I&O 12 april 2021 - Verslag insprekers - Asfaltcentrale - Mw. Germanus, Mw. Maes, Dhr. Roos, Dhr. Darlavoix, Dhr. Heideman

Raadsavond Informeren en Ontmoeten Datum:

12 april 2021

Locatie:

Digitaal

Voorzitter:

dhr. A.P.R.G.M van Rosmalen

Secretaris:

mr. G.L. Pijnenburg

Insprekers:

dhr. A. Bijl, dhr. R. van de Pol, dhr. P. Spelier, dhr. Christophe, dhr. S. van den Broek, dhr. P. Kuenen, mw. P. Vaes, mw. Y. Boltze, dhr. J. Hoos, mw. P. van Houtum, M. Germanus, mw. N. Maes, dhr. M. Roos, dhr. N. Darlavoix, dhr. D. Heideman, dhr. M. Paffen, mw. K. Kusters

Onderwerp: Asfaltcentrale Inspreker, mevrouw Germanus spreekt in namens bewoners van Bewust Wonen en Werken Boschveld. Ze citeert uit het artikel 'Op weg naar een gezond 's-Hertogenbosch' dat op de website van de gemeente staat: 'We willen graag dat onze bewoners goed in hun vel zitten, dat het goed gaat met hun gezondheid, dat ze in een prettige omgeving wonen en de regie over hun eigen leven hebben'. Toen ze dit las, borrelde de woede in haar op omdat zij als bewoner helemaal niet lekker in haar vel zit en dat heeft niets te maken met de huidige pandemie, maar met de asfaltcentrale van AsfaltNu in Den Bosch. Ze gaat meerdere keren per week met haar zoontje van twee jaar naar buiten om een frisse neus te halen, maar de lucht is tegenwoordig niet zo fris meer. Meerdere malen per week hangt er een penetrante teerlucht waarvan ze hoofdpijn en last van haar luchtwegen krijgt en daar hebben meer buurtbewoners last van. Twee weken geleden verscheen het schokkende bericht in de krant dat de asfaltcentrale twee- tot driemaal te veel kankerverwekkend benzeen uitstoot. Ze is drie jaar geleden in een duurzaam en gezond huis gaan wonen met een grote tuin waar de kinderen kunnen buitenspelen, zodat ze niet achter een spelcomputer zitten en ze probeert zo bewust mogelijk te leven, maar nu storten meerdere malen per week kankerverwekkende stoffen over haar neer.

De gemeente gaat nu niet handhaven omdat de overtreding pas recent bekend werd, maar de bewoners klagen hier al twee jaar over en krijgen steeds nul op het rekest. De Milieuklachtencentrale zegt alleen dat de klacht over geuroverlast terecht is, dat dit komt omdat de windrichting verkeerd staat en dat dit heel vervelend is. In Trouw van 2 februari 2021 stond dat asfaltfabrieken in heel Nederland al jaren te veel kankerverwekkende stoffen uitstoten en ze vindt dat hierop moet worden gehandhaafd. Deze raad is in 2018 door de inwoners van Den Bosch gekozen, er wordt gehandhaafd als die inwoners zich niet aan de wet houden en ze vraagt waarom dit bedrijf zich niet aan de wet hoeft te houden en of het grootkapitaal boven de gezondheid van de Bossche burgers gaat. De vraag is ook wat een gemeentelijke gezondheidsvisie waard is als bekend is dat het hier gaat om een verouderde fabriek, de eigenaar zegt de komende vijf jaar niet binnen de norm te kunnen produceren en de bewoners wekelijks meerdere malen kampen met giftige geuroverlast. Ze vindt het ernstig dat de kaarten zo liggen, maar de lakse houding van de gemeente is nog veel erger. Het is opmerkelijk dat de gemeente een vooruitstrevende Spoorzone voor ogen heeft en mensen willens en wetens laat investeren in een huis, maar nergens staat dat zij straks onder het vergulde laagje van de kankerverwekkende stof benzeen wonen.

