Notulen raadsvergadering 2020-12-08

Motie 4 Bereikbaarheid culturele instellingen Ingediend door PvdA, Leefbaar 's-Hertogenbosch, gewoon ge-DREVEN, D66 en CDA De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 december 2020; overwegende dat: • de ontwikkeling van de Bossche Stadsdelta niet los kan worden gezien van de ontwikkelingen in de gehele Spoorzone; • gelijktijdig met het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta het Ruimtelijk en functioneel kader en Beeldkwaliteitplan EKP-terrein Noord aan de gemeenteraad wordt voorgelegd; • Willem Twee en de Verkadefabriek jaarlijks duizenden bezoekers aantrekken; • 60% van deze bezoekers van buiten de stad komt; • In het voorliggende Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta bezoekers van deze culturele instellingen worden verwezen naar de parkeergarage Arena in het centrum van de stad; spreekt uit dat: • het onwenselijk is om duizenden bezoekers van culturele instellingen in de Bossche Stadsdelta te laten parkeren in het hartje van het centrum in verband met de keuze voor een autoluwe binnenstad en de aanlooptijd; verzoekt het college: • om bij de verdere uitwerking van de plannen voldoende rekening te houden met de 31

• •

bereikbaarheid van en de parkeergelegenheid voor de culturele instellingen in de Bossche Stadsdelta; tot een mobiliteitsplan te komen met Verkadefabriek en Willem Twee zodat zij ook op dit punt naar het gebiedsperspectief kunnen toegroeien; werk te (blijven) maken van een toekomstige verbinding in de richting van het te ontwikkelen cultuurplein vanuit EKP-Zuid;

en gaat over tot de orde van dag. De heer VONK: U hebt het nu over de integrale mobiliteitsvisie. Begrijp ik het goed dat u daarin ook aandacht hebt voor het probleem met fietsparkeren, waar nu veel te weinig plekken voor zijn? De heer KABBOUTI: Er staat nergens 'autoparkeren', het gaat om de bereikbaarheid voor de mensen, maar laten we wel vaststellen dat, als 60% van de bezoekers van die twee instellingen met de auto komt en van buiten de stad komt, we daar ook wel serieus naar moeten kijken. Dat is een oproep en fietsparkeren is daar uiteraard ook een onderdeel van als het gaat over de bereikbaarheid van de instellingen want dat betreft 40% van de bezoekers. De heer KAGIE: Ook hier ligt een fantastisch plan voor en ook hier geldt dat, als we in 2035 terugkijken en als we er goed werken van maken, we trots mogen zijn op wat we daar gepresteerd hebben, maar dan moeten we wel heel scherp zijn op het consistent ontwikkelen van de plannen, wonen, werken, ontmoeten aan het water en uitpakken met cultuur. Eén ding staat voor ons voorop, en daarom gaan we ook mee met de motie van de SP, laten we voorkomen dat het wat betreft wonen een luxe-enclave wordt zoals het GZG-kwartier.

Het moet een mooie mix worden van jonge mensen, starters, ondernemers die daar wonen en ondernemen en senioren die hun wooncarrière afsluiten ver over het water wegkijkend en cultuurhappend op een mooie lente- of zomermiddag. Voorzitter, wij zijn met collega's van mening dat de randvoorwaardelijke kant van deze ontwikkeling zit in de verkeersafwikkeling voor fietsers, wandelaars, maar ook voor de automobilist en parkeermogelijkheden. Om daarmee te beginnen, laten we ons nou niet wijsmaken dat mensen uit Veghel, Schijndel, Drunen, Vlijmen en Vinkel allemaal op de fiets naar allerlei cultuurvoorstellingen komen die daar over een jaar weer volop aan de orde zijn. Dat kan niet, dat is gewoon niet de werkelijkheid. Voorzitter, ik herhaal dat we het allemaal integraal moeten beschouwen, maar ik ben het vierkant eens met de motie over de bereikbaarheid van de culturele instellingen van de PvdA en ik zal mijn operationele hobby weer tevoorschijn halen: een parkeerkrat zoals bij het JBZ in de hoek waar de benzinepomp van Dartel stond. Daar ga je de komende tien tot vijftien jaar met parkeerfaciliteiten voor de Kop van 't Zand, maar ook voor de Sint-straten) en dergelijke de parkeerproblematiek tegemoet te komen, niet om daar nog meer auto's naartoe te trekken, maar om het goed te geleiden. Voorzitter, een ander punt.

Bij de verkeersafwikkeling in de volle breedte, EKP, Brabanthallen en de Stadsdelta, kom je gewoon uit bij de Vogelstraatverbinding, dat was tien tot twaalf jaar geleden al logisch, om lucht te maken en leefruimte op de Kop van 't Zand te creëren. Als we de Boschdijkstraat eruit lichten om het plein tussen de Verkadefabriek en de oude sigarenfabriek tot zijn volle recht te laten komen, moeten we niet de fout maken een autoroute achterom bij de Verkadefabriek te maken, dat noemen we het verrommelen van de verkeersafwikkeling. Een heldere eenduidige verkeersafwikkeling en wij zijn het vierkant eens met de scenario's waar in het amendement van de VVD en anderen om wordt gevraagd, dan creëren we lucht. We moeten niet nog meer asfalt neerleggen zoals op de Orthenseweg. De heer VONK: De heer Kagie houdt ook van het schenken van klare thee en ook nu probeert hij weer helderheid te scheppen en mijn vraag is de volgende. In dit amendement wordt gevraagd om scenario's, maar er wordt vervolgens maar één genoemd, namelijk het doortrekken van de Vogelstraat. Welke andere scenario's ziet u voor u om ook in dit onderzoek mee te nemen? De heer KAGIE: Wij zien het als volgt voor ons. Er wordt nu voorgesteld om de Boschdijkstraat eruit te lichten en achterom bij de Verkadefabriek een bypass voor de auto's te maken.

Bij alle elementen die in dit verhaal zijn opgenomen om te komen tot een toekomstig verkeersafwikkelingsverhaal voor langzaam verkeer tot autoverkeer hoort wat ons betreft de Vogelstraat te worden meegenomen. Laat uit de scenario's gewoon twee tot drie varianten voortkomen die het meest dienend zijn aan de leefbaarheid en de verkeersafwikkeling. Ik ga niet zeggen 'Haal de Boschdijkstraat er wel of niet uit', nee er zitten in dit voorstel voldoende handvatten om de deskundigen ons van scenario's te laten voorzien. 32

Mevrouw HENDRICKX: Ik begrijp nu waar de zorg van de heer Vonk zit. Ik begreep de heer Vonk net niet, klopt het dat u zich zorgen maakte dat in die haalbaarheidsstudie die ik samen met de VVD, de heer Kagie en anderen voorstel geen langzaam verkeer zit, is dat uw zorg? Dat staat er namelijk niet, ik wil die zorg onmiddellijk bij u weghalen. In die verschillende scenario's voor de ontsluiting wordt natuurlijk naar alle soorten verkeersmobiliteit gekeken. Was dat uw punt van zorg mijnheer Vonk? De heer VONK: Ik wilde een vraag aan de heer Kagie stellen. Begrijp ik nu… De VOORZITTER: Nee, dit is een interruptie van mevrouw Hendrickx. U krijgt een vraag en het is nu aan u om die vraag te beantwoorden. Anders gaan we de vraag weer doorleggen, ik wil wel tot een zuivere discussie komen. Antwoord of geen antwoord, ik vind alles goed, maar... De heer VONK: Ik had mijn hand opgestoken om een vraag aan de heer Kagie te stellen, maar ik wil best even kort antwoord geven. Mijn zorg is dat we hiermee vertraging oplopen terwijl hier een voorstel ligt waarin wat mij betreft al heel veel goede voorstellen zitten met een duurzame mobiliteitsstrategie. Het lijkt me goed om dat te onderzoeken, maar mijn vraag aan de heer Kagie is de volgende. U geeft aan dat u de verkeersdeskundigen niet voor de voeten wilt lopen door allerlei scenario's mee te geven, behalve dat de Vogelstraat wordt meegenomen.

