Notulen 2022-11-29 Commissie Omgeving

Commissie OMGEVING Conceptverslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

29 november 2022 Raadzaal

F.J. van Haren mr. G.L. Pijnenburg H.B. Bos, J. Broekmeulen MSc, MA, drs. L.L.F.M. Ciotti, M.C. Dupuis, J.M.A. van der Els, L.A.J. van Griensven, W.B.G. Hoeben, ing. J.T.M. van Hoek, M.P. Kagie, mw. J.M. Klerks, mw. M.A.J.T. Korvervan Weegberg, A.A.J. van der Leest, mw. mr. drs. R. Lipman, mw. ir. V.P.T. Muller-Laumans, mw. drs. E.W.M. van Opdorp, mw. W.A.M.H. Parijs, S. Peters, ing. H.G. van de Pol, M.G.H. van Rens, A.C. van Silfhout, ing. J.P. Verhoef BEd, mw. N.R. Verreijt, K.M. Vossen, mw. mr. C.H.A. van den Wildenberg, mw. J.J.M. van den Wildenberg

Collegeleden:

ing. R.A.P. Geers, M.J.J. van der Geld MSc, P. Slikker

Verslaglegging:

mw. P.J. van Hoorn, DemiSec

Afwezig:

B.F.C. Roovers, mw. E. Samshuijzen

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.00 uur en heet iedereen welkom. Er is bericht van verhindering van de heer Roovers en mevrouw Samshuijzen. Mevrouw Klerks komt later.

2.

Vaststellen van de agenda De agenda wordt vastgesteld.

3.

Verslag van de commissie Omgeving van 18 oktober 2022 Het verslag van 18 oktober 2022 worden ongewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en de lijst van openstaande moties a. Lijst bestuurlijke toezeggingen b. Overzicht openstaande moties De voorzitter meldt dat het college voorstelt de moties Woningbouw Meerendonk, Rol de groene loper uit, Informatie over antispeculatiemogelijkheden, Heroverweging van de commerciële plint in het Gasthuiskwartier, Ruimte voor parkeerplaatsen en Vervolg Annapark als afgedaan te beschouwen. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) merkt met betrekking tot de motie over de pilot voor parkeerplaatsen op dat in raadsbrief van 2 november 2022 staat dat er de komende jaren enkele pilots worden uitgevoerd terwijl in de brief van 8 november 2022 staat dat de motie is uitgevoerd in de planontwikkeling voor Klooster 3/Vlietdijk. Omdat eerst werd gesproken over enkele pilots en nu over nog maar één pilot is de vraag of deze motie nog het oorspronkelijke doel dient. De voorzitter geeft aan dat het eigenlijk van tevoren schriftelijk moet worden gemeld als een motie toch niet als afgedaan moet worden beschouwd. Wethouder Geers citeert: "Indien zich andere mogelijkheden voordoen om de pilot toe te passen op andere locaties, zullen we u daarover informeren". Daarmee is gehoor gegeven aan mogelijke uitvoering van de pilots op andere locaties.

1

De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) besluit dat deze motie toch als afgedaan kan worden beschouwd. De voorzitter stelt vast dat de commissie instemt met de afdoening van de moties. Er zijn geen opmerkingen over de lijst met bestuurlijke toezeggingen. Raadsvoorstellen 5.

Bestemmingsplan Duyn en Daelseweg ongenummerd naast 14 Nuland De heer Van Hoek (50PLUS) steunt dit voorstel wel maar constateert ook dat nog niet veel is te merken van de in het onlangs vastgestelde rapport van de Rekenkamercommissie beoogde openheid en transparantie. In de Structuurvisie Groene Schil staat dat een initiatiefnemer een bijdrage aan het Groenfonds moet betalen en die bijdrage is met 42% schandalig hoog. In het voorstel staat dat moet worden gezorgd voor landschappelijke inpassing, dat beperkt het eigendomsrecht en kost ook veel geld. 50PLUS zou het redelijk, billijk en eerlijk vinden als alle kosten voor het plan en de uitvoering daarvan in mindering worden gebracht op wat iemand aan het Groenfonds betaalt en hij hoort graag of dit gebeurt. Hij kent zelf de anterieure overeenkomst niet. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) zegt dat uit een omgevingsdialoog vaak plannen komen die beter en sneller in de buurt landen, maar dat er ook vaak kritiek is op de omgevingsdialoog en ze vraagt zich af of de omgevingsdialoog hier is gevoerd zoals men dat in de gemeente Den Bosch graag ziet.

Ze vraagt de wethouder om kritisch te kijken naar wat de omgevingsdialoog in Den Bosch inhoudt zodat initiatiefnemers en omwonenden weten wanneer zij een omgevingsdialoog mogen verwachten De heer Van Griensven (PVV) hoorde dat de omwonenden een andere visie hebben dan de gemeente en hij wil niet achteraf onnodige kosten maken omdat zaken niet kloppen. Hij vraagt de wethouder daarom nog eens goed te kijken of alles wel klopt. Mevrouw Muller (D66) merkt op dat dit plan voor vier woningen in Nuland past in de Structuurvisie Groene Schil Nuland en dat de afstand tot de nabijgelegen woningen zo groot mogelijk is. D66 stemt daarom in met het plan maar heeft wel begrip voor de bezwaren. Het oordeel van de gemeente over de doorlopen dialoog is gebaseerd op gesprekken met de initiatiefnemer en het schriftelijk verslag. In de schriftelijke zienswijze stonden geen bezwaren tegen de procedure, maar dat een procedure goed is doorlopen wil nog niet zeggen dat de partijen het ook eens worden. Ze wil van de wethouder weten of de Structuurvisie Groene Schil Nuland uit 2009 in deze vorm in de omgevingsvisie wordt meegenomen of dat herformulering wenselijk is om bouwen in het buitengebied te beperken. Reactie college Wethouder Slikker geeft aan dat de anterieure overeenkomst kan worden ingezien.

De heer Van Hoek (50PLUS) vraagt of hij er dan ook in de raad over mag spreken anders heeft het geen zin om de anterieure overeenkomst in te zien. Hij heeft gevraagd of de initiatiefnemer eerlijk is behandeld en of de kosten die hij voor het landschap heeft gemaakt van zijn bijdrage aan het landschap zijn afgetrokken. Wethouder Slikker vindt dit een technische vraag over de achtergronden van de anterieure overeenkomst en hij vraagt deze vragen technisch te stellen. Het doorlopen van een proces betekent niet dat men dezelfde visie op een plan krijgt en de ambtelijke organisatie is van mening dat de omgevingsdialoog wel juist is verlopen. De zes stappen in het model van de Bossche omgevingsdialoog zijn gevolgd, daarvan is een schriftelijk verslag naar de omwonenden gegaan die daarna nogmaals het gesprek konden aangaan, maar daar was geen behoefte aan. Daarna heeft het bestemmingsplan ter inzage gelegen en ook toen is er geen reactie van de omwonenden gekomen, maar is alleen een inhoudelijke zienswijze op het plan zelf gegeven en die is ongegrond verklaard. Tweede termijn

2

Mevrouw Muller (D66) vraagt of de Structuurvisie Groene Schil Nuland direct in de omgevingsvisie wordt meegenomen of dat wordt gekeken of een herformulering wenselijk is. Wethouder Slikker bespreekt dit met wethouder Geers. Dit punt gaat als hamerstuk naar de raad. 6.

Bestemmingsplan Koksteeg 64 Vinkel De heer Van Hoek (50PLUS) vindt dit plan een verrijking van de kom van Vinkel en een prachtige aanvulling op de woningvoorraad. Het gaat om de beëindiging van een melkveehouderij met een substantieel aantal koeien en hij vindt dat in alle ruimtelijke voorstellen ook een hoofdstuk Stikstofgevolgen moet staan. Hij vraagt zich af waar de stikstof van dit bedrijf is gebleven. De voorzitter vindt dit een technische vraag. Wethouder Slikker beantwoordt deze vraag schriftelijk. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) herinnert zich dat de raad in 2021 debatten over een koeienstal en over een varkensstal heeft gevoerd waarin het ook over stikstofdeposities ging. Toen is raadsbreed aangegeven dat deze wel in dit soort plannen moet worden opgenomen. Wethouder Slikker geeft aan dat de provincie het bevoegde gezag wat betreft stikstof is en hij herhaalt dat deze vraag technisch moet worden gesteld. Dit punt gaat als hamerstuk naar de raad.