Ze vindt dit een milieuschandaal en ze vraagt of de gemeenteraad meegaat in de ontkenning hiervan en de schuld aan haar opvolgers geeft als over tien jaar blijkt dat de centrale heeft bijgedragen aan schade aan de volksgezondheid of het goede voorbeeld geeft, nu ingrijpt en de asfaltcentrale dwingt om zich per direct aan de normen te houden. Iedere dag dat de bewoners in een penetrante giflucht moeten leven, is er een te veel. Ze geeft mee een voorbeeld aan Bergen op Zoom te nemen, waar de asfaltfabriek zich wel aan de normen houdt.

1

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt hoe mevrouw Germanus haar klachten kenbaar heeft gemaakt. Mevrouw Germanus geeft aan dat de klachten via de milieuklachtcentrale van de Omgevingsdienst zijn ingediend. Die zegt dat er maar enkele klachten zijn, maar dat klopt niet omdat de bewoners van het Project Bewust Wonen Boschveld de afgelopen twee jaar heel veel klachten bij de Omgevingsdienst hebben ingediend. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of mevrouw Germanus een meldingsformulier naar de griffie kan sturen om aan te tonen hoe vaak ze geklaagd heeft. Mevrouw Germanus moet dan proberen alle bevestigingen van iedereen te krijgen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) wil weten hoe vaak er meldingen zijn gedaan. De heer Ploegmakers (CDA) geeft aan dat het CDA inmiddels al driemaal vragen over dit onderwerp aan het college heeft gesteld. Ook anderen hebben klachten ingediend en ook zij kregen van de Omgevingsdienst te horen dat die niets heeft kunnen vaststellen. Mevrouw Germanus heeft die reactie ook gekregen. Ze vraagt de andere fracties om ook iets te doen omdat er anders pas in augustus 2021 een plan van aanpak van de branchevereniging komt. De heer Van Hattem (PVV) is verbaasd dat de asfaltcentrale op dit moment nog boven de norm schadelijke stoffen kan en mag uitstoten en hij vindt de klacht van mevrouw Germanus zeer terecht.

In Eindhoven viel stof van de asfaltcentrale op de kozijnen van woningen en dat kwam ook binnen terecht. Daar is de schoorsteen van de asfaltcentrale verhoogd om de overlast te verminderen. Hij vraagt of in de omgeving van de asfaltcentrale in Den Bosch ook dergelijke overlast is vastgesteld. Mevrouw Germanus heeft daar geen onderzoek naar gedaan, maar ze vindt het ophogen van een schoorsteen geen oplossing omdat het stof dan nog steeds in de lucht terechtkomt. De bewoners moeten de ramen 's nachts gesloten houden omdat er ook dan wordt gestookt. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat dit in Eindhoven ook niet de oplossing was omdat de bewoners van verderop gelegen wijken er toen last van kregen.

Inspreker, mevrouw Maes is partner van Social Marketing Doctors met een kantoor in de Gruyterfabriek. Toen ze de film Erin Brockovich met Julia Roberts zag, die is gebaseerd op een waargebeurd verhaal over een moeder die de strijd aangaat met een groot bedrijf dat het kankerverwekkende chroom op het oppervlaktewater loost, vroeg ze zich af hoe zoiets jarenlang kan gebeuren. De asfaltcentrale stoot 200 tot 300% meer kankerverwekkend benzeen uit dan is toegestaan en dat wordt veroorzaakt doordat steeds meer oud asfalt wordt gerecycled. Veel mensen hebben hierover geklaagd en de Omgevingsdienst reageert daarop met: we kunnen het zelf niet vaststellen en doe de ramen en deuren maar dicht. In een gesprek tussen de BIM, AsfaltNu en een delegatie van de bedrijven uit de Gruyterfabriek kwam naar voren dat de centrale in 1968 is gebouwd, dat die zijn beste tijd heeft gehad en dat men hem wil verplaatsen, nieuwe centrales blijven wel binnen de norm. Dit probleem speelt al sinds 2016 toen de norm is bijgesteld en het is tragisch dat dit niet bekend is omdat er een meldingsplicht bestaat. AsfaltNu heeft in 2018 en 2020 gemeten of aan de norm wordt voldaan en beide keren werd de norm ver overschreden, maar de omwonenden zijn daar niet over geïnformeerd. De crux is dat er steeds meer gerecycled wordt, waardoor er steeds meer sprake is van benzeenuitstoot.