Dat is de enige eis die u aan het onderzoek meegeeft. De heer KAGIE: Dat heb ik niet beweerd. Ik zei dat de Vogelstraat in de analyse van de verkeersafwikkeling in alle soorten en maten moet worden meegenomen. Dat wil zeggen de Boschdijkstraat, het achterom bij de Verkadefabriek, alle elementen inclusief de Vogelstraat en naar mijn stellige overtuiging is het betrekken van de Vogelstraat in de plannen verlichting geven, ruimte geven aan de leefruimte die we met elkaar zoeken. Ik loop niet van tevoren op die scenario's vooruit, laten we het allemaal vooral bij elkaar betrekken. Eén ding staat vast, als we het moeten hebben van het uit de verkeerscirculatie lichten van de Diezebrug zoals het in de voorstellen staat, mooi maar dan denkt u toch niet dat u de oorlog wint als u van het Werfpad met de auto oversteekt naar de Talentfactory... De VOORZITTER: Laten we het even… anders gaan we bijna de commissiediscussie overdoen. De heer KAGIE: Dit is essentieel. En dan vervolgens met de bus en de auto de Havendijk te pakken. Ik laat het aan de deskundigen over om ons het verhaal voor te leggen, de scenario's. De heer SMEETS: Dit is in de commissie uitvoerig besproken en vanavond opnieuw.

Wij hebben in de commissie al uitgesproken dat wij dit echt een waanzinnig mooi plan vinden, een potentiële parel voor de stad waarbij we heel erg geloven in de integrale gebiedsontwikkeling met wonen, water, cultuur, ondernemerschap enzovoort. De zorgen die we daar geuit hebben, en die de wethouder direct heeft gepareerd, is dat we dat als gebied blijven zien. We zitten nu nog in een hoofdstructuur en dat moeten we gaan verdiepen, laten we de samenhang, de binding tussen al die verschillende delen van dat plan alsjeblieft goed vasthouden en daar hebben we vertrouwen in. Een ander aandachtspunt is de bereikbaarheid, met name de bereikbaarheid voor gemotoriseerd vervoer vanaf de Orthenseweg richting het station. Daarvan heeft de wethouder ook gezegd dat dit gewaarborgd blijft. Dan blijft over de integrale bereikbaarheid van dat stuk gebied. Daar hebben wij vertrouwen in, in die zin dat de wethouder heeft aangegeven dat we, als we dit plan vanavond goedkeuren, er een haalbaarheidsstudie wordt gedaan, een verdieping. Als zaken niet haalbaar zijn, komt hij terug naar de raad. Wethouder, als ik het verkeerd zeg, corrigeert u het vooral. Hetzelfde geldt voor de verkeersaanpak. Ik denk dat de heer Kagie net terecht aanhaalde dat deskundigen aan zet zijn.

Wat ons betreft, hoeft de Vogelstraat daar niet expliciet conform het amendement in worden meegenomen, voor ons volstaat dat nu de deskundigen aan de slag gaan en dat die op een later moment bij ons terugkomen. Dank u wel. De heer VERBRUGGEN: D66 is ook positief over dit gebiedsperspectief, het getuigt van ambitie voor de toekomst en zal ruimte bieden aan cultuur, wonen, werken en water, het versterkt de aantrekkelijkheid van dit gebied en deze visie bevat de hogere hoogbouw zoals we die net hebben besproken. Wat mijn fractie betreft hoeft er dus niet veel gewijzigd te worden aan dit raadsvoorstel. 33

In de geest van de motie die we net bij EKP-Noord hebben aangenomen mist mijn fractie wel iets bij punt 1i en dat is het toepassen van het bewuste materiaalgebruik. Met andere woorden, de concrete invulling daarvan en daarom dienen we amendement 6 van GroenLinks mee in. Zoals in de commissie en net ook al is besproken, zijn de verkeersafwikkeling en het parkeren gevoelige punten. Verkeer en mobiliteit is aan verandering onderhevig, we zien de manier waarop mensen zich voortbewegen veranderen. Ook het type voertuig verandert, de auto heeft niet meer alleen de hoofdrol, waar de auto zal ook niet zomaar verdwijnen daarvan zijn we ons ook bewust. We weten dat de grote culturele instellingen, die we zeer waarderen, in dit gebied belang hebben bij voldoende parkeergelegenheid en een goede bereikbaarheid. We willen deze partijen graag betrekken bij het zoeken naar oplossingen voor de toekomst en daarbij kijken we graag over de grenzen van dit projectgebied heen, bijvoorbeeld over het spoor naar EKP-Zuid. Het spoor is na de Diezebrug de volgende barrière die we kunnen veranderen van barrière naar een verbinding tussen Oost en West. Daarom dienen we motie 4 van de PvdA mee in. Tot zover. Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Het CDA is ook ontzettend positief over dit perspectief en wij kijken ook enorm uit naar de nadere uitwerking van dit gebied wat een verrijking van onze mooie groene stad wordt.

Integraal en superaantrekkelijk met een juiste mix van wonen en bedrijvigheid. We zijn dan ook een beetje verbaasd over het aantal amendementen. Het CDA wil niet op de stoel van de beleidsmakers gaan zitten en wij sluiten ons dan ook in grote lijnen aan bij wat GroenLinks, Rosmalens Belang en D66 al eerder zeiden. Ik ga kort in op de amendementen en moties. Wij steunen amendement 1 van De Bossche Groenen niet omdat hierin voor wordt gekozen om het gemotoriseerde verkeer niet over de brug te laten rijden. Het CDA behoudt graag een bereikbare stad zonder het onnodig creëren van extra kilometers tot ergernis van mensen die moeten omrijden. Bovendien leidt dit tot extra vervuiling en dat is niet duurzaam. Wij steunen amendement 2 van gewoon ge-DREVEN ook niet omdat het CDA het met betrekking tot het Structuurfonds wel heel helder vindt. De VOORZITTER: Die is ingetrokken. Mevrouw VAN ZWAMBAGT: O die is ingetrokken, sorry. Wij steunen amendement 3 ook niet omdat wij denken dat voor de haalbaarheid van het plan middeldure huur en goedkope koop ook belangrijk is, dus het middensegment. De heer ROOVERS: Als u het hebt over middeldure huur wil ik u graag uw zorg ontnemen. Het is namelijk zo geformuleerd dat er 'minimaal 25% middeldure huur' staat.

Als het college heel graag nog steeds 30% middeldure huur wil bouwen dan kan dat natuurlijk gewoon, dan zal het dit moeten afsnoepen van de vrije sector. Die zorg wil ik u graag ontnemen. Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Het heeft natuurlijk ook te maken met de haalbaarheid van het plan, daar kijken we op dit moment naar. Ook naar aanleiding van wat de heer Vonk van GroenLinks zei, behandel ik amendement 4 en 5 een beetje samen. Voor ons is het ook niet helemaal duidelijk. Bij het vorige onderwerp hadden we het over rommeligheid en ik zie hier ook wel enige rommeligheid. Bij amendement 4 wordt verzocht om een haalbaarheidsonderzoek en wij zien niet helemaal helder wat daar precies wordt bedoeld met de scenario's. Wij horen vaker over 'klare thee', die zien wij hier niet en we horen graag wat de wethouder hiervan vindt. Wat betreft amendement 5 zit het CDA niet te wachten op extra vertragende stappen, wij willen juist snelle en zorgvuldige processen en snel aan de gang met dit mooie gebied, maar wij wachten ook graag even het antwoord van de wethouder af. Mevrouw HENDRICKX: Het CDA ging een beetje snel bij ons amendement om te kijken of we die brug anders kunnen gebruiken. Wat ons betreft, mag daar gewoon verkeer overheen, maar dat is wel bestemmingsverkeer.

