat 31

om motie 6 op zijn minst onsportief, maar daar kan de wethouder niets aan doen en dat neem ik hem niet kwalijk. Ik vind dat hij de goede intenties heeft uitgesproken en ik stem voor de RES. De heer VAN ROSMALEN: Voor. De heer ROTMAN: Voor. Mevrouw DE RUITER: Voor. De heer SLIKKER: Voor. De heer SMEETS: Voor. De heer THELISSEN: Voor. De heer VAN VALKENBURG: Tegen. De heer VERBRUGGEN: Voor. Mevrouw VISSCHEDIJK: Voor. Mevrouw VISSCHER: Voor. Mevrouw WELTEN: Voor. De heer WIGGERS (stemverklaring): Bosch Belang neemt haar verantwoordelijkheid voor de Bossche burger om hen een zo prettig en gezond mogelijke woonomgeving te garanderen, dus we zijn tegen. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): We hebben met het amendement en de moties getracht de pijn wat te verzachten, maar de pijn is eigenlijk niet verzacht, zeker amendement 1 zou dat verbeteren. Amendement 1 en motie 1 zijn verworpen, dus we stemmen tegen. Mevrouw DOGAN: Voor. Mevrouw EIGENHUIJSEN: Voor. Het raadsvoorstel is door de gemeenteraad aangenomen met 26 stemmen voor en 9 stemmen tegen. III.14. Sturing op jeugdhulp - Rekenkamercommissie 's-Hertogenbosch De VOORZITTER: Dames en heren, van harte welkom bij agendapunt 14. Het rapport van de Rekenkamercommissie Sturing op jeugdhulp. Er is een amendement ingediend door de fracties van GroenLinks, SP, VVD, D66, de PvdA en het CDA.

Ik neem aan dat de heer Van Rosmalen het woord wil voeren; zijn er anderen die in de eerste termijn het woord willen voeren over dit agendapunt? Mevrouw Mees en de heer Van Hattem. Mijnheer Van Rosmalen, aan u het woord. De heer VAN ROSMALEN: Dank u wel voorzitter, het rekenkameronderzoek naar hoe raadsleden meer grip krijgen op het gemeentelijk beleid wat betreft de jeugdhulp, al dan niet regionaal georganiseerd, is natuurlijk een goed idee. Ik heb in de commissie al uitgebreid betoogd waarom mijn fractie dat vindt, dat hoef ik vanavond niet over te doen. Ik beperk me daarom tot een toelichting op het amendement dat GroenLinks samen met andere fracties vanavond indient. Als het eerste beslispunt van het dictum van het amendement wordt aangenomen, wordt de invloed van de raad op het bestuurlijk overleg over regionale beleidsplannen voordat het regionaal overleg begint veel minder vrijblijvend dan nu in het raadsvoorstel geformuleerd wordt. De Rekenkamer stelt alleen een discussie in de commissie Sociaal voor, voordat de portefeuillehouder in regionaal verband gaat overleggen over een beleidsplan of over de manier van inkoop. In het amendement wordt zo'n discussie gevolgd door een raadsbesluit over de kaders die richting geven aan het college voor die discussie in regionaal verband over dat beleidsplan en over de manier van inkoop.

Zo'n raadsbesluit vergroot niet alleen de sturing van de gemeenteraad aan het begin van het proces, maar versterkt volgens ons ook de positie van de portefeuillehouder in de onderhandelingen in de regio. Ten tweede stelt beslispunt 5 32

van het raadsvoorstel een regionaal overleg voor om informatie uit te wisselen, maar gelukkig is de praktijk inmiddels al een stukje verder, raadsleden worden niet meer als vanzelfsprekend gedwongen bij het kruisje te tekenen. Bijvoorbeeld bij de vaststelling van het laatste meerjarenprogramma van het Regionaal samenwerkingsverband Noordoost-Brabant legden raadsleden uit de regio concrete tekstwijzigingen voor het programma voor en als na stemming sprake was van een meerderheid zijn die wijzigingen ook in het nieuwe programma verwerkt. Het amendement stelt daarom voor om bij punt 3 van het dictum over de regionale samenwerking de uitkomsten van de evaluatie van Grip op regionale samenwerking mee te nemen. Tot slot is er beslispunt 2. Dat is heel simpel, dat vat de onderdelen van het raadsbesluit, 1, 2, 3 en 6, samen in één beslispunt. Tot zover voorzitter.

Amendement 1 Sturing op jeugdhulp Ingediend door GroenLinks, CDA, SP, Rosmalens Belang, VVD, 50PLUS, D66 en PvdA De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 18 mei 2021; gezien het raadsvoorstel Sturing op jeugdhulp van de Rekenkamercommissie 's-Hertogenbosch; overwegend dat: • het rekenkamerrapport Sturen op Jeugdhulp goed inzicht geeft in de ervaringen van raadsleden met sturing op de jeugdhulp en een aantal interessante aanbevelingen bevat om die sturing te verbeteren; • het college in zijn brief van 6 april 2021 kenbaar heeft gemaakt op welke wijze met deze aanbevelingen zal worden omgegaan; • verschillende aanbevelingen betrekking hebben op de optimalisatie van de informatievoorziening, een onderwerp waarover het college regelmatig in gesprek is met de werkgroep Sociaal Domein; • de gemeenteraad deze raadsperiode heeft geëxperimenteerd met 'Grip op regionale samenwerking', een werkwijze die momenteel wordt geëvalueerd; wijzigt het besluit door: • het dictum te vervangen door de volgende tekst: 1. dat regionale beleidsprocessen Jeugdhulp standaard starten met een raadsbesluit over de kaders die richting geven aan het handelen van het college bij de voorbereiding, in regionaal verband, van het regionaal beleidsplan en manier van inkoop; 2. het college te vragen de informatievoorziening te optimaliseren door: a.

de strategische en operationele doelstellingen en de daarbij behorende indicatoren, voor het nu geldende jeugdhulpbeleid, in samenhang aan de raad te presenteren bij de Begroting 2022; b. op dezelfde wijze, bij de actualisatie van de kaderstellende documenten voor de jeugdhulp, een dergelijk overzicht van doelstellingen en indicatoren te presenteren; c. via de zorgmonitor, aan te sluiten op de genoemde doelstellingen en indicatoren en de onderlinge samenhang; d. inzicht te bieden in cliëntervaringen in relatie tot de cijfers en terugkoppeling te bieden vanuit de praktijk van zorgverleners en hun organisaties; 3. de regionale samenwerking tussen gemeenteraden in de jeugdhulpregio 's-Hertogenbosch te versterken en daarin mee te nemen de uitkomsten van de evaluatie van GRIP waarmee de gemeenteraad deze raadsperiode heeft geëxperimenteerd. De heer MEES: Zoals wij in de commissie al hebben gezegd, zijn wij blij met de aanbevelingen van de Rekenkamercommissie en met het feit dat het college die omarmt. Dan is het ook aan ons om te kijken naar wat daarvan terechtkomt, dat is ook een opdracht die we aan onszelf geven: hoe maken we de cirkel rond.

