Hearing Gelijke kansen op gezondheid - Karima Bazi

8 juni 2023

Presentatie Gezondheidsverschillen raadsleden ‘s-Hertogenbosch

Pharos – Expertisecentrum Gezondheidsverschillen

Missie Het terugdringen van grote gezondheidsachterstanden.

Uitgangspunt Gezondheid en kwaliteit van zorg voor iedereen in Nederland.

Oorzaken ongezondheid zoals mensen deze ervaren

Gevolgen beperkte gezondheidsvaardigheden in combinatie met chronische stress.. • medicijnen niet op de juiste manier innemen • uitleg en adviezen arts niet begrijpen en in praktijk brengen • niet weten hoe of waar je hulp of ondersteuning kan aanvragen

• (uitnodigings)brieven en mails niet begrijpen • folders, websites, formulieren, bijsluiters niet begrijpen

Succesvolle aanpak: 9 strategische principes 1. Zet in op een brede, domeinoverstijgende aanpak 2. Differentieer waar nodig 3. Benut kansen in verschillende levensfasen 4. Werk samen met de mensen om wie het gaat 5. Werk persoonsgericht 6. Versterk geloof in eigen kunnen en zelfredzaamheid 7. Stuur op al doende leren en experimenteren 8. Investeer in goede monitoring en evaluatie 9. Werk aan borging van kennis en effectieve aanpakken in praktijk, beleid, uitvoering en opleidingen

Link volledig publicatie & de samenvatting

Principe 1: Inzetten op een brede, domeinoverstijgende aanpak • Health equity in all policies – zowel landelijk als lokaal • Koppelen van domeinen (armoedebeleid, fysieke leefomgeving en sociaal beleid aan gezondheid) • Samenhang in zorg, preventie en ondersteuning

7

Principe 2: Differentieer waar nodig • Combineer universeel beleid met maatwerk. • Maak universele maatregelen toegankelijk voor iedereen

8

Principe 4: werk samen met de mensen om wie het gaat Bewezen effecten van samenwerken met de mensen om wie het gaat:

Aansluiting bij wat echt nodig is Motivatie, acceptatie en draagvlak bij de doelgroep Verbeterde effectiviteit en implementatie Onderzoeksmethoden en dataverzameling inclusiever Empowerment van de mensen om wie het gaat 9

Gezond en Actief Leven Akkoord Doelen

- Terugdringen gezondheidsachterstanden (waaronder Kansrijke Start) - Gezonde fysieke en sociale omgeving - Gezonde leefstijl - Versterking mentale gezondheid en weerbaarheid - Versterken sociale basis - Vitaal ouder worden Aan het GALA hangt één specifieke uitkering: SPUK

Wat betekent het GALA voor inwoners in kwetsbare posities? Centrale vraag Is er voldoende aandacht voor de impact van de plannen op de gezondheid van mensen in kwetsbare posities en hoe wordt hier voldoende rekening mee gehouden? • Zijn de mensen in een kwetsbare sociaaleconomische positie in beeld? - Wat zijn de belangrijkste gezondheidsverschillen en in welke wijken/dorpen komen die voor?

• Worden hun perspectieven en ervaringen voldoende meegenomen in de plannen die rechtstreeks betrekking hebben op de inwoners? – Wordt er inclusief genoeg gewerkt? Wie doet mee? Wie praat mee? Wie niet?

• Wordt er vanuit de gemeente voldoende gestuurd op deze punten in bijv contractering? - Hoe zorgen we voor toegang tot zorg en ondersteuning voor iedereen?

Belemmeringen hebben te maken met Toegang: 1. Betaalbare toegang 2. Beschikbare toegang 3. Begrijpelijke toegang 4. Passende toegang

