GR Heesch-West Jaarstukken 2022
Tekst van het document
Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
Jaarstukken 2022
FlynthAudit B.V. geheel document digitaal gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden R.B.
14 april 2023
2
Inhoudsopgave 1.
Voorwoord
5
1.a
Inleiding
6
2.
Jaarverslag
3.
4.
5.
2.1 Doelstelling
8
2.2 Wat hebben we bereikt?
8
2.3 Wat hebben we er voor gedaan?
9
2.4 Wat heeft het gekost?
11
Paragrafen 3.1 Paragraaf bedrijfsvoering
13
3.2 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing
14
3.3 Paragraaf verbonden partijen
16
3.4 Paragraaf grondbeleid
16
3.5 Paragraaf lokale heffingen
18
3.6 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen
18
3.7 Paragraaf financiering
18
3.8 Paragraaf rechtmatigheid
19
3.9 Paragraaf openbaarheid Wet open overheid (WOO)
20
Jaarrekening 2022 4.1 Balans per 31 december
22
4.2 Programmarekening
23
4.3 Toelichtingen
24
Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)
33
6.
Bijlage I: Taakvelden
37
7.
Ondertekening Algemeen Bestuur
37
3
4
1.
Voorwoord
Het bestemmingsplan Heesch West is begin 2022 door de twee gemeenteraden van de twee grondgebied gemeenten vastgesteld. Hierbij is ook een bijbehorend bestemmingsplan die specifiek op industriegeluid ziet, vastgesteld: ‘Facetplan geluidszone gezoneerd industrieterrein Heesch West’ (facetplan geluid). Het facetplan geluid valt ook voor een klein gedeelte over het grondgebied van de gemeente Oss. Met Heesch West ontwikkelen we een regionaal bedrijventerrein dat gefaseerd ruimte biedt aan in totaal maximaal 80 hectare netto uitgeefbare kavels: 50 hectare netto uitgeefbare kavels in de 1e fase en 30 hectare netto uitgeefbare kavels in de 2e fase. Het bedrijventerrein heeft een regionale focus. Een belangrijk accent ligt hierbij op het aanbieden van grootschalige kavels (groter dan 1 hectare). In beperktere mate is er ook ruimte voor middelgrote bedrijven (kavelgroottes vanaf 5.000 m2). Door de schaarste in het regionale locatieaanbod en de grootte, in belangrijke mate directe regionale vraag van ondernemers, heeft de ontwikkeling van Heesch West, meer nog dan voorheen, grote urgentie. Er zijn veel bedrijven die vanwege omgevingshinder of puur ruimtegebrek op hun huidige locatie beperkt worden in hun verdere ontwikkeling.
Ruimte bieden aan deze bedrijven, en zo door doorstroming weer ruimte bieden aan andere ontwikkeling op vertreklocaties, is belangrijk voor een goede regionale economische en ruimtelijke ontwikkeling. Nu het bestemmingsplan is vastgesteld wordt de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Heesch West financieel en qua organisatie verder geactiveerd. In april 2022 zijn de boekwaarden, met name historische kosten verwerving en plan- en beheerkosten, van de deelnemende gemeenten ingebracht bij de GR. Dit geldt ook voor de door de gemeenten gevormde verliesvoorzieningen alsmede de financiering.
5
1.a Inleiding De Gemeenschappelijke Regeling (GR) Heesch West is opgericht op 19 juni 2014. Het doel van de GR is het bevorderen van werkgelegenheid door het ontwikkelen van een (boven)regionaal bedrijventerrein. In de GR Heesch West participeren de gemeenten Bernheze, ’s-Hertogenbosch en Oss. De verhouding waarin een uiteindelijk voordelig of nadelig saldo respectievelijk ten gunste of ten laste van de deelnemende gemeenten wordt gebracht is als volgt: -
gemeente ’s-Hertogenbosch 58%;
-
gemeente Oss 30%;
-
gemeente Bernheze 12%.
Op grond van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) is er eerst sprake van bouwgrond in exploitatie (BIE) als de gemeenteraad (Algemeen Bestuur) een grondexploitatiecomplex en een grondexploitatie heeft vastgesteld. Dit is formeel begin 2022 gerealiseerd door vaststelling bestemmingsplan en grondexploitatie. De begroting 2022 van Heesch West is op 16 juli 2021 door het Algemeen Bestuur (AB) vastgesteld. Daarbij was de door het Algemeen Bestuur (AB) op 16 april 2021 vastgestelde grondexploitatie Heesch West het vertrekpunt. Nadien hebben we met de tussentijdse rapportage 2022, vastgesteld door AB op 8 december 2022, de begroting 2022 aangepast. Dit op basis van de door de gemeenten in april 2022 overgedragen boekwaarden, financiering, verliesvoorziening e.d.. We (Dagelijks Bestuur (DB)) bieden de jaarrekening 2022 het Algemeen Bestuur aan en zenden deze ter kennis aan de besturen van de deelnemende gemeenten. De vaststelling van de jaarstukken door het AB staat gepland voor 12 april 2023. In het kader van deze jaarrekening hebben we de grondexploitatie wederom geactualiseerd en zal ook op 12 april 2023 door het AB worden vastgesteld. Deze jaarrekening bevat alle direct aan de Gemeenschappelijke Regeling toe te rekenen lasten en baten over het boekjaar 2022 alsmede de door de deelnemende gemeenten ingebrachte kosten ten behoeve van GR Heesch West.
De GR Heesch West heeft in 2022 € 123,6 miljoen kosten gemaakt. De totale boekwaarde van de GR Heesch West bedraagt per 31 december 2022 € 80,9 miljoen. Ruimtelijk profiel Heesch West Het profiel richt zich op een optimaal duurzaam regionaal bedrijventerrein dat ruimte biedt aan middelgrote en grotere bedrijven. Het terrein biedt ruimte voor regionale verplaatsers, waarbij met name bouw gerelateerde en logistieke bedrijven als belangrijke ruimtevragers worden voorzien. Het bedrijvenprofiel, de duurzame ambities en de ruimtelijke uitwerking is uitgewerkt in het Circulair Kwaliteitsplan. Hiervoor is een beginvolume aan de orde van 50 hectare uitgeefbaar 6
terrein. Dat is niet alleen van belang in het licht van de behoefte in de markt maar ook wenselijk voor de financiële onderbouwing en een goede ruimtelijke inpassing. Ruimtegebruik Uitgeefbaar met bedrijvenbestemming
50 ha
28%
Overige gronden (“strategische reserve”)
30 ha
17%
Overige gronden (‘openbaar gebied en agrarisch,
98 ha
55%
178 ha
100%
met mogelijkheid voor andere functies, zoals zonneweide’) Totaal plangebied *
* Dit is exclusief de uitbreiding Cereslaan-West, de oostelijke en westelijke ontsluiting en de Achterste Groes
In bovenstaand overzicht is een deel van de uit te geven grond als ‘strategische reserve’ opgenomen. Dat komt voort uit de faseringsafspraken die in Regionaal Ruimtelijk Overleg zijn gemaakt. Dit is het afstemmingsoverleg waarin gemeenten in Noordoost Brabant samen met de provincie de planning van bedrijventerreinen afstemmen. In het bestemmingsplan krijgt 50 hectare een directe bedrijfsbestemming (aanbod) en wordt de strategische reserve pas ingezet als er sprake is van concrete vraag uit de markt. In de grondexploitatie Heesch West is uitgegaan dat 50 hectare, in de periode vanaf 2025 tot en met 2031, als uitgeefbaar terrein zal worden verkocht. De overige 30 hectare, “strategische reserve”, is daarbij ingebracht op einddatum tegen € 6,00 per m², zijnde agrarische grondwaarde. Dit is een behoedzaam scenario en in lijn met BBV-voorschriften. De tweede fase (±30 hectare) zal, zoals al aangegeven, via vraaggericht ontwikkelen aan bod komen.
7
2. Jaarverslag 2.1 Doelstelling Het samenwerkingsverband heeft tot doel het bevorderen van de economische ontwikkeling en werkgelegenheid in de regio “Noordoost Brabant” door middel van het duurzaam ontwikkelen, realiseren, exploiteren en beheren van een kwalitatief hoogwaardig en uit financieel-economisch oogpunt aanvaardbaar (boven) regionaal bedrijventerrein.