De bewoners van dat gebied ervaren natuurlijk ontzettend veel overlast van doorgaand verkeer en als we daar een knip in maken, biedt dat ontzettend veel ruimte en lucht voor de mensen die daar wonen. Ik ken het CDA als een partij die een warm hart voor de zorgen van bewoners heeft en ik begrijp niet zo goed waarom u niet wilt meegaan in onze suggestie. Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Wij hebben inderdaad een warm hart voor onze bewoners, maar wij hebben net uitgelegd waarom wij kiezen voor die andere stap. Wij zijn er niet voor om ergens een knip aan te leggen, ik heb ook aangegeven dat daarmee zelfs de duurzaamheid in gevaar komt en dat vinden wij ook een belangrijk onderwerp. Vandaar dat wij het amendement niet steunen. 34

Amendement 6, Duurzaam en circulair bouwen, dienen wij mee in. Motie 1 van De Bossche Groenen. Ik ga ervan uit dat kleine initiatieven voldoende worden meegenomen, dat laten we graag aan de beleidsmakers over. Wat betreft motie 2 over de huisjes wachten we ook graag het antwoord van de wethouder af ondanks dat wij de pandjes wel mooi vinden. De motie van gewoon geDREVEN over de fietstunnel vinden wij op dit moment… De VOORZITTER: Die is ook ingetrokken. Mevrouw VAN ZWAMBAGT: O die is ingetrokken, oké. Motie 4 van de PvdA dienen wij mee in. Het CDA vindt bereikbaarheid en parkeren erg belangrijk en dat kunnen we niet alleen bij de culturele instellingen leggen. Zoals de PvdA al heeft uitgelegd, horen bij een aantrekkelijke stad ook voldoende parkeerplaatsen in de nabijheid. Tot zover. De VOORZITTER: Oké. Dan stel ik voor dat wij even gaan pauzeren tot 21.25 uur. Ik verzoek de buitenste ring alvast te gaan. Als u gaat zitten, wordt u bediend, qua drankje dan anders krijg ik ruzie met Freek van Genugten, met de hele fractie zelfs. Schorsing De VOORZITTER: Welkom iedereen weer. Het woord is aan wethouder Van der Geld. Reactie college Wethouder VAN DER GELD: Dank u wel voorzitter.

Ja voorzitter we gaan het straks over de zorg hebben maar allereerst, en dat heb ik ook veelvuldig vanuit de raad gehoord, hoop ik dat we hier vandaag samen een fantastisch plan of in ieder geval een fantastische visie gaan vaststellen en dat we dus ook samen een ontzettend mooie ontwikkeling in gang gaan zetten. Een ontwikkeling naar aanleiding van een flink en intensief participatieproces en ik geef bij dezen alvast richting u aan dat dit niet zal stoppen na een raadsbesluit vanavond in de zin van dat we uw raad intensief blijven betrekken bij de komende ontwikkelingen. Het is niet zo dat, als u vandaag een besluit neemt, er een radiostilte ontstaat terwijl de haalbaarheidsonderzoeken lopen. Wij zullen daarin intensief met u blijven optrekken. Het gaat om een hoofdstedelijke mix, we gaan intensief aan de slag met een verdubbeling van de eerder door het college uitgesproken woonambitie, naar 1300 woningen, en daarmee formuleren we ook een mooi antwoord op de prangende vraag op de woningmarkt. We willen nadrukkelijk een substantieel aantal woningen toevoegen in de middeldure sector omdat dit juist een erg weerbarstig segment is om te realiseren. Er is ook een grote toevoeging van potentieel vastgoed voor bedrijven, maar juist ook niet-commercieel vastgoed dat ook reuring in dit gebied moet veroorzaken.

Daarbij kunt u denken aan voorzieningen voor cultuur, maar ook sport en natuurlijk klimaatbestendig, water is een essentieel onderdeel van dit gebied dat ook de identiteit van het gebied enorm kan versterken en niet in de laatste plaats staat de gezondheid centraal. Juist in de ruimte die we daar met elkaar scheppen willen we verleiden om te bewegen. Voorzitter, dan ga ik richting de moties en amendementen en laat ik voor de verandering eens met de moties beginnen. Voorzitter, motie 1, Behoud kleine initiatieven tijdens en na realisatie Bossche Stadsdelta, Voorzitter, geen bezwaar op deze motie. Wij bieden ook het perspectief voor deze kleine initiatieven als het gaat om een niet-commercieel programma. Het is wel aan hen om de bal op te pakken, die bal ligt natuurlijk niet alleen bij de gemeente, daarin zullen we samen moeten optrekken, maar wij hebben oog voor die kleine initiatieven die nu ook in het gebied zitten en we zullen daar ook oog voor houden. Voorzitter, dan motie 2, Integreren van panden Havendijk. Als ik de motie zo mag lezen dat de eerste twee verzoeken… Het gaat even over de rekkelijken en de preciezen. Als ik hem heel nauwkeurig lees, staat hier nu al dat we ze gaan behouden.

Als ik hem zo mag lezen dat we dit verder betrekken in de haalbaarheidsfase, we dat ook verder gaan onderzoeken en daar dus ook op terugkomen, heeft het college geen bezwaar tegen deze motie. Mevrouw HENDRICKX: Een korte vraag. Ik ben hartstikke blij met het antwoord van het college, maar is dat verdere onderzoek dan wel gericht op behoud? Volgens mij geeft een aantal partijen u vanavond het signaal dat zij het belangrijk vinden om te kijken of die panden geïntegreerd kunnen worden, is dat ook het uitgangspunt van een onderzoek; om te kijken of we die kunnen behouden? Dat vind ik wel erg belangrijk. Wethouder VAN DER GELD: Ja voorzitter want wij hebben ook in het eindverslag Inspraak aangegeven dat we in de haalbaarheidsfase een waardenstellend onderzoek willen verrichten, dus 35

ook daar hebben we aangegeven dat wij de waarde van die panden zien en die insteek dus ook hebben. Ik hoop daarmee de vraag van mevrouw Hendrickx te hebben beantwoord. Voorzitter, dan motie 4, Bereikbaarheid culturele instellingen. Ook hier geen bezwaar tegen deze motie, maar ik onderstreep wel het punt van het mobiliteitsplan, dat er juist ook in het kader van het perspectief en de mobiliteit die we in dit gebied neerleggen aan de kant van de culturele instellingen echt iets moet veranderen. Die instellingen moeten ook aan de bak en dat wil ik samen met die instellingen oppakken, maar het roer moet daar wel om als het gaat om de mobiliteitsconcepten. Ik snap de signalen van de raad heel goed, maar ik geef ook aan dat het nog niet zover is, de instellingen hebben de tijd om die transitie samen met ons op te pakken. Tot zover de moties. Dan moet ik even terug naar de amendementen. Amendement 1, Toekomstige verkeersfunctie nieuwe Diezebrug, moeten wij ontraden. Het rapport van Studio Bereikbaar uit 2018 was helder over de Diezebrugverbinding, die dient namelijk ook intact te blijven voor autoverkeer, maar wel in een verluwde vorm als onderdeel van de Binnenstadsring. Deze verbinding is geen doorstroomas voor gemotoriseerd verkeer, maar heeft wel een functie in het stedelijk verkeersnetwerk om het station, de binnenstad en 't Zand bereikbaar te houden.

Het is nadrukkelijk de bedoeling dat langzaam verkeer op die brug de ruimte krijgt, ook conform de bereikbaarheidsstrategie, en dat we de snelheid in de centrumzone verlagen richting 30 km per uur om een goede aansluiting van de Binnenstadsring tot stand te brengen. Ik begrijp dat amendement 2 is vervallen. Mevrouw HENDRICKX: Wat hier staat, heb ik letterlijk uit het onderzoek van Studio Bereikbaar geknipt en geplakt. Studio Bereikbaar zegt eigenlijk wat wij voorstellen, die verbinding voor langzaam verkeer, OV en bestemmingsverkeer in stand te houden, juist om die doelstellingen als het gaat om afname van het verkeer op de Binnenstadsring te realiseren. Uw interpretatie van Studio Bereikbaar is echt een andere want dit stellen ze zelf voor. Als dit wordt voorgesteld, wilt u dat voorstel dan volgen? Dat is volgens mij de beste oplossing. Wethouder VAN DER GELD: Dan krijgen we welles-nietes over wat er in het rapport van Studio Bereikbaar staat en ik denk dat het er hier dan niet fijner op wordt. Laat ik het dan zo zeggen, wij willen ook een verbinding richting het station voor autoverkeer in stand laten. Dat is namelijk essentieel voor de bereikbaarheid van bijvoorbeeld het station en ook conform uw eigen beleid. Amendement 3, Stadsdelta moet voldoen aan woonvisie.

