Nota Jongerenparticipatie

E I T A P I C I T R TIE A IPA IC P RT PA N EN E ER NG R JO E G N JO

Inleiding In het Bestuursakkoord van de gemeente ’s-Hertogenbosch worden gelijke kansen en talentontwikkeling genoemd als belangrijke bestuurlijke prioriteiten. Hiermee wordt nagestreefd dat alle inwoners van ’s-Hertogenbosch mee kunnen doen doordat zij hun talenten kunnen ontdekken en ontwikkelen. Daarnaast wordt onder het hoofdstuk ‘moderne overheid’ expliciet benoemd dat iedereen die wil, kan meedoen in de gemeente ’s-Hertogenbosch. Hierbij is er ruimte voor mensen met een luide en zachte stem én de stemmen die we nog niet horen. In deze nota wordt uitgelegd hoe we dit voor jongeren in de gemeente ’s-Hertogenbosch vormgeven door middel van jongerenparticipatie. Sinds 2010 lopen er concrete actieprogramma’s rondom jongerenparticipatie. Dit is gestart met het ontstaan van Citytrainers, een methodiek waarbij jongeren vaardigheden leren om evenementen te begeleiden en/ of zelf te organiseren. Via dit project zijn meer jongeren betrokken geraakt bij hun eigen wijk, buurt en de gemeente. In de afgelopen 13 jaar is jongerenparticipatie steeds verder gegroeid met nieuwe actieprogramma’s zoals de Jongerenambassadeurs, Cityboost en het Bossche Kinder- en Jeugdparlement.

Door deze programma’s, die allemaal in co-creatie met jongeren zijn bedacht, zijn er tal van jongeren die de gemeente al jarenlang gevraagd en ongevraagd advies geven en veel activiteiten organiseren die andere jongeren kunnen bezoeken. We stimuleren ondernemende en creatieve geesten die een mening hebben over hoe ze de gemeente veel leuker en aantrekkelijker kunnen maken voor jongeren. In deze nota beschrijven we de gemeentelijke actieprogramma’s voor jongerenparticipatie en het Bossche Jongerenparticipatiemodel

Actieprogramma’s We onderscheiden vier actieprogramma’s die we vanuit de gemeente organiseren. Elk actieprogramma kent meer projecten die meestal door jongeren (mede) worden uitgevoerd. 1) Cityboost Een manier om creatief en ondernemend te participeren is de Cityboost. Jongeren vanaf 12 jaar kunnen ideeën indienen voor activiteiten. Zij kunnen dit individueel of als groep doen. De ideeën worden gepitcht op het Boostfestival, er is een subsidie beschikbaar. Ideeën onder de € 300 worden altijd uitgevoerd. Uit de andere ideeën wordt door jongeren zelf een keuze gemaakt. Jongeren worden begeleid bij planvorming en uitvoering maar ze bepalen zelf welke thema’s ze belangrijk vinden. Een aantal voorbeelden van deze activiteiten zijn: Harry Potterdag, Masterchef van de buurt, een taekwondotoernooi en de productie van de film ‘Moerasdraak’. Klik op de link voor een promo over Cityboost: Cityboost - Ga Over Tot Actie (VIDEOCLIP) - YouTube 2) Citytrainers We stimuleren jongeren vanaf 16 jaar om zich als vrijwilliger in te zetten door Citytrainer te worden. Zij zetten hun talenten in om sportieve, culturele en sociale activiteiten te bedenken, te ontwikkelen en uit te voeren. Het kan ook een evenement zijn. Jongeren trainen vaardigheden als: presentatie, samenwerken, ontwikkelen, organiseren en begeleiden. Ze leren hoe ze deze skills kunnen inzetten voor hun school, buurt, wijk of stad.