2.2 Wat hebben we bereikt? Het begin 2022 vastgestelde bestemmingsplan voor Heesch West is het resultaat van een jarenlange planvorming, vele onderzoeken en een intensieve omgevingsdialoog. Het plan betreft de realisatie van een nieuw bedrijventerrein van 80 hectare (in 2 fasen), gelegen aan de A59 ten noordoosten van Vinkel / ten westen van Heesch. In het plan wordt ruimte geboden aan verschillende bedrijfstypen, met bouwhoogten uiteenlopend van 20 tot 25 meter, en hoogteaccenten van 30 meter. Om het plan goed in te passen wordt een groot landschapspark gerealiseerd. Het terrein wordt zeer duurzaam ontwikkeld. Daarbij worden ook eisen gesteld aan de bedrijven. De duurzame thema’s zijn beschreven in het Circulair Kwaliteitsplan. Er wordt uitvoering gegeven aan de moties die medio 2022 aangenomen zijn door de raden van de betrokken gemeenten. In het beleidsplan zijn onder meer uitgangspunten opgenomen die bij de gronduitgifte prioriteit en ruimte bieden aan lokale/regionale bedrijven. Hierdoor kunnen grotere bedrijven zich door ontwikkelen en ontstaan doorstroomruimtes op bestaande bedrijvenlocaties. Er wordt in de gronduitgifte een sterke regionale focus bepaald aangezien de regionale behoefte groot is en er nog nauwelijks huisvestingsmogelijkheden zijn.
Bij regionale verplaatsers is er een zorgvuldige werkwijze waarbij afstemming plaatsvindt met de gemeente van herkomst waaronder een afweging of doorontwikkeling binnen de bestaande locatie eventueel mogelijk is. Er is concrete en aanzienlijke interesse bij bedrijven om zich in de nabije toekomst op Heesch West te vestigen. Door de schaarste in het regionale locatieaanbod en de grote, in belangrijke mate directe regionale vraag van ondernemers, heeft de ontwikkeling van Heesch West, uitgifte meer nog dan voorheen, grote urgentie. Daarnaast omvat het plan ook een zonnepark. Dit betreft het Zonnepark Achterste Groes. Daarvoor is de omgevingsvergunning verleend en in november 2022 heeft de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State de beroepsgronden tegen de omgevingsvergunning ongegrond verklaard. De vergunning is nu onherroepelijk en ontwikkelpartner BOM/RE neemt de verdere ontwikkeling en realisatie ter hand.
8
Ook de uitbreiding Cereslaan-West is een deelplan binnen de GR. Deze planontwikkeling betreft het zo optimaal mogelijk uitbreiden van het bestaande bedrijventerrein met de tussenliggende zone tussen de hoofdontsluiting Heesch West en het bestaande bedrijventerrein. Verwerving en een pragmatisch ontwerp met o.a. voldoende waterberging zijn belangrijke aandachtspunten voor dit zelfstandige deelproject. Het ontwerp bestemmingsplan is in januari 2023 gepubliceerd. Hiermee wordt circa 5 hectare nieuwe bedrijfskavels beschikbaar gemaakt; 3,1 hectare uit te geven door de GR en 1,9 hectare te ontwikkelen door private ontwikkelaars. Met deze ontwikkelaars zijn voor het borgen van het kostenverhaal anterieure exploitatieovereenkomsten gesloten. Vanwege de meer beperkte omgevingseffecten is de verwachting dat met een korte doorlooptijd van het bestemmingsplan Cereslaan-West de beide ontwikkelingen qua realisatie kunnen samenlopen. Er is ook voor dit terrein aanzienlijke belangstelling en bij de gronduitgifte worden de vestgingsmogelijkheden voor bedrijven op beide terreinen ook in samenhang beschouwd.
2.3 Wat hebben we er voor gedaan? Activiteiten 2022 Hierna wordt in het kort ingegaan op diverse zaken die we in 2022 hebben uitgevoerd. Exploitatieberekening De grondexploitatieberekening Heesch West is vorig jaar geactualiseerd en in april 2022 door het AB vastgesteld. Begin dit jaar is die exploitatieberekening opnieuw geactualiseerd. De ramingen van de werken zijn opnieuw berekend en ook is daarin het grondprijsadvies geactualiseerd. De geactualiseerde exploitatieberekening sluit met een exploitatietekort van € 43,7 miljoen (eindwaarde 31-12-2031). De deelnemende gemeenten hebben bij de jaarrekening 2016 reeds een verliesvoorziening tot dat bedrag gevormd. Deze verliesvoorziening is bij de activatie van de GR in april 2022 als kapitaal ingebracht bij de GR. Planontwikkeling Er zijn nadere geluidsonderzoeken gedaan om na te gaan of en in welke mate woningen waarvoor een hoger waarde besluit is genomen en een significant hogere geluidsbelasting wordt voorzien middels geluidsanering moeten worden gesaneerd. In het kader van voorbereiding is verder onder meer gewerkt aan het mitigatieplan voor de natuurcompensatie. Naar aanleiding van de ontvangen beroepschriften wordt het verweer voor de beroepsprocedure bij de Raad van State voorbereid.
Voor de locatie Rijckevorselweg 4 is een ontwerp bestemmingsplan opgesteld voor de bedrijfsverplaatsing van een onderneming uit het nieuw te ontwikkelen bedrijventerrein. Zo wordt binnen de beperkingen van de beroepsprocedure naar mogelijkheden doorgewerkt om uiteindelijk een zo voortvarend mogelijke ontwikkeling van Heesch West te bevorderen.
9
Cereslaan-West De uitwerking van het ontwerpbestemmingsplan Cereslaan-West wordt in belangrijke mate ook onderbouwd op basis van onderzoeken die opgesteld zijn voor het regionale bedrijventerrein; de ontwikkeling Cereslaan-West is daarin als zelfstandige ontwikkeling mee beschouwd. Voor Cereslaan-West is het ontwerpbestemmingsplan met bijbehorende milieu- en omgevingsverzoeken opgesteld. Het plan is eind 2022 vrijgegeven door het AB van de GR. Verwervingen Het totale plangebied Heesch West (exclusief Cereslaan-West, oostelijke en westelijke ontsluiting en Achterste Groes) is 178 hectare groot waarvan in de eindsituatie ±80 hectare zal zijn uitgegeven als grootschalig bedrijventerrein. Het plan Cereslaan-West bevat uitgeefbaar 3,1 hectare (door de GR). Ook in het jaar 2022 werd een aantal verwervingen succesvol afgerond. De gemeenten ’s-Hertogenbosch en Bernheze (nu dus de GR) beschikken over nagenoeg alle gronden binnen het plangebied. Voor een klein aantal percelen is nog geen overeenstemming bereikt met de grondeigenaar. Het verwervingsdossier is nu zover dat ook de voorbereidingen voor mogelijk noodzakelijke onteigening wordt gestart. In dat kader hebben de eigenaren van de nog te verwerven percelen een definitieve aanbieding ontvangen.
Doorkijk De beroepsprocedure tegen het bestemmingsplan Heesch West wordt vanwege grote vertragingen bij de Raad van State aanzienlijk vertraagd. De voor het verweer ingeschakelde advocaat verwacht dat niet eerder dan in het voorjaar verlenging een uitspraak van de Raad van State te voorzien is. Met betrekking tot de uitbreiding Cereslaan-West wordt vaststelling van het plan in de gemeenteraad van Bernheze beoogd eind 2023. Uiteraard is het mogelijk dat er dan voor dit plan een beroepsprocedure volgt, hoewel de aard en impact van dit uitbreidingsplan beperkter van omvang is. Zolang de bestemmingsplannen nog niet onherroepelijk zijn worden op de betreffende locaties nog geen bedrijfskavels in de verkoop gebracht. Wel wordt waar mogelijk de werkvoorbereiding voortgezet. Belangrijk aandachtspunt daarbij is het borgen van een goede energievoorziening. In dit kader wordt een toekomstgericht energie concept voorbereid. Economie en werkgelegenheid en duurzame ontwikkeling zijn doelstellingen voor een lange termijn in een regio waar vestigingsmogelijkheden voor bedrijven in de afgelopen jaren schaars geworden zijn. Voor de regio is een aanhoudende schaarste inmiddels een gegeven. Heesch West en Cereslaan-West beogen hierin zo goed en voortvarend mogelijk ruimte voor ontwikkeling te kunnen bieden.