Ik heb het voorbeeld van de praktijkondersteuner genoemd, in de jaarrekening staat dat we daar invulling aan hebben gegeven omdat we die mensen hebben aangesteld, maar de cultuur moet worden 'wat hebben ze dan bereikt' en in het bijzonder op veel meer vlakken: wat hebben we nou bereikt en hoe kan de raad dat volgen. Dan nog even met betrekking tot het voorstel. Ik dank collega Van Rosmalen voor zijn werk met betrekking tot dit amendement. Het is voor ons goed leesbaar en ook een goede aanvulling, dus wij stemmen in met het voorstel en het amendement. Tot zover. Mevrouw MEES: Dank u wel mijnheer Van Rosmalen, eigenlijk een soortgelijk verhaal als Leefbaar 's-Hertogenbosch. We waren al blij met het onderzoeken, we waren blij met het raadsvoorstel en we zijn nog blijer met de aanpassingen in het amendement. Wij steunen het. 33

De heer VAN HATTEM: Op het eerste gezicht zijn het nuttige aanpassingen via het amendement, maar ik kan me de discussie in de commissie herinneren waarin de heer Van Rosmalen toch wel enige bezwaren had bij het feit dat het bij de begroting al zo gepresenteerd moest worden. In het raadsvoorstel staat als voorgesteld besluit gewoon heel nadrukkelijk dat het college de strategische en operationele doelstellingen en de daarbij behorende indicatoren voor het nu geldende jeugdhulpbeleid in samenhang bij de Begroting 2022 aan de raad presenteert. Als ik naar het amendement kijk, wordt het dictum vervangen door 'het college te vragen de informatievoorziening te optimaliseren door' en dan komt dat stuk over het presenteren bij de begroting. Mijn vraag aan de heer Van Rosmalen is of ik dit amendement moet zien als een afzwakking van de kracht van dat raadsbesluit en of de strekking en de bedoeling nog steeds blijft dat het college met dezelfde klem als in het aanvankelijke raadsvoorstel wordt opgeroepen om dit op deze manier te presenteren en niet alleen maar als een optimalisatie van de informatievoorziening, dat het op die manier wordt weggeschreven? Daar krijg ik graag duidelijkheid over. De heer VAN ROSMALEN: Mijnheer Van Hattem, zoals u weet had ik al problemen met het feit dat de indicatoren al in 2022 vervangen zouden moeten worden.

De wethouder heeft mij ervan overtuigd dat dit zou kunnen en dat hij naar de raad terug zou komen als dat niet mogelijk zou zijn. Daarom kan ik instemmen met de formulering in het amendement. De heer VAN HATTEM: Is die formulering een afzwakking van het aanvankelijke raadsvoorstel, moet ik hem zo lezen? De heer VAN ROSMALEN: In principe blijft wat wethouder heeft toegezegd, lijkt mij. Reactie college Wethouder VAN OLDEN: Zoals in de commissie al aangegeven, gaan we dit gewoon samen goed doen en het is heel goed dat, na zo veel jaar uitvoerig en indringend met elkaar gesproken te hebben over met name de euro's, zorgaanbieders en alle bij tijd en wijle negatieve effecten die dat met zich meebrengt, we het nu veel meer over de inhoud hebben, om te beginnen bij het werkbezoek op 28 mei a.s. aan het zorgbedrijf. Het college heeft geen bezwaar tegen het amendement en dat gaan we uitvoeren met één kanttekening. Er zijn twee zorgmonitoren, de tweede wordt in deze richting aangebracht, maar de eerste is al klaar en met alle respect, we kunnen de ambtenaren niet vragen om het werk over te doen. Met die kanttekening heeft het college geen bezwaar. Het derde punt is natuurlijk aan uw raad zelf. Of het nu wel of niet een afzwakking is, we gaan het gewoon met elkaar doen en ook in gezamenlijkheid voorbereiden.

Bij de begroting kijken we dan of dit de indicatoren zijn waar we iets mee kunnen, of we het gevoel hebben dat de raad bij het komende inkoopproces meer in positie is en hoe we het ook nog een keer kunnen hebben over de inhoud van de uitvoering van de Jeugdwet en alles wat daarmee te maken heeft. Tot zover. De VOORZITTER: Mijnheer Van Rosmalen, heb ik het goed gelezen dat ik eigenlijk geen besluit over het voorstel meer hoef te nemen als ik het amendement aanneem? Het amendement is bijna een heel gewijzigd voorstel toch? De heer VAN ROSMALEN: Dat is waar, het besluit zelf is vervangen door het amendement. Als een meerderheid voor het amendement is, is het voorstel aangenomen. De VOORZITTER: Heel goed, dan gaan we dat zo doen. Amendement 1, Sturing op jeugdhulp, van GroenLinks. SP, VVD, D66, PvdA, CDA, Rosmalens Belang en 50PLUS. Mevrouw LOKHOFF (stemverklaring): We hebben het allemaal over jeugdzorg, maar jeugdzorg gaat tot achttien jaar en ik wil aan het college en de raadsleden vragen om de 18-plussers niet te vergeten. We lezen allemaal in de krant wat er aan de hand is en ik hoop dat dit ook in de informatie over jeugdzorg die wij van het college krijgen meegenomen gaat worden. De VOORZITTER: Het is een brede stemverklaring, het is meer een appel. Amendement 1, en daarmee het voorstel, is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. 34

V.

Moties vreemd aan de orde van de dag - besproken in commissies

V.16. Motie vreemd aan de orde van de dag (On)bereikbaarheid Oostelijke Gemeentedelen De VOORZITTER: Dan gaan we over naar agendapunt 16, de motie vreemd aan de orde van de dag over de (on)bereikbaarheid van de Oostelijke Gemeentedelen. Ik begreep net van de griffier dat de moties vreemd aan de orde van de dag uitgebreid in de commissies zijn besproken en er zijn geen nieuwe dingen. Ik denk daarom dat het van belang is om vandaag bij de voorliggende moties vreemd aan de orde van de dag de essentie centraal te stellen en geen zaken te herhalen, maar echt de politieke essentie naar voren te halen om daarmee ook het politieke debat in de raad mooi te houden. De heer Van Creij, aan u het woord en daarna kijken we wie er nog meer in de eerste termijn iets wil zeggen. De heer VAN CREIJ: Deze motie vreemd aan de orde van de dag is een logisch vervolg op de bespreeknotitie die eigenlijk al eind februari jl. op de agenda stond, maar die door allerlei factoren steeds is uitgesteld. Er is gevraagd waarom deze motie nu toch wordt ingediend terwijl er ook in de voorjaarsnota een dergelijke notitie staat. Ik denk dat het de wethouder had gesierd als hij bij de behandeling in de commissievergadering had medegedeeld 'dit is een overbodige discussie want bij de voorjaarsnota die u over twee of drie dagen krijgt, staat er een vervolg op' en we dienen deze motie nu toch in.

Als je de huidige planvorming bekijkt, haalt de wethouder met de Koersnota ook een streep door eerder vastgesteld beleid om het verkeer via sectoren af te wikkelen en nu wil de wethouder eigenlijk een streep zetten door de Oostelijke ontsluitingsweg. Dit is eigenlijk een motie om de Oostelijke ontsluitingsweg in elk geval in beeld te houden. Tot zo ver de toelichting. Motie Vreemd (On)bereikbaarheid Oostelijke gemeentedelen Ingediend door gewoon ge-DREVEN, 50PLUS en De Bossche Groenen De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 18 mei 2021; gehoord de beraadslagingen in de commissie Omgeving 20/21 april 2021 betreffende de raadsinformatiebrief en discussienotitie hierover; overwegende dat: • de aanleg van een tweede ontsluitingsweg voor o.a. De Groote Wielen al vanaf 1999 onderwerp van discussie is.