7.

Exploitatieplan Nuland-Oost, herziening 2022 De heer Van Griensven (PVV) vraagt of bij de gesprekken van de gemeente met de parochie over de grond een mediator wordt ingeschakeld en wat de knelpunten zijn. De PVV staat achter de visie van de eigenaar die op hun grond voor de inwoners van Nuland wil bouwen omdat zij de sterkste band met dit deel van de gemeente hebben en ze daar vaak een sociaal netwerk hebben. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) weet dat de parochie alleen sociale bouw en de gemeente dertien luxehuizen wil. Hij vraagt of de recente uitspraak van de Raad van State invloed heeft op de lopende discussie. Verder wil hij weten of het een oplossing is als de parochie elders de gewenste huizen kan krijgen. De heer Van Hoek (50PLUS) heeft het idee dat juridische aanpassingen aan de exploitatieopzet zijn gedaan om sterker te staan tegenover het parochiebestuur. Reactie college Wethouder Slikker geeft aan dat het wettelijk verplicht is om een exploitatieplan jaarlijks te herzien zolang de bouwwerkzaamheden niet zijn afgerond. De gemeente heeft meerdere malen geprobeerd in gesprek met de parochie te gaan, maar de parochie wil niet om tafel. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt waarom de parochie niet in gesprek wil. Wethouder Slikker weet dit niet. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de recente uitspraak van de Raad van State invloed heeft.

Wethouder Slikker zegt dat de uitspraak van de voorzieningenrechter alleen betrekking heeft op gronden van de parochie en dat de gemeente met de rest van de gronden verder kan. Meerdere partijen hebben geprobeerd met de parochie te praten en dat is tot nu toe niet gelukt, maar hij blijft het proberen. Dit punt gaat als hamerstuk naar de raad.

3

8.

Verordening op de heffing en invordering van parkeerbelastingen 2023 De heer Hoeben (De Bossche Groenen) heeft een deel van zijn al gemaakte bespreeknotitie omgevormd tot een schriftelijke bijdrage. In het voorstel wordt verwezen naar het risico dat de bezoekersregeling voor extra parkeerdruk zorgt, maar dat is geen risico maar de praktijk al is dat wel beter geworden na de afschaffing van de parkeerkaartjes. Hij denkt dat er wat vroeg is geëvalueerd omdat het nieuwe systeem met overal betaald parkeren tijdens corona is ingevoerd en corona nog niet zo lang voorbij is, wat betekent dat veel mensen nog aan de nieuwe situatie moeten wennen. Hij hoort van veel bewoners in de Kop van 't Zand, bij de Brabanthallen, in Zuid en in de Pettelaar dat de parkeerdruk daar toeneemt. Het kan niet de bedoeling zijn dat iedereen die betaalt overal mag parkeren omdat het belanghebbendenparkeren juist is ingevoerd om de bewoners de mogelijkheid te geven om in hun straat te parkeren. Hij denkt dat dit het failliet is van alles wat heeft te maken het autoluw maken van Den Bosch. De gemeente wil in de Kop van 't Zand bouwen en om de woningen daar betaalbaar te houden moet de parkeernorm omlaag waardoor de parkeerdruk in 't Zand en de Muntel hoger wordt.

Het is vreemd dat in het voorstel niet met 12% wordt geïndexeerd en dat de venstertijden en de bezoekersregeling in de binnenstad worden losgelaten. Als toch versoepeld moet worden ziet hij liever een goede latrelatieregeling omdat dit procentueel geen extra voertuigen in de stad oplevert. De heer Dupuis (SP) weet dat mensen met een latrelatie en mantelzorgers moeite met het nieuwe systeem hebben en dat het ook voor digibeten lastig is. Hij vraagt of het college zich daarvan bewust is en of met deze bewoners wordt gesproken om een en ander op te lossen. Mevrouw Lipman (CDA) weet dat bijvoorbeeld senioren en laaggeletterden het lastig vinden om de app te gebruiken en ze vraagt of het college ervoor kan zorgen dat de app gebruiksvriendelijker wordt. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt wat mevrouw Lipman ervan vindt dat het belanghebbendenparkeren is losgelaten. Mevrouw Lipman (CDA) zegt dat uit onderzoek blijkt dat de parkeerdruk is verminderd en ze hoort graag of het college ook denkt dat corona de resultaten vertroebelt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt digitalisering op zich een logische stap, maar iedereen moet de app wel kunnen gebruiken.

Hij vindt parkeertijd per kwartaal voor bezoekersparkeren en het loslaten van de verplichte tijdvensters voor bezoekers van de binnenstad een goed idee en hij wil de pilot met het ruimer toepassen van de vrijwilligersregeling tot een onderdeel van het beleid maken. Er staat in het voorstel dat mensen in Parkeergarage St.-Jan kunnen parkeren, maar ondanks de tariefdalingen doen de meeste mensen dat niet en staat deze parkeergarage net als de Maijweggarage meestal leeg. Leefbaar 's-Hertogenbosch had in de begroting graag consequent 5,94% in plaats van 12% gezien. De heer Vossen (PvdA) maakt zich ook zorgen over de digitalisering omdat dit lastig is voor laaggeletterden en minder digitaalvaardige mensen. Hij denkt dat de gemeente hier een proactievere rol in moet spelen en hij is benieuwd hoe het college zo'n proactieve rol gaat uitvoeren. De heer Van Silfhout (Volt) is het met De Bossche Groenen eens dat het belanghebbendenparkeren misschien toch niet moet worden losgelaten als de parkeerdruk in de wijken zo hoog wordt dat bewoners nog meer voor dezelfde parkeerplek moeten betalen, maar die niet kunnen vinden. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) merkt op dat het loslaten van het belanghebbendenparkeren en de digitalisering niets met elkaar te maken hebben. De heer Van Silfhout (Volt) denkt dat betaald parkeren en belanghebbendenparkeren naast elkaar kunnen bestaan.

Hij is het ermee eens dat er een goede app moet komen. De tarieven in de parkeergarages zijn nog steeds relatief hoog ten opzichte van straatparkeren en hij wil Parkeergarage St.-Jan aantrekkelijker maken.

4

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) weet dat parkeren in Parkeergarage St.-Jan € 2,94 per uur kost en straatparkeren € 2,57 tot € 3,71 en hij vraagt waarom de heer Van Silfhout denkt dat parkeren in een parkeergarage duurder is dan straatparkeren. De heer Van Silfhout (Volt) bedoelt dat de prijzen niet veel verschillen. Hij vindt dat parkeren in parkeergarages aantrekkelijker moet zijn dan parkeren op straat. De heer Broekmeulen (VVD) vindt mobiliteit belangrijk en ook een goed parkeerbeleid waarbij de gebruiker centraal staat is van groot belang. De Bossche VVD heeft daarom wat bedenkingen bij de fiscale variant op de blauwe zone. Het argument is dat de boetes anders naar het rijk gaan, maar dat is geen reden om voor een nieuwe variant te kiezen omdat de blauwe zone is bedoeld voor doorstroom bij winkels. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) weet dat het belanghebbendenparkeren is afgeschaft omdat de boetes die daar geïnd werd naar het rijk gingen en hij vraagt of de VVD ook vindt dat er weer belanghebbendenparkeren moet komen en dat de raad niet tot afschaffing daarvan heeft besloten. De heer Broekmeulen (VVD) wil niet zover gaan. Hij is benieuwd hoe de pilot met de blauwe zone tot stand is gekomen en waarom de Zuiderpassage als locatie is gekozen.