Op de website van AsfaltNu staat dat die vooruitloopt wat betreft circulair asfalt en dat wordt gestreefd naar 95% of zelfs 100% circulariteit van het totale wegdek. Dat betekent dat dit probleem alleen maar toeneemt. Er bestaat een clash van belangen in het stedelijk gebied tussen de asfaltfabriek en de bezoekers van de Brabanthallen, de bedrijven in de Gruyterfabriek en de bewoners van Boschveld. Het is een probleem van iedereen omdat iedereen autorijdt en er nog geen alternatief voor asfalt is. De asfaltcentrale in Nijmegen heeft beloofd dat er voor eind 2021 minder benzeen vrijkomt, terwijl de asfaltcentrale in Den Bosch zegt dat er over vijf 2

jaar nog geen oplossing is. In Den Haag kon maar beperkt gebouwd worden vanwege de stank van de asfaltcentrale, maar in Den Bosch is gewoon onder de rook van een asfaltcentrale gebouwd. BAMinfra krijgt een compensatie voor het sluiten van de centrale in Den Haag, het rijk betaalt daaraan mee vanuit de woningbouwimpuls en ze vraagt wat de gemeente Den Bosch voor haar bedrijven en inwoners doet en wanneer. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt of er op dit moment veel mensen uit de Gruyterfabriek vertrekken. Mevrouw Maes ziet nog geen mensen vertrekken omdat het zo'n mooie werkplek is. De heer Van den Kerkhof (D66) vraagt of AsfaltNu toezeggingen over bepaalde stappen heeft gedaan. Mevrouw Maes antwoordt ontkennend. Er wordt al sinds 2016 naar een oplossing gezocht en ze vindt dat de fabriek moet worden stilgelegd tot er een oplossing is. De heer Van den Kerkhof (D66) ontvangt graag het verslag van de bespreking tussen de BIM, AsfaltNu en een delegatie van de bedrijven uit de Gruyterfabriek. De heer Van Herpen (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt hoe de raad invloed op de BIM, de Bossche Investeringsmaatschappij, kan uitoefenen zodat die dit probleem oplost. Mevrouw Maes zegt dat de BIM ook ongerust is en dat die tijdens het gesprek ook vragen aan AsfaltNu heeft gesteld.

Ze kan leven met stank, maar ook bij haar ligt zwart stof op de vensterbank en als iets kankerverwekkend is, is dat een heel ander verhaal. Inspreker de heer Roos spreekt in namens de bewoners van Boschveld en het Veemarktkwartier die erg geschrokken zijn van het bericht in het Brabants Dagblad dat de asfaltcentrale te veel benzeen uitstoot. Uit een niet openbaar rapport dat dagblad Trouw in handen heeft gekregen blijkt dat sinds 2017 bekend is dat een deel van de asfaltcentrales in Nederland te veel benzeen uitstoten en dat bij 14 van de 22 metingen bij tien verschillende asfaltcentrales de hoeveelheid benzeen boven de norm uitkomt. Bij 64% van de centrales wordt soms tot tienmaal zo veel benzeen uitgestoten dan is toegestaan en waarschijnlijk is het percentage hoger omdat er nu meer asfalt wordt gerecycled. De hoge benzeenuitstoot is het gevolg van het verwarmen van oud asfaltgranulaat, wat een essentiële stap is voor het recyclen van asfalt. Het is onbegrijpelijk dat de industrie het voorbarig vindt om nu maatregelen te nemen omdat de hoeveelheid uitstoot onverklaarbaar varieert. De oorzaak is duidelijk, maar maatregelen blijven al tientallen jaren uit.