Wij doen een flinke duit in het zakje als het gaat om het realiseren van het aantal woningen en de realisering van de woonvisie. We handelen ook conform de woonvisie omdat de woonvisie niet uitgaat van het realiseren van de percentages die zijn opgenomen in de woonvisie per project, maar stadsbreed. Ik heb zojuist al aangegeven dat we juist bij het realiseren van die hele taaie sector met de middeldure huur, die ook essentieel is voor de doorstroming, een flinke duit in het zakje doen. Daarom ontraden wij amendement 3. De heer ROOVERS: Als het gaat om die middenhuur, dat heb ik zojuist ook in een interruptiedebat met mevrouw Van Zwambagt besproken, spreekt mijn amendement van minimaal 25%. U zult het ongetwijfeld met mij eens zijn dat de sociale huursector net zo weerbarstig is als de middenhuursector, maar als u de middenhuur een warm hart wilt blijven toedragen, staat u in dit amendement niets in de weg om gewoon die 30% te blijven behouden. Dus wat is dan het bezwaar? Wethouder VAN DER GELD: Een aantal zaken. Enerzijds, en dat is zeker niet de hoofdreden, heeft het altijd een financieel aspect, ook in de haalbaarheid van dit plan. Dat is één aspect en het tweede aspect vind ik eerlijk gezegd belangrijker. Dat is dat de sociale huursector zeker bij de geest en de doelgroep van dit plan hoort, maar juist in de flex.

We hebben het ook over flexwoonconcepten en die zullen met name in de middeldure huursector zitten. Dus het gaat ook over de geest van de mensen die daar gaan wonen voorzitter. De heer ROOVERS: Als ik het voorstel lees en als het gaat om de geest van dit voorstel is het de bedoeling dat het een jong cultureel gebied wordt, toegankelijk voor jongeren. U hebt het over flexibiliteit, jongeren van mijn generatie en misschien ook iets ouder lopen tegen die flexibiliteit aan als het gaat om huren en zeker ook als het gaat om werkcontracten. Die ingebouwde onzekerheid maakt het voor deze doelgroep juist zo moeilijk om in de middenhuur en de vrije sector te huren en daarom is dit amendement ook zo bedoeld. Jongeren van mijn generatie zijn nu eenmaal vaak aangewezen op de sociale huur. Dit amendement is juist geschreven met die doelgroep in het achterhoofd: zorg er nou juist voor dat het ook toegankelijk is voor de jongeren. Bent u dat niet met mij eens?

36

Wethouder VAN DER GELD: Volgens mij verschillen wij echt niet van mening over de aandacht en de urgentie van het probleem. Daarom zijn die percentages in de woonvisie vastgesteld en moeten we die percentages ook stadsbreed zien te bereiken. Voorzitter, volgens mij is het absoluut niet zo dat we hier geen… Laten we het aantal sociale huurwoningen dat we hier willen toevoegen niet bagatelliseren, als je het vertaalt naar absolute getallen zijn het substantiële aantallen en daarmee tonen we dus ook echt wel ambitie en dragen we ook echt bij aan de problemen die de heer Roovers hier terecht schetst. Voorzitter, dan amendement 4 en daar wil ik amendement 5 bij betrekken want amendement 5 wordt terecht aangescherpt om te benadrukken dat het gaat om een kader op hoofdlijnen, het ruimtelijk functioneel kader aan de raad voor te leggen en juist ook een integrale gebiedsontwikkeling met elkaar te blijven bewerkstelligen. Het college heeft dan ook de intentie om het stuk bij elkaar te houden en het niet steeds op te knippen in deeldiscussies.

Ik vraag de indieners daarom om amendement 4 en 5 in elkaar te klappen omdat we deze ontwikkeling bij elkaar willen houden en we stellen voor om amendement 4 in amendement 5 te betrekken door daarin expliciet aandacht te vragen voor de verkeersdiscussie, volgens mij vraagt u in amendement 5 om met het functioneel kader naar de raad terug te komen, en daarin ook die verkeersdiscussie mee te nemen. Dat is de suggestie van het college. Op amendement 5 geen bezwaar en amendement 4, het opknippen van de discussie, ontraden wij. Dan amendement 6, Duurzaam circulair bouwen bij de Bossche Stadsdelta. De heer KAGIE: Even een vraag naar aanleiding van het in elkaar klappen van 4 en 5. Het haalbaarheidsonderzoek Verkeersafwikkeling in alle soorten en maten waar om gevraagd wordt, kunt u zich erin vinden dat dit op tafel komt? Wethouder VAN DER GELD: Er is al veel uitgezocht en er is al veel huiswerk gedaan, maar ik heb hier in de discussie in uw raad gemerkt, en dat trek ik mezelf ook aan, dat dit hier nog onvoldoende voor het voetlicht is gekomen. Er is al veel onderzoek naar onder andere de Vogelstraat gedaan en dat is ook al vaak bij uw raad langs geweest, ook al in discussies.

Voorzitter, maar het is mij ook helder dat er nog zaken moeten worden uitgezocht over de verkeersafwikkeling en bijvoorbeeld het parkeren en daar komen wij dan ook nadrukkelijk op terug, maar dat willen we dan wel als packagedeal doen, alles bij elkaar, en niet afzonderlijke discussies. We passen er ook voor om een deeldiscussie te voeren over bijvoorbeeld het aantal vierkante meters niet commercieel vastgoed of een deeldiscussie over andere thema's. De heer KAGIE: Ik begrijp heel goed dat we niet op verschillende momenten over allerlei onderdelen gaan discussiëren. Het gaat nu even over de belangrijke randvoorwaardelijke kant van de verkeersafwikkeling in alle soorten en maten, van langzaam verkeer tot autoverkeer, en dat in zijn geheel inclusief de EKP, de Brabanthallen en de Vogelstraat, op tafel in een nadere analyse. Kunt u zich daarin vinden? De heer KABBOUTI: Ook weer over de timing. De wethouder zegt 'Laten we dat bij elkaar nemen in dat ruimtelijk en functioneel kader' en als ik even teruggrijp naar het vorige onderwerp dan zien we dat we misschien wel te laat zijn met kaderstellende zaken. Amendement 4 zegt niets over timing, dus het staat de wethouder vrij… en misschien nog wel bij dezen de expliciete oproep: pak dat nou voortvarend op.

U zegt zelf 'Er is een aantal zaken al beschikbaar en misschien moeten we een aantal zaken nog verder oppakken en ontwikkelen', lever dat dan zo snel mogelijk aan, dan kan het debat over het ruimtelijk functioneel kader op de juiste manier gevoerd worden en dan kan de raad wellicht nog in stelling gebracht worden om vanuit dat stukje waar hier in deze raad ook nadrukkelijk aandacht voor wordt gevraagd, de hele verkeersafwikkeling, expliciet richtinggevende uitspraken mee te geven. Wethouder VAN DER GELD: Ja voorzitter, ik heb hier geen vraag in gehoord, ik heb gehoord wat partijen zeiden. Ik geef dus nadrukkelijk aan dat opsplitsen niet onze voorkeur heeft en dan druk ik me voorzichtig uit. Dus het nadrukkelijke verzoek is om te kijken of we die amendementen ineen kunnen klappen. De heer KABBOUTI: Dan heb ik geen vraag gesteld en dan ga ik hem nu stellen. De wijze waarop ik het zojuist geschetst heb, dat de raad die richtinggevende uitspraak wel kan doen in het kader van de discussie over de verkeersafwikkeling en de mobiliteitsvraagstukken die hier ter tafel zijn gelegd, is de wethouder met ons van mening dat dit ook afzonderlijk gefaciliteerd kan worden en ziet de wethouder geen risico dat, als er dadelijk een ruimtelijk en functioneel kader wordt 37

voorgelegd, we te laat zijn om dat debat goed te voeren? Dat even verwijzend naar EKP-Noord. Wethouder VAN DER GELD: Even voor de helderheid, ik wens vanavond met heldere kaders de zaal te verlaten, ook wat betreft verkeer, en dan leggen we hier een aantal zaken neer met kaders waarmee we verder aan de slag willen. Daaraan liggen ook onderzoeken ten grondslag, bijvoorbeeld een stresstest, en we houden ons ook aan het door de raad vastgestelde beleid bijvoorbeeld middels de bereikbaarheidsstrategie op met name stedelijk niveau. Het is helder dat het met name gaat over de afwikkeling op wijkniveau en dat we daar nog precies in kunnen finetunen, maar we handelen conform uw beleid als het gaat om de structuren zoals we die op stedelijk niveau intact laten. Dan in technische zin over de Vogelstraat en het amendement dat u hebt ingediend ten tijde van de bereikbaarheidsstrategie: laat die optie open. Voorzitter, we maken het hier wederom niet onmogelijk om de Vogelstraat eventueel nog aan te leggen maar ik geef u hierbij wel aan, en dan gaan we toch een verkeersdiscussie in, dat als we de Vogelstraat doortrekken er sluipverkeer in de richting van Orthenpoort-Zuid ontstaat en dat werkt alleen maar contraproductief. Dat is de informatie die ik hier heb, en volgens mij is die informatie al eerder gedeeld, en daarmee kan ik niet anders dan zeggen dat het niet raadzaam is.

