Jaarstukken 2020
Tekst van het document
Percentage inwoners dat jaarlijks tenminste eenmaal Bossche festivals bezoekt exclusief Carnaval Bron: Monitor cultuurparticipatie
52
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
We komen met een nieuwe cultuurnota die ondersteunend is aan De Cultuurstad Ja Van het Zuiden In december 2019 heeft de raad de Cultuurnota “Cultuur Maakt Mensen” vastgesteld. De Financiële kaders Cultuurnota 2021 zijn op 23 juni 2020 door de raad vastgesteld Omdat het fonds Landelijk Onderscheidend de culturele positie van onze Ja gemeente de afgelopen jaren versterkt is kiezen wij ervoor dit fonds te behouden door hierin te investeren We handhaven de drie cultuurfondsen. Middels het vaststellen van raadsvoorstel kaders cultuurbeleid vanaf 2021, op 10 december 2019. We dragen ’s-Hertogenbosch als Cultuurstad van het Zuiden actiever uit met als Ja doel ons nog steviger te positioneren en meer bekendheid te genereren over wat onze gemeente te bieden heeft We geven hier onder meer invulling aan binnen ons citymarketingbeleid. En in 2020 werkten we samen met Docis in de vormgeving en financiering van een landelijke campagne. We leggen meer focus in het Citymarketingbeleid
Ja
Docis is vertegenwoordigd in werkgroep binnenstad en Den Bosch Partners. Beide beleidsvelden behoren tot de portefeuille van wethouder van der Geld, dwarsverbanden worden gelegd en bewaakt. We werken verder aan de ontwikkeling van de culturele programmering als Ja onderdeel van de Data-week Inmiddels drie keer gerealiseerd in oktober. Partners JADS, SPARK, Willem twee en Huis73 We voeren de plannen voor de vernieuwbouw van het Theater aan de Parade uit Ja Op 6 oktober 2020 zijn de definitieve plannen voor de verbouw aan de raad voorgelegd en goedgekeurd. We vragen aan de podia een structuur te ontwikkelen waarin zij tot een Ja inhoudelijk en financieel optimale afstemming en samenwerking komen voor programmering We hebben Theater aan de Parade en Verkade Fabriek gevraagd de samenwerking en afstemming m.b.t. programmering in de stad op te pakken. Er is nu regelmatig contact en er worden onderling afspraken gemaakt. In de volgende fase gaan we meer formaliseren.
We vergroten de ondersteuning van en zichtbaarheid aan urban-activiteiten, Ja onder meer via de cultuurfondsen, om de aansluiting van het cultuuraanbod bij jongeren te versterken Urban speelt belangrijk rol in aanbod binnen Bossche Zomer, er is een gezamenlijke activiteitenkalender, er is een onderzoek gedaan naar hoe jongeren over urban denken, er is overleg en uitwisseling op B5 niveau en er is regulier overleg van de urban organisaties met wethouder cultuur opgezet. Er is een city booster cultuur aangesteld voor 8 uur. Die ook urban activiteiten van jongeren stimuleert We voeren gesprekken met het culturele veld en de huidige gebruikers van de Ja Tramkade over een structurele culturele voorziening gericht op urban, experiment en jongerenevenementen De verantwoordelijke wethouder heeft namens het college met de urban scene meerdere keren overlegd met sleutelfiguren. Er is een actieve samenwerking met de gemeente en een structureel overleg met het urban platform en gesprekken in BrabantStadverband. 53
We continueren de subsidie van Bosch requiem, Bosch Parade en de Wereld van Ja Bosch Bosch requiem is normaal gesproken een jaarlijks terugkerend evenement, ondergebracht bij November Music. Bosch Parade had een erg goed gewaardeerde editie in 2019. Wereld van Bosch heeft geen subsidie meer aangevraagd en is daarom niet meer opgenomen in de begroting vanaf 2021 De financiering van de lokale omroep wordt dit jaar voortgezet op het door de Ja raad gewenste niveau. Aan raad aangeboden in een raadsinformatiebrief op 7 mei 2019 en door raad bekrachtigd om méér geld vrij te maken voor de lokale omroep voor de resterende bestuursperiode. In 2020 heeft DTV een goed jaar doorgemaakt, ondanks de corona. In Brabantstadverband implementeren we een programma om een meer divers Ja en groter publiek te bereiken We participeren in een werkgroep publieksbereik; in dat kader is pilot gedaan voor dataverzameling publiek. Bredere toepassing is nu onderwerp.
Meedoen Wat wilden we bereiken? • één innovatieve organisatie voor Bibliotheek, Muzerije en Babel. De nieuwe (netwerk)organisatie richt zich met een op maat gesneden aanbod op verschillende doelgroepen; • een breed bereik voor een divers publiek, met specifiek oog voor degenen die drempels ervaren; • een subsidieregeling amateurkunst die past bij de diversiteit van het huidige amateurveld; • zoveel mogelijk multifunctioneel gebruik van bestaande accommodaties in wijken en dorpen; • muziek- en cultuureducatie versterken. Indicator Percentage inwoners dat aangeeft vrijwilligerswerk te doen voor een culturele organisatie
Nulmeting
Doelstelling 2020
Realisatie Ambitie 2022 2020
13%
13%
12%
13%
55%
55%
79%
55%
Bron: Monitor cultuurparticipatie
Percentage participanten amateurkunst Bron: Monitor cultuurparticipatie
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
We investeren in het Huis van Bosch, bouwhal voor Oeteldonk, nieuwe Ja huisvesting voor Exempel, een nieuw Theater aan de Parade en bereiden we de vernieuwing van de huisvesting van Babel voor We investeren in: 1. het Huis van Bosch: renovatie loopt, financiën voor 2021 zijn geregeld; 2. Bouwhal voor Oeteldonk: Renovatie van de hal en terrein is afgerond; 3. Nieuwe huisvesting voor Exempel: Exempel en buurthuis zijn samen met Gemeente in gesprek over mogelijkheden. Insteek i.c.m. de pilot wijkplan accommodatiebeleid een pand te realiseren. Tegen de zomer Go/No Go; 4. Een nieuw Theater aan de Parade: alle bouwplannen zijn goedgekeurd door raad; 5. Bereiden we de vernieuwing van de huisvesting van Huis73 voor: Alle technische onderzoeken zijn afgerond. We zijn nu in de afronding van het calculatieproces om te
54
berekenen hoeveel geld nodig is. We bereiden een raadsvoorstel voor om goedkeuring te krijgen voor de volgende fase: de ontwerpfase. We hebben de fusie gerealiseerd. We werken nu aan het integratieproces van Ja Babel. We werken samen met Babel aan een voorstel met betrekking tot de huisvesting, passend bij de nieuwe organisatie. Daarbij richten we ons onder meer op onderhoud, renovatie en verbouw Alle technische onderzoeken zijn afgerond. We zijn nu in de afronding van het calculatieproces om te berekenen hoeveel geld nodig is. We bereiden een raadsvoorstel voor om goedkeuring te krijgen voor de volgende fase: de ontwerpfase. We besteden aandacht aan ouderenparticipatie, onder meer door een integrale Ja benadering en via de cultuurfondsen Samen met Huis73 en andere culturele en welzijnsorganisaties is project Age Friendly Cities succesvol doorgezet. Farent en Huis73 hebben hiervoor een meerjarige subsidie ingediend bij het Fonds voor Cultuurparticipatie. We werken nu aan de implementatie van het geleerde in de reguliere werkwijze van de organisaties. We evalueren de subsidieregeling amateurkunst, en herijken de regeling bij de Ja start van de cultuurperiode 2021-2024 De regeling voor amateurkunst is geëvalueerd en aangepast, waarbij de focus is gelegd op muziekbeoefening door jeugd.
Binnen de Amateurregeling is ruimte ingebouwd voor het georganiseerd muziekonderwijs (muziekscholen). We brengen het gebruik van accommodaties (amateur)kunst in beeld om te Ja komen tot een optimaal gebruik van accommodaties in de gemeente Het beleid is integraal vastgesteld. De uitwerking hiervan geschiedt via wijkplannen waarbij de stedelijke component van de cultuurvraag wordt meegenomen. In het kader van Muziekschool 3.0 zetten we het platform voort en ontwikkelen Ja we een nieuw samenwerkingsmodel Het gesprek Muziekschool 3.0 is vastgelopen op financiële tekorten bij de muziekscholen. Hiervoor is een oplossing gevonden door de muziekscholen op te nemen in de Amateurregeling.