Na aangetoonde onderbouwing van nut/noodzaak van de Oostelijke ontsluitingsweg, in 2005 het bestemmingsplan van De Groote Wielen uiteindelijk is goedgekeurd; • de RIB: 'bereikbaarheid Oostelijke Gemeentedelen” (10436569) doet voorkomen dat de problemen rondom de bereikbaarheid en ontsluiting van de Oostelijke gemeentedelen (De Groote Wielen) zich voornamelijk aan de Westzijde van het gebied voordoen; • het college nu, op basis van het Tracéonderzoek Oostelijke Gemeentedelen, tot de conclusie komt dat de Oostelijke ontsluiting kan vervallen/niet aangelegd hoeft te worden; • dit tracéonderzoek is uitgevoerd in nauwe samenwerking met een klankbordgroep (KBG), bestaande uit belangenorganisaties en wijk- en dorpsraden.

De conclusie/keuze van het college om geen tweede ontsluitingsweg aan te leggen echter als een 'gegeven' aan de klankbordgroep is medegedeeld tijdens een online vergadering op 16 december 2020; • een groot gedeelte van de commissie Omgeving van mening is dat de aanleg van een Oostelijke ontsluitingsweg wel degelijk significant kan bijdragen aan het oplossen van de verkeersproblemen aldaar; • het door het college aangehaalde rapport ook voldoende ruimte biedt om tot andere conclusies te komen dan de conclusie dat een 2e ontsluitingsweg niet langer wenselijk/nodig is; spreekt uit: • dat, naast de voorgestelde maatregelen aan de Westzijde, een tweede (Oostelijke) ontsluitingsweg voor De Groote Wielen noodzakelijk lijkt/blijft en deze optie bij verdere planvorming moet worden opengehouden; verzoekt het college: • de optie voor een Oostelijke ontsluitingsweg voor De Groote Wielen open te houden en in de toekomstige planvorming mee te blijven nemen;

35

en gaat over tot de orde van de dag. De heer VAN HATTEM: Hoewel ik normaal gesproken een warm voorstander van meer asfalt ben, moet ik eerlijk zeggen dat nut en noodzaak van de Oostelijke ontsluitingsweg mij niet helemaal duidelijk is geworden want veel verkeer vanuit De Groote Wielen zal toch een zo snel mogelijke route richting de A2 kiezen en het lijkt me beter om daar de optimalisatie op te zetten in plaats van een nogal complexe omweg die ook door leefgebieden heengaat rond de Kruisstraat et cetera. Dus de PVV-fractie is niet overtuigd van het nut van dit voorstel. De heer HOEBEN: Hoewel wij normaal gesproken tegen het aanleggen van meer asfalt zijn, zien wij wel nut en noodzaak van deze optie. Ik realiseer me dat wij ons hier altijd tegen hebben verzet, maar er is een aantal fundamentele problemen bij de afwikkeling en daar ondervinden mensen dagelijks last van. Wij vinden ook iets van de door de wethouder gekozen oplossing, maar het zij zo die zit in de MIRT A2. Het schrappen van de mogelijke oostelijke zijde vinden wij een onverstandige keuze en we willen daar nog een keer over debatteren. Vandaar dat we de brief van de inwoners van De Bruggen geagendeerd hebben en daarop aansluitend is ook de brief van de wijkraden tekenend, dat zij zich daar niet in kunnen vinden. Wij zullen deze motie van harte ondersteunen.

De heer SMEETS: Wij hebben in de commissie al aangegeven dat de ontsluiting van De Groote Wielen zowel op de fiets als met de auto ons heel veel waard is. Een nuancering. De heer Van Creij gebruikt nu toch de term 'Oostelijke Landweg' en volgens ons kun je daar wel wat vraagtekens bij zetten, maar dat neemt niet weg dat een vorm van oostelijk ontsluiting, in welke hoedanigheid dan ook, op termijn absoluut op tafel moet blijven. In die zin steunen we de lijn van de motie. Mijnheer Van Creij kan er niet zo veel aan doen dat het is uitgesteld, maar u zit wel vlak voor de voorjaarsnota en het lijkt ons wel verstandig om dat in de voorjaarsnota te doen. Dus misschien toch het advies om de motie aan te houden. Dat is aan u, maar wij neigen ertoe om dit bij de voorjaarsnota goed te doen en daarin misschien ook de dialoog met de bewoners van De Bruggen mee te nemen. Dank u wel. De heer VAN CREIJ: Even richting de heer Smeets als dat mag. Denkt u tot andere inzichten te komen? Ik neem aan dat u stukken van de voorjaarsnota al gelezen hebt, daarin staat de middelen voor de Oostelijke ontsluitingsweg richting de westzijde van Rosmalen te doen. Is het niet verstandig om daar nu een voorschot op te nemen en te zeggen: wethouder, wij nemen dit nu aan en u komt binnen nu en twee weken bij wijze van spreken met een aangepast voorstel, bijlage 3 die bij de voorjaarsnota zit.

De heer SMEETS: Ik heb de voorjaarsnota nu helaas nog niet duidelijk genoeg op mijn netvlies om daar nu een goede uitspraak over te kunnen doen en daarom neem ik hem graag mee naar juni a.s. Wethouder KÂHYA: Dank aan de griffier die ons buitengewoon goed ondersteunt in alle technologische ontwikkelingen. Het lijkt mij heel erg goed dat we de discussie niet vertroebelen, maar dat we met elkaar op een zuivere en goede manier komen tot een goed antwoord op een hele belangrijke vraag voor de toekomst van onze gemeente. Het doel moet centraal staan, namelijk het goed bereikbaar houden van de oostelijke delen van onze gemeente. Er gaan nu twee verhalen langs elkaar, ten eerste het verhaal van de indiener 'de Oostelijke landweg moeten we in de lucht houden'. Als in 2016 door Goudappel, in 2017 door Sweco en in 2019 door Haskoning onderzoek is gedaan en daaruit blijkt dat dit het probleem niet oplost, vraag ik me af wat we met elkaar aan het doen zijn. De vraag van de heer Smeets, 'hoe zorgen we ervoor dat we de Oostelijke Gemeentedelen via de westzijde, via de oostzijde, wat dan oplossend vermogen heeft, zo goed mogelijk ontsluiten, zeker ook nu De Groote Wielen zich nog verder ontwikkelt?', is een hele reële vraag.