Hij vraagt ook waarom deze pilot geen opmaat is naar het invoeren van een fiscale variant op de blauwe zone in de rest van de gemeente. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) vraagt of er mogelijkheden zijn om bij de parkeertarieven tarieven met prijselasticiteit te werken. Verder vindt hij het belangrijk om de kosten van de verschillende parkeerlocaties goed in de publiciteit te brengen. Ten slotte vraagt hij of de geplande parkeervoorzieningen op de landtong naast de Brabanthallen een bijdrage aan de oplossing van het parkeerprobleem kan leveren. Mevrouw C.H.A. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) weet uit een enquête dat bewoners van gebieden met parkeervergunningen en betaald parkeren de nieuwe regeling gemiddeld een 6,6 geven, 40% geeft minstens een 8 en ruim 25% een 5 of lager. Dat betekent dat er verbetering mogelijk is en ze vraagt of het college een idee heeft over hoe de waardering omhoog kan worden gebracht. Ze vraagt ook aandacht voor oudere digibeten die moeite hebben om hun bezoek telefonisch goed aan te melden. Ze is blij met het maatwerk in bijzondere situaties of als er wegens ziekte extra bezoek of zorg nodig is, maar daarvoor moeten niet vier telefoontjes nodig zijn. In de regeling staat dat de scanauto voor het beboeten van Lex Mulderovertredingen vanaf 2023 wordt gebruikt omdat de software moet worden aangepast, maar de scanauto scant nu al.

VOOR Den Bosch wil de bezoekersuren voor mensen met een latrelatie met dertig uur uitbreiden en komt hiervoor met een motie. De huidige parkeerapp laat te wensen over en ze vraagt het college een volwaardige parkeerapp te laten ontwikkelen. De heer Van Rens (D66) stemt in met het voorliggende voorstel. Hij begrijpt waarom de straatparkeertarieven met ongeveer 6% en niet met 12% worden verhoogd, zo blijft Den Bosch in de pas met andere Brabantse steden. D66 ziet het liefst dat niet op straat maar in de transferia wordt geparkeerd. Hij heeft gelezen dat parkeren in de parkeergarage gemiddeld € 3,00 per uur kost en in de binnenstad € 3,94 per uur. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat de parkeergarages en transferia ondanks dit prijsverschil onvoldoende worden gevonden en hij vraagt hoe dit kan worden opgelost. De heer Van Rens (D66) zegt dat de bezetting van bijvoorbeeld de Parkeergarage St.-Jan varieert. Een autoluwe binnenstad zal ook zeker een bijdrage leveren aan de bezetting van de parkeergarages. Hij ziet het stimuleren van het parkeren in de parkeergarages graag terug in de tarieven. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of D66 ook wil sturen op het gebruik van de parkeergarages op weg naar de autoluwe binnenstad.

5

De heer Van Rens (D66) zegt dat inderdaad meer moet worden geparkeerd in parkeergarages, zodat de straatparkeerplaatsen bijvoorbeeld vergroend kunnen worden. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt wat de heer Van Rens vindt van het feit dat op de website van de gemeente staat: liever dichtbij een adres in de binnenstad parkeren? Maak dan gebruik van parkeerplaatsen op straat, het tarief varieert van € 2,57 tot € 3,71 per uur. De heer Van Rens (D66) is voorstander van parkeren in parkeergarages en dan is het logisch om auto's daar ook naartoe te leiden. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of de heer Van Rens het verschil in het tarief voor straatparkeren en dat voor parkeren in een parkeergarage ook te klein vindt. De heer Van Rens (D66) zegt dat de cijfers die op de website staan de huidige cijfers zijn en dat de nieuwe tarieven anders zijn. Hij wil parkeren in transferia en parkeergarages stimuleren. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of de verschillen nu te klein zijn. De heer Van Rens (D66) is dat met de heer Van Silfhout eens zolang nog veel mensen op straat parkeren omdat dat gemak niet opweegt tegen het prijsverschil. Uit de evaluatie blijkt dat het digitaal aanmelden niet altijd gebruiksvriendelijk en het zou goed zijn als Den Bosch als datastad een goed werkende parkeerapp heeft die gemakkelijk te bedienen is.

Hij sluit zich aan bij de oproep om daarmee aan de slag te gaan en hij wil weten wanneer dit kan worden geregeld. De heer Vossen (PvdA) vraagt of de heer Van Rens ook vindt dat alleen een nieuwe app niet genoeg is. De heer Van Griensven (PVV) vindt de afstand van de Parkeergarage St.-Jan naar de binnenstad groter dan die vanaf de Wolvenhoek en het risico is dat mensen dan niet meer naar de Bossche binnenstad gaan. De heer Van Rens (D66) denkt niet dat mensen liever een kwartier in de rij staan voordat ze een parkeergarage in kunnen dan vijf minuten extra te lopen. De heer Van Griensven (PVV) weet dat mensen in de praktijk toch naar de Wolvenhoek gaan. De heer Van Rens (D66) zou graag in het hoofd van de mensen die een kwartier staan te wachten willen kijken. Mevrouw Parijs (Bosch Belang) zegt dat er niet altijd een file bij de Wolvenhoek staat en dat er ook mensen zijn die niet ver kunnen lopen. De heer Van Rens (D66) denkt dat bij veel mensen de voordelen van parkeren in de Parkeergarage St.-Jan prevaleert. Het is goed dat de parkeerdruk in de wijken over het algemeen niet is toegenomen en hij hoort graag of het college maatregelen neemt in wijken waar dit niet het geval is. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de heer Van Rens denkt dat de verbetervoorstellen die het college al heeft genoemd zoals parkeren bij de Brabanthallen toereikend zijn.

De heer Van Rens (D66) is geen verkeerskundige, hij denkt dat de ambtenaren die dit voorstel hebben gemaakt deskundig zijn en weten of dit helpt. Er kan in de toekomst bijsturing nodig zijn, maar hij heeft er vertrouwen in. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) weet dat de suggestie is gewekt dat in wijken waar de parkeerdruk hoger is geworden het tarief wordt verhoogd zodat het aantrekkelijker is om bij de Brabanthallen te parkeren en hij vraagt of de heer Van Rens dat als een oplossing ziet of dat hij ook denkt dat herinvoering van het belanghebbendenparkeren een beter idee is.

6

De heer Van Rens (D66) is niet voor herinvoering van het belanghebbendenparkeren. Mevrouw Parijs (Bosch Belang) is het eens met de SP en het CDA. Ze is bezorgd over de digitalisering die met name bij mensen in Deuteren voor veel stress heeft gezorgd. Ze stelt voor om naast het digitale systeem ook parkeren met behulp van kaartjes mogelijk te maken. De heer Van der Els (Rosmalens Belang) is gezien de huidige inflatie blij dat de algemene gemeentelijke index van 5,94% op de parkeertarieven is toegepast en Rosmalens Belang stemt in met de voorgestelde parkeertarieven. Rosmalens Belang kan zich ook vinden in digitaal parkeren, maar mensen die moeite met deze digitale weg hebben moeten direct adequate hulp kunnen krijgen en het liefst ook buiten kantoortijden. Ten slotte merkt hij op dat de afspraken over de blauwe zones bij de Helftheuvelpassage en in Rosmalen in stand moeten blijven. De heer Van de Pol (Partij voor de Dieren) onderschrijft de zorgen in de notitie van De Bossche Groenen over het parkeren op straat rond de binnenstad. De heer Van Griensven (PVV) vindt het netjes dat de gemeente de tarieven niet met 12% maar met 5,94% verhoogt, maar dat vindt hij nog steeds veel. De PVV wil de parkeertarieven laten dalen en het parkeergeld oormerken zodat dit geld niet meer naar de algemene middelen gaat.