Ondernemerschap Wat wilden we bereiken? • dat cultureel ondernemerschap leidt tot innovatie van het cultureel aanbod; • voldoende flexibiliteit voor zowel de gemeente als voor de organisaties om te kunnen meebewegen met ontwikkelingen; • dat cultureel ondernemerschap leidt tot een groter financieel draagvlak dan alleen de gemeentelijke budgetten; Indicator Aantal aanvragen cultuurfondsen
Nulmeting
Doelstelling 2020
Realisatie Ambitie 2022 2020
94 Toename van 2%
114 Toename van 5%
Bron: Monitor cultuurparticipatie
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
We faciliteren de ondernemende organisaties door het toestaan van reserves voor ontwikkelingen en innovatie
Ja
55
Middels beschikkingen en de jaargesprekken die we elk jaar met alle instellingen voeren op basis van de jaarverslagen. We handhaven de drie cultuurfondsen
Ja
Middels het vaststellen van raadsvoorstel kaders cultuurbeleid vanaf 2021, op 10 december 2019. We hebben de werking van het nieuwe financieringssysteem geëvalueerd: Ja Bossche Culturele Basis (BCB) en de cultuurfondsen. Op basis van de (nieuwe) cultuurnota maken we subsidieafspraken met organisaties in de BCB 2021-2024 Na goedkeuring van de begroting (november 2020) zijn er gesprekken met de instellingen gevoerd. Vanwege Corona maken we afspraken voor 2021 en voor 2022-2024. Bij de subsidieafspraken betrekken we nadrukkelijker het cultureel Ja ondernemerschap van de organisaties waarbij maatwerk wordt nagestreefd Middels de nieuwe cultuurnota en de jaargesprekken die we elk jaar met alle instellingen voeren op basis van de jaarverslagen en innovatiereserves.
Wat kostte het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (bedragen x € 1.000): Rekening
Begroting Begroting na primitief wijziging
Rekening
2019
2020
2020
2020
Verschil
Lasten
18.935
20.677
22.838
22.485
353
Baten
2.364
1.712
2.489
1.860
-629
-16.571
-18.965
-20.350
-20.625
-276
Saldo van lasten en baten
Belangrijkste verschillen • Als gevolg van corona zijn minder evenementen georganiseerd, maar de vaste kosten liepen natuurlijk wel door. Op de incidentele budgetten is wel minder uitgegeven. Nadeel € 73.000 • Omdat ook de kermissen niet zijn doorgegaan is er geen pachtgeld ontvangen. Nadeel € 225.000
Subsidies Binnen dit programma zijn de volgende subsidies verleend:
Doelstelling/ subsidieontvanger Cultuur vóór meer mensen, cultuur ván meer mensen en cultuur dóór meer mensen. Amateurkunsten
Geraamde subsidie Geraamde verstrekking subsidie primitieve verstrekking begroting na wijziging 309.030 309.030
Verleende subsidie 307.843
309.030
309.030
307.843
Doelstellingen afdelingsjaarplan Cultuur Meemaken (presentatie van kunst) Erfgoed
6.254.408
6.831.408
6.842.135
856.520
1.433.520
1.433.472
Kunstzinnige vorming
2.119.550
2.119.550
2.107.500
31.728
31.728
31.728
Buurtbibliotheken
56
Bibliotheek informatievoorziening
3.246.610
3.246.610
3.269.435
Een levendig en dynamisch cultureel klimaat
1.024.340
1.387.647
1.064.431
Beleid Kunst en Cultuur
1.024.340
1.387.647
1.064.431
Meemaken
31.300
31.300
22.901
Volkscultuur
31.300
31.300
22.901
Publiek in aanraking brengen met cultuur
8.448.030
9.002.030
8.861.903
Podiumkunsten
4.075.930
4.553.930
4.553.724
Culturele evenementen
1.052.690
1.052.690
930.073
Beeldende kunsten
3.319.410
3.395.410
3.378.106
Een totaaloverzicht van de subsidies per programma en een register van de subsidieontvangers kunt u in de bijlagen vinden.
Verbonden partijen In het Register Verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waarin de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. Meer informatie over de verbonden partijen vindt u in de paragraaf verbonden partijen. Dit programma kent de volgende verbonden partijen:
57
BV Zuid Nederlandse Theatermaatschappij 's-Hertogenbosch Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen,
Financieel belang Eigen vermogen
Vreemd vermogen 01-01-2020
31-12-2020
Resultaat
garanties, subsidies e.d.
01-01-2020
31-12-2020
2020
€ 18.000 (aandelenkapitaal)€ 3,1 miljoen (subsidie)
€ 2.571.165
€ 2.371.165 € 2.094.031 € 1.783.800 -/- € 200.000 (conceptcijfers) (conceptcijfers) (conceptcijfers)
Risicomanagement: Risico is de realisatie van de nieuwbouw van het theater en in die periode mogelijke programmering, en de daarmee samenhangende inkomsten.
58
Risico's In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing vindt u een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn geen risico's van toepassing.
Beleidskaders/Wet- en regelgeving Cultuurnota
59
Opgroeien en talentontwikkeling Ambitie Alle jeugdigen ontwikkelen zich optimaal door hun talenten te benutten, zowel cognitief, sociaalemotioneel als fysiek. Dit leidt tot maatschappelijke, economische en sociale zelfstandigheid. Wij dragen zorg voor een goede basisinfrastructuur waardoor alle Bossche jeugdigen de kans krijgen hun talenten optimaal te benutten. We zetten nadrukkelijk in op het tegengaan van kansenongelijkheid door het verbinden van verschillende leefwerelden; school, thuis en omgeving. We kiezen voor een positieve benadering waarbij we uitgaan van wat kinderen en jongeren kunnen en willen. En niet van wat ze (nog) niet kunnen. Deze maatschappelijke opgave vraagt om een samenwerking tussen onderwijs, kinderopvang, jongerenwerk en andere maatschappelijke partners. Met het onderwijs zoeken we naar manieren om voor elke jongere een optimale (school)ontwikkeling te realiseren. Dit geldt voor kinderopvang, primair en voortgezet onderwijs, mbo, hbo en wo. Er is speciale aandacht voor de overgang tussen onderwijssoorten en voor de overgang naar de arbeidsmarkt. We investeren in meerjarige zekerheid en samenwerking binnen het professioneel jongerenwerk door onze partners – zowel stedelijk als gebiedsgericht in Noord.
Door in te zetten op talentontwikkeling, vroegtijdig zaken te signaleren die fout dreigen te lopen en op een snelle en efficiënte manier problemen aan te pakken en op te lossen, werken we aan het terugdringen van het aantal jongeren dat gebruikt maakt van specialistische jeugdhulpverlening. Passend onderwijs zorgt ervoor dat alle jeugdigen een opleiding kunnen volgen die past bij hun mogelijkheden, zoveel mogelijk in het regulier onderwijs en waar nodig met passende ondersteuning. We versterken de relatie tussen onderwijs en jeugdhulp. Jeugdigen die ondersteuning nodig hebben richting werk of bij het behouden van een baan, krijgen tijdig de juiste hulp. De afgelopen jaren zien we het beroep op jeugdhulp in onze gemeente, net als in de rest van Nederland, stijgen terwijl de inkomsten vanuit het Rijk dalen. Jeugdigen die hulp en ondersteuning nodig hebben, moeten die kunnen blijven ontvangen. We gaan waken voor problematisering en gaan in gesprek over de (normale) patronen van opvoeden en opgroeien en gebruikelijke zorg van ouders. De jeugdigen die wel gespecialiseerde hulp nodig hebben, kunnen deze zoveel mogelijk in hun eigen omgeving krijgen, bij voorkeur in de eigen gezinssituatie. Het uitgangspunt is dat de ondersteuning zo licht mogelijk, zo kort mogelijk en zo nabij mogelijk georganiseerd wordt.
Om jeugdhulp ook in de toekomst beschikbaar te houden voor de jeugdigen die dat nodig hebben, nemen we maatregelen om de instroom naar specialistische jeugdhulp te verminderen en de uitstroom te bevorderen. We willen de dienstverlening aan onze inwoners verder verbeteren. Bijvoorbeeld door wachttijden nog verder te reduceren en nog meer te werken vanuit het principe’ één gezin-één plan-één regisseur’. De focus ligt meer dan ooit op de kwaliteit van de uitvoering in onder meer de gemeentelijke toegang. We werken zoveel mogelijk vraaggericht en daarvoor is een goede samenwerking tussen professionals (hulpverleners, huisartsen, zorgverzekeraars, scholen, enz.) een belangrijke sleutel.