Als wordt gezegd 'de wethouder kiest hiervoor' of 'de wethouder kiest daarvoor', nee we hebben met elkaar en met de bewoners en de verschillende stakeholders in een heel zorgvuldig proces in een klankbordgroep onafhankelijk een proces doorlopen om te kijken hoe we de Oostelijke Gemeentedelen bereikbaar houden. Wat zou helpen om het op te lossen? Er is geen onderzoek gedaan naar een tweede ontsluitingsweg, maar er zijn drie tracés onderzocht om te kijken of die tracés nut en noodzaak of oplossend vermogen voor het vraagstuk hebben. Helaas, en dat vind ik ook heel erg jammer, blijkt daaruit dat geen van de drie tracés daarin helpt. Dus wat we nu doen, dat leest u ook in de raadsinformatiebrief, we constateren dat geen van de drie tracés ons bij onze doelstelling brengt, namelijk zorgen dat de Oostelijke Gemeentedelen bereikbaar blijven. Wat gaan we dan nu doen? Bij de voorjaarsnota ligt er geen inhoudelijk voorstel, maar eigenlijk een systematisch voorstel om één pot 36

te maken van de verschillende potjes die wij in het leven hebben geroepen om de Oostelijke Gemeentedelen bereikbaar te houden want dat is een vraagstuk. De A2 is een andere ontwikkeling, daarvoor komt ook geld vrij en wat ook onmiskenbaar een rol speelt bij het bereikbaar houden van de Oostelijke Gemeentedelen want als het op de A2 vastloopt, loopt het daar ook vast. Daarmee kun je ook koppelkansen krijgen want dan maak je een pot geld voor het bereikbaar houden van de Oostelijke Gemeentedelen en de minister gaat erin investeren. Dan kun je een win-win voor onze gemeente creëren, name als het gaat over het bereikbaar houden van de Oostelijke Gemeentedelen. Het onderzoek is niet dogmatisch, het is een misvatting dat we alleen in West of alleen in Oost gaan investeren. Er wordt ook gekeken naar de kom Rosmalen en de veelbesproken route BruggenKruisstraat. We hebben nu conclusies getrokken en in het komende I&O wordt uw raad door het onderzoeksbureau meegenomen in het onderzoek en de resultaten daarvan. Het voorstel is daar in juni a.s. één pot geld van te maken en zodra we in onze zoektocht naar een maatregel om ook op de korte termijn te zorgen voor een optimalere bereikbaarheid… Dat wordt de komende maanden uitgewerkt en dan komt dit ook hier bij u in deze raadzaal op tafel om met elkaar de inhoudelijke afweging te maken.

Ik sorteer niet voor en met deze motie zou u ook niet moeten voorsorteren, maar we moeten samen met een open vizier kijken hoe we naar de toekomst toe onze gemeente op de fiets, met de auto en met andere modaliteiten duurzaam bereikbaar houden. Dus ontraden wij de motie zoals die hier voorligt en kijk ik uit naar een goede inhoudelijke discussie met alle feiten en onderzoeken op tafel. Tweede termijn De heer VAN CREIJ: Ik val bijna van mijn stoel als ik de wethouder hoor zeggen 'we doen het samen met de bewoners en we zijn hier met de klankbordgroep toe gekomen'. Ik neem aan dat u vanmorgen ook de krant heeft opengeslagen en de kritiek van de klankbordgroep heeft gelezen over dat er nou net niet met de klankbordgroep is gesproken. De uitkomst is alleen maar medegedeeld als 'dit gaan we doen' en er is niet teruggekoppeld 'is dit wat jullie ook voorstaan?' Ik hoorde uw betoog en ik vraag een kleine schorsing om met de mede-indieners te bespreken of we de motie wel of niet aanhouden. Wethouder KÂHYA: Ik viel ook wel een beetje van mijn stoel toen ik dat krantenartikel las omdat de klankbordgroep misschien nog wel beter dan ik in dat proces is betrokken. De leden van de klankbordgroep en het bureau constateerden gedurende dat proces dat de drie tracés die werden onderzocht niet de oplossing brachten die nodig was.

We creëren ruis door de manier waarop we discussies voeren, in de commissie en ook in deze motie doet u voorkomen alsof hiermee de gemeente de deur dichtslaat voor welke mogelijkheid dan ook aan de oostelijke kant. Dat is niet zo, de conclusies die is getrokken, is dat de Oostelijke Landweg zoals die is bedacht de problemen niet oplost. De vervolgstap is niet keuze A of keuze B, maar zoeken naar maatregelen die de problemen wel oplossen. De heer VAN HATTEM: Misschien nog even een interruptie op de wethouder. Ik denk dat er twee discussies door elkaar lopen. Enerzijds is er de ontsluitingsweg en ik ben het ermee eens dat die niet ideaal ligt als die vanaf De Groote Wielen naar de A59 loopt, dat lijkt me niet de meest logische route. Is er wel enig vooruitzicht op het ontlasten van het sluipverkeer in dat gebied want dat is volgens mij ook waar de motie van de heer Van Creij zich voor een belangrijk deel op richt en dat is de zorg van de omwonenden. Hoe wordt dat perspectief bezien? Wethouder KÂHYA: Die zorgen en de zorgen over de leefbaarheid worden integraal meegenomen. We gaan natuurlijk kijken naar de bereikbaarheid, maar ook naar de leefbaarheid, dat gaat natuurlijk hand in hand.

We doen nu een vervolgonderzoek naar maatregelen die kunnen helpen en dat gaat over sluipverkeer, de leefbaarheid en de bereikbaarheid, dat wordt integraal bezien en daarin nemen we uw raad en de klankbordgroep ook mee. De keuze die in juni a.s. aan de raad voorligt is of we één pot geld willen maken om de problematiek integraal aan te vliegen en vervolgens brengen we u optimaal in stelling om daar op basis van onderzoeken en feiten keuzes in te maken. Dat is natuurlijk uw goed recht, maar wel op het juiste moment. De heer KAGIE: Met die open houding, begrijp ik dat dan ook de optie die de heer Van Creij voorstelt in beeld blijft? Wethouder KÂHYA: Nee, niet de optie van de heer Van Creij, maar wel de optie van de heer Smeets. De optie van de weg zoals die is onderzocht, blijkt niet effectief te zijn en het heeft daarom 37

geen zin die in de lucht te houden, maar we houden wel het vizier open voor effectieve maatregelen aan de oostzijde. Natuurlijk, als ze effectief zijn doen ze mee, maar niet als ze niet effectief zijn en ze niet bijdragen aan het zorgen voor de bereikbaarheid, dat lijkt me eerlijk gezegd heel evident en logisch. Laat ik wel constateren dat het college met de 39 raadsleden van mening is dat de bereikbaarheid van de Oostelijke Gemeentedelen urgent is, dat er geen simpele oplossing is en dat we samen voortvarend moeten zoeken naar hoe we dat wel oplossen naar de toekomst toe. De VOORZITTER: Ik schors voor twee minuten? Vijf? Schorsing De VOORZITTER: De heer Van Creij. De heer VAN CREIJ: Voorzitter, na kort overleg gelukkig geen vijf minuten. We houden deze motie aan en we komen er bij de voorjaarsnota inhoudelijk op terug. V.17. Motie vreemd aan de orde van de dag Géén kerncentrale in 's-Hertogenbosch V.18. Motie vreemd aan de orde van de dag Referendum Kerncentrale in de gemeente 's-Hertogenbosch De VOORZITTER: Dames en heren, er zijn twee moties ingediend met betrekking tot de kerncentrale. Die zijn in de commissie ook samen behandeld en ik stel voor om ze nu ook samen te behandelen. De ene motie is 'Geen kerncentrale in 's-Hertogenbosch' van de fracties van de SP, GroenLinks en D66 en ik geef straks eerst het woord aan mevrouw Visscher.