Hij wil weten of is gekeken naar een scenario met 0% stijging of zelfs een daling van de tarieven. De PVV ziet graag dat de parkeerkaartjes terugkomen, zeker voor ouderen en digibeten. Daarnaast moet rekening worden gehouden met latrelaties en hij vraagt hoe de wethouder dit ziet. De PVV vindt dat er juist meer parkeerplaatsen moeten komen zodat inwoners en toeristen gewoon kunnen parkeren. De heer Bos (GroenLinks) is blij met de flexibele inzet van uren en de uitbreiding van de vrijwilligersregeling en is benieuwd naar de fiscale variant van de blauwe zone. Hij sluit zich aan bij de vraag van mevrouw Lipman over het gebruik van digitale systemen. Er is een bepaalde gewenningsperiode, maar misschien hebben sommige mensen extra hulp nodig en hij vraagt de wethouder om in de communicatie over het digitale systeem ook aandacht aan de terugvraagregeling te besteden omdat hier weinig gebruik van wordt gemaakt. Hij vraagt zich af of de huidige tarieven de juiste incentive geven om in een parkeergarage in plaats van in de wijken te parkeren en hij is benieuwd hoe de wethouder dit beleid monitort. In het huidige systeem bestaan twee tarieven voor parkeervergunningen, voor bewoners en voor zakelijke gebruikers.

Bijvoorbeeld in Delft en Groningen is er daarnaast ook een tarief voor particuliere deelmobiliteit en dat is een eerste stap in de goede richting omdat auto's zo meer worden gebruikt en minder stilstaan waardoor er misschien minder parkeerplaatsen nodig zijn. Hij vraagt hoe de wethouder dit voorstel ziet en of dit in toekomstig beleid kan worden opgenomen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt hoe GroenLinks denkt over de herinvoering van belanghebbendenparkeren. De heer Bos (GroenLinks) twijfelt hierover, hij wil eerst kijken of het huidige systeem volledig wordt benut. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat belanghebbendenparkeren niets met de digitalisering van het bezoekersparkeren heeft te maken en hij vraagt of de heer Bos herinvoering van het belanghebbendenparkeren een slecht idee vindt. De heer Bos (GroenLinks) is vooral benieuwd hoe het parkeren in parkeergarages zo aantrekkelijk mogelijk kan worden gemaakt en daarom wil hij van de wethouder weten of de huidige tarieven de juiste incentive daartoe geven. De heer Van Hoek (50PLUS) adviseert bezoekers van de binnenstad om in een transferium te parkeren omdat de auto daar voor € 4,00 de hele dag kan blijven staan en zij daarna keurig in het centrum worden afgezet.

Reactie college Wethouder Geers wil ervoor zorgen dat mensen op de juiste plek parkeren, bijvoorbeeld in een transferium om daarna met de bus naar de binnenstad te gaan, maar er zijn meer mogelijkhe7

den. De ondernemers van de Zuiderpassage hebben gevraagd om digitaal parkeren, maar dat wil niet zeggen dat het doel is om dat in heel Rosmalen uit te rollen. De heer Broekmeulen (VVD) vraagt of dit alleen een pilot voor de omgeving is. Wethouder Geers geeft aan dat er naast de Helftheuvel en het centrum van Rosmalen nog een aantal andere kleine blauwe zones is, maar dat, als daar wordt gekeken, samen met de ondernemers naar de meeste geschikte oplossing wordt gezocht. De pilot is om ervaring op te doen en de raad heeft een nadrukkelijke uitspraak gedaan wat betreft het centrum van Rosmalen en de Helftheuvel. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt dat de blauwe zones zeker in wijken waar veel senioren wonen goed werkt en hij vraagt wat de wethouder hier zelf van vindt. Wethouder Geers geeft aan dat de handhaving door de invoering van een digitale zone efficiënter kan werken. Iedereen is welkom in Den Bosch en moet kunnen parkeren waar hij dat wil, maar met de bezoekersregeling is bewust voor een maximaal aantal uren per maand gekozen om de parkeerdruk niet te hoog te laten worden. Dat wil niet zeggen dat iemand dan niet meer welkom is, dan kan in een transferium of een parkeergarage worden geparkeerd.

Het is belangrijk dat de gemeente goed stuurt op waar mensen gaan parkeren en er is een offerte opgevraagd van een bureau dat de gemeente hierbij gaat helpen en ook kijkt naar een oplossing voor minder digitaalvaardige mensen. Er wordt met de tarieven en met goede communicatie geprobeerd de bezetting van Parkeergarage St.-Jan te verhogen. Een parkeerplaats in een wijk is duurder dan die in een parkeergarage. In Zuid bestond op een gegeven moment de vrees dat veel bezoekers van Boulevard in hun wijk zouden parkeren. Daarom is aan de organisator gevraagd te communiceren dat Parkeergarage St.-Jan goedkoper is dan parkeren in de wijk en een parkeerdrukmeting heeft uitgewezen dat de parkeerdruk tijdens Boulevard niet groter is geworden en dat de andere locatie goed werd benut. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de wethouder bereid is om verder te kijken naar de prijs in bepaalde grote parkeergarages. Wethouder Geers kan altijd naar prijzen kijken, maar hij wil parkeren wel betaalbaar houden. De parkeertarieven kunnen niet zomaar worden veranderd, als het parkeertarief op straat wordt verhoogd moeten ook bezoekers dat tarief betalen als de parkeeruren op zijn.

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) hoorde de wethouder eigenlijk zeggen dat het tarief van straatparkeerplaatsen niet zomaar kan worden verhoogd omdat dan ook de bezoekers dat tarief moeten betalen als de uren op zijn. Hij vraagt waarom de wethouder naar bepaalde mogelijkheden zoekt terwijl het belanghebbendenparkeren weer kan worden ingevoerd. Wethouder Geers zegt dat het gebruik van bezoekerskaartjes tot hoge parkeerdruk leidde en dat misbruik van die kaartjes werd gemaakt. Daarom is overgegaan op een ander systeem, de raad is daarin meegenomen en die heeft ook de tarieven voor het maaiveldparkeren vastgesteld. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vindt dat digitaal bezoekersparkeren niets met belanghebbendenparkeren heeft te maken. Wethouder Geers is het hier niet mee eens. Die 2 zijn nadrukkelijk aan elkaar gekoppeld en hebben met elkaar te maken. Dit systeem is ingevoerd om ervoor te zorgen dat de parkeerdruk in de wijken niet verder toeneemt. De parkeerdruk is gemeten en dat blijft periodiek gebeuren om te zien hoe het systeem werkt en welke aanpassingen eventueel moeten worden gedaan. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat bij digitaal bezoekersparkeren een kenteken wordt ingevoerd waarmee de auto in een database staat.

Het enige verschil is dat iemand een boete krijgt als een scanauto een kenteken registreert dat niet in de database van de bezoekersregeling of in die van de betaaldparkerenapps staat. Hij wil weten waarom de wethouder denkt dat deze twee zaken gekoppeld zijn.

8

Wethouder Geers heeft deze vraag al beantwoord. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) stelt voor dit onderwerp schriftelijk af te doen. Wethouder Geers vindt dat de heer Hoeben bij de ambtelijke organisatie kan informeren. De dienstverlening voor mensen die wat minder digitaalvaardig moet beter en hij gaat met de leverancier in gesprek om zo snel mogelijk tot een aanpassingen te komen, maar het is lastig om naar een andere app over te stappen omdat er een koppeling met de kentekendatabase is en andere leveranciers vergelijkbare sobere apps leveren. Er kan niet met bijvoorbeeld een kaartje worden gewerkt, maar mensen kunnen hun bezoek wel telefonisch aanmelden. De heer Van Rens (D66) vraagt een tijdindicatie van wanneer de wethouder in gesprek met de leverancier gaat. Wethouder Geers zet er wel druk op, maar hij kreeg tot nu toe geen duidelijkheid van de leverancier en kan daarom niet aangeven wanneer er verbetering komt. Er is een instructiefilmpje over het gebruik van de app en de app wordt nog meer onder de aandacht gebracht, desnoods met een persoonlijk bezoek. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of de gemeente met behulp van een opensourcesysteem zelf een app kan bouwen met gebruik van data uit de database. Wethouder Geers is geen appbouwer en kan geen antwoord op deze vraag geven.