De heer KAGIE: Ik wil juist voorkomen dat we hier werkgroepje Verkeer en bereikbaarheid gaan doen. We hebben in de commissiebehandeling en ook vanavond gemerkt dat we met elkaar onvoldoende houvast hebben op het totale beeld van de verkeersafwikkeling EKP, Brabanthallen en de Kop van 't Zand. Daar hebben we meer voor nodig, nadere inzichten inclusief de variant Koppeling voor en achter het station Vogelstraat. Als u zegt 'Ja, maar daar hebben we al voldoende inzicht in', die behoefte is er bij een breed deel van de raad. Mijn vraag is: onderkent u dat die behoefte er is, voelt u dat zelf niet? Zo'n heldere uitspraak heeft de raad dan tot op dit moment in dezen niet gedaan. Wethouder VAN DER GELD: Ik zie die behoefte ook in een groot deel van uw raad en ik geef ook aan dat dit een uitgestelde discussie over de Vogelstraat is die eerder ook al is gevoerd. De VOORZITTER: Even terug. We hebben nu twee amendementen, daar ging volgens mij de discussie over. Wat is uw advies? Wethouder VAN DER GELD: Dat heb ik al een paar keer gezegd, dat is om de amendementen in elkaar te schuiven. Mevrouw HENDRICKX: U blijft een beetje onduidelijk. Ik kan u ten aanzien van amendement 5 helemaal volgen en misschien wil ik u daar zelfs wel in volgen omdat ik zie dat mijn logo daar nog op staat, maar daar twijfel ik ernstig aan omdat ik zie dat u voortgang met het project wilt maken.

Als ik u zo interpreteer, zegt u met amendement 5 'Waar ligt de grens? Ik wil verder met dat project' en als u dan zegt 'We moeten daar nog eens nader met de raad over praten, dat leidt tot allerlei deelbesluiten' wil ik u daar heel erg in volgen, maar als het gaat over amendement 4 over de verkeersproblematiek en de afwikkeling van de Kop van 't Zand, herinner ik u eraan dat Studio Bereikbaar ook over dat punt heeft geadviseerd: op het moment dat u de Diezebrug gaat bouwen, kijk nog eens goed naar de verkeersproblematiek en voer een haalbaarheidsonderzoek uit. Dus het is heel logisch dat deze raad met dat verzoek naar u toe komt gezien de vraag die nu voorligt. U zegt 'Ik ga dat nog doen', kunt u amendement 4 dan niet gewoon steunen? Laten we daar eens met elkaar naar kijken, laten we de consequenties met elkaar breed in ogenschouw nemen en dan de keus maken wat we willen ten aanzien van de Kop van 't Zand en de verkeersafwikkeling. Ik snap punt 5, daar kan ik u in volgen, maar kunt u toch eens heroverwegen om amendement 4 toch niet te ontraden maar aan te nemen? Mevrouw WELTEN: Even in reactie op de wens van de wethouder. Hij vraagt om deze twee in elkaar te schuiven. Amendement 5 eindigt met 'de volgende hoofduitgangspunten' en daaraan kunnen we a tot en met i toevoegen, dan wijzigen we punt h en dan zetten we de tekst van amendement 4 erin.

Dan hebben we aan uw wens voldaan en zijn we allemaal tevreden. Wethouder VAN DER GELD: Over dat laatste moeten we straks misschien even schorsen, dat ging wel erg snel. Even voor de helderheid, het college heeft op zich geen bezwaar op amendement 5 en we snappen ook die behoefte in de richting van die aanscherping van het kader op hoofdlijnen en als het gaat om het ruimtelijk functioneel kader. Als het gaat om punt 4 hoor ik heel 38

goed wat een groot deel van uw raad aangeeft: willen we als college daar ook een stap in zetten? Ik geef u daar alleen aan: houd het plan dan wel bij elkaar, doe dat dan ook integraal en neem dat daarom op in amendement 5. Dat is wat wij aangeven. Dan amendement 6 Duurzaam circulair bouwen bij de Bossche Stadsdelta. Voorzitter, daarop zou ik willen zeggen 'zonder gevolg' want het is mogelijk op basis van de bestaande kaders. We zien dit als een verdere explicitering en daarmee zonder gevolg. De VOORZITTER: Tweede termijn. Behoefte aan een schorsing? Ja. Tien minuten? Ik schors de vergadering voor tien minuten. Schorsing Tweede termijn De VOORZITTER: Dames en heren, ik verzoek iedereen weer plaats te nemen. Ik start met de tweede termijn, wie wil allemaal het woord tijdens de tweede termijn? De heer VAN DER KRABBEN: Voorzitter, ik wil eerst weten hoe het nu met het amendement staat. De VOORZITTER: Dat is goed, dan zullen we dat even vragen. Wie allemaal voor de tweede termijn, niemand? Mevrouw WELTEN: Wij hebben met elkaar gesproken en we dachten dat we eruit waren, maar bij het daadwerkelijk verwoorden blijkt het weer anders te zijn.

We hebben hier amendement 4 waar u geen bezwaar tegen hebt en wij willen daarin graag de specifieke tussenstap om dat haalbaarheidsonderzoek ten aanzien van de verkeersafwikkeling en de bereikbaarheid zetten, maar onze vraag is toch hoe we dit in dit amendement gaan verwoorden. We dachten dat we eruit waren, maar wij stonden zojuist bij elkaar en toen bleek dat er toch nog verschil was. Ik hoor toch nog graag een keer van de wethouder hoe hij vindt dat we dit moeten verwerken, maar hij kan ons ook gewoon toezeggen wat we graag willen. Ik hoor toch graag even van wethouder Van der Geld hoe onze wens kan worden verwerkt. Wethouder VAN DER GELD: Volgens mij is het dilemma van uw raad dat u wilt… Ik heb van u gehoord dat u straks niet voor het blok wilt staan, niets meer kunt en te laat bent en ik heb daar begrip voor. Het college heeft aangegeven dat wij dit plan bij elkaar willen houden met het lelijke woord 'integraal'. Met andere woorden als we verkeerskundig gaan sleutelen, willen we ook de volledige consequenties van die keuzes doorgronden en aanvaarden. Volgens mij is dat de essentie van waarom wij dat integraal bij elkaar willen houden. Het mooie aan amendement 5 is dat we juist in dat dictumpunt spreken over het integrale plan, het ruimtelijk functioneel kader dat u wenst.

Mijn suggestie zou zijn om daaraan toe te voegen 'die als ruimtelijk functioneel kader inclusief verkeer nog aan de raad wordt voorgelegd'. Dan ga ik mijn stinkende best doen om er ook voor te zorgen dat u niet voor het blok wordt gezet met de keuzes die daarin worden voorgelegd, dat u daar geen keuze meer in hebt. Wij gaan de consequenties uiteraard in beeld brengen, maar het is niet zo dat het niet meer mogelijk is om daar eventueel nog keuze in te maken. Mevrouw WELTEN: Ja, dus uw suggestie is om na 'functioneel kader' zoals in amendement 5 staat te zetten 'inclusief verkeersafwikkeling en bereikbaarheid als tussenstap aan de raad voor te leggen'. Zijn we het dan eens? Wethouder VAN DER GELD: Ja voorzitter, ik wil echt vermijden dat we later nog een conflict krijgen over dat punt over de tussenstap. Volgens mij bouwt u met dit amendement juist dat ruimtelijk functioneel kader in, u amendeert er expliciet in dat u dat wilt. Dus daar komen wij dan ook expliciet mee terug. Ik zoek even waarom u dat extra woordje 'tussenstap' er per se bij wilt hebben. De heer KABBOUTI: Voor de PvdA is het vooral van belang, en dat hoor ik de wethouder zeggen: u wordt voor dat ruimtelijk en functioneel kader niet in een positie gebracht waarin u geen keuzes meer kunt maken wat betreft verkeersmaatregelen.