Er is ook de motie vreemd aan de orde van de dag 'Referendum Kerncentrale in de gemeente 's-Hertogenbosch' en daarvoor krijgt de heer Van der Krabben het woord. Willen nog anderen in de eerste termijn het woord? De heren Van Hattem, Kagie en Slikker. We beginnen met mevrouw Visscher van de SP, aan u het woord. Mevrouw VISSCHER: Dank u wel voorzitter. Het ultrarechtse college in Brabant lijkt zich gelukkig op dit moment zelf de das om te doen, maar nog maar even geleden zagen we hoe snel het kan gaan, hoe snel een kerncentrale in je achtertuin ineens een reële optie kan zijn. Dat laten we ons toch niet gebeuren, het is beter om van tevoren duidelijk te maken waar wij als gemeente staan. Een kerncentrale is geen optie, maar een excuus om moeilijke beslissingen uit de weg te gaan. Wij gaan natuurlijk alleen over onze gemeente, dus de motie zegt dat wij het provinciebestuur laten weten dat wij in elk geval niet op een kerncentrale in onze gemeente zitten te wachten. Het is in de commissie uitermate besproken en hier wil ik het bij laten.

Motie Vreemd Géén kerncentrale in 's-Hertogenbosch Ingediend door SP, GroenLinks en D66 De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 18 mei 2021; constaterende dat: • de provincie Noord-Brabant belemmeringen voor de bouw van een kerncentrale zoveel als mogelijk weg wil nemen, met als doel om een ook daadwerkelijk een of meerdere kerncentrales in Brabant te realiseren; overwegende dat: • de kosten van een kerncentrale torenhoog zijn; • afval uit kerncentrales nog steeds voor een zeer lange periode levensgevaarlijk is en dat daar tot nu toe nog geen goede oplossing voor is; • dat uit een onderzoek onder Brabanders (door Omroep Brabant) duidelijk blijkt dat zij geen kerncentrale willen; • er reeds goede alternatieven voor handen zijn zoals zonne- en windenergie; • er geen geschikte locatie is binnen onze gemeentegrenzen. Daarnaast is een kerncentrale geen realistisch alternatief om de doelen binnen de energietransitie te halen, realisatie van een kerncentrale kent namelijk een doorlooptijd van 20 tot 25 jaar;

38

spreekt uit: • geen kerncentrale in 's-Hertogenbosch te willen en zich daarom tegen toekomstige plannen te verzetten; en gaat over tot de orde van de dag. De heer VAN DER KRABBEN: In de commissie zijn de argumenten gewisseld, maar ik wil ze voor iedereen nog eens samenpakken. In Den Haag wordt gedacht 'we kunnen in Brabant een kerncentrale neerzetten', maar wij vinden dat daarvoor draagvlak in de samenleving moet zijn en dat is de reden dat wij vinden dat er eerst een referendum gehouden moet worden. Iedereen heeft de mond vol van participatie en bewoners betrekken en dan zouden we in 2022 bij de gemeenteraadsverkiezingen hier een referendum over kunnen houden. Dat is de kern van de motie. Ik hoor graag of de opvattingen die in de commissie zijn geuit hetzelfde zijn gebleven of misschien zijn veranderd.

Motie Vreemd Referendum kerncentrale in de gemeente 's-Hertogenbosch Ingediend door Bosch Belang De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 18 mei 2021; constaterende dat: • het provinciebestuur Noord-Brabant zich in wil zetten op de komst van kernenergie en dat daar dan ook een kerncentrale bij hoort; • het provinciebestuur Noord-Brabant samen met Zeeland, Limburg en Vlaanderen onderzoekers en het bedrijfsleven wil inzetten op kernenergie tussen 2030 en 2050; • het provinciebestuur Noord-Brabant niet zelf kan bepalen of er een kerncentrale komt; overwegende dat: • dat wanneer er een besluit zou worden genomen om een kerncentrale in Noord-Brabant te gaan bouwen, deze dan ook binnen de grenzen van gemeente 's-Hertogenbosch zou kunnen worden gebouwd; • dat voor het creëren van draagvlak onder de burgers, onzes inziens het houden van een volksraadpleging noodzakelijk is; spreekt uit: • indien er sprake is van het voornemen om een kerncentrale in de gemeente 's-Hertogenbosch te gaan bouwen er een volksraadpleging onder de burgers van 's-Hertogenbosch wordt gehouden over dit voornemen; en gaat over tot de orde van de dag. De heer VAN HATTEM: Ik wil toch nog een paar bespiegelingen doen omdat dit in de raad toch wel een belangrijk onderwerp is, zeker gelet op de aangenomen RES.

Hopelijk kunnen we daar nog een andere richting in kiezen en dat kan wel degelijk in de richting van kernenergie zijn. Zoals ik al aangaf zijn er schone, veilige, moderne vormen van kernenergie en in de motie die nu door de SP, GroenLinks en anderen is ingediend komt eigenlijk een verhaal naar voren dat kant noch wal raakt. In Nederland mogen maar op drie plaatsen de normale conventionele kerncentrales die we nu kennen worden gebouwd, namelijk in de Eemshaven, in Borssele en op de Maasvlakte, maar de techniek staat niet stil en er kunnen ook kleinere moderne centrales worden gebouwd, Toshiba en Rolls Royce zijn daar al mee bezig. Dat schept ook mogelijkheden voor de toekomst en gesmolten zoutreactoren zijn nog veel kleinere en gemakkelijkere vormen. Wat de PVV betreft, hoeft een kerncentrale niet per se in onze gemeente te komen, het is ook prima als die bijvoorbeeld bij de Amercentrale of elders in het land komt, zolang het maar efficiënt is. Dat wil ik wel even als tegenhanger bij deze motie aangeven. Dan wat betreft het referendum waar Bosch Belang om vraagt. De PVV is altijd warm voorstander van referenda, vooral als het corrigerende referenda zijn. Dus deze motie kunnen we in dat opzicht zeker steunen. Ik wil ook nog opmerken dat een kerncentrale eigenlijk een heel breed begrip is, het hoeft geen hele grote centrale te zijn.

In 1958 ging de Nautilus, de Amerikaanse kernonderzeeër aangedreven door een kernreactor, al onder de Noordpool door, dus het kan ook de grootte van een schip, een onderzeeboot et cetera hebben, het moet prima haalbaar zijn. Overigens heeft Rusland op dit moment al kernschepen in oostelijke Rusland liggen als energiebron om daar de 39

gebieden van energie te voorzien. Er is van alles mogelijk en je moet niets willen uitsluiten. Tot zover voorzitter. De heer KAGIE: Voor de discussie in de commissie over dit onderwerp hadden we een hele discussie over het versterken van de democratie en vooral het serieus nemen van je partners, de burgers in deze stad, bij belangrijke vraagstukken. Als je dan met elkaar discussies aangaat over 'geen kerncentrale in 's-Hertogenbosch' en een motie Referendum kerncentrale in de gemeente 's-Hertogenbosch en je daar nu een uitspraak over doet, is dat gewoon je burgers niet serieus nemen. Als die vraagstukken aanstaande zijn, wat bij het nieuwe kabinet wat serieuzere vormen gaat aannemen, dan moeten we daar met elkaar indringend over spreken, ook over hoe je die slag gaat maken, maar beide moties zijn voor de bühne en daar doe ik niet aan mee. De heer SLIKKER: In de basis deelt mijn fractie de mening die de collega van Leefbaar 's-Hertogenbosch zojuist verwoordde. Er is geen voorstel om een kerncentrale in 's-Hertogenbosch te bouwen en er is ook geen voorstel om een kerncentrale in Brabant te bouwen.