10
De financiële planning van de grondexploitatie is behoedzaam. Ondanks de huidige grote belangstelling wordt uitgegaan van een gemiddelde uitgifte van ongeveer 7,0 hectare per jaar. In de risicoanalyse bij de grondexploitatie van begin 2023 is ook een risicowaardering gemaakt voor het geval de uitgifte mogelijk 2 jaar later start door mogelijke vertraging in planontwikkeling en/of uitgifte. De rente is afgelopen jaar gestegen en stijgt nog door. In het kader van de activatie van de GR is begin 2022 financiering aangetrokken, waarbij behoedzaam is gekozen voor een middellange financieringstermijn. De financiering is daarmee minder gevoelig voor onzekerheden en oplopende rentes op de financiële markt. Echter forse vertraging door de lopende beroepsprocedure bij de Raad van State kan leiden tot het opnieuw moeten lenen van geld.
2.4 Wat heeft het gekost? De uitwerking hiervan is opgenomen in hoofdstuk 4. Bij onderdeel programmarekening 2022 zijn de lasten en baten opgenomen. De door de afzonderlijke gemeenten gemaakte kosten (verwerving, beheer-, plan-, beheer en financieringskosten) zijn in april 2022 bij de GR ingebracht, waardoor de financiële activiteiten binnen de GR Heesch West in volume zijn toegenomen. De geactualiseerde grondexploitatieberekening Heesch West (begin 2023) sluit op een tekort van € 43,7 miljoen (eindwaarde). Dit is nagenoeg conform de laatst vastgestelde exploitatieberekening in het AB van 16 april 2022. De deelnemende gemeenten hebben hun verliesvoorziening (van gezamenlijk € 43,7 miljoen) reeds bij de GR ingebracht. De thans geactualiseerde grondexploitatie geeft de volgende mutaties ten opzichte van een jaar geleden:
Grondexploitatie Heesch West - Cereslaan West KOSTEN verwerving planschade bouw- en woonrijpmaken bijdrage duurzaamheid plankosten beheer- en administratiekosten rente Totaal kosten OPBRENGSTEN bedrijven verkoop vastgoed subsidies en bijdragen Totaal opbrengsten Saldo op eindwaarde
Grex
Grex
2022
2023
€ 69.156.428 € 68.942.993 € 419.250 € 419.250 € 51.363.178 € 56.369.390 € 846.185 € 884.442 € 15.596.628 € 15.813.470 € 3.564.111 € 3.891.247 € 9.296.308 € 10.808.025 € 150.242.088 € 157.128.817
Verschil 2023 met 2022 in € € € € € € € € €
213.4355.006.212 38.257 216.842 327.136 1.511.718 6.886.729
€ 99.490.948 € 106.441.778 € € 3.410.758 € 3.327.566 € € 3.617.963 € 3.617.963 € € 106.519.668 € 113.387.307 € € 43.722.420- € 43.741.510- €
6.950.831 83.1926.867.639 19.090-
Voor een verklaring van de verschillen wordt verwezen naar de actualisatie grondexploitatie Heesch West 2023 als bijlage. 11
Beleidsindicatoren Artikel 25 van het BBV schrijft voor dat de verantwoording per programma inzicht biedt in de mate waarin de doelstellingen zijn gerealiseerd. Deze verplichte beleidsindicatoren zijn niet van toepassing voor de GR.
12
3. Paragrafen In het kader van het Besluit begroting en verantwoording gemeenten (BBV) zijn paragrafen verplicht voorgeschreven. Wanneer een paragraaf voor de GR niet van toepassing is, wordt dit bij de betreffende paragraaf nader toegelicht.
3.1 Paragraaf bedrijfsvoering 3.1.1 Bestuurlijke structuur De GR Heesch West kent de volgende bestuursorganen: -
-
het algemeen bestuur van 6 leden: o
twee wethouders van de gemeente ’s-Hertogenbosch, waarvan één voorzitter
o
twee wethouders van de gemeente Oss,
o
één wethouder en de burgemeester van de gemeente Bernheze.
het dagelijks bestuur van 3 leden: o
de voorzitter, een wethouder van gemeente ’s-Hertogenbosch,
o
een wethouder van de gemeente Oss,
o
een wethouder van de gemeente Bernheze.
3.1.2 Financiële verhoudingen De GR regelt in artikel 35 lid 1 de financiële verhoudingen met en tussen de deelnemende gemeenten. Het algemene uitgangspunt hierbij is dat de deelnemende gemeenten er steeds zorg voor dragen dat het samenwerkingsverband te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan al haar verplichtingen jegens derden te kunnen voldoen. De verhouding waarin een uiteindelijk voordelig of nadelig saldo respectievelijk ten gunste of ten laste van de deelnemende gemeenten wordt gebracht is als volgt: -
gemeente ’s-Hertogenbosch 58%;
-
gemeente Oss 30%;
-
gemeente Bernheze 12%.
3.1.3. Financieel administratieve organisatie -
Het AB heeft een Nota Financieel Beleid GR Heesch West alsmede een Financiële Verordening GR Heesch West vastgesteld. In de Verordening zijn de uitgangspunten voor het financieel beleid, het financiële beheer en de inrichting van de financiële organisatie op hoofdlijnen vastgelegd. De financiële organisatie betreffende de administratie, het opstellen van de begroting, tussentijdse rapportages en de jaarrekening, geschiedt in opdracht van 13
de directeur namens het DB door de gemeente Oss. Ook de control(e)functie is hier ondergebracht. De jaarrekening wordt gecontroleerd door een externe accountant. -
Het opstellen en actualiseren van de grondexploitatie Heesch West is ondergebracht bij de gemeente ’s-Hertogenbosch. De grondexploitatie dient als onderlegger voor de begroting en het meerjarenbeleidsplan. Op basis van de grondexploitatie is een financiële gevoeligheidsanalyse gemaakt. Zie voor verdere uitwerking paragraaf 3.2 weerstandsvermogen en risicobeheersing.