Dat is voor ons het allerbelangrijkste, ik kijk ook even naar de andere partijen, zo zaten we net ook in de overleggen we willen dat sturingsmoment hebben. De wethouder biedt dat sturingsmoment, maar hij zegt in dit geval 'Dat doen we bij dat ruimtelijk en functioneel kader', zo versta ik de wethouder 'en ik ga mijn stinkende 39

best doen' en vervolgens zegt hij 'u staat niet voor het blok'. Dan veeg ik 'Ik ga mijn stinkende best doen' even van tafel, wij krijgen gewoon die keuze. Die ruimte wordt ons geboden tijdens dat functioneel en ruimtelijk kader. Versta ik de wethouder dan goed? De heer VAN DER KRABBEN: Ik heb het woord gevraagd omdat wij eigenlijk staan… Als je kijkt naar wat hier het laatste uur gebeurt. We hebben een majeur project van miljoenen, daar is iedereen content mee en nu gaat het over de verkeersafwikkeling, daar kom je met elkaar niet uit. Als ik hoor wat de wethouder op dit moment opnieuw zegt, wat hij net ook zei waar ik ook bij stond, moet dat voldoende zijn, in ieder geval voor Bosch Belang. Ik zeg ook uitdrukkelijk dat, als de motie blijft zoals die is en we niet op de toezegging van de wethouder ingaan, Bosch Belang van de motie af wil. Wij vinden het zo belangrijk dat de wethouder dit heeft toegezegd, u stond er allemaal bij en dan moet u dat maar met de juiste woorden op papier zetten, dat ik niet wil dat zo'n belangrijk majeur project vanavond eigenlijk in de besluitvorming mistig wordt want dat doen wij en dat doet het college niet. Daarbij wil ik het laten voorzitter. Mevrouw HENDRICKX: Met alle respect voor uw standpunt mijnheer Van der Krabben, maar dat vind ik iets te gemakkelijk.

Het voorstel van een aantal partijen, waaronder de VVD, is om heel goed te kijken naar de verkeerssituatie. Wij doen de suggestie om te kijken of het doortrekken van de Vogelstraat het gebied kan ontlasten, dus om de ruimtelijke kwaliteit van het gebied misschien nog mooier en nog beter te maken en dat moment is nu mijnheer Van der Krabben. U kunt andere partijen niet verwijten dat wij nu een duidelijke richting en een kader willen meegeven. De heer VAN DER KRABBEN: Voorzitter, mag ik daarop reageren? Ik verwijt andere partijen niets, ik zeg alleen wat Bosch Belang doet. Ik denk dat de spil op dit moment bij de VVD zit, als je ziet hoe de coalitie vanavond functioneert op zo'n belangrijk project en ook op het project dat we net al voor de pauze hebben gehad, dan moet u de vraag ook aan uzelf stellen en dan kijk ik naar de coalitie. Ik heb het niet over u mevrouw Hendrickx, maar wel over anderen. De heer KAGIE: Ik ben het met de heer Kabbouti en anderen eens dat we heel precies moeten weten wat we hebben afgesproken als we deze raad verlaten.

Eén ding, er is een poging ondernomen om de verkeersafwikkeling in de volle breedte, inclusief de Vogelstraat, in beeld te brengen bij de ontwikkeling van dit gebied en ik wil van de wethouder horen of hij bereid is in dat uiteindelijke verhaal, en dan ga ik met de heer Van der Krabben mee, dan maken we dat ene moment ervan… Het is niet ons voor het blok zetten, maar vat de wethouder daar ook de variant Verkeersafwikkeling via de Vogelstraat onder? Als dat niet zo is, horen we het, dan weten we ook waar we aan toe zijn als we deze zaal verlaten. Wethouder VAN DER GELD: Nog even specifiek ten aanzien van de Vogelstraat dan. Dan gaan we in de archieven duiken om op te zoeken wat er al ligt en volgens mij ligt er behoorlijk veel. Dat is absoluut niet flauw bedoeld, volgens mij is dat gewoon een feit. We kunnen kijken of er nog onderzoek toe te voegen valt, maar ik geef u bij dezen aan dat ik ten zeerste betwijfel met welke nieuwe informatie en nieuwe inzichten we onze discussie nu nog kunnen verrijken. De VOORZITTER: Ik hoorde een aantal discussies. Volgens mij gaat de discussie over de tekst van het amendement, wat gaat u doen? Volgens mij is het vraagstuk dat er ligt de vraag of verkeer een integraal onderdeel van het voorstel is. Gaat u daar wel of niet mee akkoord? Volgens mij is dat het discussiepunt, een tussenstap of geen tussenstap.

Mevrouw WELTEN: Ik denk dat het amendement aanhouden en nu graag van de wethouder horen wat hij ons gaat leveren alstublieft. De VOORZITTER: Een amendement is op een stuk en er ligt nu een besluit voor. Een motie kunt u aanhouden, maar bij een amendement is de vraag wat u dan nog gaat amenderen omdat het besluit vandaag voorligt. Ik kan het niet gemakkelijker maken. Het gaat vandaag om een besluit over de Stadsdelta. Mevrouw WELTEN: Even los van dat. Wethouder, u kent onze wens en kunt u nog een keer verwoorden wat wij van u kunnen verwachten? Wethouder VAN DER GELD: Dat was ook mijn tekstsuggestie van zojuist. Waarin het college 40

u wil tegemoetkomen, is dat we aangeven dat we geen bezwaar hebben tegen amendement 5 met als expliciete toevoeging 'inclusief verkeer'. Dan zou je ze in elkaar kunnen klappen en dat is wat het college u dan wil leveren. De VOORZITTER: C'est tout. Dat betekent dat de tekst wijzigt in 'die als ruimtelijk en functioneel kader aan de raad wordt voorgelegd, inclusief verkeer, om te komen tot een dynamisch stedelijk gebied met ruimte voor'. Dat is het. Mevrouw HENDRICKX: Voorzitter, volgens mij is dat wat de suggestie zou kunnen zijn en dan vatten we hem ook zo samen dat in het hele verhaal inclusief verkeer ook het doortrekken van de Vogelstraat zit. Dat heb ik de wethouder nadrukkelijk horen zeggen en ik vertrouw erop dat dit pakket onze kant op komt. Met die toezegging en als de wethouder daar geen bezwaar tegen heeft, kunnen we daar volgens mij een mooie strik omheen doen. Amendement 1, Toekomstige verkeersfunctie nieuwe Diezebrug, van De Bossche Groenen is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van SP (Roovers), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees) en De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx, Hoeben) hebben voor gestemd. Amendement 3, Stadsdelta moet voldoen aan de woonvisie, van SP, Leefbaar 's-Hertogenbosch en De Bossche Groenen. De heer KABBOUTI (stemverklaring): Ik heb net in mijn bijdrage nog niet aangegeven hoe wij tegen de moties aankijken.

Wij hebben in de commissie aangegeven dat de percentages die in het voorstel staan wat ons betreft akkoord zijn, maar op het moment dat wij, en dat is de oproep die wij wel vaker doen, toch een stapje extra kunnen zetten als het gaat om sociale huur, zullen we dat zeker niet nalaten. Wij steunen dit amendement. Amendement 3 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Gersjes, Van der Krabben, Van Valkenburg, Wiggers), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), 50PLUS (mw. Hernández), SP (Roovers), PvdA (mw. Van Gool, Slikker, Kabbouti), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees) en De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx, Hoeben) hebben voor gestemd. De VOORZITTER: Amendement 4 is ingetrokken en dit is het geamendeerde amendement 5 met de zin 'die als ruimtelijk en functioneel kader aan de raad wordt voorgelegd inclusief verkeer'. Amendement 5, Vaststelling gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta als startpunt, van de VVD, Bosch Belang, gewoon ge-DREVEN, Leefbaar 's-Hertogenbosch, SP, PvdA en 50PLUS is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Rosmalens Belang (Smeets, De Groot, mw. Van der Kallen), D66 (mw. Hoog Antink, Peters, mw. Visschedijk, Verbruggen, Van den Kerkhof), CDA (Van Genugten, Ploegmakers, Thelissen, mw. Van Zwambagt), GroenLinks (Vonk, mw. De Ruiter, Van Rosmalen, mw.