In antwoord op de opmerking van Leefbaar 's-Hertogenbosch over een lagere indexering in de hele begroting geeft hij aan dat dit het geval is. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) weet dat onder andere de ozb, precario en leges meer zijn verhoogd dan de inflatiecorrectie. Wethouder Geers geeft aan dat er een aantal beleidsmatige verhogingen is doorgevoerd en daarnaast de indexering die overal even hoog is. De voorzitter vraag of er nog vragen niet beantwoord zijn. De heer Bos (GroenLinks) heeft gevraagd naar particuliere deelmobiliteit. Wethouder Geers geeft aan dat de gemeente momenteel geen vaste lijn heeft voor particuliere deelmobiliteit, maar dat hij wel de meerwaarde daarvan ziet en hij kijkt graag in welke mate deze behoefte er is, hij nodigt aanbieders van deelmobiliteit uit om in contact te treden. Als mensen hun geld terugvragen dan krijgen ze dat en er wordt gekeken hoe dit beter gecommuniceerd kan worden. In het begin werd de app laag beoordeeld, hij is nog steeds niet tevreden met de beoordeling en zoekt daarom naar een verbeterslag, maar er moet wel gewenning optreden. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) wil weten in hoeverre prijselasticiteit als marketinginstrument kan worden ingezet om het parkeren te beïnvloeden. Wethouder Geers zegt dat op dit moment de juiste vorm wordt gebruikt en dat het college op dit moment niet van plan is een andere stap te zetten.

Hij is wel benieuwd naar andere mogelijkheden, die zullen in vervolgvraagstukken zeker worden meegenomen. De heer Van Silfhout (Volt) vindt het prijsverschil van € 700 tussen de Parkeergarage St.-Jan en de Wolvenhoek vrij fors en hij vraagt een toelichting van de wethouder. Wethouder Geers vindt dit een technische vraag. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt wat de wethouder vindt van de evaluatie van de parkeerdruk in 2023.

9

Wethouder Geers heeft al aangegeven dat de parkeerdruk jaarlijks wordt gemeten om te kijken of wat er nu gebeurt goed is of dat moet worden bijgestuurd. De heer Dupuis (SP) heeft gevraagd of de wethouder in gesprek gaat en blijft met bewoners over verbeteringen. Wethouder Geers begrijpt de achtergrond van deze vraag niet omdat hij continu met inwoners in gesprek is over van alles en nog wat en ook over het parkeren. De heer Van Griensven (PVV) heeft gevraagd of is gekeken naar een scenario met 0%-stijging of zelfs een daling van de tarieven. Wethouder Geers zegt dat alle scenario's zijn bekeken. Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) heeft gevraagd naar de scanauto zonder software. Wethouder Geers geeft aan dat de scanauto's op dit moment alle kentekens scannen, maar dat er geen naheffing wordt opgelegd. Er gaat een BOA naar een auto die in overtreding is en die deelt een boete uit. Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) vraagt of de scanauto een auto met een gehandicaptenparkeerkaart herkent. Wethouder Geers zegt dat de scanauto dat herkent. De heer Van Hoek (50PLUS) vindt dat er veel technische vragen worden gesteld en beantwoord. De heer Van Silfhout (Volt) dacht de toezegging te hebben dat hij een toelichting krijgt op het prijsverschil tussen parkeren in de Wolvenhoek en in Parkeergarage St.-Jan.

Wethouder Geers zegt dat de heer Van Silfhout dit ambtelijk kan uitvragen. Tweede termijn De heer Van Silfhout (Volt) weet nog steeds niet of hij een reflectie van de wethouder op het prijsverschil tussen parkeren in de Wolvenhoek en in Parkeergarage St.-Jan krijgt. De voorzitter hoorde de wethouder zeggen dat de heer Van Silfhout dit zelf technisch kan uitvragen. De heer Van Silfhout (Volt) concludeert dat hij artikel 71-vragen moeten stellen. Wethouder Geers zegt toe de heer Van Silfhout per mail te informeren over waar dit prijsverschil vandaan komt. De voorzitter vraagt deze mail naar de hele commissie te sturen. Wethouder Geers zegt dit toe. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) weet dat er momenteel een BOA komt als de scanauto een kenteken scant dat niet in de database staat. In een bepaalde wijk zijn afspraken met de daar gevestigde coffeeshop over wildparkeren gemaakt, maar die coffeeshop kan automobilisten nu niet meer wegsturen omdat dat dit geen vergunninghoudersgebied meer is, maar er betaald parkeren is ingevoerd. Hij heeft ambtelijk gevraagd of dit regime weer kan worden ingevoerd en daar werd positief op gereageerd. De wethouder beweert echter dat dit niet mogelijk is. De Bossche Groenen gaat waarschijnlijk ook artikel 71-vragen over dit onderwerp stellen omdat hij vindt dat hij geen juiste antwoorden van de wethouder krijgt.

10

Wethouder Geers vindt het vervelend dat de heer Hoeben dit zo ervaart, maar die stelde ook dingen die hij niet zo heeft gezegd. Hij stelt voor om tijdens de schorsing het een en ander te bespreken. De heer Bos (GroenLinks) overweegt een motie over particuliere deelmobiliteit. De heer Van Rens (D66) overweegt een motie over het gebruiksvriendelijker maken van de app. De heer Van Silfhout (Volt) denkt ook na over een motie over de app. De heer Vossen (PvdA) sluit zich hierbij aan. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) overweegt een motie over de fiscale variant van de blauwe zone. Dit punt gaat als bespreekstuk naar de raad De voorzitter schorst de vergadering 9.

Aanvraag (aanvullend) voorbereidingskrediet Gebiedsontwikkelingen De voorzitter heropent de vergadering. De heer Broekmeulen (VVD) vindt de in dit dossier genoemde gebiedsontwikkelingen erg belangrijk en begrijpt dat er af en toe onvoorziene zaken gebeuren waardoor de kosten hoger uitvallen dan verwacht, maar in dit dossier wordt € 2,8 miljoen extra gevraagd voor drie ontwikkelingen en € 75.000 voor de Grote Els en hij wil weten waarom de in 2020 toegekende bedragen niet toereikend zijn, waaraan de extra middelen worden besteed en welke garanties er zijn dat er nu wel genoeg geld is. Deze zaken horen in het dossier te staan, zeker als het om zulke grote bedragen gaat. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) weet dat insprekers bij I&O betrokken mensen zijn die hun ideeën over bijvoorbeeld energie en silo's in hun eigen leefomgeving wilden ventileren. Hij toont het boekje dat zij hebben gemaakt dat hij in het stadkantoor heeft gekregen en dat eigenlijk breed had moeten landen. Het gaat om mensen die met de stad bezig zijn, die kennis van de inwoners, passie en vernieuwingsdrang hebben, die pionieren en bezig zijn met onder andere placemaking en ontwikkeling. Hij kent de wethouder als iemand die dit ook wil en hij wil die inwoners bij het vaststellen van de kaders betrekken. Het gaat met name bij de Stadsdelta om impactvolle projecten en daarbij moeten de inwoners betrokken worden.

Hij wil daarom goed naar het participatietraject kijken en De Bossche Groenen komt daarom met een voorstel om dit een voorbeeldproject te laten zijn voor goed participatie. De heer Dupuis (SP) vraagt zich ook af waarom de budgetten meer dan verdubbeld zijn. Verder wil hij bij de Grote Els net als bij de Rosmalense Plas niet investeren in nog meer bedrijventerreinen, maar in woningen omdat nog meer bedrijven de druk op het verkeer en de woningen zal vergroten. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) sluit zich aan bij de opmerkingen van De Bossche Groenen over de participatie. Hij is benieuwd hoe de burgers en hun behoefte in dit soort megaprojecten centraal zullen staan. In 2020 is € 2,8 miljoen voorbereidingskrediet voor negen ontwikkellocaties gevraagd en in die aanvraag is al redelijk gespecificeerd waar dat geld naartoe gaat, maar nu wordt een aanvullend krediet voor enkele van die locaties gevraagd. Hij zou graag veel specifieker zien waar dit gevraagde geld naartoe gaat. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) sluit zich ook aan bij de woorden van de VVD, er komt zomaar € 2,28 miljoen uit de lucht vallen. Hij heeft technische gevraagd waarom de Begroting 2022 moet worden gewijzigd en het antwoord was dat nu € 2,28 miljoen wordt voorgeschoten dat later uit de grondexploitatie terugkomt.