Citytrainers worden getraind en ontvangen een certificaat. Kinderen in groep 7 en 8 van de basisschool kunnen Citytrainer Junior worden. Ze leren om activiteiten tijdens de pauze en na schooltijd mee te begeleiden. Zie: https://youtu.be/_vOOiomxhWY voor een filmpje over Citytrainers. 3) Jongerenambassadeurs Den Bosch (JADB) Jongeren vanaf 16 jaar kunnen als jongerenambassadeur bijdragen om de gemeente nog mooier en leuker te maken voor jongeren. Ze komen wekelijks bijeen, organiseren evenementen en geven gevraagd en ongevraagd advies. Om meer jongeren te betrekken is er een “JADB friends” opgericht. Dit zijn jongeren die graag willen meedoen maar (nog) niet elke week kunnen deelnemen. Zie:https://www.denbosch.nl/nl/jongeren/jongerendoenmee/ jongerenambassadeurs

4) Bossche Kinder– en Jeugdparlement Oefenen met participatie, burgerschap en democratische besluitvorming gebeurt in het Bossche Kinderparlement en het Bossche Jeugdparlement. Het Bossche kinderparlement is er voor kinderen in het primair onderwijs en het Bossche Jeugdparlement voor jongeren in het voortgezet onderwijs. In beide parlementen worden de thema’s door de kinderen zelf bepaald en voorbereid. Ze presenteren de uitwerking aan de wethouder en aan de directies van de scholen. Voorbeelden zijn het vergroten van duurzaamheid door met de fiets naar school te komen, het licht uit te doen of afval op school beter te scheiden. Kidsreporters maken een nieuwssite voor en door kinderen. Zie: www.bosschekinderparlement.nl en www.bosschejeugdparlement.nl Kortom: er gebeurt veel. De afgelopen jaren is er een ontwikkeling geweest rondom de betrokkenheid van inwoners in ’s-Hertogenbosch. Ook met de jongeren in de gemeente hebben we gaandeweg projecten bedacht en ontwikkeld om ook deze groep beter te kunnen betrekken. Vandaag de dag vinden we het nog belangrijker om de stem van inwoners te horen en hen te laten participeren en daarom willen we nog steviger inzetten op het meedenken en meedoen door jongeren.

Visie Alle jongeren beschikken over talenten, maar niet alle jongeren groeien op in een omgeving die hen in staat stelt die talenten te ontwikkelen. Wij willen gelijke kansen creëren voor alle jongeren in onze gemeente. Door hun zelfvertrouwen te stimuleren, hun horizon te verbreden en door hen te laten opgroeien in een stabiele omgeving. Jongerenparticipatie geeft jongeren in ’s-Hertogenbosch de kans om zichzelf te leren kennen, hun talenten te ontdekken en te ontwikkelen en om actief mee te doen aan onze samenleving. Dit gebeurt door jongeren in staat te stellen activiteiten te bezoeken en/of te organiseren, door met hen in gesprek te gaan en naar hen te luisteren en door jongeren te betrekken bij voor hen belangrijke ontwikkelingen in de gemeente. Een deel van de jongeren doet al mee en levert zo een bijdrage aan onze lokale samenleving. Andere jongeren voelen zich nog onvoldoende gezien en gehoord. Om alle jongeren te kunnen bereiken willen we onze aanpak jongerenparticipatie verder versterken, door serieus naar jongeren te luisteren, iets te doen met hun input en ze zelf mee laten bouwen aan hun eigen toekomst.