Dogan) en Bosch Belang (Gersjes, Van der Krabben, Van Valkenburg, Wiggers) hebben tegen gestemd. Mevrouw WELTEN: Voorzitter, mag ik een ordevoorstel doen? We hebben net gesproken over pairen. Mevrouw Lokhoff is vandaag niet aanwezig vanwege corona. De VOORZITTER: Het is 20-15 en die ene stem maakt niets uit. Amendement 6, Duurzaam en circulair bouwen bij de Bossche Stadsdelta, van GroenLinks, D66, VVD, Rosmalens Belang en het CDA is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 1, Behoud kleine initiatieven tijdens en na realisatie Bossche Stadsdelta, van De Bossche Groenen, PvdA en SP. Mevrouw VAN ZWAMBAGT (stemverklaring): Gezien het antwoord van het college zullen wij voor deze motie stemmen.

41

Motie 1 is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 2, Integreren van panden Havendijk 14 tot en met 18 in plan Bossche Stadsdelta, van De Bossche Groenen, SP, PvdA, Leefbaar 's-Hertogenbosch en gewoon ge-DREVEN. Mevrouw VAN ZWAMBAGT (stemverklaring): Ook gezien het antwoord van het college zullen wij ook voor deze motie stemmen. Motie 2 is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 4, Bereikbaarheid culturele instellingen, van de PvdA, CDA, D66, Leefbaar 's-Hertogenbosch en gewoon ge-DREVEN is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Raadsvoorstel Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta. De heer ROOVERS (stemverklaring): De SP begint een patroon te herkennen, namelijk dat er in projecten in en rond het centrum een ondergrens wordt opgezocht als het gaat om het bouwen van sociale huurwoningen en dat vinden wij een ontzettend slechte ontwikkeling. Als symbool daartegen zullen wij tegen dit voorstel stemmen, ondanks dat we het een heel mooi plan vinden. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ook een stemverklaring voorzitter. Vanwege het verwerpen van amendement 4 en amendement 5 blijft beslispunt 3 over het voorbereidingskrediet voor de Diezebrug keihard staan. Ik heb in mijn bijdrage al aangegeven dat het verplaatsen van de Diezebrug absoluut geen prioriteit heeft. Ik stem daarom tegen het voorstel hoewel het op zich een goed voorstel is.

Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Laat helder zijn dat we enthousiast over het plan zijn, wat ons betreft kan die brug niet snel genoeg verdwijnen, maar we maken ons ook zorgen over de hele problematiek rond verkeer en we vinden het jammer dat we nu niet de kans pakken om daar nu een stevige knip in de Binnenstadsring van te maken en echt luwte te maken waardoor het een fijne plek wordt om te verblijven. Desalniettemin stemmen wij voor het voorstel voorzitter. De heer KAGIE: Wij hebben met grote tegenzin besloten tegen dit voorstel te stemmen omdat het dominant randvoorwaardelijke, de verkeersafwikkeling, als een stiefkind wordt behandeld. Het raadsvoorstel is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van SP (Roovers), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees) hebben tegen gestemd. III.19.

Visie Bossche inburgering

De heer ROOVERS: Ik ben vanavond een gedwongen eenmansfractie en ik ben ook te gast op dit onderwerp. Ik zal mijn best doen en het spijt me als ik soms kennis tekortkom. We hebben een amendement ingediend dat eigenlijk vraagt om een centraal punt om alles te organiseren wat betreft het aanvragen van integratieprojecten. Dat is ook een streven dat het college zelf heeft uitgesproken en wat dat betreft, komen wij het college op dat punt tegemoet. Daar wil ik het even bij laten. Amendement 1 Toegankelijke inburgering Ingediend door SP De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 december 2020; gezien het raadsvoorstel Visie Bossche Inburgering, gehoord de beraadslagingen van de commissie Sociaal van 25 november 2020; overwegend dat: • de zoektocht naar de juiste vorm van ondersteuning en begeleiding in de praktijk erg ingewikkeld is voor inburgeraars; • de Sociaal economische raad (SER) daarom pleit voor een centraal aanspreekpunt van waaruit deze inburgeraars verder ondersteund of doorverwezen kunnen worden naar taal- en participatieactiviteiten; • het college wil zorgen voor een centraal en herkenbaar aanspreekpunt voor de inburgeraars; 42

•

een toegankelijke inburgering een belangrijk uitgangspunt hoort te zijn in de Visie Bossche inburgering;

wijzigt het besluit: door het volgende uitgangspunt toe te voegen: • 'bij alle inburgeraars: inzetten op het vergroten van de toegankelijkheid van de taal- en participatie activiteiten door onder andere te zorgen voor een centraal en herkenbaar aanspreekpunt.'; • en door tegelijkertijd in de eerste zin het woord 'vijf' schrappen. De heer VAN VALKENBURG: In principe volgt de motie van Bosch Belang op het amendement van de SP. Op het moment dat de deelnemer de eerste fase is gepasseerd, komt hij in een onderwijstraject terecht. Ik heb in de commissie al duidelijk laten doorschemeren dat het doen van onderwijs is het maximaal brengen van wat een leerling kan opnemen. Niet iedereen heeft in dit leven dezelfde capaciteiten en onderwijs moet daarom op maat gegeven worden. Als niveau B1 erin zit dan moet je dat eruit halen en anders moet je gaan voor een lager niveau. Waarom deze motie? In de commissie proefde ik af en toe de smaak van 'niet willen', maar in het onderwijs is het meestal 'niet kunnen' en op basis daarvan heb ik deze motie opgesteld om bij de inburgering de maximale prestatie eruit te halen, maar dat niet als eis te stellen. B1 voorop en als dat niet haalbaar is dan lager. Tot zover.

Motie 1 Eruit halen wat erin zit Ingediend door Bosch Belang, Leefbaar 's-Hertogenbosch, SP, 50PLUS en gewoon geDREVEN De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 december 2020; gezien het raadsvoorstel Visie Bossche Inburgering, gehoord de beraadslagingen van de commissie Sociaal op 25 november 2020; overwegende dat: • de nieuwe Wet inburgering het taalniveau van het inburgeringsexamen verhoogd van A2 naar B1; • het wetsvoorstel het college de mogelijkheid geeft om 'af te schalen' naar niveau A2 als het een inburgeraar niet lukt om niveau B1 te halen; • het bieden van maatwerk een van de uitgangspunten is in de visie: zorgen voor een passend inburgeringsaanbod die aansluit bij de individuele persoonlijke situatie; • niet elke persoon over gelijke capaciteiten bezit om een nieuwe taal aan te leren; • tussen inburgeraars diverse personen zullen zitten, die best willen, maar uiteindelijk niet de benodigde capaciteiten bezitten om te kunnen; • het doel van onderwijs is om uit mensen te halen wat er maximaal qua capaciteiten erin zit; spreekt uit dat: • inburgeringsonderwijs gericht hoort te zijn op de maximale capaciteiten van de inburgeraars; verzoekt het college: • bij het inrichten van het inburgeringsonderwijs, in overleg met de onderwijspartners, leerlijnen te ontwikkelen die gericht zijn op de maximale capaciteiten van de inburgeraars; en gaat over

tot de orde van dag. De heer VAN GENUGTEN: Ook al is de nieuwe Wet op de inburgering uitgesteld, toch ligt er in onze gemeente een nieuwe visie Inburgering klaar, complimenten aan de wethouder. Een visie die maatwerk levert en het vertrekpunt is de uitgangspositie van de inburgeraar, naast deze persoon gaan staan en zo goed mogelijk inburgeren. De motie van Bosch Belang spreekt over maximale capaciteiten, het CDA zou dit 'alle talenten benutten' noemen. We zullen deze motie dan ook steunen. Het amendement van de SP zullen wij echter niet steunen vanwege het feit dat het centrale en herkenbare aanspreekpunt al nadrukkelijk genoemd staat op pagina 8 van de visie Bossche inburgering, omdat de SER in zijn rapport van mei jl. al heeft aangegeven dat het enorm belangrijk is dat dit centrale aanspreekpunt er is en onze wethouder dit advies van de SER nadrukkelijk heeft gehoord en ook al heeft opgenomen in de huidige voorliggende Bossche inburgeringsvisie. 43

Inburgering is één zaak en de oproep tot vereenvoudiging van overheidstaal wil ik hier nogmaals herhalen. Tot zover voorzitter. De heer HACK: We hebben in de commissie een goede en uitgebreide discussie gevoerd en ik beperk me tot ons voornaamste vraagpunt, namelijk de rol van innovatie in het geheel. Daarover heeft de wethouder een keurige brief laten komen en wat ons betreft zijn die vragen daarmee afdoende beantwoord. Dan het amendement en de motie. Wij staan sympathiek tegenover een aantal overwegingen en constateringen in de motie, maar wij zien niet echt in wat het concreet toevoegt en we wachten graag even de reactie van de wethouder af over hoe hij de uitvoering ziet en als hij daar geen bezwaar in ziet, zien wij daar eigenlijk ook geen bezwaar in. Het amendement van de SP achten wij overbodig met dezelfde redenering als de heer Van Genugten net aangaf. Daarmee sluit ik af. Mevrouw VAN DER KALLEN: Wij danken de wethouder voor de nagekomen antwoorden op de vele vragen die we tijdens de commissievergadering gesteld hebben. Het is voor Rosmalens Belang duidelijk, we zitten hier op de goede weg. Zoals in de beantwoording van deze vragen al aangegeven werd, is er binnen de vaststaande kaders optimaal ruimte voor maatwerk. Wat betreft de motie over eruit halen wat erin zit, wachten we even de reactie van de wethouder af.