Op de site van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid staat dat benzeen op de lijst van zeer zorgwekkende stoffen staat, dat is een mutagene stof die het DNA beschadigt en zo erfelijke veranderingen kan veroorzaken en het is ook kankerverwekkend. Met het oog op dat laatste is er geen veilige concentratie waaronder geen effecten voorkomen, er kan altijd gezondheidswinst worden behaald door reductie van de uitstoot. Op de site van het CBS staat dat het aantal gevallen van kanker al jaren ieder jaar stijgt. Op basis van de beschikbare gegevens heeft het World Health Organization een risico-inschatting gemaakt. Bij een concentratie van 0,17 µg benzeen per m3 in de lucht is de extra kans op kanker bij levenslange blootstelling 1 op de miljoen en het maximale toelaatbare risico ligt op 1,7 µg per m3. In het noorden van Nederland is de concentratie ongeveer 0,3, in het zuiden is dat ongeveer 0,6 en in de steden ongeveer 1. Teruggerekend naar het aantal inwoners van Den Bosch betekent dit dat onder normale omstandigheden 0,65 mensen in Den Bosch een verhoogde kans op kanker of DNA-beschadig hebben. Uit eigen testen van de asfaltcentrale blijkt dat de centrale twee- tot driemaal zo veel benzeen uitstoot dan wettelijke is toegestaan, maar het is onduidelijk welke wettelijke norm wordt gehanteerd.

Op de site van het RIVM staat de wettelijke EU-norm van 5 µg per m3, maar in een artikel in het Brabants Dagblad van 30 maart 2021 staat dat landelijke regels de mogelijkheid bieden om de emissie van benzeen tijdelijk te verhogen tot 5 mg per m3, wat nu 1 mg per m3 is. Daaruit blijkt dat de norm 1 µg per m3 zou zijn. Hij hoopt dat 'mg' niet klopt omdat dit duizendmaal de norm is. In het beste geval komen de bovengenoemde cijfers neer op een tot twee Bosschenaren met een verhoogde kans op kanker of 3

DNA-beschadiging en in het slechtste geval gaat het om tien tot vijftien Bosschenaren. De centrale draait niet dag en nacht, maar die is niet de enige bron van vervuiling in en rond de stad en asfaltcentrales horen niet in de buurt van hoogstedelijk gebied te staan. In het bestuursakkoord staat dat het college zich nadrukkelijk gaat richten op de gezondheid en vitaliteit van de inwoners en hij vraagt de gemeente om daar direct mee aan de slag te gaan en er alles aan te doen om de uitstoot van benzeen door de asfaltcentrale en andere bronnen naar nul te brengen, er moet nu worden gehandhaafd om de gezondheid van de inwoners te beschermen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt of de heer Roos als bewoner en belanghebbende ook per post informatie van de gemeente over de problemen bij Heijmans heeft gekregen. De heer Roos antwoordt ontkennend.

Inspreker de heer Darlavoix vindt het ernstig dat niet wordt gehandhaafd op de overschrijding van de toegestane hoeveelheid benzeen. Enkele oorzaken van de overlast zijn de wind uit het noorden en de strenge winter met veel asfaltschade waar door meer asfalt moest worden geproduceerd. Hij vraagt de raad vijf eisen bij het college neer te leggen: 1. Een onafhankelijk bureau bij de centrale en in de wijk metingen van de uitstoot laten doen. 2. De asfaltcentrale direct een dwangsom opleggen wanneer de uitstoot overlast veroorzaakt, gebaseerd op de metingen. 3. Geen activiteit van de asfaltcentrale waarbij uitstoot plaatsvindt bij noordelijke, noordwestelijke en noordoostelijke wind omdat de wind dan vanaf de asfaltcentrale richting Den Bosch waait. 4. Tot het resultaat van het onderzoek bij de asfaltcentrale in Bergen op Zoom bekend is en de onderzoeksbevindingen technisch zijn geïmplementeerd geen recycling van asfalt in deze asfaltcentrale toestaan. 5. De asfaltcentrale verplaatsen omdat zo'n centrale niet binnen 750 meter van een woonwijk hoort. De gemeente moet zijn verantwoordelijkheid nemen om de gezondheid van de bewoners te beschermen, hij wil geen chroom 6-taferelen zoals in Tilburg.