3.2
Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing
Het weerstandsvermogen is een indicatie van de financiële gezondheid van een organisatie. Hierbij worden geïnventariseerde risico’s financieel gemaakt en afgezet tegen de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen waarover we (kunnen) beschikken om niet begrote kosten te kunnen dekken. Voorbeelden hiervan zijn vrij aanwendbare reserves en belastingen, niet van toepassing binnen GR Heesch West, en de post onvoorzien. In onderstaande tabel zijn de gevoeligheden (kansen en risico’s) in beeld gebracht. Heesch West
GR Heesch West 2023 Risicowaardering Risicoprofiel Gewogen op NCW risicowaardering
Risico's & kansen 1. Marktrente stijgt met 1% 2. Start uitgifte 2 jaar later 3. Uitgifteprijs € 10 hoger / lager 4. Opbrengstenstijging 1% (i.p.v. 0%) 5. Kostenstijging van 2% naar 3% vanaf 2024 * 6. Kosten bouw- en woonrijpmaken 10% * In 2023 is met 4,4% kostenstijging gerekend
1.096.000 837.000 5.105.000 5.802.000 2.928.000 5.002.000
50% 75% 50% 50% 25% 25%
548.000 627.750 2.552.500 2.901.000 732.000 1.250.500
De grondexploitatie van de GR Heesch West wordt elk jaar geactualiseerd en bij tekorten zullen de deelnemende gemeenten het tekort telkenmale aanvullen. Hierdoor is er geen reserve als weerstandsvermogen nodig. Het negatieve eigen vermogen binnen de GR wordt gecompenseerd (afgedekt) door de verliesvoorziening van de deelnemende gemeenten. De kosten die niet toerekenbaar zijn aan de grondexploitatie zijn ook als zodanig in de berekening van de verliesvoorziening meegenomen. Stikstof In de Passende Beoordeling is het effect van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden onderzocht. De aanpak, uitgaande van mogelijke saldering, ontwikkeling van een aardgasvrij terrein met slechts beperkt (en niet eerder dan na aanvullende bestuurlijke besluitvorming van het college van B&W ‘s-Hertogenbosch) ruimte voor milieucategorie 5.1 is getoetst met actuele berekeningen en beoordeeld overeenkomstig wet- en regelgeving en jurisprudentie. Bij de beoordeling van de plannen door Raad van State, niet eerder voorzien dan 2024, zal op basis van dan geldende regelgevingen jurisprudentie, nader worden vastgesteld of de effecten van Heesch West op Natura 2000-gebied nog voldoende worden beheerst. 14
Invasie / oorlog Rusland – Oekraïne Eind februari 2022 is de invasie / oorlog vanuit Rusland begonnen met Oekraïne. Dit heeft diverse gevolgen zowel maatschappelijk als economisch. Als de energie- en grondprijzen lang hoog blijven zal dit invloed hebben op de wereldhandel. De effecten daarvan kunnen we voor het ontwikkelen van ons regionaal bedrijventerrein niet overzien. Enerzijds zijn een onzeker economisch klimaat en hogere rentekosten niet gunstig voor bedrijfsinvesteringen. Anderzijds zijn de hoge energiekosten en belangrijke drijfveer voor bedrijven om kosten te beheersen, waarbij duurzame ontwikkeling een toekomstgerichte mogelijkheid biedt. Bovendien is er regionaal maar ook bovenregionaal een aanhoudende schaarste van aanbod bedrijfskavels waardoor wordt voorzien dat zowel de behoefte als de grondprijs zich goed handhaven. Vennootschapsbelasting (Vpb) Eind 2018 heeft er overleg met de belastingdienst plaatsgevonden over mogelijke gevolgen van de invoering van de vennootschapsbelasting voor overheden per 1 januari 2016. In een informeel schrijven van 7 januari 2019 en een latere memo van 1 mei 2019 hebben de gezamenlijke gemeenten hun zienswijze voor de Vpb aan de belastingdienst kenbaar gemaakt. Dit komt er op neer dat, gelet op het verwachte exploitatietekort, we van mening zijn dat er geen sprake is van een fiscale onderneming.
De belastingdienst heeft tot op heden nog niet gereageerd op deze zienswijze. In februari 2022 is aan de belastingdienst een update gegeven over de status van Heesch West. Bijdrage provincie In 2015 hebben we van de provincie een bijdrage van € 2.688.000 als voorschot ontvangen. De subsidietoekenning kende de voorwaarde dat het bestemmingsplan op een bepaalde datum onherroepelijk moet zijn. Deze datum heeft de provincie op ons verzoek een aantal keren verlengd. Bij besluit van 17 december 2021 heeft de provincie het uitstelverzoek toegekend tot 31 december 2023. Binnen 13 weken na het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan, dienen we een verzoek tot vaststelling van de subsidie ingediend te hebben, uiterlijk 1 april 2024. Voor zover deze datum vanwege de beroepsprocedure van Raad van State niet haalbaar is zal dat aan de provincie worden gemeld en wordt een verzoek tot verlenging van de termijn gedaan. Kengetallen financiële status en weerbaarheid Op basis van artikel 11 2e en 3e lid van het BBV dient een vijftal kengetallen opgenomen te worden, te weten: de netto schuldquote, het solvabiliteitsratio, een kengetal grondexploitatie, de structurele begrotingsruimte en de belastingcapaciteit. Voor de GR Heesch West zijn kengetal grondexploitatie en belastingcapaciteit niet van toepassing. Kengetallen Netto schuldquote Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte
Realisatie 2021 260,1% -7,7% 0,0%
15
Begroting 2022 44,7% -0,3% 0,0%
Realisatie 2022 30,3% -0,3% 0,0%
Netto schuldquote Deze indicator laat zien hoe de netto schulden zich verhouden tot de totale baten. Hoe hoger het percentage, hoe meer externe financiering voor de activiteiten. Een laag percentage is gunstig. In 2021 was het percentage zo hoog omdat de GR zelf nog maar beperkte kosten / baten had en de netto schulden (vooruit subsidie provincie van € 2,7 miljoen) relatief hoog waren verhoudingsgewijs. Solvabiliteitsratio Dit geeft aan hoe we aan onze financiële verplichtingen kunnen voldoen. Het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Omdat de GR Heesch West in de voorbije jaren kosten heeft gemaakt die niet binnen de kostensoortenlijst Bro passen heeft de GR een negatief eigen vermogen (algemene reserve). Dit is geen probleem want deze kosten zijn in de grondexploitatie als kosten meegenomen en daarop is de verliesvoorziening van € 43,7 miljoen afgestemd. Structurele exploitatieruimte Een getal gelijk aan of groter dan 0 betekent dat de structurele baten groot genoeg zijn om structurele lasten te dekken. Omdat Heesch West een grondexploitatie (projectmatig “bedrijf”) bedrijf is zullen in beginsel de baten gelijk zijn aan de lasten.
3.3 Paragraaf verbonden partijen De GR Heesch West participeert niet in verbonden partijen. We hebben geen bestuurlijk dan wel financieel belang in een ander privaatrechtelijk of publiekrechtelijke organisatie. Als GR Heesch West zijn we een verbonden partij voor de deelnemende gemeenten. Paragraaf 3.1.2 schetst de aard van de verbondenheid.
3.4 Paragraaf grondbeleid In deze paragraaf wordt kort ingegaan op de visie, uitvoering, prognose en risico’s van Heesch West. Visie en doelstelling De GR Heesch West heeft tot doel het bevorderen van de economische ontwikkeling en werkgelegenheid in de regio “Noordoost Brabant” door middel van het duurzaam ontwikkelen, realiseren, exploiteren en beheren van een kwalitatief hoogwaardig en uit financieel-economisch oogpunt aanvaardbaar regionaal bedrijventerrein. De grondgebiedgemeenten hebben actief gronden verworven en zijn na vaststelling van de bestemmingsplannen eind april 2022 ingebracht bij de GR Heesch West. Heesch West ligt in het grensgebied van ’s-Hertogenbosch en Bernheze, evenwijdig aan de A59, tussen de kruising met de A2 en de A50 (knooppunt Paalgraven). Door de directe ligging aan de 16
A59 profileert Heesch West zich met name als bedrijventerrein voor onder meer zeer grootschalige logistiek alsmede (bouw gerelateerde) circulaire economie en duurzaamheid en regionale verplaatsers. De doelstelling voor de komende jaren is een verdere regionale profilering van Heesch West en voortvarend inzetten op de ontwikkeling en realisatie van Heesch West. De belangstelling voor het terrein is aanzienlijk en er is een schaarste in uitgeefbaar bedrijventerrein in de regio. Uitvoering De GR Heesch West zal aan de gronden de nodige bewerkingen uitvoeren waarna de gronden bouwrijp voor marktconforme prijzen zullen worden aangeboden c.q. verkocht. Prognose verwachte resultaten Het Algemeen Bestuur besluit 12 april 2023 over de vaststelling van de geactualiseerde grondexploitatie. Deze exploitatie sluit met een tekort van € 43,7 miljoen (eindwaarde). Hierdoor behoeven de deelnemende gemeenten geen extra bijdrage te doen voor aanvulling van de gevormde verliesvoorziening. Hierbij is uitgegaan dat 50 hectare, in de periode van 2025 tot en met 2031, als uitgeefbaar terrein zal worden verkocht. De overige 30 hectare is ingebracht tegen € 6,00 per vierkante meter, zijnde agrarische grondwaarde. Kortheidshalve wordt verwezen naar de geactualiseerde grondexploitatie Heesch West per 01-01-2023.