Effecten Covid-19 Tijdig de juiste hulp in gezinssituaties Op basis van declaraties van zorgaanbieders, rekening houdende met de RIVM-richtlijnen en met landelijke afspraken tussen overheden en zorgaanbieders over het tijdstip van het indien van de definitieve coronakosten (het zgn. driesporenbeleid), hebben we een inschatting gemaakt van de voorlopige coronakosten. De definitieve coronakosten 2020 worden bepaald bij de eindafrekening RIOZ jaar 2020. Onderwijs en arbeidsmarkt Kinderopvang en scholen waren tijdens de lockdown van maart tot en met juni 2020 gesloten. In deze periode verzorgden kinderopvang en primair onderwijs noodopvang voor kinderen met kwetsbare (thuis)situaties en kinderen van ouders met cruciale beroepen. Hiervoor is een aanvullende decentralisatie-uitkering Noodopvang kinderen ontvangen van € 69.000 en een aanvullende decentralisatie-uitkering van € 179.000 voor noodopvang cruciale beroepen. Er zijn door de gemeente 60
geen extra kosten gemaakt, afgezien van ongeveer € 2.000 voor een tegemoetkoming kosten gastouderopvang. Tijdens de lockdown ging leerlingenvervoer van kwetsbare kinderen naar de noodopvang gewoon door. Vervoerders van leerlingenvervoer kregen 80% van hun kosten doorbetaald om liquiditeitsproblemen te voorkomen. We hebben ook extra kosten voor voorzieningen als schermen en mondkapjes betaald. In totaal leverde dit een voordeel op van € 10.000. De Brede Bossche Scholen (BBS) leden een financieel verlies omdat er minder huurinkomsten waren. Ook werden extra kosten gemaakt voor veiligheidsmaatregelen en schoonmaak. Dit kostte € 69.000.
Doelstellingen De ambities uit het bestuursakkoord zijn vertaald naar de programmabegroting. Om deze ambities te realiseren zijn er binnen dit programma een of meerdere doelstellingen opgenomen met verschillende indicatoren. Op de volgende pagina's ziet u de realisatie van de outcome-indicatoren ("Wat wilden we bereiken?") en output-indicatoren ("Wat hebben we er voor gedaan?").
Gezond, veilig en kansrijk opgroeien Wat wilden we bereiken? • Jeugdigen groeien zoveel mogelijk op in een gezinssituatie en krijgen tijdig de juiste hulp • Jeugdigen groeien gezond, veilig en kansrijk op en ontwikkelen hun talenten Indicator Aantal jeugdigen van 0 tot en met 17 jaar dat gebruik maakt van individuele basisondersteuning via Juvans, Divers, MEE, GGD, Humanitas en praktijkondersteuners huisarts voor GGZ
Nulmeting
Doelstelling 2020
Realisatie Ambitie 2022 2020
23%
> 23%
18,7%
> 23%
29,8%
> 29,8%
16,4%
> 29,8%
Bron: registratiesystemen partners basisondersteuning
Percentage jeugdigen met individuele basisondersteuning ten opzichte van het totale aantal jeugdigen met jeugdhulp (basis en specialistisch) Bron: CBS en registratiesystemen partners basisondersteuning
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
We onderzoeken de opbrengsten van de proeftuin NJI waarin Ja schoolmaatschappelijk werkers en jeugdverpleegkundigen intensiever samenwerken op school. Ze vangen vroegtijdig opvoedingsvragen en opgroeivragen af waarmee we jeugdhulp hopen te voorkomen. Wij organiseren hierbij extra loopvermogen voor hen. De opbrengsten vormen input voor het doorbraakthema verbinding jeugdhulp en onderwijs. In 2020 hebben we op basis van de ervaringen van de proeftuin op 6 kindcentra en 3 scholen voortgezet onderwijs het doorbraakthema onderwijs en jeugdhulp gestart. Via deze aanpak worden jeugdigen en hun ouders vroegtijdig op een laagdrempelige manier geholpen waardoor vragen snel worden opgepakt wat ten goede komt aan hun ontwikkeling. Via een expertteam kunnen de scholen, het schoolmaatschappelijk werk en jeugdverpleegkundigen een beroep doen op de expertise van de jeugdhulp, waardoor hun inzet nog effectiever wordt.
61
We bieden een divers aanbod aan collectieve trainingen in de stad die vrij Ja toegankelijk zijn voor de jeugd uitgevoerd door verschillende professionals van samenwerkingspartners in de gemeente. Uitvoering via het Regionaal Trainingscentrum (RTC). Deze trainingen zijn uitgevoerd. Door de Corona-maatregelen hebben de aanbieders moeten overschakelen van fysieke bijeenkomsten naar digitale bijeenkomsten. Hiervoor bleek veel interesse te zijn van inwoners. De praktijkondersteuner bij de huisarts wordt ingezet om jongeren en hun ouders Ja die zich bij de huisarts met ggz-vragen melden, beter te ondersteunen. We evalueren deze samenwerking met de huisartsen en de inzet van de praktijkondersteuners bij de huisartsen en in de gemeentelijke toegang en maken afspraken over het vervolg. Subsidie is verstrekt aan Haspel. Per week is circa 32 uur extra inzet praktijkondersteuners beschikbaar, aanvullend op praktijkondersteuners die huisartsen zelf inzetten via de zorgverzekering. De subsidieverantwoording over 2020 is pas in het voorjaar beschikbaar. Door corona werkten zowel wijkteams als buurtteams thuis én waren huisartsenpraktijken meer gesloten. De POH is daarom minder door hen ingezet. Koppeling aan huisartsen of professionals die direct hulpverlenen heeft meerwaarde boven koppeling aan gemeentelijke teams. In 2021 evaluatie hoe verder na 2021. Deels samen met de regio.
We verstrekken een opdracht voor professioneel jongerenwerk aan PowerUp073 Ja voor de periode 2020-2023. Met als doel jongeren in staat te stellen zich in persoonlijk en maatschappelijk opzicht te ontwikkelen tot sociaal en economisch zelfstandige burgers. Door de inzet op talentontwikkeling, vroegtijdig zaken te signaleren die fout dreigen te lopen en op een snelle en efficiënte manier problemen aan te pakken en op te lossen. PowerUp073 richt zich op de stedelijke aanpak van het jongerenwerk. Door de Corona-maatregelen heeft het jongerenwerk vooral ingezet op ambulant werk, digitale activiteiten en werken in kleinschalige groepen. In de vakantieperiode hebben zij extra activiteiten (sport, spel, beweging) uitgevoerd zodat jeugdigen op een positieve manier bezig zijn geweest met hun talentontwikkeling. Voor Noord geven we voor de periode 2020-2023 een gebiedsgerichte opdracht Ja aan een samenwerkingsverband bestaande uit de professionele aanbieders van jongerenwerk in Noord: PowerUp073, De Poort en Hambaken Connect. Iedere partij heeft zijn specifiek aanpak: PowerUp is ambulant gericht, Hambaken Connect heeft een familiegerichte aanpak en de Poort is locatiegericht. Op operationeel niveau is er door de werkers samengewerkt. In Noord is de aanpak vanwege de Corona-maatregelen aangepast , door de werkers is ingezet op ambulant werk.
We besteden in samenwerking met partners uit het netwerk Met Elkaar Ja Bosschenaar aandacht aan gelijke kansen, diversiteit en inclusie en dragen bij aan een veilige onderwijs- en opvoed- en leefomgeving In aanloop naar de ramadan is ingezet op het goed informeren van de Bossche islamitische gemeenschap rondom corona. Met Elkaar Bosschenaar partner Boulevard heeft een bijeenkomst georganiseerd met als thema ‘zorg voor elkaar’. Door corona zijn dit jaar minder bijeenkomsten georganiseerd dan gebruikelijk. In samenwerking met de afdelingen cultuur en sport is ingezet op nieuwe activiteiten van Bossche partners in 2021, in het kader van de Inclusieve Stad. De samenwerking met het onderwijs op thema’s diversiteit, inclusie, LHBT+ en omgaan met polarisatie en radicalisering is gecontinueerd. We versterken de basisinfrastructuur (zowel de basisondersteuning als de informele ondersteuning) om specialistische inzet te voorkomen.