Precies zoals de collega van de SP het zei, er is een partij in de Staten en in de coalitie in Brabant die zo ongeveer iedere dag voor weer een afsplitsing zorgt en die, om te verhullen dat ze volmondig extra windmolens in Brabant neerzetten, om een onderzoekje heeft gevraagd en dat onderzoekje heeft gekregen, meer is er niet aan de hand. In de politiek geef je als het goed is geen antwoord op 'wat als'-vragen. Als er een voorstel zou voorliggen om bijvoorbeeld de hele binnenstad te asfalteren of een vliegveld in de Bossche Broek te situeren, zouden we daar wellicht ook een referendum over kunnen organiseren en daar zouden we hoogstwaarschijnlijk ook zeer tegen zijn, maar laten we in deze zaal alsjeblieft niet alle willekeurige proefballonnetjes uit andere zalen dan deze serieus nemen. Ik heb aan beide moties geen enkele behoefte. Mevrouw DE RUITER: Ik heb even een vraag aan de heer Slikker. Ik had gehoopt dat u hier de afgelopen weken even over had nagedacht. In heel veel gemeenten hebt u deze motie ook medeingediend, van Groningen tot Limburg en ook in Brabant, en ik had gehoopt dat u dit ook zou steunen. De heer SLIKKER: Mijn fractie heeft een andere mening.

Als we in deze zaal of in allerlei andere raadzalen, provinciale zalen, de Tweede Kamerzalen of waar dan ook elke keer reageren op stukken rood vlees die door een partij naar voren worden gebracht die enig comfort geboden moet worden in de provincie omdat ze akkoord gaan met het plaatsen van windmolens, met een onderzoekje over kernenergie, en wij hier allemaal totaal krampachtig achterover schieten en daar vervolgens met elkaar het debat over voeren, nemen we de politiek niet serieus en precies zoals mijn college zegt, dan nemen we de inwoners ook niet serieus. Ik heb in de commissievergadering ook gezegd: als er een voorstel komt om een kerncentrale in 's-Hertogenbosch te situeren, wat volkomen idioot is want ze halen hun koelwater dat ze in grote hoeveelheden nodig hebben over het algemeen uit de zee en niet uit de Dieze en we storten ook geen afval in de put, dan ben ik als eerste met mijn partij daartegen en voor een referendum, maar het voorstel is er niet en het voorstel gaat er ook nooit komen want het is klinkklare onzin. Dus laten we er geen woorden meer aan vuil maken. De heer DE GROOT: Op uitnodiging van de heer Van der Krabben van Bosch Belang, die zich afvroeg of de standpunten ten aanzien van zijn motie en die van de SP na uitvoerige bespreking in de fracties gewijzigd zijn.

De standpunten van de fractie van Rosmalens Belang ten aanzien van deze twee moties zijn niet gewijzigd en ik herhaal ze nog even kort en krachtig. Wat betreft 'Geen kerncentrale in 's-Hertogenbosch'. Als dat al gaat gebeuren, wordt dat waarschijnlijk landelijk beleid en als lokale politieke partij mengen we ons daar op dit moment niet in. Dan wat betreft het referendum. Als er een kerncentrale in de gemeente Den Bosch zou komen, dat heb ik in de commissievergadering al een utopie genoemd en dat blijf ik voorlopig nog een utopie vinden. Tot zover. De heer VAN DEN KERKHOF: De reden dat ons logo wel boven deze motie staat, is de volgende. Wij willen vanuit de gemeentelijke organisatie nu vooral geen energie verspillen aan zo'n denkbeeldige kerncentrale in Brabant. Die discussie speelt wel degelijk in Brabant, ook binnen het bestuur, en wij geven een signaal af: dat leidt af van de energietransitie waar we mee bezig zijn, we hebben het daar eerder vanavond uitvoerig over gehad. Laten we niet de afleiding kiezen door de kernenergiediscussie hierbij te betrekken omdat het provinciebestuur dat nu eenmaal wil. Wij zijn niet principieel tegen kernenergie, maar de timing van nu en de energie die nu in de opgave richting 2030 moet worden gestoken… we vinden het ongewenst dat die nu komt en wij zien ook gewoon simpelweg geen 40

potentiële locatie in 's-Hertogenbosch. Dus laten we er geen energie aan verspillen vanuit 's-Hertogenbosch. Dat wat betreft de motie die we samen met de SP en GroenLinks indienen. Wat betreft de motie van Bosch Belang over het referendum. Ik heb dat in de commissie ook al aangehaald, wij zijn voorstander van het enige echte referendum, het correctieve bindende referendum en dit is geen correctief referendum, het gaat juist om de vraag vooraf te stellen en we gaan niet mee in die motie. De heer VAN HATTEM: Ik moet toch even reageren. Volgens mij is dit wel bedoeld als een correctieve motie, dat er een correctie kan plaatsvinden als er een voorstel voor een kerncentrale komt, maar het punt is het volgende. Er werd net gerefereerd aan het provinciebestuur en ik heb daar al een van de coalitiepartijen bevraagd die hier pleitbezorger voor was, zoals de heer Slikker al zei om hun plannen voor windturbines een beetje te verhullen. Ik heb gevraagd: ik hoorde u spreken over 'liever een kerncentrale aan de Maas dan molens in de polder', waar aan de Maas moet die dan komen te staan? Toen kreeg ik als reactie van de coalitiepartij: het mag ook op de Maasvlakte in Rotterdam zijn. Misschien is de kou al een klein beetje uit de lucht als je weet dat ze er op die manier in zitten.

Overigens moet je daarmee niet alle mogelijkheden uitsluiten die er wel liggen voor schone veilige moderne vormen van kernenergie. De VOORZITTER: Er zijn eigenlijk geen vragen aan de portefeuillehouder gesteld, is daar wel behoefte aan? Nee. Dan breng ik de beide moties in stemming. De heer Hoeben. De heer HOEBEN: Ja voorzitter, het is weliswaar geen kernsplitsing, maar wij zijn wel verdeeld. De vraag die een paar partijen zojuist al heel goed hebben beantwoord, was binnen onze partij ook reden om toch anders te denken over hoe je dat dan doet. We hebben uiteindelijk besloten dat de aanwezige leden van De Bossche Groenen ieder voor zich stemmen. De VOORZITTER: Dat kan. De heer HOEBEN: Ik kan de heer Kagie geruststellen, als de leiding er was, hadden we ook zo gezeten en dan was het resultaat hetzelfde geweest. De VOORZITTER: Dat betekent dus één voor en één tegen of moet er ook een stemverklaring komen? Ja, er is ook nog een stemverklaring. Mevrouw Mees. Mevrouw MEES (stemverklaring): Het is prima dat jullie allemaal grapjes maken, maar kernenergie blijft een serieus onderwerp. We hebben het er uitvoerig over gehad en gelukkig is er binnen onze partij de ruimte om daar verschillend over te denken. Vandaar dat ik even wil toelichten wat mijn stem is.