11

De heer Van Griensven (PVV) merkt op dat voor drie projecten extra budgetten worden gevraagd. De knooppuntontwikkeling station Oost gaat van € 350.000 naar € 1,3 miljoen en dat is een stijging van ruim 250%. EKP-Zuid gaat van € 400.000 naar € 1 miljoen en de Bossche Stadsdelta van € 500.000 naar € 1,25 miljoen. Na vaststelling van het ambitiedocument voor station Oost en de ruimtelijke vertaling hiervan hebben onderzoeken geleid tot het inzicht dat de opgave met betrekking tot parkeren, verkeer, energie en duurzaamheid vooraf op gebiedsniveau moet worden bepaald, waarbij de gemeente de regie houdt. Hij vraagt de wethouder waarom dat is gesloten en wat de voordelen voor de gemeente zijn. In juni 2020 werd ruim € 3 miljoen beschikbaar gesteld voor negen ontwikkellocaties en een aantal kleinere locaties en voor de resterende drie locaties is nog maar € 840.000 over waar nu € 2,3 miljoen extra bij moet. Hij wil weten hoe deze misrekening is ontstaan en hoe het komt dat projecten 2,5 tot 3,5 maal duurder worden voordat er ook maar een steen is gelegd. Hij vraagt of de wethouder nog voor de raadsvergadering de gegevens hierover naar de raad kan sturen.

De totale kosten bedragen minimaal € 5,3 miljoen in plaats van € 2,8 miljoen en hij vraagt of het nog wel reëel is om voor dat bedrag woningen, inclusief woningen in de lagere en de middenklasse en sociale huur, te bouwen of dat er alleen woningen voor welgestelden of voor leegstand worden gebouwd. Hij denkt dat alle raadsleden moeten nadenken over of dit geld hier wel aan moet worden uitgegeven, zeker omdat niet wordt uitgesloten dat nog meer geld nodig is. Hij vraagt of de wethouder het ermee eens is dat geld maar eenmaal kan worden uitgegeven en dat dit in deze tijden beter kan worden gebruikt om de inwoners te steunen door de gemeentelijke lasten te verlagen. De PVV stemt in met het beschikbaarstellen van een voorbereidingskrediet van € 75.000 voor de Grote Els met daarbij de kanttekening dat er nu en in de toekomst een reële begroting moet zijn. Die kan beter te hoog zijn zodat het later meevalt dan te laag zodat er steeds geld bij moet. De heer Van Hoek (50PLUS) is niet gecharmeerd van dit voorstel. De voorbereidingskosten worden fors overschreden, verantwoording en een specificatie ontbreken en alle kosten voor de voorbereiding, de planvorming en de uitvoering worden doorberekend in de prijs van de woningen en de huren en dat helpt niet om te komen tot betaalbare woningen.

Dit voorstel leidt tot uitspraken zoals die onlangs in het Brabants Dagblad werden gedaan over een regentencultuur. In een gesloten exploitatie zoals de Stadsdelta mogen de kosten voor planvorming, voorbereiding en uitvoering maar een bepaald percentage van het totaal zijn en dat moet vooraf inzichtelijk worden. De heer Van de Pol (Partij voor de Dieren) begrijpt dat er soms meer voorbereidingskrediet nodig is, maar het gaat hier om een fors bedrag met weinig toelichting. Hij wil weten of de wethouder hier lering uit trekt, zodat bij volgende projecten een betere inschatting van het benodigde krediet wordt gemaakt. Mevrouw Muller (D66) staat achter dit aanvullende krediet zodat de onderzoeken kunnen worden uitgevoerd, de ontwikkelstrategieën verder kunnen worden uitgewerkt en de planvoorbereidingen kunnen worden afgerond. Reactie college Wethouder Van der Geld begrijpt dat de commissie kritisch over dit voorstel is, hij stond ook niet te juichen om krediet voor de nieuwe gebiedsontwikkelingen op te halen, maar dat is wel nodig om de volgende stappen in deze gebiedsontwikkelingen te kunnen zetten. De Bossche Stadsdelta is een erg complexe ontwikkeling waarbij het gaat om duizenden woningen en allerlei voorzieningen met grote water- en energieopgaven. De heer Van Hoek (50PLUS) vraagt of dit niet bekend was bij de eerste kredietaanvraag.

Wethouder Van der Geld zegt dat toen al bekend was dat het erg complex was, maar dat vooraf niet alles kan worden voorzien. Er is geprobeerd de kosten zo goed mogelijk in te schatten en hij schat die liever niet te hoog in. Als dit geld niet voor deze ontwikkeling wordt gebruikt maar voor het steunen van de inwoners vallen deze ontwikkelingen stil en dit is ook een vorm van steun aan de inwoners omdat woningen keihard nodig zijn. De heer Van Griensven (PVV) vraagt of het mogelijk is om maar één project te doen.

12

Wethouder Van der Geld zegt dat die mogelijkheid er wel is, maar dat dan de woningbouwambities niet worden gehaald. Hij kan niet garanderen dat dit de laatste keer is dat er op extra krediet worden gevraagd, maar er is met de kennis van nu wel accuraat gekeken hoeveel geld nodig is. De heer Broekmeulen (VVD) begrijpt wel dat het lastig is om garanties te geven, maar hij vindt het voorstel erg summier en zijn vraag was of de wethouder dat begrijpt. Wethouder Van der Geld begrijpt dat, maar hij wil het geld door middel van de gebiedsontwikkelingen terugverdienen. De heer Van Griensven (PVV) vraagt of de wethouder wel de kaders wat betreft onder andere sociale huur en middenhuur bewaakt of dat er alleen woningen voor welgestelden komen. Wethouder Van der Geld zegt dat de inhoudelijke kaders gehandhaafd blijven en dat die apart bij de raad langskomen. De raad heeft bijvoorbeeld kaders voor de Bossche Stadsdelta aangenomen die nu op haalbaarheid worden getoetst en dit komt in het eerste kwartaal van 2023 in de raad terug. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) overweegt om naar een fatsoenlijk stuk te vragen. Wethouder Van der Geld zegt dat de raad daarover gaat. Terugverdienen is niet de legitimatie om het op te schrijven zoals dat is gedaan, hij gaf aan dat het wel verschil maakt of geld in een gebiedsontwikkeling wordt terugverdiend.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt van wat dan wel de legitimatie is van het opleveren van zo'n summier document voor een dergelijk bedrag. Wethouder Van der Geld vindt dit geen summier document en hij zegt toe de technische informatie naar aanleiding van technische vragen met alle raadsleden te delen. De heer Van Hoek (50PLUS) vraagt of binnen een exploitatie extra krediet wordt vrijgemaakt voor voorbereidings- of uitvoeringskosten en of dat dan niet meer aan de raad wordt voorgelegd. Wethouder Van der Geld beaamt dit. Voor deze gebiedsontwikkeling is nog geen grondexploitatie geopend en daarom komt hij nu naar de raad. Als er wel een grondexploitatie is geopend kunnen dergelijke kosten binnen de grondexploitatie rondgaan. De heer Van Hoek (50PLUS) vraagt of de wethouder het een goed idee vindt om vooraf aan te geven dat alle bijkomende kosten zoals de voorbereidings- en uitvoeringskosten niet meer dan 12% van de totale exploitatie mogen zijn. Wethouder Van der Geld kan deze vraag niet beantwoorden omdat hij geen inzicht heeft in de standen in de verschillende gebiedsontwikkelingen. Hij doet hier geen harde toezegging op omdat hij de consequenties niet kent, maar hij wil er wel naar kijken en er later in de raad op terugkomen.