Algemene risico’s in de grondexploitatie Een actief grondbeleid brengt financiële risico’s met zich mee. De kost gaat voor de baat en het gaat hierbij om aanzienlijke bedragen. De marktsituatie, fluctuaties in de kostprijs en economische omstandigheden kunnen gedurende de voorbereidingstijd- en looptijd zowel positieve als negatieve invloeden hebben op de exploitatie. Een lange looptijd houdt in dat de verwachte resultaten voor een groot deel zijn gebaseerd op (onzekere) prognoses. Elk jaar wordt de grondexploitatie geactualiseerd en wordt bezien of de verliesvoorziening bijgesteld moet worden. Indien dat het geval is dan nemen de deelnemende gemeenten de kosten voor hun rekening. Op grond hiervan heeft de GR Heesch West als zodanig geen weerstandsvermogen (reserves) nodig. Besluit begroting en verantwoording (BBV) De grondexploitatie GR Heesch West is een Bouwgrond In Exploitatie (BIE). Alle financiële mutaties die passen binnen de kostensoortenlijst worden als voorraden in de balans verwerkt. De toe te rekenen rente moet op basis van de werkelijk betaalde rente over het vreemd vermogen worden opgenomen. Binnen de GR kennen we projectfinanciering en derhalve wordt hieraan voldaan. De looptijd van de grondexploitatie is gebaseerd op de maximale 10 jaarstermijn en voldoet daarmee ook aan de voorschriften. De verplichte disconteringsvoet van 2% voor berekening 17
contante waarde ten behoeve van verliesvoorziening bij negatieve exploitaties is niet van toepassing omdat we de getroffen verliesvoorziening op eindwaarde nemen.
3.5 Paragraaf lokale heffingen De intentie was dat de grondgebonden gemeenten de OZB-inkomsten na de uitgifte van gronden, voor zover deze betrekking hebben op het grondgebied Heesch West, afdragen aan de GR. Hierbij wordt rekening gehouden met een afname van de algemene uitkering als gevolg van Heesch West wegens toename van de WOZ-waarden. Dit is geregeld onder punt 8 van de Nota financieel beleid GR Heesch West. Bij de besluitvorming over de Gebiedsontwikkelingsovereenkomst zal ook het afsprakenkader voor de beheerfase worden betrokken. Feitelijk is deze paragraaf niet van toepassing voor de GR Heesch West want als GR hebben we geen wettelijke grondslag om belastingen te heffen.
3.6 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen De GR Heesch West beschikt niet over materiële vaste activa.
3.7 Paragraaf financiering De Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) stelt regels aan de financieringsfunctie van gemeenschappelijke regelingen en biedt een kader voor de beheersing van de risico’s die uit deze functie voortvloeien. Op lokaal niveau is deze regelgeving vertaald in een ‘treasurystatuut’ dat door het Algemeen Bestuur is vastgesteld. Eind 2015 is het treaurystatuut geactualiseerd en is het schatkistbankieren toegevoegd. In dit statuut is de bestuurlijke structuur voor de uitvoering van de treasuryfunctie vastgelegd. Daarnaast zijn hierin de doelstellingen van de treasuryfunctie gedefinieerd: •
Het continu verzorgen van voldoende liquiditeit voor de GR.
•
Het minimaliseren van de rentekosten binnen het kader van de Wet fido.
•
Het maximaliseren van de renteopbrengsten, binnen het kader van de Wet fido.
Deze paragraaf schetst de concrete plannen binnen het treasurybeleid. In onderstaand overzicht zijn de leningen die door de gemeente ’s-Hertogenbosch zijn afgesloten en zijn door verstrekt aan de GR Heesch West. Gemeente 's-Hertogenbosch 's-Hertogenbosch 's-Hertogenbosch
€ € €
bedrag 20.000.000 11.000.000 6.000.000
lening vanaf 26-01-2017 12-4-2022 12-4-2022
looptijd 10 jaar 7 jaar 2 jaar
looptijd tot % 25-1-2027 0,83% 11-4-2029 1,40% 11-4-2024 0,71%
Daarnaast beschikt de GR over het door de gezamenlijke gemeenten gestorte verliesvoorziening van in totaal € 43,7 miljoen.
18
Beleidsvoornemens De GR Heesch West is gebonden aan de eisen die de Wet Financiering Decentrale Overheden (FIDO) stelt aan de mate van korte en lange financiering. In de Uitvoeringsregeling van deze Wet is bepaald dat 8,2% van het begrotingstotaal korter dan 1 jaar gefinancierd mag worden. In diezelfde regeling staat dat het percentage voor de renterisiconorm 20% is. De renterisiconorm begrenst de rentegevoeligheid van de vaste schuldpositie van de GR. Het renterisico wordt bepaald door de som van het bedrag aan herfinanciering en het bedrag aan renteherzieningen op de vaste schuld. De toezichthouder, in ons geval de provincie, kan ontheffing verlenen van genoemde verplichtingen. Op het moment dat herfinanciering aan de orde is zal waarschijnlijk ontheffing van de renterisiconorm bij de Provincie aangevraagd moeten worden. Dit hangt allemaal sterk samen met het perspectief wanneer we gronden kunnen uitgeven/verkopen. De rente is de afgelopen jaren historisch laag echter is wel aan het stijgen. In de regel is kort financieren goedkoper dan lang.
3.8 Paragraaf rechtmatigheid In het kader van de beheersing van het rechtmatig handelen zijn door het Algemeen Bestuur de volgende verordeningen vastgesteld: •
Financiële verordening Gemeenschappelijke Regeling Heesch West;
•
Controleverordening gemeenschappelijke regeling Heesch West;
•
Treasurystatuut gemeenschappelijke regeling Heesch West;
•
Delegatiebesluit AB GR Heesch West;
•
Nota financieel beleid;
•
Inkoopbeleid;
•
Archiefverordening.
Verder heeft het Algemeen Bestuur begin 2016 het Controleprotocol voor de accountantscontrole vastgesteld. Het Algemeen Bestuur heeft voor de controle van de jaarstukken 2022 op 8 december 2022 het normenkader vastgesteld. Op 17 november 2020 zijn we door de provincie met betrekking tot Informatie- en Archiefbeheer 2020 onder actief toezicht geplaatst. Dit houdt in dat op ambtelijk niveau afspraken zijn gemaakt om samen met onze archivaris en BHIC ervoor te zorgen dat we de benodigde verbeteringen aanbrengen. Het verbetertraject is afgestemd met de toezichthouder en ligt op koers. In de nota Financieel Beleid is bepaald dat minimaal jaarlijks een verbijzonderde interne controle door een intern controleur van de gemeente Oss zal plaatsvinden. De GR heeft per controlejaar 2021 een nieuwe externe accountant aangesteld (Astrium Overheidsaccountants, in 2022 juridisch gefuseerd tot Flynt Audit BV). Er heeft eind 2022 een interim controle plaatsgevonden waarvan geen managementletter is uitgebracht. Dit zal in het accountantsverslag op basis van de jaarstukken 2022 integraal worden meegenomen. 19
Vanaf 2023 moeten we als Dagelijks Bestuur zelf de rechtmatigheidsverantwoording doen. Hiervoor zullen we dit jaar de nodige stappen zetten om te voldoen aan de vernieuwde kadernota rechtmatigheid 2022. We stellen hiervoor een intern controleplan op. Daarbij zullen we relatie leggen met het normenkader en de verantwoordingsgrenzen.
3.9 Paragraaf openbaarheid Wet open overheid (WOO) Per 1 mei 2022 gelden er in het kader van de Wet open overheid nieuwe regels voor openbaarheid. Voorgeschreven is dat een bestuursorgaan in de jaarlijkse begroting aandacht besteed aan de uitvoering van deze wet en in de verantwoording (jaarrekening) verslag doet van de uitvoering ervan. De GR HW is transparant over haar beleid en de uitvering daarvan. Zoals bepaald in de GRregeling stuurt de GR HW jaarlijks het concept-beleidsplan en de concept-begroting, tezamen met de vastgestelde jaarstukken van het voorafgaande jaar actief aan de betrokken gemeenten. De stukken worden als bestuurlijke documenten bij de verschillende gemeenten gepubliceerd en behandeld in de afzonderlijke gemeenteraden. Op basis van mogelijke zienswijzen stelt het AB van de GR HW de stukken vervolgens vast en stuurt deze aan de toezichthouder toe. De GR HW heeft een website die tot nog toe vooral gericht is op het informeren van omgeving en belangstellenden over de ruimtelijke planontwikkelingen die door de GR worden voorbereid. De publicatie en vaststelling van ruimtelijke plannen is, zo is in de GR-regeling bepaald, de bevoegdheid van de betrokken grondgebied gemeenten. De GR HW faciliteert bezoekers van de website in dit kader door hen actief te verwijzen naar de formele publicaties van gemeenten en bij ruimtelijkeplannen.nl.