Waarom jongerenparticipatie (why) Zoals met burgerparticipatie, zijn er ook veel definities van jongerenparticipatie. Hier in ‘s-Hertogenbosch gaat jongerenparticipatie verder dan meedenken over beleid. Het betekent meedoen, meehelpen, organiseren en uiteindelijk zelfs meebeslissen. Dit kan op stedelijk niveau maar ook kleiner zoals in de wijk, buurt of dorp, op school of in een jongerencentrum. Het levert de gemeente ’s-Hertogenbosch veel op. Als het gaat om beleid voor jongeren, werkt het goed als je hen zelf mee laat denken en bepalen. Hierdoor worden bestuurlijke voorstellen en plannen van de gemeente toekomstbestendiger. De plannen kunnen met jongerenparticipatie zelfs creatiever, duurzamer en relevanter worden. Jongerenparticipatie is zowel voor jongeren, als voor de gemeente belangrijk. We kunnen van elkaar leren en elkaar sterker maken. Uitgangspunten (what) Sinds 2010 werken we vanuit de gemeente met een aanpak jongerenparticipatie. Het begin was een trainingsmethodiek voor jongeren, Citytrainers, om zo betere vrijwilligers te zijn, zelf dingen te organiseren en zichzelf te ontwikkelen. Dit is in dertien jaar tijd uitgegroeid tot meerdere projecten waarin de jongere centraal staat. Van hun mening geven (al vanaf de basisschoolleeftijd), tot zelf dingen organiseren en naar oplossingen zoeken voor problemen die jongeren meemaken, overal is ruimte voor.

Bij jongerenparticipatie in ’s-Hertogenbosch werken we vanuit een aantal uitgangspunten die door de ervaringen, door de jaren heen, zijn ontstaan. Deze uitgangspunten wordt praktisch vormgegeven in het Bossche Jongerenparticipatiemodel. Dit Bossche Jongerenparticipatiemodel is gebaseerd op de participatieladder van Roger Hart. Het model maakt een onderscheid tussen verschillende vormen van participatie, waardoor iedere jongere de kans krijgt zijn participatietalenten te ontdekken, te ontwikkelen en te delen met de buurt, wijk of stad. Er wordt gewerkt met verschillende kleuren (fasen), die iets zeggen over de mate van participatie. Verderop in deze nota wordt het Bossche Jongerenparticipatiemodel uitgebreider uitgelegd. Bij onze projecten ten aanzien van jongerenparticipatie neemt de vraag van jongeren een belangrijke plek in. Jongerenparticipatie in ’s-Hertogenbosch gaat uit van de gedachte dat jongeren een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan activiteiten voor jongeren. Dit

houdt in dat bij iedere ontwikkeling op het gebied van jongerenparticipatie de jongere ook centraal staat. Er worden niet zomaar projecten of programma’s gestart zonder dat dit door de jongeren gewenst wordt en/ of zonder dat zij betrokken worden bij het proces. Bij onze projecten ten aanzien van jongerenparticipatie worden de suggesties en oplossingen die door jongeren worden bedacht, meegewogen in de besluitvorming. De oplossingen die door jongeren worden aangedragen worden meegewogen in de activiteiten, interventies en het beleid dat wordt gemaakt en uitgevoerd. Jongeren hebben een stem en hun mening is van belang. Om alles in goede banen te leiden zit er goede begeleiding op de verschillende projecten zodat de focus en energie altijd in de juiste ideeën gaat zitten. Bij onze projecten ten aanzien van jongerenparticipatie werken we met verschillende (werk)vormen die aansluiten bij de uiteenlopende talenten van jongeren. Iedere jongere is anders en iedere jongere heeft iets anders nodig. In ’s-Hertogenbosch is het aanbod jongerenparticipatie zo breed mogelijk. Jongeren kunnen echt focussen op het ontwikkelen van hun talenten en actief een opleidingstraject ingaan.

Zo kunnen jongeren zelf activiteiten organiseren, (zo klein of zo groot als ze zelf willen), hun mening geven (zowel gevraagd als ongevraagd) en kunnen ze meedenken met de gemeente, of hun school of het jongerencentrum Onze projecten ten aanzien van jongerenparticipatie zijn toegankelijk voor iedere jongere in onze gemeente. Het is het belangrijk om als uitgangspunt te borgen dat jongerenparticipatie er voor iedere jongere is. De jongeren die bij de verschillende bestaande projecten al in beeld zijn, vormen een mooie springplank voor de jongeren die de weg minder goed weten te vinden. Daarnaast spelen de jongeren die al betrokken zijn, een belangrijke rol in de borging van jongerenparticipatie en het breder verspreiden van het Bossche Jongerenparticipatiemodel binnen de gemeente en al haar partners. Door de ruimte die het Bossche Jongerenparticipatiemodel biedt m.b.t. de verschillende fasen van participatie, is er voor iedere jongere een manier om mee te doen naar eigen behoefte.