Er zijn in de pers conceptplaatjes gebruikt en hij begrijpt dat inwoners zich dan afvragen of dit de toekomstige plot is, maar er stond duidelijk bij dat het om concepten gaat. Hij zal met de omgeving in gesprek gaan over wat er allemaal gaande is. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat de bewoners vinden dat ze jarenlang niet gehoord zijn terwijl ze wel oplossingen hebben aangedragen. Hij vraagt of de wethouder denkt dat de huidige burgerparticipatie volstaat. Wethouder Van der Geld denkt wat die volstaat, maar hij constateert ook dat de insprekers die onbevredigend vinden. Er is input van alle Bossche inwoners nodig en niet alleen van de bewoners van de Bossche Stadsdelta omdat deze gebieden regionale impact hebben. Ontwikkelingen zoals die van de silo's duren vele jaren en die omvatten meerdere gebieden wat het nog complexer maakt. In 't Zand is een proeftuin Aardgasvrij waarin wordt gekeken naar een energiesysteem en misschien kan daar ook met de silo's aan de slag worden gegaan. De bewoners 13

willen het liefst direct met de energieoplossing aan de slag, maar dat is niet mogelijk en zeker niet op de Tramkade omdat die ontwikkeling pas voor na 2025 op de rol staat en ook niet in 't Zand omdat daar nog volop onderzoek naar een warmtenet wordt gedaan. De frustratie van een aantal inwoners komt ook voort uit het feit dat ontwikkelingen langer duren dan inwoners willen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt dat bij vertraging een toelichting moet worden gegeven zodat hier begrip voor kan zijn. Hij denkt dat het goed is dat de gemeente ook nadenkt over wat de burger bij zo'n project van de gemeente nodig heeft. Wethouder Van der Geld zegt dat de Bossche Stadsdelta nog geen vertraging heeft, maar dat deze ontwikkeling wel lang duurt. Bij de Bossche Stadsdelta is geprobeerd om met het Cities & Science Lab en Ren je Rot de inwoners er op een creatieve manier bij te betrekken. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) weet dat de gebruikers het jammer vinden dat de ontwikkeling van de Tramkade zo lang duurt, voor hen loopt het experiment in dat gebied vloeiend door. Wethouder Van der Geld is zich daarvan bewust. Daarom is een regisseur aangesteld om te inventariseren welke initiatieven er in dat gebied zijn, dat is nu in beeld en er zal worden gekeken hoe hiermee wordt omgegaan.

De heer Van Griensven (PVV) vraagt waarom de gemeente de regie houdt en die niet aan de ontwikkelaar overlaat. Wethouder Van der Geld wil zelf de regie houden omdat de gemeente dan zelf grip heeft en tempo kan maken. Bij station Oost heeft de gemeente veel grond in eigendom en kan daar dan zelf aan de bak. De gemeente gaat niet zelf bouwen, maar houdt wel de regie. De heer Van de Pol (Partij voor de Dieren) vraagt of dit proces wordt geëvalueerd om te kijken hoe in de toekomst betere inschattingen kunnen worden gemaakt. Wethouder Van der Geld zegt dat er geëvalueerd zal worden. Tweede termijn De heer Van Silfhout (Volt) hoorde de wethouder zeggen dat hij zich aan de kaders houdt, maar er wordt wel € 750.000 meer uitgegeven en hij vraagt of daardoor minder winst op de Bossche Stadsdelta wordt gemaakt of dat het plan wat soberder wordt. Wethouder Van der Geld vindt € 750.000 niet substantieel genoeg om aan de kaders te tornen. De kaders komen terug in de haalbaarheidsfase. De heer Van Silfhout (Volt) geeft aan dat in de prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties staat dat er een minimaal aantal sociale huurwoningen moet worden gerealiseerd. Hij vraagt of ook aan de bredere ambities wordt getornd als het uitgeven van € 750.000 betekent dat in de Stadsdelta bijvoorbeeld vijf sociale huurwoningen minder kunnen worden gebouwd.

Wethouder Van der Geld zegt dat geld dat nu wordt uitgegeven in theorie niet op een andere manier kan worden ingezet, maar dit is nodig om überhaupt sociale huurwoningen te kunnen realiseren. De voorzitter start een adviesrondje. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) neemt het terug in de fractie en overlegt eventueel ook rechtstreeks met de wethouder. De heer Dupuis (SP) neemt het terug in de fractie en hij overweegt een amendement over versobering en over het schrappen van de Grote Els uit het voorstel. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wacht de technische aanvulling af. 14

Dit punt gaat als bespreekstuk naar de raad. Overige onderwerpen ter bespreking 10.

Bespreeknotitie Stop (tijdelijke) uitverkoop sociale huurwoningen Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) merkt op dat er woningnood is en vooral een tekort aan betaalbare huurwoningen. In de prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties staat dat er tot 2030 3150 sociale huurwoningen worden gebouwd, maar er worden er ook 1050 gesloopt of verkocht. Ze wil bezien of de corporaties minder woningen uit de kernvoorraad kunnen halen. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) vindt dat 'uitverkoop' een negatieve lading heeft, maar dat dit woord aan de andere kant ook wel terecht wordt gebruikt omdat dit impliceert dat er een overschot is en dat ruimte voor iets nieuws moet worden gemaakt. Dat is ook het geval, huurwoningen worden niet alleen verkocht omdat de woningbouwcorporaties het geld nodig hebben voor nieuwe projecten, maar ook om andere redenen. De afgeschafte verhuurdersheffing geeft de woningbouwcorporaties de financiële armslag om de nationale prestatieafspraken na te komen waarbij het gaat om verduurzaming, het versnelde bouwen van sociale huurwoningen en het bouwen van extra middenhuurwoningen tot € 1.000. Er wordt de komende jaren dus een flink aantal huurwoningen toegevoegd. In wijken met veel sociale huurwoningen ontstaat met het toevoegen van koopwoningen meer balans. Daarnaast zijn sociale huurwoningen vaak wat goedkoper waardoor ze bereikbaar zijn voor starters.

Deze woningen worden vaak met voorrang verkocht aan mensen die een sociale huurwoning achterlaten wat voor meer doorstroming zorgt. Ten slotte gaat het vaak om woningen waar minder vraag naar is zoals grote eengezinswoningen, de woningcorporaties merken dat de meeste huurders momenteel een- en tweepersoonshuishoudens zijn. De heer Van Silfhout (Volt) weet er in Rosmalen veel wijken met relatief veel koophuizen zijn en hij vraagt of mevrouw Verreijt vindt dat daar meer sociale huurwoningen moeten komen. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) vindt het belangrijk dat er ook in koopbuurten voldoende sociale huurwoningen zijn. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) denkt dat het wegvallen van de verhuurdersheffing een argument is om de bestaande voorraad goed te onderhouden, zodat het aantal sociale huurwoningen blijft bestaan en nieuwbouw cumulatief werkt. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) zegt dat het hier niet alleen over verduurzaming gaat en dat de woningcorporaties meerdere redenen hebben om woningen te verkopen. Bovendien gaan de nationale prestatieafspraken niet alleen over verduurzaming, maar ook over sociale huur en middenhuur. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of het verder veryuppen van een wijk ook goed voor de balans in een wijk is. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) weet niet zo goed wat ze op deze vraag moet antwoorden.

Koop en huur in hetzelfde gebied zorgt voor een goed balans, maar er zijn meer redenen om woningen te verkopen. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) vraagt of mevrouw Verreijt zich ervan bewust is dat er 1000 sociale huurwoningen verdwijnen en dat die niet terugkomen. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) is zich daarvan bewust. Er worden woningen verkocht waarnaar op de koopmarkt veel meer vraag is dan op de huurmarkt en dat betekent dat goed naar de markt wordt gekeken en zorgvuldig wordt afgewogen welke huizen worden verkocht zodat de woningbouwcorporaties een voor iedereen aantrekkelijke collectie woningen behouden.