Beoogd wordt de website van de GR HW verder te ontwikkelen waarbij op website dan in ieder geval ook de GR-regeling en de beleids- en begrotingsvoornemens en verantwoording van jaarstukken zelf worden gepubliceerd. De GR HW wordt bij de archief- en informatievoorziening ondersteund door de gemeente Oss. Als externe archivaris is het BHIC ingeschakeld. Bij de inspectie 2022 van toezichthouder PNB is beoordeeld dat het archief voldoet. Er is een verbeterplan dat ertoe dient om archief- en informatievoorziening verder te verbeteren en ook in de toekomst te voldoen die de Woo aan onder meer gemeenschappelijke regelingen stelt. De met de Woo beoogde openbaarheid is daar een onderdeel van. De GR HW meldt besluiten op een verzoek om publieke informatie voor zover deze betrekking heeft op de eigen bevoegdheden van de GR HW. Een verzoek om publieke informatie in processen waarvoor de publiekrechtelijke bevoegdheid en besluitvorming bij (grondgebied)gemeenten berust, zoals bijvoorbeeld ruimtelijke besluiten inclusief onderliggende documenten, zal door de verantwoordelijke gemeente worden gepubliceerd. In 2022 werden geen Woo-verzoeken ingediend met betrekking tot besluiten van de GR HW of de ruimtelijke besluiten die door de GR HW werden 20
voorbereid en waarvoor betrokken grondgebiedgemeenten de betreffende bestuurlijke besluiten namen.
21
Jaarrekening 2022 Hierna wordt via de balans met toelichting en de programmarekening met toelichting de financiële verantwoording afgelegd over het in het begrotingsjaar 2022 gerealiseerde beleid.
4.1 Balans per 31 december Activa Vaste activa: Immateriële vaste activa
Ultimo 2021 Ultimo 2022 2.499.677
0
2.499.677
0
0
37.206.815
148.303
2.660.926
66.417 0
187.899
Liquide middelen - banksaldi
114.478
50.524
Overlopende activa - nog te ontvangen bedragen - vooruitbetaalde bedragen Totaal vlottende activa
0 0 329.198
0 11.370 40.117.534
2.828.875
40.117.534
-178.412
-216.772
-38.360
0
Voorzieningen
0
0
Vaste schuld met een rentetypische looptijd langer dan één jaar - onderhandse leningen
0
37.000.000
-216.772
36.783.228
89.359
315.254
Overlopende passiva - nog te betalen bedragen - vooruitontvangen bedragen overheid
268.289 2.688.000
331.052 2.688.000
Totaal vlottende passiva
3.045.648
3.334.306
Totale passiva
2.828.875
40.117.534
Totaal vaste activa Vlottende activa: Voorraden - onderhanden werken Uitzettingen looptijd korter dan een jaar - uitzettingen in rijks schatkist met rentetypische looptijd korter dan één jaar - overige vorderingen - vorderingen op openbare lichamen (debiteuren)
Totale activa Vaste passiva: Eigen vermogen - algemene reserve - resultaat 2021 / resultaat 2022
Totaal vaste passiva Vlottende passiva: Netto-vlottende schulden looptijd korter dan een jaar - overige schulden (crediteuren)
22
4.2 Programmarekening De primitieve begroting 2022 is door het AB vastgesteld op 8 juli 2022. In 2022 hebben we de begroting bijgesteld door de tussentijdse rapportage 2022. Deze rapportage is door het AB vastgesteld in de vergadering van 8 december 2022 en heeft geleid tot de begroting 2022 na wijziging. (x € 1.000)
Primitieve
Begroting 2022
Jaarrekening
begroting 2022
na wijziging
2022
Lasten Verwervingen
2.288
66.818
64.554
Bouw- en woonrijpmaken
9.842
0
0
Plankosten
796
5.628
4.952
Beheerlasten
0
1.900
1.902
212
8.400
8.499
Storting in voorziening (*)
0
0
0
Afname boekwaarde
0
0
0
13.138
82.746
79.907
8.196
1.287
1.287
Bijdrage gemeenten / derden
0
43.742
43.742
Beheeropbrengst
0
75
171
4.942
37.642
34.707
13.138
82.746
79.907
Saldo lasten en baten (a)
0
0
Algemene dekkingsmiddelen (a.d.)
0
0
0
Overheadskosten
0
0
0
Vennootschapsbelasting (Vpb)
0
0
0
Totaal a.d., overhead en Vpb (b)
0
0
0
Totaal (a en b)
0
0
Saldo tekort (voor resultaat-
0
0
0
0
0
0
Financieringslasten / diversen
Totaal lasten
Baten Verkopen
Toename boekwaarde Totaal baten
bestemming) Toevoeging en onttrekking reserve Saldo tekort (na resultaat bestemming) (*) € 43.742 verminderd op mutatie onderhanden werken (voorraden)
23
0
Het grote verschil tussen de primitieve begrotingsbedragen en de bijstelling komt omdat eind april 2022 de voorgefinancierde kosten van de deelnemende gemeenten zijn ingebracht bij de GR Heesch West. Denk hierbij o.a. aan inbreng van de gronden, verliesvoorziening alsmede financieringskosten.
4.3 Toelichtingen 4.3.1 Toelichting grondslagen voor waardering en resultaatbepaling De jaarrekening is opgemaakt conform de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Aan de debetzijde, de linkerkant van de balans staat een opsomming van alle activa. Dit zijn de bezittingen van de GR Heesch West. De creditzijde, de rechterkant van de balans, geeft een inzicht in de financiering van de bezittingen. Dit zijn de passiva, bestaande uit het eigen vermogen en de schulden (vreemd vermogen).
4.3.1a Algemene grondslagen en resultaatbepaling De waarderingen van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van verkrijgings- of vervaardigingsprijs. De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Tot de tijd dat er nog geen sprake is van een BIE (Grex) worden de kosten, voor zover deze voorkomen op de kostensoortenlijst Bro, geactiveerd als onderzoeks- en ontwikkelingskosten bij de IMVA. Indien er sprake is van een BIE (Grex) dan wordt de boekwaarde van de IMVA en ook het saldo van baten en lasten van betreffend jaar ondergebracht bij de voorraden gronden in exploitatie. Winsten worden slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. Continuïteitsveronderstelling van de gemeenschappelijke regeling De GR Heesch West wordt gecontinueerd tot dat de doelstelling is bereikt. De bedrijfsactiviteiten als bouw- en woonrijp maken worden opgepakt indien bestemmingsplan onherroepelijk is. Tot dat alle beschikbare bouwgrond is uitgegeven zal de GR worden voortgezet. Dat er tot op heden alleen maar kosten zijn gemaakt past bij de aard van de activiteiten zijnde een grondexploitatie.
Dekking van tekorten zijn gewaarborgd op grond van artikel 35 van de gemeenschappelijke regeling Heesch West. Daarin is bepaald dat de deelnemende gemeenten te allen tijde zullen zorgen voor voldoende middelen om aan al haar verplichtingen jegens derden te kunnen voldoen. De boekwaarden vanuit de gemeenten en de bijdrage verliesvoorziening is in 2022 ingebracht bij de GR Heesch West.
24
Vaste activa Immateriële vaste activa Algemeen De immateriële vaste activa worden gewaardeerd tegen de verkrijgings- c.q. vervaardigingsprijs verminderd met de afschrijvingen en waardeverminderingen die naar verwachting duurzaam zijn. Eventuele van derden verkregen specifieke investeringsbijdragen worden in mindering gebracht op het geactiveerde bedrag. Hierbij wordt de verkregen bijdrage als bate verantwoord. Kosten van onderzoek en ontwikkeling Voor de kosten van onderzoek en ontwikkeling geldt een activeringstermijn van 5 jaar. Binnen vijf jaar moet het leiden tot een bestemmingsplan en grondexploitatie. Indien dat niet het geval is dan moeten de gemaakte kosten worden afgeboekt. Voorraden De als onderhanden werken opgenomen bouwgronden in de exploitatie worden gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs dan wel de lagere marktwaarde. De vervaardigingprijs omvat de kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend (zoals grondaankopen en kosten van bouw- en woonrijp maken), evenals de rentekosten en de administratie- en beheerskosten. Dit geldt eerst als er sprake is van een bouwgrond in exploitatie (BIE). Winstneming vindt plaats op basis van de “Percentage of completion” (POC) methode. De berekening van tussentijds winstnemen gaat via de formule (% realisatie kosten maal % realisatie opbrengsten) maal de geraamde winst in euro’s.