Ik zie een kerncentrale binnen de gemeentegrenzen van Den Bosch niet direct voor me, zelfs niet als ze in Maasdriel Jack Mikkers toch weer als burgemeester willen en ze zich laten annexeren. Er zijn allerlei praktische bezwaren te noemen, bijvoorbeeld weinig koelwater, maar toch stem ik in afwijking van mijn fractie, de overige twee leden, tegen deze motie van D66, GroenLinks en de SP en daar heb ik drie redenen voor. Ten eerste ben ik niet principieel tegen kernenergie. Kernenergie moet je niet beoordelen vanuit een sentiment of een negatieve ervaring uit het verleden, maar op de mogelijkheden voor de toekomst. Niet om dan vervolgens achterover te leunen en helemaal niets meer te doen aan besparing of het opwekken van duurzame energie, dat moet zeker gebeuren zoals collega Kagie ook zei, maar intussen moeten we ook verder naar de toekomst kijken, voorbij 2030, wat we vandaag tot 2030 gedaan hebben. Daarmee kom ik bij een inhoudelijk argument. Wind en zon vragen erg veel ruimte, hebben impact op mensen en biodiversiteit en kernenergie is bovendien niet zo onveilig als het vaak wordt gepresenteerd. Daarom kan kernenergie een aandeel vormen in de energiemix van de toekomst. Laten we vooral die discussie voeren en daarmee kom ik op mijn derde punt.

Ik vind het niet juist om als gemeente de discussie die op landelijk en provinciaal niveau geïnitieerd is op voorhand in de kiem te smoren. In Brabant roepen de provinciale fracties op om lokale blokkades op te werpen en in Gelderland draaien ze het om, daar worden gemeenten gevraagd om mee te denken over mogelijkheden. Uiteindelijk moeten wij als samenleving beslissen, maar het maakt wat mij betreft wel heel veel uit hoe je die discussie insteekt en wat mij betreft niet door de hakken in het zand te zetten. Daarom stem ik tegen deze motie. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik stem tegen beide moties, het is een nutteloze discussie.

41

Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Ook 50PLUS vindt een kerncentrale op dit moment geen issue in de gemeente 's-Hertogenbosch. Het is een landelijk item en daarom stemmen we tegen motie 17. Dan over motie 18. Het feit dat het niet alleen over een kerncentrale gaat, maar over de mogelijkheid om een volksraadpleging te realiseren indien sprake zou zijn van een kerncentrale is voor ons reden genoeg om de motie te steunen. Motie vreemd aan de orde van de dag 17, Géén kerncentrale in 's-Hertogenbosch, van SP, GroenLinks en D66 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van de SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff), GroenLinks (mw. De Ruiter, Van Rosmalen, mw. Dogan), De Bossche Groenen (Hoeben), D66 (mw. Hoog Antink, Peters, mw. Visschedijk, Verbruggen, Van den Kerkhof) hebben voor gestemd. Motie vreemd aan de orde van de dag 18, Referendum kerncentrale in de gemeente 's-Hertogenbosch, van Bosch Belang is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Gersjes, Van der Krabben, Van Valkenburg, Wiggers), de SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández) en De Bossche Groenen (Hoeben) hebben voor gestemd. De heer KAGIE: Een punt van orde. We zijn al een heel eind op de agenda, maar de Asfaltcentrale gaat de nodige tijd vragen.

Wij willen dat onderwerp serieus behandelen en we kunnen natuurlijk, zoals we dat wel eens vaker doen, toch nog maar even onder druk zorgen dat we zo'n Asfaltcentrale nog even bespreken, maar ik hecht er waarde aan om daar goed de tijd voor te nemen en de wethouder nadrukkelijk zijn positie te laten markeren, er valt nogal wat te verklaren. De VOORZITTER: Wat is uw voorstel? De heer KAGIE: Mijn voorstel is om dat morgen te doen. De heer VAN DEN KERKHOF: Voorzitter, misschien kan ik namens de indieners van de Versterk de lokale democratie een kleine suggestie doen. Wij zien ook wel dat we die omwille van de tijd en de actualiteit kunnen doorschuiven naar een andere keer en wij trekken die motie alvast terug. Misschien dat dit iets helpt en misschien kunnen we iets langer doorgaan. Ik steun het voorstel van de heer Kagie niet, wat mij betreft maken we het vanavond af. De VOORZITTER: Oké, dank u wel. Dus dan vervalt motie 20 vanavond. De heer VAN DER KRABBEN: Voorzitter, misschien zijn er nog andere voorstellen of moties die mensen eventueel kunnen doorschuiven. De VOORZITTER: We hebben er dan nog eentje. We hebben nog de Oranjeboulevard en de motie Triage. Ik weet niet of dat langdurige moties zijn.

De heer KAGIE: Dit komt wel vaker voor, dan gaan we een beetje op de markt staan, dan gaan we een beetje plussen en minnen en dan moet… De VOORZITTER: Mijnheer Kagie, met alle respect. Het is nu 22.25 uur, als we kijken naar de planning die de griffier heeft opgesteld, hadden wij twintig minuten per motie gepland en dat gaan wij niet redden met die twee moties, dat gaat sneller. Dat betekent dat we ruim de tijd hebben voor de Asfaltcentrale en met ruim bedoel ik zeker een uur. De vraag is of die tijd nodig is gezien de grote steun voor de motie die ingediend is. U stelt iets anders aan de orde, u stelt een motie aan de orde… De heer KAGIE: Voorzitter, weet u wat ik aan de orde stel? U zegt dat er grote steun voor de Asfaltcentralemotie is en dat klopt, maar het gaat over het onderwerp. De VOORZITTER: Nee, ik ben ervoor om deze motie te behandelen. Het is een raadsvergadering, je hebt een motie in te dienen en je kunt daar een reflectie van de portefeuillehouder op vragen. Die geeft er een reflectie op en dan is het weer aan u om het debat met elkaar aan te gaan. Het is geen verantwoordingsdebat, maar het is puur een motie die u als raad aanneemt. Als ik zie hoeveel indieners er zijn, lijkt het me dat u het er met elkaar redelijk over eens bent wat de impact van deze motie is. Met uitzondering van één fractie die de motie nog niet getekend 42

heeft. Ik ben benieuwd. We gaan door. V.19. Motie vreemd aan de orde van de dag Herinrichting Oranjeboulevard en een veilige schoolomgeving Beekmanschool De VOORZITTER: Oranjeboulevard. Mijnheer Kagie u staat er als laatste, maar ik begrijp dat u toch de eerste indiener bent. Klopt dat? Dan geef ik u als eerste het woord. De heer KAGIE: Ja voorzitter, 'Herinrichting Oranjeboulevard en een veilige schoolomgeving Beekmanschool', dat is de titel van de motie vreemd aan de orde van de dag van gewoon geDREVEN, de SP, De Bossche Groenen, de PvdA en Leefbaar 's-Hertogenbosch. Het is een goede zaak dat de herinrichting van de Oranjeboulevard aanstaande is. Ook de bewoners zetten een dikke streep onder het herinrichtingsplan met de ambities groen en autoluw. Een punt uit het herinrichtingsplan, namelijk de doorsteek voor auto's Koningsweg- Alfons Diepenbrockstraat, is ons onder de aandacht gebracht. De verkeersveiligheid rond de school is al langer een kritische kwestie, een vraagstuk dat al enige jaren om een antwoord vraagt. Bij bewoners, bewonersvertegenwoordigers in 't Zand leven ideeën over een veilige schoonzone rond de Beekmanschool. Het maken van een ingaande en uitgaande verbinding voor auto's van de Alfons Diepenbrockstraat naar de Koningsweg staat haaks op een veilige verkeersomgeving rond de school.