Ja
62
Met de implementatie van de inkoopstrategie basisondersteuning en de herijking van de subsidieregelingen ouderen, jongeren en goed voor elkaar hebben wij de basisondersteuning versterkt onder andere met als doel specialistische inzet van hulp te voorkomen. We verwachten dat het effect hiervan de komende jaren zichtbaar wordt.
Tijdig de juiste hulp in gezinssituaties Wat wilden we bereiken? • Jeugdigen groeien zoveel mogelijk op in een gezinssituatie en krijgen tijdig de juiste hulp • Jeugdigen groeien gezond, veilig en kansrijk op en ontwikkelen hun talenten Indicator Percentage jeugdigen van 0 tot en met 17 jaar dat gebruik maakt van gespecialiseerde jeugdhulp
Nulmeting
Doelstelling 2020
Realisatie Ambitie 2022 2020
10%
<= 11% 11,6% (2019)
77%
> 75%
<= 10%
Bron: CBS
Percentage ouders/verzorgers dat vindt dat de specialistische jeugdhulp aansluit bij de hulpvraag van hen of hun kind
80%
75%
Bron: Cliënt-ervaringsonderzoek Jeugdhulp
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
Opgroeien gebeurt met ups en downs, dat hoort er bij. Niet overal is jeugdhulp Ja nodig. We werken uit wat we onder de gebruikelijke inzet van ouders verstaan, waar geen jeugdhulp voor ingezet wordt. In de verordening 2021 en nadere beleidsregels 2021 zijn uitgangspunten en criteria over gebruikelijke hulp opgenomen, waardoor de toegang meer handvaten heeft om het gesprek hierover aan te gaan met ouders. Cliënttevredenheid staat hoog in het vaandel in zowel de toekenning van hulp als Ja het bieden van hulp. Gezien de druk op de jeugdhulpbudgetten, is er risico op wachtlijsten. Ook wordt kritischer gekeken naar passende jeugdhulp. Samen met de uitvoering wordt gekeken naar wat we onder gebruikelijke zorg verstaan en naar eigen verantwoordelijkheid. De consulenten/wijkteamleden gaan dat toepassen in de gesprekken met bewoners. We hebben gezien dat dit tot afwijzingen van aanvragen jeugdhulp kan leiden, dus dit zet de cliënttevredenheid mogelijk onder druk. We richten ook een leercyclus in om beter te leren van klachten en bezwaren jeugdhulp. Cliënttevredenheid staat hoog in ons vaandel. De wachtlijsten zijn in het cliënt-ervaringsonderzoek als belangrijk verbeterpunt benoemd. In de praktijk blijkt dat we op jaarbasis bijna geen klachten krijgen. Als we een klacht ontvangen, dan trekken we hier lering uit.
Doordat we bij de toekenning van jeugdhulp een stringenter beleid voeren, kunnen klachten toenemen. Tot op heden heeft dit niet geleid tot een stijging van het aantal klachten en bezwaren. Onder regie van de gemeente werken we met partners samen aan het Ja doorbraakthema Complexe Scheidingen voor jeugdigen ter voorkoming van (v)echtscheidingen en schadelijke gevolgen voor jeugdigen. We willen het aanbod in de basisinfrastructuur versterken en inzet van gespecialiseerde hulp voorkomen. Dit doen we met aanbieders vanuit basisondersteuning en gespecialiseerde hulp. 63
Het doorbraakthema complexe scheidingen is in 2020 gestart en loopt door tot 2023. Doel is door tijdige ondersteuning te bieden complexe scheidingen met negatieve gevolgen voor kinderen te voorkomen. Daartoe is gewerkt aan 3 aspecten: informatie en advies via Koo, samenwerking tussen alle belangrijke partners waaronder ook het Juridisch Loket en woningcorporaties en de inrichting van ondersteuning door de gezinnen. In 2021 wordt de werkwijze geïmplementeerd. Onder regie van de gemeente werken we met partners samen aan het Ja doorbraakthema Verbeteren verbinding onderwijs en jeugdhulp om het aanbod in de basis te versterken en afbouw van gespecialiseerde hulp mogelijk te maken. Daarbij gaan we zoveel mogelijk uit van samenwerking tussen aanbieders vanuit basisondersteuning en gespecialiseerde hulp. De focus ligt op afbakening verantwoordelijkheden van de gemeente (jeugdhulp) en (passend) onderwijs. We werken aan tijdige signalering en gezamenlijke ondersteuning wanneer dat nodig is. In 2020 hebben we op basis van de ervaringen van de proeftuin op 6 kindcentra en 3 scholen voortgezet onderwijs het doorbraakthema onderwijs en jeugdhulp gestart. Via deze aanpak worden jeugdigen en hun ouders vroegtijdig op een laagdrempelige manier geholpen waardoor vragen snel worden opgepakt wat ten goede komt aan hun ontwikkeling.
Via een expertteam kunnen de scholen, het schoolmaatschappelijk werk en jeugdverpleegkundigen een beroep doen op de expertise van de jeugdhulp, waardoor hun inzet nog effectiever wordt. Toegang en gespecialiseerde jeugdhulp-partners geven vorm aan de regionale Ja transformatie-projecten om daarmee verblijfszorg te voorkomen of te verkorten. Uit de evaluatie blijkt dat de hoofddoelstellingen van het project zijn gerealiseerd. Door de interventies is regionaal voor zeker 67 jeugdigen residentiële of klinische plaatsing voorkomen en daarmee hebben deze jeugdigen beter passende hulp gekregen. Tegelijkertijd zijn de kosten per jeugdige gedaald en dit heeft geresulteerd in een regionale structurele kostenafname tussen de € 1,2 en € 1,8 miljoen (met een incidentele uitgave van € 8 miljoen). Met de resterende middelen worden enkele producten in 2021 doorontwikkeld. We bereiden de nieuwe inkoop jeugdhulp 2021 voor zodat de overgang voor Ja zowel inwoners als aanbieders zo soepel mogelijk verloopt. Vanwege corona is de aanbesteding stopgezet. Er is een noodscenario opgesteld en uitgevoerd. Zo is bv een nieuw productenboek voorbereid en geïmplementeerd.
Het uitstel van de aanbesteding is benut om het toegangsproces door te lichten en te verbeteren zodat onze lokale toegang en administratieve organisatie ingericht is op de eisen die de nieuwe inkoop jeugdhulp vanaf 2021 en 2022 aan de gemeente stelt. We werken verder aan een excellent gemeentelijk zorgbedrijf waarbij kwaliteit Gedeeltelijk voor inwoners (tijdigheid en doelmatigheid van ondersteuning) en vereenvoudiging en efficiëntie in de uitvoering (bij gemeente en aanbieders) voorop staan. We zijn ook in 2020 volop bezig geweest om het gemeentelijke zorgbedrijf door te ontwikkelen. In 2020 herijkten we onze processen voor het verlenen van Toegang & Regie. Hiermee bereikten we een vereenvoudiging: minder deelprocessen, minder soorten documenten én bereidden we ons voor op de nieuwe vorm van toegang verlenen per 2022. Een goed voorbeeld hiervan is dat zowel de toegang, de regisseurs en de administratie, facturatie en archivering gaan werken in één systeem: Zorgned. Een ander voorbeeld is de herijking van de subsidiesystematiek voor de informele organisaties. Hierdoor is er sprake van een eenvoudige aanvraagprocedure, integrale afweging op basis van maatschappelijke impact op de bestuurlijke prioriteiten.
Met het oog op deze doelen hebben we ook de inkoopstrategie basisondersteuning die in 2019 is vastgesteld in 2020 geïmplementeerd in samenspraak met onze partners in de basisondersteuning en het jongerenwerk.