Zolang er geen sprake is van een winstverwachting, worden de verkregen verkoopopbrengsten ten volle op de vervaardigingkosten in mindering gebracht. Uitzettingen looptijd korter dan een jaar De vorderingen worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs of vervaardigingsprijs. Jaarlijks wordt de kwaliteit van de vorderingen beoordeeld. Indien er een verwachte oninbaarheid is dan zal er een voorziening worden gecreëerd. Liquide middelen en overlopende activa Deze activa worden tegen de nominale waarde opgenomen. Vaste passiva Eigen vermogen Binnen de GR kennen we alleen de algemene reserve. De reserve is gewaardeerd tegen de nominale waarde. De reserve is negatief en komt voort uit gemaakte kosten die niet in de kostensoortenlijst Bro staan. Voorzieningen 25
Voorzieningen worden tegen het bedrag van de betrokken verplichting c.q. het voorzienbare verlies gewaardeerd (eindwaarde).
Vaste schuld Vaste schulden met een rentetypische looptijd langer dan een jaar worden tegen de nominale waarde gewaardeerd, verminderd met gedane aflossingen. Schulden looptijd korter dan een jaar en overlopende passiva Deze worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.
4.3.1b Algemene uitgangspunten (grondslagen voor resultaatbepaling) Kosten in de fase ‘ontwikkeling’ Voor de kosten geldt dat de directe kosten behoren tot de (minimale) vervaardigingsprijs en aan de grondexploitatie moeten worden toegerekend. Ten aanzien van de indirecte kosten bestaat beleidsvrijheid inzake het wel of niet toerekenen aan de vervaardigingsprijs. Voor de grondexploitatie Heesch West geldt als uitgangspunt dat ook de indirecte kosten zoveel mogelijk worden toegerekend aan de grondexploitatie, waarbij in voldoende mate de causaliteit en proportionaliteit blijkt. Kosten in de fase exploitatie en beheer Dit betreft kosten van beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Deze kosten, welke worden gemaakt in de situatie van permanent beheer (uitgifte van bouwkavels is (grotendeels) gerealiseerd), komen in beginsel ten laste van de reguliere exploitatie van de GR. Verliesneming Als uit de kostprijsberekening/grondexploitatie blijkt dat er sprake is van een verlies op het complex, wordt hiervoor direct een voorziening getroffen ter grootte van het volledige geprognosticeerde verlies. Dit is vooralsnog gebeurd bij de deelnemende gemeenten omdat de boekwaarden nog niet zijn ingebracht bij de GR en omdat er nog geen sprake is van een BIE.
4.3.2 Toelichting op de balans per 31 december 2022 Vaste activa Immateriële vaste activa Omschrijving
Boekwaarde 31-12-2021
Vermeerderingen 2022
Verminderingen Boekwaarde 312022 12-2022
Kosten onderzoek en ontwikkeling
2.499.677
2.499.677
0
Totaal
2.499.677
2.499.677
0
26
Onder de immateriële vaste activa (IMVA) vallen onderzoekskosten (plankosten) die zich binnen de GR hebben voorgedaan en voorkomen op de kostensoortenlijst Bro. Tot en met 31 december 2021 was dat een bedrag van € 2.499.677. Door vaststelling van de bestemmingsplannen en grondexploitatie begin 2022 is deze activa (kosten) ingebracht bij de grondexploitatie. Vlottende activa Voorraden Omschrijving
Boekwaarde 3112-2022
Vermeerderingen 2022
Verminderingen Boekwaarde 312022 12-2022
0 0 0 0
2.499.677 78.448.648 -43.741.510 37.206.815
2.499.677 78.448.648 -43.741.510 37.206.815
Inbreng kosten van IMVA Mutaties voorraden Saldering verliesvoorziening Totaal
0
De onderzoekskosten / plankosten van de GR over de voorbije jaren zijn vanuit de IMVA overgebracht naar voorraden. Tevens zijn de aangekochte gronden en diverse voorgefinancierde kosten door de grondgebiedgemeenten in 2022 ingebracht bij de GR Heesch West als mutatie bij de voorraden. In verband met verwacht exploitatietekort van € 43,7 miljoen is een verliesvoorziening gevormd. Bij afsluiting van de grondexploitatie Heesch West wordt het verlies gecompenseerd door de verliesvoorziening. De waardering van de bouwgrond is gebaseerd op de geactualiseerde grondexploitatie begin 2023 Het betreft een inschatting van begin 2023 die omgeven is door de nodige risico's, aannames en veronderstellingen die periodiek (jaarlijks) worden herzien. Deze periodieke herziening kan in de toekomst - mede gezien de huidige onzekere marktomstandigheden – leiden tot een aangepaste waardering van de gronden in exploitatie en de hiermee samenhangende verliesvoorziening. Dit geldt ook voor de realisatie van de (gehanteerde) verkoopprijzen. Met betrekking tot uitgangspunten en risico’s alsmede onzekerheden van grondexploitaties verwijzen wij naar de paragraaf 3.2. Verwachte rentekosten zijn meegenomen in de berekening van de grondexploitatie. Uitzettingen looptijd korter dan een jaar Rekening courant schatkistbankieren Omschrijving Uitzettingen in rijksschatkist Totaal
Saldo 31-12-2021
Saldo 31-12-2022
148.303 148.303
2.660.926 2.660.926
Overheidsinstanties inclusief GR’s zijn verplicht om overtollige liquide middelen aan te houden bij de rijksschatkist. Het saldo van de rekening per 31 december 2022 bedraagt € 2,6 miljoen. Het drempelbedrag is vanaf 1 juli 2021 2% van het begrotingstotaal. Het begrotingsbedrag van Heesch West was € 13,1 miljoen en zou een drempelbedrag van € 262.000 betekenen. Echter het drempelbedrag kan niet lager zijn dan € 1.000.000 (minimumbedrag). De benutting van het 27
drempelbedrag wordt berekend als gemiddelde over alle dagen in het kwartaal. Gemiddeld mag een decentrale overheid dus maximaal het drempelbedrag buiten de schatkist houden. In de hier navolgende tabel is per kwartaal weergegeven welke bedragen buiten de schatkist, maar binnen het drempelbedrag, zijn aangehouden in 2022.
