I&O verslag 06-01-2025 - Houtstook - inspreker Mw. M. Smeulders

Raadsavond Informeren en Ontmoeten Datum:

6 januari 2025

Locatie:

Bestuurscentrum, Raadzaal

Voorzitter:

S.J.A. Elders BA

Secretaris:

drs. E.A.A. Kerkhoff

Insprekers:

dhr. T. de Rijk, mw. M. Smeulders

Onderwerp: Houtstook Inspreekster, mevrouw Smeulders toont een presentie. Op 28 januari a.s. wordt gestemd de motie: 'Schone lucht en goede gezondheid: beperk overlast gevende houtstook' waarin het college wordt gevraagd per 1 juli 2025 houtstook niet meer toe te staan wanneer de Stookwijzer van de overheid code oranje of rood aangeeft en te onderzoeken of de bouw van nieuwe schoorstenen kan worden beperkt. Zij roept allen op voor deze motie te stemmen. Inspreekster woont in Rosmalen, werkt aan de Radboud Universiteit als onderzoeker en heeft vijf jaar geleden astma gekregen. Haar man en dochter hadden dit al langer. In de buurt van houtstook krijgen zij klachten als vermoeidheid, hoesten, kortademigheid, benauwdheid, hoofdpijn, duizeligheid en misselijkheid. De afgelopen vijf jaar is de lucht in hun buurt aanzienlijk slechter geworden door de toename van houtkachels. Als zij door het dorp fietst, ademt zij de ene na de andere rookpluim in. Dit heeft een enorm effect op haar gezondheid. Zij heeft veel minder energie, voelt zich ziek en moet meer medicijnen gebruiken ondanks dat deze niet afdoende zijn en nare bijwerkingen hebben. Het komt erop neer dat zij meer binnen moet blijven en het ventilatiesysteem van haar woning moet uitschakelen. Zij is dus beperkt in haar vrijheid om bijvoorbeeld in haar tuin te werken of te genieten.

Zij heeft zich verdiept in de omvang en effecten van particuliere houtstook en is enorm geschrokken. Alle instanties die over gezondheid gaan, raden houtstook af (het RIVM, de GGD Hart voor Brabant en het Longfonds). Het informatiepunt van de overheid, Milieu Centraal, is recent van tactiek veranderd. Het gaf altijd informatie over hoe men goed kan stoken, maar uit onderzoek is gebleken dat goed stoken niet bestaat en dat alle houtstook veel fijnstof oplevert. Stoken is slecht voor de gezondheid van iedereen, maar met name van mensen met luchtwegklachten, kinderen en ouderen. De GGD Hart voor Brabant heeft in 2022 al een rapport uitgebracht over de gezondheidseffecten van de slechte lucht in Noord-Brabant. Zij toont een sheet met de gezondheidsschade door luchtverontreiniging. In de gemeente leeft men gemiddeld meer dan een jaar korter door de slechte lucht. In de gemeente wordt ongeveer 20% van astma bij kinderen veroorzaakt door de slechte lucht. Ongeveer 25% van de harten vaatziekten in de gemeente komt door slechte lucht. 16% van de longkankergevallen wordt veroorzaakt door de slechte lucht in de gemeente. Dat komt voor een groot deel door houtstook. Zij toont een grafiek waaruit blijkt dat houtstook de grootste veroorzaker is van fijnstof PM2.5. De fijnstofdeeltjes komen diep in de longen en kunnen veel schade aanrichten.

Landelijk wordt de uitstoot van PM2,5 voor 25% veroorzaakt door particuliere houtstook, voor het grootste deel door kachels, open haarden en pelletketels. Voor fijnstof is geen veilige ondergrens. Kachels en open haarden staan vaak in dichtbewoonde gebieden waar ze een puntbron van fijnstof vormen. De concentraties in woonbuurten zijn vaak veel hoger dan de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie. Naast fijnstof bevat houtrook veel meer schadelijke stoffen. 29% van het benzeen dat wordt uitgestoten, komt door particuliere houtstook en is kankerverwekkend. 75% van alle PAK's (Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen) die worden uitgestoten, komen door particuliere houtstook en zijn kankerverwekkend. Burgers met gezondheidsklachten kunnen zich nergens toe wenden. De vrijheid van de stoker krijgt voorrang op het recht op schone lucht en gezondheid. De overheid heeft een Stookwijzer die met de code oranje aangeeft wanneer de luchtkwaliteit zo slecht is dat stoken wordt afgeraden, maar deze is veel te vrijblijvend en veel stokers kijken hier niet naar. Klachten over houtrookoverlast die inwoners via de Stookwijzer kunnen indienen bij de gemeente, blijven onbeantwoord. Met haar klachten bij het Meldpunt Vergunningen, Toezicht & Handhaving is niets gedaan. De gemeente is sinds 2020 aangesloten bij het Schone Lucht Akkoord, maar heeft tot nu toe