Bij onze projecten ten aanzien van jongerenparticipatie wordt er continu gezocht naar jongeren die nog niet in aanraking zijn gekomen met jongerenparticipatie. Juist deze jongeren willen we kansen bieden, mogelijkheden aanreiken, trots en zelfbewust maken en verbinden. We zijn er trots op dat we een grote groep jongeren bereiken. Een groep die weet hoe ze hun mening kunnen laten horen en/ of die zelf hun weg weet te vinden naar de tal van leuke activiteiten. De afgelopen jaren zetten we veel in op kansengelijkheid. In ’s-Hertogenbosch zetten we daarom bij jongerenparticipatie juist ook in op die groep jongeren, die niet altijd de weg weet te vinden. Dit doen we onder andere door samen te werken met jongerenwerk, onderwijs, sportverenigingen en cultuur. Ieder jaar wordt het netwerk uitgebreid en zoeken we naar partners en plekken waar we weer nieuwe jongeren kunnen bereiken. Op dit uitgangspunt wordt actief de samenwerking gezocht met de Gelijke Kansen Aanpak en de partners die op de verschillende projecten binnen dit programma betrokken zijn.

Het Bossche Jongerenparticipatiemodel Inleiding In ‘s-Hertogenbosch gebeurt al heel veel op het gebied van jongerenparticipatie. De wensen en meningen van jongeren staan centraal bij jongerenwerk en talentontwikkeling. Van kleine ideeën zoals het aanleggen van een urban dansvloer bij een jongerencentrum tot aan grote ideeën, zoals het initiëren van een subsidieregeling voor jongeren. Er wordt naar jongeren geluisterd en er wordt ruimte geboden om hun ideeën waar te maken. Ondanks het feit dat jongerenparticipatie centraal staat, was er nog geen goede, eenduidige manier om goed te bekijken op welke manier de jongeren participeren, hoe ze kunnen groeien en wat de manier van participeren betekent voor de professional. Daarom ontwikkelden we, samen met jongeren, het Bossche Jongerenparticipatiemodel. Het model maakt een onderscheid tussen verschillende vormen van participatie, waardoor iedere jongere de kans krijgt zijn participatietalenten te ontdekken, te ontwikkelen en te delen met de buurt, wijk of stad. Waarom In ‘s-Hertogenbosch was er behoefte aan een model waarin er ruimte is voor iedere jongere en waarin ontwikkeling centraal staat zonder dat doorgroeien naar het volledig zelfstandig organiseren van een evenement het doel op zich is. Een model waar de professional ook weet wat zijn/ haar rol is en van daaruit vorm kan geven aan de begeleiding richting de jongeren.

Een model waarbij het makkelijk is te monitoren hoeveel, wat en op welke manier jongeren gebruik maken van jongerenparticipatie. Een model dat door de hele gemeente gebruikt zou kunnen worden, zonder dat jongere of begeleider betrokken moet zijn bij de gemeente of jongerenwerk. Het moest dus een al omvattend model zijn waar alle soorten participatie in terugkomen, dat makkelijk te begrijpen is en makkelijk in te zetten is, om zo jongerenparticipatie te versterken, te verbeteren en de kansen voor jongeren te vergroten.