Er wordt de facto een nieuwe doorgaande autoroute door de Alfons Diepenbrockstraat gecreëerd met in die straat aan de ene kant de in- en uitgang van de school en de kinderopvang en aan de andere kant een schoolplein midden in de straat. Er is al een onoverzichtelijke en onveilige verkeersafwikkeling rond de school en dat wordt hierdoor versterkt. De motie luidt: "spreekt uit dat het uit verkeersveiligheidsoverwegingen dienstig is om af te zien van de realisatie van de op- en afrit Koningsweg/ventweg voor automobilisten ter hoogte van de Alfons Diepenbrockstraat, het noodzakelijk is voortvarend te voorzien in een veilige schoolzone rond de Beekmanschool en verzoekt het college af te zien van de realisatie van de op- en afrit Koningsweg/ventweg voor automobilisten ter hoogte van de Alfons Diepenbrockstraat" en punt 2: "voortvarend te voorzien in een veilige schoolzone rond de Beekmanschool". Voorzitter, namens de genoemde partijen.

Motie Vreemd Herinrichting Oranjeboulevard en een veilige schoolomgeving rond de Beekmanschool Ingediend door De Bossche Groenen, PvdA, SP, gewoon ge-DREVEN en Leefbaar 's-Hertogenbosch De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 18 mei 2021; gehoord de beraadslagingen in de commissie Omgeving van 23 maart 2021 over de discussienotitie raadsinformatiebrief 30 km/u Binnenstadsring, realisatie Oranjeboulevard, fase Koningsweg; overwegende dat: • de voorbereiding van de herinrichting van de Oranjeboulevard oftewel Koningsweg volop gaande is; • het doel van de herinrichting Binnenstadsring een autoluwe binnenstad is waar het prettig en gezond wonen en verblijven is en waar de bereikbaarheid op een veilige manier gewaarborgd blijft; • de herinrichting van de Binnenstadsring hierin een belangrijke prioriteit is. Deze herinrichting heeft als doel het doorgaande autoverkeer te verminderen en de veiligheid en leefbaarheid te verbeteren; • bewonersvertegenwoordigers bij Informeren & Ontmoeten de gemeenteraad erop gewezen hebben dat de volgende maatregelen op gespannen voet staan met het doel de veiligheid en leefbaarheid te verbeteren: - de verkeerslichten ter hoogte van de oversteekplaats, die deel uitmaakt van de schoolroute naar en van de Beekmanschool, worden verwijderd; - een nieuwe op- en afrit Koningsweg/ventweg bij de Alfons Diepenbrockstraat.

De automobilisten die gebruikmaken van deze op- en afrit doorkruisen de fietsbaan en de schoolroute; - deze nieuwe aansluiting op de Koningsweg maakt dat de Alfons Diepenbrockstraat de facto een doorgaande auto straat wordt. Daarmee wordt afbreuk gedaan aan het bevorderen van een veilige schoolomgeving; • al enige jaren van de zijde van bewoners en de Beekmanschool aangedrongen wordt op de 43

•

realisatie van een veilige schoolzone. De verkeerstaferelen die zich vóór en na schooltijd voordoen zijn verre van overzichtelijk en zijn zeer onveilig; van gemeentezijde recent kenbaar is gemaakt dat de komende maanden werk gemaakt zal worden van een veilige schoolzone;

spreekt uit dat: • het uit verkeersveiligheidsoverwegingen: - dienstig is om af te zien van de realisatie van de op- en afrit Koningsweg/ventweg voor automobilisten ter hoogte van de Alfons Diepenbrockstraat; - noodzakelijk is voortvarend te voorzien in een veilige schoolzone rond de Beekmanschool; verzoek het college: • af te zien van de realisatie van de op- en afrit Koningsweg/ventweg voor automobilisten ter hoogte van de Alfons Diepenbrockstraat; • voortvarend te voorzien in een veilige schoolzone rond de Beekmanschool; en gaat over tot de orde van de dag. Mevrouw EIGENHUIJSEN: Ik heb vanaf de zijlijn meegekregen dat de voorliggende motie door een aantal partijen grondig is voorbereid. Er zijn veel gesprekken met de omgeving gevoerd en zoals wij in de commissie hebben aangegeven, vinden wij de school die hier zit een erg belangrijke speler. Een veilige schoolomgeving staat wat ons betreft altijd buiten kijf, daar mag geen discussie over zijn en wij onderstrepen graag het tweede punt dat hier staat, namelijk het voortvarend voorzien in een veilige schoolzone rond de Beekmanschool. Het eerste punt gaat namelijk over een flinke herinrichting rond deze school en wij horen graag van de wethouder hoe hij voorziet in die voortvarende aanpak van die veilige schoolzone omdat het volgens ons belangrijk is dat je ook naar het integrale plaatje kijkt als je één ding aanpast.

Ik ben benieuwd naar de toelichting van de wethouder op dat tweede punt omdat dit wat ons betreft in samenhang is met die eerste maatregel die wordt genomen. Wethouder KÂHYA: We hebben hier uitvoerig in de commissie over gesproken en dat zal ik niet overdoen. We hebben een jaar lang een goed proces met de omgeving en verschillende stakeholders gehad, in oktober 2020 hebben we hierover een besluit genomen en twee maanden geleden hebben we het in de commissie hier nog over gehad. Het handboek dat u met z'n allen markeerde, ging ervan uit dat alle straten zouden aansluiten op de Koningsweg. In het participatietraject met de bewoners en de andere stakeholders is ervan afgezien om alle straten aan te sluiten behalve de Alfons Diepenbrockstraat en waarom? Vanwege het doel om de verkeersveiligheid rond de Beekmanschool te verbeteren door te zorgen dat het haal- en brengverkeer niet meer hoeft te keren in de Van der Does de Willeboissingel, maar dat het de wijk op een goede manier uit kan komen. Natuurlijk is er ook een verkeersveiligheidsaudit gedaan en daaruit komt dit naar voren. In de motie staat dat daarvan ten faveure van de verkeersveiligheid rond die school moet worden afgezien. Nee, we zorgen voor de verkeersveiligheid rond de school voor een betere afwikkeling. Dat hebben we met elkaar uitvoerig bediscussieerd, dus ontraden wij de motie zoals die voorligt.

Dan de vraag die de VVD stelt. We zijn natuurlijk al lange tijd voortvarend met die school bezig en dat blijven we ook doen, ook met de overige scholen trouwens, om de verkeersveiligheid rond zo'n school goed in te vullen, fysiek op gedrag en met allerlei andere maatregelen die mogelijk zijn, conform het beleid dat u in april jl. hebt aangenomen en ook specifiek met deze school met allerlei trajecten die we samen met hen maar ook met de ouders ingaan om de veiligheid te optimaliseren en deze inrichting draagt daartoe bij. Tweede termijn De heer HOEBEN: Ik sta een beetje te kijken van de woorden van de wethouder want we hebben het over een schoolzone en die richt je zo in dat je daar juist geen verkeer meer hebt als de school opengaat of sluit. Je hebt daar nu last van het kerende verkeer, dat is het argument van de wethouder om die aansluiting op de Alfons Diepenbrockstraat te maken. Het mooie is nou juist dat je die uitgang daar helemaal niet hebt op het moment dat je zo'n schoolzone inricht, dan zorg je ervoor dat je de keerfaciliteit voor de school direct na de rotonde naar rechts hebt. Dat doet het merendeel van de ouders al, maar een aantal ouders rijdt wel tot voor de school en die moeten keren. Het gaat om een paar ouders die dat wel doen en dat kun je ze niet verbieden want dat mag gewoon.