64
Onderwijs en arbeidsmarkt Wat wilden we bereiken? • Jeugdigen hebben een passende plek op school en de arbeidsmarkt • Jeugdigen groeien zoveel mogelijk op in een gezinssituatie en krijgen tijdig de juiste hulp • Jeugdigen groeien gezond, veilig en kansrijk op en ontwikkelen hun talenten Indicator Percentage voortijdig schoolverlaters
Nulmeting
Doelstelling 2020
Realisatie Ambitie 2022 2020
1,8%
<= 1,8%
2,1%
<= 1,8%
39,7%
42,5%
42,1%
43,0%
Bron: DUO
Percentage jeugdigen (18 - 23 jaar) zonder startkwalificatie dat werkt Bron: Inlichtingenbureau
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
We continueren dit jaar het onderwijsinnovatiefonds dat gericht is op de Ja ontwikkeling van innovatieve onderwijsconcepten- en activiteiten met als doel de ontwikkeling van talent in de brede zin van het woord. Op 6 mei heeft het college in verband met corona besloten om de subsidieregeling te beëindigen en het resterend budget te bestemmen voor onderwijskansen dit om de kansgelijkheid te vergroten. Naar aanleiding van een motie van de raad is dit budget overgeheveld naar 2021, zodat het kan worden ingezet voor het Uitvoeringsplan Gelijke Kansen dat zich richt op korte en langeretermijn activiteiten die kansengelijkheid bevorderen. We dragen bij in de ontwikkeling van bijvoorbeeld Kindcentra, Ondernemend Ja Onderwijs, Bossche Educatieve Partners, het Bossche Jeugd Parlement en Europese projecten. Ook in 2020 hebben we- weliswaar vanwege corona in een ander tempo en wijze - bijgedragen in de ontwikkeling van de kindcentra, Bossche Educatieve Partners, het Bossche jeugdparlement, Kinderparlement en Europese projecten. De evaluatie van de Bossche Educatieve Agenda is vanwege de prioriteiten bij partners als onszelf als gevolg van corona opgeschoven naar 2021. Vanuit de Gelijke Kansen Alliantie focussen we ons op twee thema's: soepele Ja overgangen en armoede en gezondheid.
Ook in 2020 hebben van uit de Gelijke Kansen Alliantie ingezet op de thema's soepele overgangen en armoede en gezondheid. De verdere ontwikkeling van het tieneronderwijs Spoor 10-14 en de start per januari 2021 is het voorbeeld voor wat betreft de soepele overgang. Deelnemende leerlingen hebben meer tijd en ruimte om te ontwikkelen en te leren en hun keuze te maken voor het voortgezet onderwijs. Het basisschooladvies wordt 2 jaar uitgesteld. Op het gebied van armoede is er voor de kinderen uit gezinnen met een laag inkomen het Bosch’ kindpakket. In dit kindpakket zit bijvoorbeeld een abonnement voor de bibliotheek (voor alle jongeren tot 18 jaar) en computers voor kinderen in het voorgezet onderwijs. Daarnaast is er een aantal partners actief, zoals Stichting Leergeld, Jeugdfonds Sport & Cultuur en Stichting Weekje Weg. Deze initiatieven zijn erop gericht om schoolgaande, Bossche kinderen uit gezinnen met een laag inkomen mee te laten doen in de maatschappij door middel van het aanbieden van sport, culturele of sociale activiteiten. Op het gebied van gezondheid lag de focus vanuit de Gelijke Kansen Alliantie op de aanpak van het terugdringen (ziekte)verzuim in het PO. In 2020 deden 20 basisscholen mee. Het verzuim is grotendeels teruggedrongen. Dit heeft een positieve doorwerking op de verdere loopbaan van de
65
leerlingen . Door de aanpak worden leerlingen met problematieken eerder gezien en waar nodig wordt eerder (lichtere) ondersteuning ingezet. Wij stimuleren de vmbo scholen om te komen tot een sterk en Gedeeltelijk toekomstbestendig vmbo, zodat zij de jongeren voorbereiden op de wereld van nu en die van de toekomst. Samen met de beroepsgerichte VMBO-scholen onderzoeken wij de mogelijkheden om de waardering voor het VMBO en voor de ambachten te vergroten. We hebben met de VMBO-scholen hiervoor een structurele overlegtafel ingericht. Deze aanpak maakt onderdeel uit van de Gelijke Kansen Aanpak. Als onderdeel van het Uitvoeringsplan Gelijke Kansen bereiden we in 2021 samen met de VMBO-scholen acties voor die bijdragen aan een sterk en toekomstbestendig VMBO. Met de zeven Bossche instellingen voor mbo, hbo en wo werken we vanuit een Ja gezamenlijke ambitie om een sterk en breed onderwijs te realiseren. We willen talenten behouden voor onze gemeente. Dit bevorderen we door van 'sHertogenbosch een aantrekkelijke stad voor studenten te maken met een speciale aandacht voor internationale studenten. Er is periodiek bestuurlijk en ambtelijk overleg tussen gemeente en de zeven onderwijsinstellingen. Naast de City Deal Kennis Maken worden ook andere gezamenlijke thema’s en ontwikkelingen besproken. Dit leidt tot een netwerk waarbij partners elkaar steeds beter weten te vinden.
Alle onderwijsinstellingen hebben ambities voor flexibilisering van het onderwijs, meer verbinding met maatschappelijke vraagstukken en interdisciplinair werken. Vanuit Avans en het Koning Willem I College is initiatief genomen om meer met de gemeente samen te werken. In september is bestuurlijk afgesproken dat er een werksessie komt met alle zeven instellingen om bestuurlijke thema’s te benoemen voor structurele samenwerking tussen gemeente en beroepsonderwijs. In de loop van 2021 leidt dit tot een aanpak. Vanuit de City Deal Kennis Maken werken we met onderwijsinstellingen aan Ja interdisciplinaire innovatieve opdrachten voor studenten binnen het thema Positieve Gezondheid. Ondanks de beperkende maatregelen door corona zijn veel projecten gestart waarbij studenten van verschillende disciplines, opleidingen en niveaus samenwerken. Voorbeelden zijn projecten over de Onderwijsboulevard, challenges over De gezonde Brabantse Stad (DBDW) en duurzaamheid, leergemeenschappen met de GGD, Novadic Kentron of over Positieve gezondheid. Binnen de gemeente is twee keer een Open Koffie georganiseerd om medewerkers te informeren over de City Deal en te zoeken naar verbindingen. Dit heeft geleid tot gesprekken over meerjarige structurele samenwerkingen tussen onderwijs en gemeente bij o.a. programma’s Duurzaamheid, Spoorzone, Vliertkwartier en Innovatiedistrict.
In 2021 worden verschillende projecten uitgevoerd die steeds een verbinding hebben met positieve gezondheid. Er wordt een challenge georganiseerd over de gevolgen van corona. We onderzoeken ook de meerwaarde van samenwerking met andere Brabantse steden en de provincie voor de City Deal Kennis Maken. Het landelijk programma is verlengd tot en met 2022, mogelijk volgt een verlenging tot en met 2025. De pilot verzuimaanpak in het Primair Onderwijs van Leerplicht in samenwerking Ja met de GGD wordt uitgebreid naar meer scholen. Er zijn dit schooljaar weer 10 scholen aangesloten op de aanpak, dit is conform afspraak. Bij scholen die nieuw zijn in de aanpak stijgt de aantal meldingen met 50%. Behaalde resultaat is 83%. We gaan binnen T.O.M. de aanpak verstevigen en we kijken naar de Ja mogelijkheden om een grotere doelgroep te bereiken. Per schooljaar 2020-2021 draait er een pilot TOM@WORK waar jongeren van 23-27 jaar terecht kunnen voor ondersteuning naar onderwijs en/of werk. Voor de pilot zijn twee T.O.M. coaches aangesteld. Per augustus zijn trajecten gestart. Tot 31-12-2020 hebben 19 jongeren een intake gehad. Van deze 19 volgen er 12 een actief traject. 4 zijn er gaan werken, 1 is er uitgestroomd naar school, 1 is in het begin uitgevallen en 1 is niet gestart.
66
We vernieuwen een deel de huisvesting van basisschool De Hobbit, realiseren Ja een uitbreiding bij HUB en gaan onderzoeken hoe de huisvesting van Het Palet en Het Bossche Broek er in de toekomst uit kan komen te zien. KC De Hobbit, locatie aan het Laaghemaal: De vervangende permanente nieuwbouw is opgestart door het schoolbestuur ATO Scholenkring. De gemeente is aangesloten op deze ontwikkeling. HUB Rosmalen: De inpassingsstudie naar huisvesting van HUB Rosmalen in een deel van het vrijkomende Rodenborch College is opgestart door het schoolbestuur. KC Het Stadshart en KC Zuiderster (beiden voormalig KC Het Bossche Broek): In Q4 van 2020 zijn de voorbereidingskredieten beschikbaar gekomen. De haalbaarheidsstudie voor beide locaties onder leiding van schoolbestuur Signum start in 2021. Voor KC Het Palet is in Q4 2020 besloten nieuwbouw uit te stellen in afwachting van het ondergronds brengen van de naastgelegen hoogspanningsvoorziening en herontwikkeling van het omliggende gebied. In de acute ruimtebehoefte wordt voorzien door vervanging en uitbreiding van de tijdelijke huisvesting. Vanuit onze rol als centrumgemeente coördineren we het regionale Ja arbeidsmarktprogramma Noordoost-Brabant Werkt 2020-2028. Vanuit die rol werken we met onderwijs, werkgevers, vakbonden en andere overheden samen aan een veerkrachtige arbeidsmarkt.