15

Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) zegt dat de gemeenteraad niet gaat over wat een woningbouwcorporatie doet. Starters hebben ook recht op een koopwoning en die kunnen misschien wel een sociale huurwoning kopen. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) vraagt of mevrouw Van den Wildenberg het ermee eens is dat het goed zou zijn als de wethouder met de woningbouwcorporaties in gesprek gaat over hoeveel sociale huurwoningen de komende jaren worden verkocht. Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) vindt dit meer een artikel 71-vraag. De heer Vossen (PvdA) begrijpt de noodzaak voor meer betaalbare woningen omdat veel Bosschenaren daarop wachten. Hij deelt de ambitie om iedereen een thuis te kunnen bieden, maar ziet een andere weg om daar te komen. Hij pleit voor leefbare, duurzame en vooral ook betaalbare woningen en wijken. Een leefbare en sociale wijk is een wijk met een mix van verschillende woonvormen en mensen uit alle lagen van de samenleving. Dit kan worden gerealiseerd met nieuwbouwprojecten, maar ook door het verkoopbeleid van woningbouwcorporaties. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) is niet tegen gemixte bouw, maar wel tegen het weghalen van woningen bij kwetsbare mensen. In het partijprogramma van de PvdA staat dat die niet wil dat woningen in de Muntel worden verkocht, maar daar staan wel twee woningen te koop.

De heer Vossen (PvdA) is niet principieel tegen de verkoop van sociale huurwoningen omdat dit ook andere maatschappelijke doelen dient. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) weet dat in de Muntel en de Vliert steeds meer woningen tegen een marktconforme prijs worden gekocht en hij vraagt zich af waarom juist daar twee sociale huurwoningen worden verkocht. De heer Vossen (PvdA) denkt niet dat het de bedoeling is om op straatniveau te discussiëren. Als een woningbouwcorporatie een woning verkoopt, krijgen mensen die van deze woningbouwcorporatie huren voorrang als ze deze woning willen kopen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) denkt dat de mix dan kan worden losgelaten. De heer Vossen (PvdA) vindt dit postzegelpolitiek. De PvdA is in grote lijnen voor gemixte wijken en hij vindt dat vragen specifiek gericht op de Muntel technisch kunnen worden gesteld. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat de Muntel exemplarisch voor iets is. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) vraagt of de heer Vossen weet dat slechts 9% van alle huurders een aangeboden woning kunnen betalen. De heer Vossen (PvdA) zegt dat die 9% mensen in een sociale huurwoning zijn, dat Zayaz niet alleen sociale huurwoningen heeft en dat deze huizen veel goedkoper zijn dan huizen in de particuliere verkoop.

De verduurzamingsopgave kost veel geld, de Bossche woningbouwcorporaties zijn daarbij een van de belangrijkste partners en die geven aan dat de verkoop van tientallen woningen een deel van de financiering voor de verduurzaming dekt. Mede dankzij de verkoop van enkele oude woningen ontstaat er ook een soort verheffingssituatie, huurders kunnen tegen een reële prijs een corporatiewoning kopen en daardoor ontstaat ook een nieuw speelveld op de woningmarkt. Huurders kunnen eigenaar van een woning worden en woningbouwcorporaties kunnen hun huizenbestand aanpassen op de nieuwe sociale werkelijkheid met meer een- en tweepersoonshuishoudens. De PvdA is niet principieel tegen de verkoop van sociale huurwoningen omdat corporaties met het daarmee verkregen geld veel maatschappelijk effect en rendement kunnen bewerkstelligen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt in hoeverre de heer Vossen denkt dat een huurder zijn sociale huurwoning kan kopen.

16

De heer Vossen (PvdA) hoorde net dat 9% van de huurders van een sociale huurwoning die stap zet. De heer Dupuis (SP) vindt het belangrijk dat er voldoende sociale huurwoningen zijn, bijvoorbeeld voor studenten, jongeren die op zichzelf gaan wonen en jongeren die een gezin willen starten, maar ook voor ouderen, urgentiehouders, statushouders, mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of mensen die helemaal niet kunnen werken en werkenden met een minder goed betaalde baan. Het aantal corporatiewoningen in Den Bosch neemt al jaren af door weinig bouw, sloop en verkoop, dat lijkt zo te blijven en dat heeft te maken met de middelen die een woningbouwcorporatie nodig heeft om het werk te kunnen doen. Woningbouwcorporaties hebben alleen inkomsten uit huren, krijgen geen subsidies voor verduurzaming en betalen ook ozb. Zij hebben ook veel lasten vanwege verouderde woningen die voor een deel binnen beschermde stadsgezichten staan waar strenge regels gelden en verduurzaming moeizamer en kostbaarder is. Ze hebben ook weinig middelen om te concurreren bij de verwerving van grond en dat leidt tot sloop en herbouw van woningen op eigen grond. De SP wil de corporaties meer middelen in grond, projectaandeel en geld geven om zo veel mogelijk grootschalige nieuwbouw, sanering en verduurzaming te kunnen realiseren.

Het verkopen van sociale huurwoningen heeft allerlei nevendoelen, maar is voor de woningbouwcorporatie ook noodzakelijk om hun begroting rond te krijgen. De SP steunt de oproep om met de verkoop van sociale huurwoningen te stoppen omdat deze voor heel veel groepen belangrijk zijn en de wachttijden lang zijn. De heer Van Hoek (50PLUS) is het niet eens met de stelling omdat de woningen die de corporaties verkopen tot het goedkopere segment behoren en 50PLUS eigen woningbezit prefereert boven huur in verband met kapitaalvorming, levensloop en dergelijke. Daarnaast is het een stimulans om een huis te verduurzamen, een eigenaar zal hier veel eerder toe geneigd zijn dan een woningbouwcorporatie die dat bij veel woningen moet doen en daar waar weinig inkomsten tegenover kan zetten. De heer Van Silfhout (Volt) denkt dat deze wooncrisis is ontstaan omdat zo veel mensen de koopmarkt zijn opgejaagd en hij vraagt of de heer Van Hoek het hiermee eens is. De heer Van Hoek (50PLUS) denkt dat veel mensen de woningmarkt zijn opgegaan omdat eigen woningbezit te prefereren is en dat dit de prijs heeft opgedreven, maar dat dit ook andere oorzaken heeft.

50PLUS vindt niet dat er geen woningen mogen worden verkocht, maar wel dat voorzichtig met de voorraad sociale huurwoningen moet worden omgegaan en dat sociale huurwoningen niet mogen worden verkocht aan beleggers die ze gaan verkameren en voor topprijzen gaan verhuren. Mevrouw Korver (GroenLinks) geeft aan dat men GroenLinks allemaal kent als een partij die zich inzet voor sociale woningbouw en geeft aan blij te zijn dat ze het percentage van 30% sociale woningbouw bij nieuwbouwprojecten in de woonvisie hebben weten op te nemen. Ook geeft ze aan blij te zijn met de 3150 sociale huurwoningen die tussen 2020 en 2030 worden gebouwd. In de prestatieafspraken staat dat twee derde van de nieuw te bouwen woningen een netto-toename moet zijn en dat betekent dat er maximaal 100 bestaande sociale huurwoningen per jaar uit het woningbestand kunnen verdwijnen. Dat is een maximum, er zijn de afgelopen jaren minder sociale huurwoningen verkocht, in 2022 waren dit er maar 36. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) heeft technische vragen gesteld en weet dat er in 2020 44 sociale huurwoningen zijn verkocht, in 2022 92 en vier jaar geleden 85. Ze wil voorzichtig zijn en bij de corporaties nagaan hoeveel huizen de komende jaren worden verkocht. Mevrouw Korver (GroenLinks) constateert dat er bij de technische uitvraag verschillende aantallen zijn doorgegeven.

De woningnood beperkt zich niet tot sociale huurwoningen, er is in meer segmenten sprake van woningnood en GroenLinks wil ook oog hebben voor de wachtlijsten in andere segmenten. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) geeft aan dat 44 woningen procentueel wel veel is als er maar weinig nieuwe woningen bij komen.