Als de gemeente en AsfaltNu geen actie ondernemen, kunnen er juridische stappen worden gezet en hij weet dat er plannen zijn om de toegangswegen naar de asfaltcentrale te blokkeren omdat de mensen radeloos zijn. Als de uitstoot niet schadelijk blijkt te zijn, is er nog wel sprake van stankoverlast, hoofdpijn en brandende ogen en daarom moet er sowieso iets gebeuren. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt of erg veel mensen in Boschveld momenteel ongerust zijn en of zij ook last hebben gehad van de brand bij AVI en van de kalverenslachterij. De heer Darlavoix zegt dat de onrust over de asfaltcentrale in Boschveld breed leeft en dat er op social media meer dan dertig meldingen van ernstige stankoverlast zijn gedaan. Ten tijde van de brand bij AVI stond er gelukkig oostenwind, waardoor de bewoners van Boschveld daar weinig last van hadden. In Boschveld is Heineken af en toe te ruiken, maar dat is bier en het is niet gevaarlijk. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de klachten die op social media zijn geuit ook aan de ODBN zijn gemeld. De heer Darlavoix zegt dat mensen op social media aangaven melding bij de Milieuklachtencentrale te hebben gedaan.

De reactie op die meldingen is dan vaak 'we hebben niets kunnen merken', 'het was weekend en we werken pas op maandag weer' of 'de windrichting was verkeerd' en het feit dat niets met de klachten wordt gedaan, zorgt voor veel onvrede.

Inspreker de heer Heideman geeft aan dat de stank ook aan de andere kant van Den Bosch zoals in de Maaspoort en Hambaken duidelijk is te ruiken. Toen hij op zondag 11 april jl. met een vriend uit Oegstgeest in de binnenstad aan het wandelen was, dacht die vriend dat er iets in brand stond, maar die stank kwam van de asfaltcentrale en ook toen hij op de dag van de verkiezingen bij het Koning Willem I College was, rook hij de asfaltcentrale. Het gaat om een stof waarvan de WHO zegt dat die al in kleine hoeveelheden erg schadelijk is, hij vraagt zich af wie verantwoordelijk is voor 4

de uitstoot daarvan en of Diederik Oosting iedere avond rustig gaat slapen wetende dat de acht asfaltcentrales in Nederland waarvan hij de directeur is benzeen uitstoten. Sofie van Boxtel, toezichthouder van de gemeente, is wel eens komen kijken, maar na enkele meldingen is haar reactie: niet de gemeente, maar de provincie is verantwoordelijk. De vraag is daarom wie de verantwoordelijkheid voor deze verschrikkelijke situatie neemt. Hij denkt dat veel mensen in Den Bosch dit probleem onderschatten omdat er in een stad nu eenmaal eens sprake van overlast is en sinds hij het artikel in Trouw hierover heeft gelezen, maakt hij zich wel zorgen en vraagt hij zich af wanneer actie wordt ondernomen. Het aantal meldingen zegt niet alles omdat veel mensen geen melding doen omdat in buurtapp als is aangegeven dat iemand een melding heeft gedaan en wordt gezegd dat niet alles moet worden gemeld omdat de meldingen dan niet meer serieus worden genomen. De heer Van Hattem (PVV) vraagt of er contact met de provincie is geweest en of die, al dan niet via de Omgevingsdienst, heeft gereageerd. De heer Heideman heeft een reactie van de toezichthouder van de gemeente gekregen en hij gaat haar vertellen dat hij het niet accepteert dat zij de verantwoordelijkheid afschuift omdat zij zijn contactpersoon is. Voor hem zijn de toezichthouder en de directeur van AsfaltNu de verantwoordelijken.

De heer Ploegmakers (CDA) las in antwoorden van het college op zijn vragen dat die sinds 2016 het bevoegd gezag is en dat de gemeente een handhavingsprocedure start. Hij hoopt dat zijn collega's ook naar deze antwoorden kijken, daarin staat dat er wel degelijk actie wordt ondernomen.

5