Op 19 november 2020 is de nieuwe Jongerenaanpak onderwijs-arbeidsmarkt 2021-2024 ondertekend door alle betrokken partners. De Jongerenaanpak onderwijs-arbeidsmarkt 2021-2024 is de samenvoeging van de aanpak jongeren in een kwetsbare positie, aanpak voortijdig schoolverlaten en de aanpak jeugdwerkloosheid. Het gaat immers vaak om dezelfde jongeren alleen in een andere fase in hun leven. Door de aanpakken samen te voegen, werken we toe naar ontschotting in zowel inhoud als financiën. Het programma is een kader waarin de betrokken partners met elkaar samen werken. Met de jongerenaanpak dragen we bij aan de regionale ambitie van noordoost Brabant werkt waarin gestreefd wordt om in 2030 een regio te zijn waarin het goed wonen, werken en leven is. Een economische en sociaal sterke regio vraagt om een veerkrachtige arbeidsmarkt. Dat is een arbeidsmarkt met wendbare en weerbare mensen en organisaties, die minder gevoelig is voor conjunctuurschommelingen én waar alle mensen hun talenten benutten, zich blijven ontwikkelen en kunnen meedoen. Vanuit de jongerenaanpak dragen we aan deze ambitie bij door ernaar te streven dat alle jongeren tot 27 jaar in Noordoost Brabant een passende plek in de maatschappij hebben. De aanpak is gericht op 1. Dat jongeren een startkwalificatie behalen. Als dit voor een jongere (nog) niet mogelijk is, wordt ingezet op (duurzame) arbeidsparticipatie; 2.
Het geven van kansen aan jongeren zodat zij mee kunnen doen en hun talenten kunnen benutten. Jongeren zijn zo veel mogelijk zelf in de regie en blijven zich ontwikkelen; 3. Er wordt gewerkt vanuit een jongere door het creëren van oplossingen voor en door een jongere op korte termijn en met effect; 4. Het bieden van een basis voor een leven lang ontwikkelen (LLO).
Wat kostte het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (bedragen x € 1.000): Rekening
Begroting Begroting na primitief wijziging
Rekening
2019
2020
2020
2020
Verschil
Lasten
243.358
191.568
196.435
193.358
3.077
Baten
181.167
131.760
140.218
137.051
-3.167
Saldo van lasten en baten
-62.191
-59.808
-56.217
-56.306
-90
67
Belangrijkste verschillen • Uw raad heeft er voor gekozen om de schoolbesturen voor de helft te laten bijdragen in de korting die het kabinet per 1 januari 2015 heeft opgelegd voor onderwijshuisvesting. Door het ontbreken van wetgeving om schoolbesturen mee te laten betalen aan deze korting én door het ontbreken van voldoende middelen voor onderwijshuisvesting bij de schoolbesturen kan hier geen gevolg aan gegeven worden. Nadeel € 1.150.000 • Binnen dit programma staan meer personeelskosten begroot dan uitgegeven. Hier staan nadelen tegenover binnen het programma Wonen en zorg. Voordeel € 693.000 • Onderdeel van een van de steunpakketten inzake Corona betrof tegemoetkomingen voor misgelopen ouderbijdragen en opvang voor kinderen met ouders in cruciale beroepen. Hier staan in 2020 bijna geen direct aan te wijzen kosten tegenover. Voordeel € 248.000 • Er zijn minder aanvragen voor passende arrangementen bij kindcentra binnengekomen. Voordeel € 179.000 • De Sociaal Medische Indicaties zijn de laatste jaren alleen maar toegenomen. Dit ondanks de strengere toetsing op aanvragen en toekenningen, het strikter monitoren van nieuwe aanvragen en herindicaties, kijken naar welke voorliggende voorzieningen nog gebruikt kunnen worden en het aanpassen van de verordening. Nadeel € 457.000 • Op een aantal budgetten ontstaan voordelen, voornamelijk onder invloed van Corona. Voordeel € 369.000
Subsidies Binnen dit programma zijn de volgende subsidies verleend:
Doelstelling/ subsidieontvanger Een samenleving waarin de jeugd zich geborgen en geaccepteerd weet. Risicojongeren
Geraamde subsidie Geraamde verstrekking subsidie primitieve verstrekking begroting na wijziging 345.830 511.321
Verleende subsidie 566.066
345.830
511.321
566.066
Het stimuleren van jongerenparticipatie door eenmalige projecten te ondersteunen, georganiseerd door jongeren City Boost
0
30.000
51.969
0
30.000
51.969
Kinderen en jongeren moeten de ruimte krijgen om hun talenten te ontwikkelen. Innovatie en uitvoering Jeugdwet
7.317.548
7.114.815
7.072.299
0
120.000
120.000
Jongerenaccommodaties Nuland/Vinkel
108.415
108.415
112.171
Jongerencultuur/Cultureel jongerencentrum
117.952
45.862
46.300
Preventief jeugdbeleid
59.401
0
0
't Heike
66.329
66.329
66.329
Vrijwillig jeugd- en jongerenwerk
205.982
182.982
147.300
Organisatiekosten Klup-up
95.936
0
0
Regionale aanpak VSV
544.287
544.287
868.533
RMC registratie en trajectbegeleiding
555.847
655.847
1.078.452
Actieplan leerbanen
149.148
119.168
0
Innovatie Leren en Werken
118.261
46.261
25.000
Onderwijsinnovatiefonds
250.000
250.000
125.000
2.921.171
3.396.375
3.016.723
Projecten VVE
68
Schakelklassen, nieuwkomers en zomerscholen
1.144.628
609.450
524.625
126.284
109.141
69.019
0
0
119.883
Passende arrangementen binnen kindcentra
853.907
860.698
752.964
Opgroeien en Opvoeden.
483.093
280.000
56.000
Collectief en preventief aanbod jeugd
483.093
280.000
56.000
We willen dat jongeren nu en in de toekomst maatschappelijk betrokken zijn en in staat zijn zelfstandig initiatieven te ontplooien. Brede scholen
50.175
5.455
3.230
44.720
0
0
Jongerenactiviteiten
5.455
5.455
3.230
Lokaal Onderwijs kansenbeleid Onderwijs arbeidsmarkt
Een totaaloverzicht van de subsidies per programma en een register van de subsidieontvangers kunt u in de bijlagen vinden.
Verbonden partijen In het Register Verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waarin de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. Meer informatie over de verbonden partijen vindt u in de paragraaf verbonden partijen. Dit programma heeft geen verbonden partijen.