geen maatregelen genomen om de gezondheid van de burgers te beschermen door het tegengaan van houtstook. Het Bossche burgerberaad heeft in 2024 aanbevolen om prioriteit te geven aan schone lucht en daarmee de gezondheid te bevorderen door meer zichtbare voorlichting en handhaving op houtstook. Recent hebben verschillende gemeenten, waaronder Eindhoven, moties aangenomen vergelijkbaar met de motie waarover de raad gaat stemmen. De motie vraagt niet om een totaalverbod op houtstook, maar om een verbod op stoken bij code oranje en rood op de Stookwijzer. Dit is de eerste motie die, in lijn met het Schone Lucht Akkoord en de aanbevelingen van het Bossche burgerberaad, de gezondheidsschade door houtstook probeert te beperken. Sommige raadsleden voelen wellicht weerstand tegen beperkingen van individuele vrijheden van inwoners die willen stoken, maar de vrijheid om te stoken schaadt de rechten van anderen op gezonde lucht en gezondheid. Vrijheden gaan tot waar anderen er schade van ondervinden en burgers ondervinden schade van houtstook. Zij vraagt alle raadsleden daarom voor de motie te stemmen. Mevrouw Korver (GroenLinks) informeert of er gemeenten zijn waar langere tijd geleden al een vergelijkbare motie is aangenomen en wat dan de effecten zijn. Mevrouw Smeulders weet dat in Amersfoort in oktober en in Eindhoven in november een vergelijkbare motie is aangenomen.

Utrecht is al langer bezig en gaat in 2030 houtstook verbieden. Het handhaven is nog een punt en daarvan zijn geen voorbeelden bekend. Mevrouw Korver (GroenLinks) concludeert dat er nog geen resultaten bekend zijn. Mevrouw Smeulders bevestigt dat. Het is lastig omdat er geen landelijk houtstookverbod is en daarmee geen handvatten voor de gemeenten. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) acht de kans groot dat per gemeente allerlei maatregelen worden getroffen. Waarom wordt niet naar de rijksoverheid gekeken? Het lijkt hetzelfde als met de vuurwerkdiscussie. Is bekend of dit landelijk op deze manier wordt gesteund en gemeenten een blauwdruk krijgen? Volgens mevrouw Smeulders is er in het verleden een landelijke motie geweest, maar is daar vooralsnog geen meerderheid voor in de Tweede Kamer. Tot nu toe wordt de individuele vrijheid van de stoker belangrijker gevonden dan het recht op gezonde lucht. De heer Verbruggen (D66) vraagt of mevrouw Smeulders eerder contact heeft gehad met de gemeente hierover en wat toen voor reactie is gegeven. Mevrouw Smeulders heeft contact opgenomen met de beleidsmedewerker over het Schone Lucht Akkoord, die aangeeft dat de gemeente nog niets heeft ondernomen tegen houtstook om de luchtkwaliteit te verbeteren, maar meer focust op verkeer en industrie. Spreekster heeft via de Stookwijzer klachten ingediend waarmee niets is gedaan.

De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) verwijst naar een artikel over de problemen van mevrouw Smeulders in het Brabants Dagblad vorig jaar en is benieuwd of zij contact heeft gehad met haar omgeving over haar plannen en wat hun eventuele reactie was. Mevrouw Smeulders heeft het eerst met haar buren besproken, maar dat heeft geen effect gehad. Zij heeft folders verspreid van de Stichting HoutrookVrij. Sommige mensen stoken hout om hun huis te verwarmen en stoken ook bij code rood. Haar dochter van veertien vroeg de buurman of hij wilde stoppen met stoken omdat ze er last van had en kreeg als reactie dat ze maar moest verhuizen. Mevrouw Klerks (Volt) hoort mevrouw Smeulders pleiten voor de motie en een gedeeltelijk verbod op houtstook. Een algeheel stookverbod is al mogelijk en wordt in sommige grote steden in Europa al uitgerold. Is dat het uiteindelijke doel? Zou het mensen met luchtwegproblemen kunnen helpen om dat op de lange termijn ook in Den Bosch voor te stellen?

Mevrouw Smeulders zou dat fantastisch vinden en dat zou mensen met luchtwegproblemen enorm helpen. Omdat het draagvlak daarvoor nog niet voldoende is, is zij blij met deze motie. .