Hearing Gelijke kansen op gezondheid - Klasien Horstman

Gelijke kansen op gezondheid? De publieke ruimte als sociale riolering Den Bosch, 8 juni 2023

Klasien Horstman Care and Public Health Research school Maastricht University www.klasienhorstman.nl k.horstman@maastrichtuniversity.nl

2

Denken over gezondheid/welzijn 1980-2020 Individueel gedrag/keuze Fragmentatie van risico’s LSES als ‘domme doelgroep’ Cijfers als legitimatie van sturende leefstijlinterventies Culturele normen in wetenschap 3

Anno 2023

Integraal, Samenhang, Context GALA

Kritiek op individualisme Beleid produceert armoede, schaamte, ongezondheid, eenzaamheid, falen Aandacht voor context, samenhang, sociale cohesie

‘Evidence based leefstijl interventies’ doen in de praktijk weinig: van gemiddelden naar praktische ervaringen Inzichten van mensen zelf als uitgangspunt nemen Terug naar het sociale

4

Gezonde omgeving

Brinkhues (2018) Sociale netwerken beschermen tegen diabetes 2 en infectieziekten!

Publieke ruimte als sociale riolering Maakt sociaal weefsel Doorbreekt bubbels

*publieke familiariteit *bekende vreemden *leren leven met anderen, schuring *thuisgevoel *vertrouwdheid *veiligheidsgevoel *netwerken vernieuwen *nieuwe repertoires leren *organisatie van afhankelijkheid *veerkracht vergroten *informele steun mobiliseren *zorgen voor de buurt *conflicten dempen 5 *hoop *verdraagzaamheid

Van a-sociaal groen naar levendig park Hoe zit het met het stadspark in het centrum?

6

7

Hybride publieke plekken

Knooppunten in social weefsel

• Hybride – meerdere functies, verschillende mensen • Open en gastvrij: geen labels, hokjes, diagnoses, niet duur • Gaat ongelijkheid en schaamte tegen • Ervaringen van vertrouwdheid, op elkaar letten, herstel, troost, leren, nieuwe contacten opdoen • Niet moralistisch, tolerant voor ‘vreemdheid’ • Weinig betaalde krachten, veel vrijwilligers, engagement • Maatschappelijk vastgoed: continue precair, overleven • Verantwoording in oude termen: individualistisch, ’wat levert het op aan mindering indivuele zorgkosten’, niet als overloop, buffer en knooppunt in social weefsel • Politiek heeft weinig voeling met bezoekers (niet OSM) 8

Publieke ruimte, participatie en verantwoording • Sociale riolering, sociaal weefsel maken is hybride, onzichtbaar, collectief werk • Waarderen van dit onzichtbare werk, de mensen en de plekken is cruciaal. • De waardering voor dit collectieve werk kan niet op basis van individuele indicatoren. • Democratische arena – dwang tot cijfers, maatstaven voor ‘succes’, ‘effectiviteit’.

• Sociaal weefsel en gezondheid vraagt om nieuwe culturen en technieken van publieke verantwoording! 9

Gelijke kansen op gezondheid? • Geen zaak van een ‘LSES doelgroep’, maar een collectieve zaak (gaat niet over hen, maar over ons allen) • Gaat over maken van sociaal weefsel door maken van publieke ruimte – deels onzichtbaar werk! • Ervaringen en kennis van bewoners cruciaal • Vraagt om nieuwe vormen van waardering en publieke verantwoording van onzichtbaar werk in een ingewikkelde democratische arena

•

10