Risico's In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing vindt u een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn de volgende risico´s van toepassing: Omschrijving Aard Maximaal bedrag Tekorten Sociaal Domein
Structureel
13.000.000
Kans Verklaring mutatie (1=laag, 5=hoog) 3 Actualisatie bedragen
Toelichting Op basis van onze meerjarige analyse voor het Sociaal Domein is een doorkijk gemaakt van het sociaal domein. Deze raming is op basis van aannames waarin recente ontwikkelingen qua rijksbijdragen (Jeugdhulp, Beschermd Wonen/WLZ) en uitgaven (WMO/huishoudelijke hulp) zijn verwerkt. Hierbij houden we rekening met o.a. de effecten van de wetswijzigingen van de invoering van het abonnementstarief (vanaf 2020 € 4,0 miljoen nadeel), de overheveling van rijksbudget van gemeenten naar de zorgverzekeraars door aanpassingen in de Wet Langdurige Zorg (vanaf 2021 € 4,5 miljoen nadeel) en incidentele rijksuitkering De Jonge voor de Jeugdhulp (vanaf 2022 € 3,5 miljoen nadeel). Het is op dit moment onzeker of het Rijk vanaf 2022 met aanvullende (structurele) middelen over de brug komt voor de jeugdhulp. Daarnaast is nog niet duidelijk wat bijvoorbeeld de effecten van de herijking van het gemeentefonds zullen zijn voor het sociaal domein. Vooralsnog houden wij in het meerjarenperspectief rekening met een tekort van € 13 miljoen dat t/m 2022 uit de reserve sociaal en zorgfonds kan worden afgedekt. Daarnaast hebben we te maken met een aantal bedreigingen en kansen. Bedreigingen Voor zowel de jeugdhulp als de Wmo begeleiding en dagbesteding geldt dat regionaal is besloten om
69
over te gaan van de lumpsum- naar de P&Q-systematiek. Eerder hebben we gemeld dat hieraan aanzienlijke risico’s zijn verbonden. Dat geldt zowel voor de kosten van de voorzieningen, er is sprake van nieuwe productcategorieën waarop geïndiceerd zal moeten worden en afgestemd met aanbieders. Daarin zit een reëel risico van kostentoename, aanbieders hebben belang bij een zo hoog mogelijk zwaartecategorie. Daarnaast heeft de PxQ-systematiek het nadeel van zwaardere administratieve lasten, hetgeen een risico inhoudt op hogere uitvoeringskosten. Kansen Tegen de achtergrond van de nieuwe bekostigingssystematiek onderzoeken we welke kostenbesparende maatregelen we, onder meer bij de toegang, kunnen nemen. Ten aanzien van Beschermd Wonen wachten we met belangstelling de meicirculaire 2021 af, die mogelijk een aanzienlijke financiële verlichting voor onze gemeente zou kunnen opleveren. Op dit dossier wordt in samenwerking met andere gemeenten en de VNG actief gelobbyd richting rijk. Datzelfde geldt ook voor het structureel maken van de rijksmiddelen voor de jeugdhulp. Met betrekking tot het abonnementstarief Huishoudelijk Hulp is eveneens intensief met het rijk gesproken, de minister beweegt niet op dit dossier. Verder heeft de VNG haar inzet voor de kabinetsformatie bepaald (resolutie BALV VNG 12/2).
De tekorten sociaal domein die voortkomen uit keuzes van eerdere kabinetten tasten de autonomie en slagkracht van gemeente aan. De taken en middelen zijn niet in balans, onderzoek na onderzoek (zoals bij jeugd en het Abonnementstarief Wmo) wijst uit dat er een structurele oplossing nodig is. VNG maakt pas afspraken met het nieuwe kabinet over ambities als de financiën en de interbestuurlijke verhoudingen op orde zijn. Als het lekkende dak is gerepareerd, kunnen gemeenten weer samen met het Rijk verder bouwen aan maatschappelijke opgaven, zoals wonen, de uitvoering van het Klimaatakkoord, regionale economie en digitalisering. En ook niet onbelangrijk een impuls geven aan de kwaliteit van de dienstverlening waarin de menselijke maat leidend is (naar aanleiding van de kindertoeslagaffaire). Bandbreedte tekort In een optimistisch scenario, waarbij het rijk met tekortcompensatie komt (Inschattingen Jeugd € 3 miljoen en de uitname Beschermd Wonen € 4 miljoen) zou het tekort op € 6 miljoen uit kunnen komen. We streven ernaar om dit met kostenbesparende maatregelen, zoals eerder bij de omzetting van HHT naar HH (de voordelen daarvan zijn reeds in de cijfers verwerkt), nog verder naar beneden te brengen.
Om richting de nullijn te komen is passende financiering van het rijk noodzakelijk, de VNG zet daar volop op in, maar daarvoor zullen we de uitkomsten van de kabinetsformatie moet afwachten. In een somber scenario waarin het rijk niet compenseert, de autonome groei in de Wmo doorzet en de nieuw inkoopsystematiek tegenvallers laat zien zou het tekort kunnen oplopen tot € 17 miljoen.
Beleidskaders/Wet- en regelgeving Budgettaire kaders inkoop Wmo en Jeugdhulp Inkoopbesluit Specialistische Jeugdhulp 2017-2020 Noordoost-Brabant Arbeidsmarktprogramma AgriFood Capital Werkt 2016-2020 Jaarverslag Leerplicht en RMC 2017-2018
70
Wonen en zorg Ambitie Het is belangrijk dat bewoners zich zo goed en zo lang mogelijk zelfstandig kunnen redden in hun eigen woning. Het grootste deel van onze inwoners kan dit prima zelf regelen. Voor hulp en ondersteuning, zowel formeel als informeel, kunnen zij terecht in hun eigen sociale omgeving. Een kleine groep heeft hierbij soms extra hulp nodig. Wij bieden hierbij passende ondersteuning. Uitgangspunt is dat deze ondersteuning zo licht mogelijk, zo kort mogelijk en zo nabij mogelijk – liefst in de wijk -georganiseerd wordt. Vertrekpunt is altijd wat de inwoner nodig heeft (en niet wat het systeem te bieden heeft) op de gebieden: goed wonen, passende ondersteuning, waardevolle daginvulling, gezonde financiën, en een fijne leefomgeving. Met een stevige inzet op welzijn en door de kracht van onderlinge netwerken en hulp te versterken, willen we de vraag naar specialistische zorg verkleinen. Dit vraagt om nieuwe manieren van organiseren, met onze partners, zoals betrokkenen vanuit cliëntperspectief, zorgaanbieders, welzijnsorganisaties en woningcorporaties. Ook goede samenwerking tussen professionals (hulpverleners, huisartsen, zorgverzekeraars, scholen, enz.) is daarbij een belangrijke sleutel. We doen dit niet alleen. We werken intensief samen met de gemeenten in de Meierij en Bommelerwaard (Wmo) en Noordoost-Brabant (Jeugdwet); we maken gezamenlijk beleid.
Effecten Covid-19 In 2020 hebben we ondanks corona ons reguliere werk kunnen voortzetten. Zo zijn de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg en de Wet zorg en dwang ingevoerd, hebben we successen geboekt bij de pilot Sociale Benadering Dementie en hebben we het regionale uitvoeringsprogramma BW/MO 2020 samen met de regiogemeenten uitgevoerd. Ondanks de corona-pandemie hebben we er samen met onze partners voor kunnen zorgen dat voor iedere cliënt BW of MO een passende plek werd gevonden. Zo hoefde niemand op straat te slapen. Wel hebben we als gevolg van de corona-crisis in goed overleg met onze zorg- en opvangpartners de nieuwe regionale inkoop BW en MO met een jaar moeten uitstellen. De nieuwe overeenkomsten gaan nu in per 1 januari 2022. Daarnaast hebben we specifieke corona-maatregelen genomen. We hebben extra opvang en quarantaineplekken voor dak- en thuislozen gerealiseerd (kosten hiervoor in 2020 bedragen € 277.500). Tegenover deze extra kosten staan ook extra rijksmiddelen die we hebben ontvangen van € 1,3 miljoen. De overgebleven middelen van € 1 miljoen zijn gestort in de reserve Sociaal en Zorgfonds voor kosten die we in 2021 en verder verwachten. Onze partners hebben hun dienstverlening (begeleiding en dagbesteding) moeten aanpassen aan de landelijke corona-maatregelen. In het begin is de dagbesteding gestaakt. Dit had negatieve gevolgen voor cliënten.
Gelukkig is het ons tijdens de tweede corona-golf gelukt om de dagbesteding open te houden. Met corporaties hebben we gekeken hoe we de door-en uitstroom van cliënten naar corporatiewoningen op gang konden houden. Met onze ketenpartners hebben we afspraken gemaakt om de aanpak van personen met onbegrepen gedrag te verbeteren in de hoop daarmee de overlast te verminderen en de personen om wie het gaat eerder en beter in zorg te krijgen. We hebben de regie op complexe zorg- en veiligheidscasuïstiek verbeterd. In de keten hebben we de samenwerking tussen de politie, het Centrum voor Trajecten en Bemoeizorg (CvTB) en het crisisinterventieteam van Farent verbeterd. De politie richt zich weer primair op overlastgevende mensen die strafbare feiten hebben gepleegd. Het CvTB en het crisisinterventieteam van Farent pakken de overlastgevende mensen op waarvoor een vrijwillig of verplicht zorgtraject nodig is. Binnen de gemeente wordt sinds 1 januari 2021 regie gevoerd ten behoeve van mensen met onbegrepen gedrag die overlast veroorzaken en zelf geen hulpvraag stellen. Zo zijn regisseurs gekoppeld aan de overlastgevers in het gebied tussen het station en de Wilhelminabrug. Met deze maatregelen willen we mensen eerder, integraler en humaner in zorg krijgen en de overlast voor omwonenden beperken.