Totstandkoming Voor het Bossche Jongerenparticipatiemodel is het wiel niet opnieuw uitgevonden, maar is er kritisch gekeken naar wat er al was en werd gedaan. Startpunt was de participatieladder van Roger Hart. In deze ladder wordt de mate van betrokkenheid van de burger ten opzichte van de overheid uitgelegd. Hierbij draait het vooral om meedenken en meebeslissen op beleid en bestuurlijke voorstellen. Maar participatie, en vooral jongerenparticipatie, is zoveel meer dan dat en daar voorzag de participatieladder onvoldoende in. Hij werd daarom aangepast naar een vorm die past bij jongeren, professionals en de gemeente ’s-Hertogenbosch. Het tweede punt waarop de ladder voor ons niet werkte was de implicatie dat hoger op de ladder staan ‘beter’ is. Echter, iedere vorm van participatie is belangrijk en er is juist een vertegenwoordiging van jongeren in iedere fase nodig. De ladder, die stappen omhoog impliceert, verdween en we zijn gaan werken met kleuren. Nogmaals, alle vormen van participatie zijn belangrijk. Van gewoon aanwezig zijn tot volledig zelfstandig een evenement organiseren. Zonder een goede balans op alle vormen van participatie, zou jongerenparticipatie niet werken. Zoals alles met betrekking tot jongerenparticipatie, is dit model niet door louter ambtenaren bedacht. Voor de totstandkoming van het model is er gewerkt met een breed scala aan professionals.

Jongerenwerkers en sportwerkers van PowerUp073, ’S-PORT, communicatieadviseurs en de afdeling Jeugd. Zo werd het niet een eenzijdig beleidsverhaal maar lag er juist ook nadruk op de uitvoering en het werkveld zelf. Belangrijk is dat al deze professionals met het model uit de voeten kunnen om het ook daadwerkelijk in de praktijk te gebruiken. Vanzelfsprekend zijn er bij iedere beslissing jongeren betrokken. Het model gaat immers over wat zij doen in en voor de gemeente. Jongeren van PowerUp073, CityTrainers en Jongerenambassadeurs hebben meegewerkt aan alle onderdelen van het model; ze kozen de kleuren (net als bij Fortnite), ontwierpen de schildjes en adviseerden over het taalgebruik. Het Bossche Jongerenparticipatiemodel is er uiteindelijk voor zowel professionals als voor jongeren, dus zijn deze ook allebei meegenomen in de ontwikkeling ervan.

Het model De basis Het Bossche Jongerenparticipatiemodel werkt met zes kleuren. Iedere kleur staat voor de mate van participeren.

CONSUMEREN

Wit -Meedoen Jongeren doen mee met een activiteit. Ze hebben niet meegedacht met de organisatie of geholpen met het klaarzetten. Ze consumeren. Grijs – Meehelpen Jongeren helpen mee tijdens een activiteit. Voeren enkel de taken uit die ze door de professional opgedragen hebben gekregen. Ze weten verder niets over de organisatie voorafgaand aan de activiteit en weten niet wat het doel is. Groen – Overleggen/raadplegen Jongeren wordt door de professional gevraagd wat voor activiteiten ze graag willen doen. Daarnaast kunnen professionals ook in de wijken horen wat jongeren willen doen. Jongeren worden bevraagd door ambtenaren om gevraagd advies te geven op een (onderdeel van een) plan. Blauw – Meedenken/adviseren Jongeren worden op voorhand meegenomen over de invulling van het programma of activiteit. Ze zijn betrokken bij het hele proces. De uitkomst van het advies is van (grote) invloed op het programma. Daarnaast wordt er in zekere mate ook gekeken naar de rol van jongeren bij de uitvoering. Jongeren geven ongevraagd advies aan ambtenaren of professionals. Paars – Mee organiseren/coproduceren Jongeren nemen het initiatief om iets te organiseren. Bij uitvoering hebben ze nog hulp van een professional nodig. Geel– Zelfstandig organiseren Jongeren nemen het initiatief om iets te organiseren en verzorgen ook de volledige uitvoering.