Enkele voorbeelden van verbeteren toegang Financieel: - Combineer inkoopafspraken verzekeraar en ‘inkoop’/uitvoering gemeente, bv op preventie - Vermijd onverwachte kosten na een verwijzing/ in de keten (anders haken mensen weer af) - Zorg dat aanbod echt gratis is en dat er geen voorschot of aanbetaling nodig is Begrijpelijkheid - Test je materialen samen met de doelgroep (denk aan website, brieven, folders, de polis, digitale hulpmiddelen etc) - Schrijf alle informatie op A2 niveau - Ga na of de digitale hulpmiddelen voor iedereen toegankelijk zijn (bijv App’s of online aanvragen) Beschikbaarheid: - Maak SPUK aanbod vindbaar en beschikbaar in de juiste regio’s/wijken (met meeste gezondheidsachterstand) - Eenvoudige aanmeldprocedures (voor programma’s) en check met de doelgroep of het begrijpelijk is - Voldoende persoonlijk contact mogelijk? Denk ook aan telefonische bereikbaarheid en ingewikkelde belmenu’s Passendheid: - Kies voor preventief leefstijlaanbod met extra persoonlijke begeleiding - Geef mensen meerdere malen per jaar de mogelijkheid zich aan te melden - Combineer met andere ondersteuning (schuldhulpverlening, combinatiefunctionarissen, wijkteams)

Een ‘gezondheidsvaardige organisatie’ Een ‘gezondheidsvaardige organisatie’ is een organisatie die toegankelijk en begrijpelijk is voor iedereen. Dus een organisatie die rekening houdt met de verschillen in gezondheidsvaardigheden van mensen.

De 10 kenmerken van een gezondheidsvaardige organisatie1

1. Dit model is samengesteld door Pharos en is gebaseerd op diverse internationale modellen voor Health Literate Care Organisations (Brach et al. en Vienna-HLO model)

Met de 9 principes als leidraad..Wat kun je doen als raadslid vanuit je kaderstellende rol.. • Inzetten op bewustzijn en commitment: houd scherp voor ogen wat de impact van gezondheidsverschillen is op de levensloop van mensen en de maatschappij. Houd het terugdringen van gezondheidsverschillen op de agenda. Het raakt niet alleen de mensen zelf, maar ook de maatschappij in zijn geheel. Denk aan mate van participatie, economische ontwikkeling en hoogte van zorgkosten. Gezondheid stelt mensen in staat deel te nemen aan het maatschappelijk en economisch leven, draagt bij aan welvaart en sociale samenhang in de gemeente. • Het is een proces van lange adem. Draag bij aan blijvend bestuurlijk draagvlak en leiderschap voor langdurige aanpak van minimaal 15 jaar. • Houd blijvende aandacht voor de koppeling tussen maatschappelijke opgaven: zie toe op ‘health equity’ in alle beleidsdomeinen

..vanuit je rol als volksvertegenwoordiger… • Wordt er community-up samengewerkt met bewoners, integraal en in aansluiting op de vraagstukken die leven en de bewonersinitiatieven in de wijk? • Zijn de behoeften in de wijk leidend? • Sluiten formele en informele netwerken goed op elkaar aan? • Is er voldoende aandacht voor de vier criteria van Toegang: betaalbaar, beschikbaar, begrijpelijk en passend? • Wordt er samengewerkt met sleutelfiguren om de Toegang te verbeteren?

Vanuit je controlerende rol.. • Wat voor cultuur willen we met elkaar uitdragen? Is er ruimte voor ambtenaren en professionals om niet alleen te verantwoorden, maar ook te leren en experimenteren met elkaar én in samenwerking met inwoners? • Is er aandacht voor goede monitoring en evaluatie: zowel kwantitatief als kwalitatief (tellen en vertellen) en zowel op proces als op effecten? • Zie toe op opname effectieve strategieën in beleid, systemen en organisaties • Zie erop toe dat de gemeente de opdrachtgeversrol naar lokale partners met toetsing van criteria voor Toegang voldoende benut • Zie toe op borging van kennis en vaardigheden van professionals in opleiding: is er blijvende aandacht voor professioneel vakmanschap (ambtelijk en uitvoerend), bv. door training in cultuur- en stress-sensitief werken en begrijpelijke communicatie?

Handige links Website Pharos: www.pharos.nl en Gezondin www.Gezondin.nu met kennisdossiers, goede praktijkvoorbeelden, beeldmateriaal, filmpjes etc. Alliantie gezondheidsvaardigheden:www.gezondheidsvaardigheden.nl Onze SPUK-pagina: https://www.pharos.nl/spuk-regeling/ Factsheet sociaaleconomische gezondheidsverschillen: https://www.pharos.nl/factsheets/sociaaleconomische-gezondheidsverschillensegv/ 19