Doelstellingen De ambities uit het bestuursakkoord zijn vertaald naar de programmabegroting. Om deze ambities te realiseren zijn er binnen dit programma een of meerdere doelstellingen opgenomen met verschillende 71
indicatoren. Op de volgende pagina's ziet u de realisatie van de outcome-indicatoren ("Wat wilden we bereiken?") en output-indicatoren ("Wat hebben we er voor gedaan?").
Doelstelling Wonen en zorg Wat wilden we bereiken? • Kwetsbare inwoners (o.a. Beschermd wonen/ Maatschappelijke opvang) wonen en leven zoveel mogelijk zelfstandig in de wijk • De wachtlijsten voor de opvang verminderen • Goede woonomstandigheden voor ouderen, opdat zij zo lang mogelijk prettig thuis kunnen wonen Indicator Percentage cliënten intramuraal beschermd wonen ten opzichte van het totaal aantal beschermd wonen
Nulmeting
Doelstelling 2020
Realisatie Ambitie 2022 2020
65%
40%
34%
30%
3 maanden
1 maand
1 maand
Geen wachttijd
3 maanden
1 maand
1 maand
Geen wachttijd
5 maanden
3 maanden
3 maanden
Maximaal 2 maanden
8,1
8,1
8,1
8,1
7,6
7,6
7,7
=> 7,6
Bron: assuranceverklaringen voor hulp in natura en beschermd wonen
Gemiddelde wachttijd maatschappelijke opvang: 24-uursopvang Bron: Synaxion
Gemiddelde wachttijd maatschappelijke opvang: Nachtopvang jongeren/Jongerenopvang en begeleiding (JOeB) Bron: Synaxion
Gemiddelde wachttijd maatschappelijke opvang: Tweede Opvang fase (Tof) en Huisvesting op naam (Hon) Bron: Synaxion
Rapportcijfer van 65-plussers over hun woning Bron: enquête Leefbaarheid en Veiligheid
Rapportcijfer van 65-plussers voor hun woonomgeving Bron: enquête Leefbaarheid en Veiligheid (O&S)
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
Onder de noemer ‘Thuis in de Wijk’ voeren we in samenhang een reeks projecten Gedeeltelijk uit die van belang zijn voor succesvol wonen in de wijk voor mensen met psychische kwetsbaarheden. Dat doen we op basis van de vijf vuistregels waarover overeenstemming is bereikt met alle partijen (corporaties, zorginstellingen etc.) in de wijk. Thuis in Zuid-Oost is uitgebreid met 2 wijken in de stad onder de noemer Thuis in de Wijk. Door corona zijn de geplande expertmeetings en het opstellen van het plan van aanpak in 2020 niet doorgegaan, in 2021 geven we hier verder invulling aan. We voeren de Regiovisie Beschermd Wonen/ Maatschappelijke opvang uit.
Ja
72
De regiovisie wordt jaarlijks vertaald in een uitvoeringsprogramma met concrete projecten. Het uitvoeringsprogramma 2020 is geëvalueerd, een deel van de projecten is afgesloten en een deel loopt door in 2021 en is opgenomen in het uitvoeringsprogramma 2021. Een belangrijke randvoorwaarde is eigenaarschap bij crisis. Het er-op-af team van Ja Farent functioneert, net als vorig jaar, als 24/7 meldpunt voor personen met verward gedrag. Sinds 2020 zijn het er-op-af team en het 24/7 meldpunt overgegaan naar het Crisis Interventie Team (CIT). Het CIT kan 24/7 op acute en niet-acute crisissen afgaan. Daarnaast heeft het CIT in 2020 de samenwerking met de politie en GGZ versterkt. Vanaf 1 januari 2020 hebben we in het kader van de Wet verplichte GGz (Wvggz) Ja een grotere verantwoordelijkheid voor mensen met een psychische kwetsbaarheid die zijn aangewezen op verplichte zorg. Samen met politie, Openbaar Ministerie en GGz-instellingen geven we hier uitvoering aan. In 2020 heeft de regio Meierij en Bommelerwaard de implementatie van de Wvggz in onze regio gerealiseerd. Samen met OM, GGZ en politie is de volledige keten ingericht, zodat mensen in acute en niet-acute crisis de juiste zorg ontvangen. De wet is bedoeld om verplichte zorg zo veel mogelijk te voorkomen. Dit proberen we door het aanmeldingsproces zo in te richten dat inwoners zo laagdrempelig mogelijk kunnen melden.
Een variatie aan (zelfstandige) woonvormen, huur- en zorgcontracten is nodig om Ja de variëteit aan mensen passend te kunnen huisvesten. We brengen vraag en aanbod beter in beeld en zoeken samen met betrokkenen telkens naar de beste match. We hebben vraag en aanbod in beeld. Via de Urgentie Plus tafel wordt gezocht naar de best passende woning, inclusief zorg. Dit is ook vastgelegd in de prestatieafspraken. Kwetsbare bewoners beroepen zich zo min mogelijk op de maatschappelijke Gedeeltelijk opvang. Dit realiseren we door scherpe regie op de toegang tot maatschappelijke opvang. Aanvullend ontwikkelen we een beter passend aanbod, o.a. door realisatie van het 2e hostel en housing first. De scherpe regie op de toegang voor de gehele maatschappelijke opvang is gerealiseerd. De pilot Housing First is, van wege Corona, verlengd en wordt afgerond in 2021. Het tweede hostel wordt begin 2022 gerealiseerd. In 2020 is verder gewerkt aan de realisatie van de Voorziening Langdurig Verblijf. De vergunning hiervoor is eind 2020 aangevraagd. Om ouderen zo lang mogelijk prettig thuis te laten wonen, hebben we onder Ja andere extra aandacht voor de omgang met dementie. In de wijk Zuid participeren we in de pilot Sociale Benadering Dementie om mensen (psycho)sociaal beter te ondersteunen en daarmee een besparing op zorgkosten te realiseren.
Na twee jaar zijn er 43 mensen met dementie en hun naasten door het project Sociale Benadering Dementie ondersteund. Mensen wonen aantoonbaar langer prettig thuis en ervaren een hogere kwaliteit van leven. Zo krijgen mensen met dementie meer vertrouwen in hun eigen kunnen (van 6.5 naar 7.1) en stijgt het welzijn van naasten van 6.5 naar 7.8. In buurten met veel ouderen werken we aan een DementieVriendelijke Ja Gemeenschap (DVG) door de netwerken in de directe omgeving te versterken. Vanaf maart 2020 is in alle wijken ingezet op ondersteuning in de thuissituatie (o.a. telefonisch door mantelzorgconsulenten, dagbestedingstasjes met stoepgesprekken, koppeling met boodschappendiensten etc.). Het bouwen aan netwerken heeft vooral plaatsgevonden op stedelijk niveau, via social media en door individuele gesprekken met organisaties, professionals, vrijwilligers en inwoners.
73
We blijven onze gemeentelijke medewerkers, die mogelijk contact hebben met Ja mensen met dementie, de gelegenheid bieden de trainingen 'Goed omgaan met dementie' te volgen. In het voorjaar 2020 hebben de gemeentelijke medewerkers de training 'Goed omgaan met dementie’ gevolgd.
Wat kostte het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (bedragen x € 1.000): Rekening
Begroting Begroting na primitief wijziging
Rekening
2019
2020
2020
2020
Verschil
Lasten
41.402
37.005
43.164
43.942
-778
Baten
3.151
1.032
1.837
3.116
1.279
-38.251
-35.974
-41.327
-40.826
501
Saldo van lasten en baten
Belangrijkste verschillen • Uitstel van een project binnen de vrouwenopvang leidt tot een voorstel van € 123.000 • Personeelskosten voordeel van € 124.000
Subsidies Binnen dit programma zijn de volgende subsidies verleend:
Doelstelling/ subsidieontvanger Terugdringen van huiselijk geweld, kindermishandeling en geweld in afhankelijkheidsrelaties, de schade ervan beperken en zo de cirkel van geweld van generatie op generatie doorbreken. Vrouwenopvang We willen dat meer mensen in staat zijn om zelf of met behulp van hun sociaal netwerk hun leven vorm te geven. Beschermd Wonen