Bewustzijn bij de professional en voor de teams Voor de professional biedt dit model op meerdere manieren handvatten. In hun teams kunnen ze het model gebruiken en zo goed inzichtelijk krijgen op welke manieren jongeren participeren. Hierbij kan men zien hoeveel activiteiten er worden georganiseerd met inspraak door jongeren en of er ook genoeg kansen zijn voor jongeren om het heft in eigen hand te nemen. Het model laat zien hoeveel jongeren er op iedere kleur zitten en waar er nog mogelijkheden liggen voor groei. Meer over de juiste verdeling van jongeren komt straks. Talentontwikkeling voor de jongeren Het is belangrijk om te weten dat niet iedere jongere naar goud gaat bewegen. Het is bij iedere activiteit wenselijk dat sommige jongeren (mee) organiseren terwijl anderen meehelpen of meedoen. Niet ieder project past bij iedere jongere. Zo zijn er genoeg jongeren die niet wekelijks 3 uur willen vergaderen of niet zelf een sportevenement willen opzetten en dat is geen probleem. Dit Jongerenparticipatiemodel werkt juist zo goed, omdat er ruimte voor iedereen is. Bij iedere jongere kan gekeken worden op welke kleur ze zitten en hoe ze zouden kunnen doorgroeien, als die wens er is. Goede balans Vertegenwoordiging op iedere kleur is dus belangrijk. Het is dus belangrijk dat er een balans is tussen de verdeling over de verschillende kleuren van participatie.

Daarmee wordt bedoeld dat 50% van alle activiteiten zijn georganiseerd door professionals met minimale hulp van de jongeren. Dit zijn de kleuren Wit, Grijs of Groen. De andere 50% van de activiteiten worden georganiseerd door jongeren met verschillende levels van hulp van de professionals. Deze activiteiten hebben de kleuren Blauw, Paars of Goud. Wanneer er activiteiten worden georganiseerd, zoals een voetbalwedstrijd of een feest in een jongerencentrum, kunnen er jongeren komen die de professional nog niet in beeld had. Die kunnen dan aangesproken worden over hun wensen en behoeften qua activiteitenaanbod, maar ook qua begeleiding. Dit leidt tot een vraaggericht aanbod en jongeren die dat willen, kunnen mee gaan helpen of zelf gaan organiseren. Zo blijft het model in balans en is er voor iedereen plaats. Dit is een doorlopend proces dat leidt tot een maximaal participerende organisatie.

Filmpje Het Bossche Participatiemodel Ambities Het Bossche Jongerenparticipatiemodel Het Bossche Jongerenparticipatiemodel is de grootste ontwikkeling op het gebied van jongerenparticipatie in ’s-Hertogenbosch de afgelopen jaren. Momenteel wordt het model zo goed mogelijk geïmplementeerd bij de gemeentelijke jongerenparticipatieprogramma’s en bij PowerUp073. Op deze manier wordt er over de breedte en op een eenduidige manier gekeken naar jongerenparticipatie en de ontwikkeling van jongeren. Wanneer dit goed loopt, is het de ambitie om het binnen de afdeling MO- jeugd breed in te gaan zetten. De ontwikkel- en uitvoeringsplannen zullen hiervoor geschreven gaan worden. De mening van jongeren Door middel van de jongerenparticipatieprogramma’s durven steeds meer jongeren hun mening te geven en weten daardoor ook de weg naar de gemeente te vinden. In de bestuurlijke voorstellen staat nu al een kopje om aan te geven op welke manier inwoners hebben geparticipeerd op het ingediende stuk. De ambitie is om in ieder geval bij de bestuurlijke voorstellen van de afdeling Jeugd ook expliciet toe te voegen hoe de doelgroep heeft geparticipeerd.

Hoe zijn jongeren meegenomen in de ontwikkeling van het ingediende voorstel en wat is er met hun mening gedaan? Dit vraagt aan de organisatie om in contact te komen met de doelgroep met als doel de voorziene ontwikkelingen ook echt aan te laten sluiten bij wat er speelt onder jongeren. De ambitie Op basis van de vastgestelde nota wordt jongerenparticipatie verder vormgegeven met jongeren. Het doel is om zowel intern als extern de stem van jongeren onderdeel te maken van keuzes die worden gemaakt ten aanzien van activiteiten, interventies en beleid.