We vinden het een erg sympathieke motie, maar we vragen ons af of er meer uit te halen is. In de visie hoofdstuk 2 en uitgangspunten, punt 2, het bieden van maatwerk, staat 'We zorgen voor een centraal en herkenbaar aanspreekpunt voor de inburgeraars en hiermee lijkt ons het amendement van onze collega's van de SP overbodig. Tot zover. Reactie college Wethouder VAN OLDEN: Dank aan de commissie- en raadsleden voor de intensieve behandeling waarin we het met elkaar besproken hebben. Overigens ook dank dat u het nu wel wilt behandelen ook al is de wet uitgesteld, in 's-Hertogenbosch werken wij gewoon sneller dan in Den Haag, daar zouden ze daar een keer een voorbeeld aan mogen nemen. Dan even naar het amendement. Ja het staat echt nadrukkelijk genoemd in de visie Inburgering, dus we hoeven niet nog een onderdeel apart als een extra uitgangspunt te stipuleren want anders kun je elk onderdeel van de visie Inburgering ook nog als een apart aandachtspunt stipuleren. Dat is naar ons idee echt niet nodig. Bovendien staat het SER-rapport ook nog als een blauw kader vermeld op pagina 6 van de visie Inburgering. Dus het heeft absoluut onze aandacht en het college ontraadt het amendement. Wat betreft de motie.

Op dezelfde pagina van de visie Inburgering staat dat wij investeren in een uitgebreide intake en dat we inburgeringstrajecten modulair opbouwen, maar de heer Van Valkenburg met zijn onderwijskennis gaf nadrukkelijk aan B1 en A nog even stevig neer te willen zetten: proberen we nou echt het beste uit de mens te halen. In dat kader en met name ook wat betreft het extra stipuleren van het taalniveau is het zonder gevolg, maar we hebben geen bezwaar tegen deze motie. Tot zover. Amendement 1, Toegankelijke inburgering, van de SP is door de gemeenteraad verworpen. De leden van De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx, Hoeben) en de SP (Roovers) hebben voor gestemd. Motie 1, Eruit halen wat erin zit, van Bosch Belang, Leefbaar 's-Hertogenbosch, SP, 50PLUS en gewoon ge-DREVEN is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Het raadsvoorstel Visie Bossche inburgering is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. III.20.

Quickscan onderzoek Rekenkamercommissie 'Wat mag, doet en wil de raad?'

De heer DE GROOT: Omdat ik als raadslid ook lid ben van de Rekenkamercommissie zal ik mij bij dit raadsvoorstel onthouden van enige mededeling en me ook onthouden van stemming. De heer GERSJES: We hebben nog een lid van de raad in de Rekenkamer en dat ben ik. Ik ga mee met de woorden die de heer De Groot uitsprak, ik stem ook niet mee. De VOORZITTER: Als we een hoofdelijke stemming hebben, moet u de zaal verlaten, maar dat stemmen we straks even af. Er is een amendement ingediend door de heer Van den Kerkhof. De heer VAN DEN KERKHOF: Ik zal er kort over zijn. We hebben op 12 november jl. een 44

extra commissie Bestuur gehad, daarin hebben we het hier uitvoerig over gehad en volgens mij hebben alle partijen toen ook de complimenten overgebracht aan de Rekenkamer voor dit rapport. Ik zie dat naast de twee leden in ons midden ook een ander lid van de Rekenkamer aanwezig is en bij dezen breng ik alsnog die complimenten over. Eén zaak in het dictum bleek volgens het college niet uitvoerbaar te zijn en volgens de negen partijen die dit amendement vanavond indienen ook niet wenselijk te zijn. Dat gaat over het actief betrekken van de raad bij de pandemiebestrijding omdat dit gewoon niet realistisch is. Vandaar dat wij verzoeken om dat beslispunt uit het dictum te schrappen en van punt 6 van het dictum punt 5 te maken. Amendement 1 Rapport Rekenkamer Wat mag, doet en wil de raad? Ingediend door D66, gewoon ge-DREVEN, Leefbaar 's-Hertogenbosch, Rosmalens Belang, Bosch Belang, GroenLinks, VVD, PvdA en CDA De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 december 2020; gehoord hebbende de beraadslagingen in de commissie Bestuur van 12 november 2020 over het rapport van de Rekenkamercommissie 'Wat mag, doet en wil de raad?', reg.nr.

10456069; constaterende dat: • het rapport van de Rekenkamercommissie betrekking heeft op de pandemiebestrijding en niet op de gevolgbestrijding; • maatregelen vanuit de pandemiebestrijding worden in principe niet ter consultatie aan inwoners en organisaties voorgelegd; • er ambtelijke en bestuurlijke gesprekken plaatsvinden over de ruimte binnen de geldende noodverordening dan wel Tijdelijke wet maatregelen COVID-19. Het gaat dan om maatregelen gericht op de gevolgbestrijding; • in dictumpunt 5 van het raadsvoorstel staat opgenomen dat de raad actief betrokken wil worden bij initiatieven vanuit B&W, richting organisaties en inwoners waar het gaat om de pandemiebestrijding; spreekt uit dat: • het niet uitvoerbaar dan wel wenselijk is om de gemeenteraad actief te betrekken bij de initiatieven vanuit B&W richting organisatie en inwoners waar het gaat om de pandemiebestrijding. Het besluitpunt hierover in het dictum dan ook te schrappen; besluit: • beslispunt 5 te schrappen en vervolgens beslispunt 6 te vernummeren tot beslispunt 5; Mevrouw HENDRICKX: Op zich steun ik het amendement dat hier voorligt, maar ik gaf ook al in de commissie aan dat ik het wel ongelooflijk belangrijk vind dat de raad de vinger aan de pols houdt wat betreft de coronamaatregelen.

Ik heb toen voorgesteld om de raad vanuit onze democratische rol te consulteren op het moment dat het college of de burgemeester voornemens is bepaalde maatregelen uit te rollen. Dat zag de portefeuillehouder niet zitten, maar ik vind het wel belangrijk dat we goede procesafspraken maken over wanneer wij dan wel worden geïnformeerd en op welke manier we er dan wel bij worden betrokken. Ik vind dat nu nog best wel onduidelijk, maar dat is meer een algemene opmerking naar de toekomst toe want de regels beginnen soms wel eens wat te knellen en ik vind dat de raad het ook niet moet schuwen om zich als politiek misschien eens wat meer te mengen in wat de raad wil uitstrooien over de inwoners van onze stad omdat wij als politiek wel hun democratisch gekozen volksvertegenwoordigers zijn. De VOORZITTER: Dank u wel. De portefeuillehouder heeft hierover twee weken geleden naar aanleiding van de commissiebehandeling een brief gestuurd. Daarin staat de hele procedure. Mevrouw HENDRICKX: Voorzitter, dat was precies mijn punt. Ik heb die brief met aandacht gelezen dank daarvoor, maar ik vind de brief wat onduidelijk en ik had ook graag gezien dat u ons aan de voorkant wat meer meeneemt. Dat is eigenlijk meer een warm pleidooi vanuit mijn kant: burgemeester probeer nou toch die raad in stelling te brengen als het gaat om maatregelen die op stapel staan.