( x € 1.000) Drempelbedrag Kwartaalcijfer op dag basis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Ruimte onder het drempelbedrag Overschrijding van het drempelbedrag
€ 1.000 Kwartaal 1
Kwartaal 2
Kwartaal 3
Kwartaal 4
154 846 0
141 859 0
136 864 0
157 843 0
Overige vorderingen (debiteuren) Omschrijving
Saldo 31-12-2021
Saldo 31-12-2022
66.417 66.417
0 0
Saldo 31-12-2021
Saldo 31-12-2022
0 0
187.899 187.899
Debiteuren Totaal
Debiteuren (openbare lichamen) Omschrijving Debiteuren Totaal Het totaalbedrag van € 187.899 bestaat uit: -
€ 33.905 pachtvergoedingen 2022 van voormalige gronden gemeente Bernheze;
-
€ 89.814 terug te vorderen BTW (4e kwartaal 2022 € 88.228 en € 1.586 suppletieuitkering over 3e kwartaal 2022);
-
€ 64.181 pachtvergoeding 2022 van de voormalige gronden gemeente ‘s-Hertogenbosch
Liquide middelen Omschrijving Kassaldi Banksaldi Totaal
Saldo 31-12-2021
Saldo 31-12-2022
0 114.478 114.478
0 50.524 50.524
Het saldo van de BNG rekening NL15BNGH0285165534 GR Heesch West bedraagt per 31 december 2022 € 50.524. Overlopende activa Omschrijving
Saldo 31-12-2021
Saldo 31-12-2022
0 0 0
0 11.370 11.370
Nog te ontvangen bedragen Vooruitbetaalde bedragen Totaal 28
De € 11.370 betreft vooruit betaalde rente aan de gemeente ’s-Hertogenbosch lening 800090. Passiva Eigen vermogen Omschrijving Eigen vermogen Resultaat Totaal
Boekwaarde 3112-2021
Vermeerderingen 2022
Verminderingen Boekwaarde 312022 12-2022
-178.411 -38.360 -216.771
-38.360
-216.771 -216.771
De gemaakte kosten binnen de GR Heesch West die niet vallen onder de kostensoortenlijst Bro hebben we in de voorbije jaren als verlies verwerkt in de exploitatie. Tot en met 2021 was dat een bedrag van € 216.771. Vanaf 2022 is alles grondexploitatie. Voorzieningen In april 2022 is alles vanuit de deelnemende gemeenten overgedragen aan de GR. Ten behoeve van het afdekken van het verwachte exploitatietekort aan de hand van de grondexploitatie is de verliesvoorziening per gemeente overgedragen. In zijn totaliteit een bedrag van € 43.741.510. Op basis van Notitie grondexploitaties 2016 moet in de jaarstukken de voorziening in mindering worden gebracht bij de onderhanden werken (voorraden). Geldleningen Omschrijving
Boekwaarde 3112-2021
Langlopende leningen
0
Totaal
0
Vermeerderingen 2022
Verminderingen Boekwaarde 312022 12-2022
37.000.000
37.000.000 0 37.000.000
Omdat de boekwaarden (gronden) overgegaan zijn naar de GR in april 2022 zijn geldleningen aangetrokken moeten worden voor € 37 miljoen. De verschuldigde rente over 2022 bedraagt € 289.287,09 en is verwerkt in deze jaarstukken. Netto-vlottende schulden looptijd korter dan een jaar Omschrijving Overige schulden (crediteuren) Banksaldi Totaal
Saldo 31-12-2021
Saldo 31-12-2022
89.359 0 89.359
315.254 0 315.254
Er zijn diverse facturen nog niet betaald in 2022 en staan dus open als crediteuren. Totaal een bedrag van € 315.254 per 31 december 2022. Betreffen met name kosten aan de gemeente ’sHertogenbosch, Antea Inspection, Hekkelman en Akro consult. 29
Overlopende passiva Omschrijving
Saldo 31-12-2021
Saldo 31-12-2022
268.289 2.688.000
331.052 2.688.000
2.956.289
3.019.052
Nog te betalen bedragen Vooruitontvangen bedragen overheid Totaal Nog te betalen bedragen
Dit betreffen diverse nog te betalen posten. Denk hierbij aan kosten voor controle van de jaarrekening 2022, kosten van Antea Inspection en kosten aan de gemeente ’s-Hertogenbosch met betrekking rentekosten geldleningen en inzet ambtelijke ondersteuning. Vooruit ontvangen bedragen overheid Vanuit de provincie is in 2015 door de GR Heesch West een bijdrage van € 2.688.000 als voorschot ontvangen. De subsidietoekenning kent een opschortende voorwaarde en het project moet uiterlijk 1 januari 2024 opgeleverd zijn oftewel dan moet het bestemmingsplan onherroepelijk zijn. Op basis van deze gestelde voorwaarde is genoemd bedrag als vooruit ontvangen bedrag in de balans opgenomen. Niet uit de balans blijkende verplichtingen Door inbreng van alle kosten van de deelnemende gemeenten in 2022 zijn er geen verplichtingen meer die niet uit de balans blijken. Er zijn geen meerjarige contracten van materiële omvang. Echter vanuit overwegingen van continuïteit, doelmatigheid, efficiency, kwaliteit zijn er de afgelopen tijd wel contracten verlengd / vernieuwd.
4.3.3 Toelichting programmarekening Door vaststelling bestemmingsplan en grondexploitatie is in april 2022 alles overgedragen aan de GR Heesch West vanuit de deelnemende gemeenten. Op basis daarvan zijn eind 2022 bij de tussentijdse rapportage de primitieve begrotingsbedragen fors verhoogd. Verwervingen In de primitieve begroting was een raming van € 2,2 miljoen opgenomen voor grondaankopen. Bij de tussentijdse rapportage 2022 werd uitgegaan van € 66,8 miljoen. Deze forse verhoging kwam doordat in april 2022 alle gronden vanuit de grondgebied gemeenten zijn ingebracht bij de GR Heesch West. In werkelijkheid is het € 64,5 miljoen geworden. De verwachte aankoop van afgerond € 2,5 miljoen voor de verwerving van gronden om met name de ontwikkeling van Vismeerstraat mogelijk te maken is niet doorgegaan in 2022. Deze worden vooral in 2023 en 2024 verwacht. Bouw- en woonrijp maken Bij de primitieve begroting 2022 werd er nog van uitgegaan dat we in 2022 een aanvang zouden kunnen maken met bouwrijp maken. Na vaststelling bestemmingsplan is beroep ingesteld bij de 30
Raad van State. Door deze beroepsprocedures wordt grote vertraging verwacht. Derhalve heeft geen aanvang kunnen plaatsvinden met bouwrijp maken. Plankosten Bij de tussentijdse rapportage 2022 hebben we de raming bijgesteld tot € 5,6 miljoen. Daarvan had € 4,3 miljoen betrekking op historische plankosten. De werkelijke plankosten hebben in 2022 € 5 miljoen bedragen. Beheerlasten Bij de tussentijdse rapportage 2022 hebben we een raming van € 1,9 miljoen opgenomen. Dit betreft € 1,7 miljoen aan historische kosten met betrekking tot lasten van panden (OZB, rioolheffing, waterschapslasten), klein onderhoud, verzekering en vergoeding beheer panden. In werkelijkheid zijn de werkelijke kosten ook € 1,9 miljoen geweest. Financieringslasten / diversen Bij de tussentijdse rapportage 2022 hebben we een raming van € 8,4 miljoen opgenomen. De in het verleden gemaakte rentekosten van de grondgebiedsgemeenten hebben circa € 8,1 miljoen bedragen. Vanaf eind april 2022 komen de rentekosten over de geldleningen rechtstreeks bij de GR. In werkelijkheid hebben de kosten € 8,5 miljoen bedragen. Storting in voorziening Bij de tussentijdse rapportage 2022 is de overgedragen verliesvoorziening van € 43,7 miljoen vanuit de gemeenten wel als bijdrage meegenomen. Echter aan de kostenzijde is dit bedrag niet gestort in de voorziening maar gesaldeerd met toename boekwaarde (onderhanden werken).
Verkopen Het geraamde bedrag van € 1,3 miljoen betreft activering van historische grondopbrengsten van de gemeente Bernheze. Dit is in werkelijkheid ook als zodanig verrekend. Bijdrage gemeenten / derden Zoals bij het begin van 4.3.3 is aangegeven is in 2022 alles overgedragen aan de GR. Ook de verliesvoorziening van € 43,7 miljoen. Beheeropbrengst De pacht en huuropbrengsten zijn € 96.000 hoger uitgevallen dan geraamd. Toename boekwaarde Door het actief worden van de grondexploitatie wordt het verschil tussen de lasten en baten gemuteerd naar onderhanden werken (voorraden). Bij de tussentijdse rapportage 2022 werd uitgegaan van € 37,6 miljoen. Werkelijk is dit € 78,4 miljoen. Het verschil komt omdat bij de tussentijdse rapportage de bijdrage van de verliesvoorziening ad € 43,7 miljoen niet als storting in de voorziening is verwerkt maar gesaldeerd met deze post. 31
4.3.4 Incidentele baten en lasten Artikel 28, lid c van het BBV schrijft voor dat in de jaarrekening een overzicht wordt opgenomen van de incidentele baten en lasten. Bij de GR Heesch West is sprake van een (meerjarig) project en daarbij zijn in beginsel alle inkomsten en uitgaven incidenteel tot dat de missie van het regionaal bedrijventerrein is bereikt.
4.3.5 Structureel begrotingssaldo Omdat alle uitgaven en inkomsten betrekking hebben op een grondexploitatie zijn in beginsel de uitgaven en inkomsten aan elkaar gelijk en is er geen sprake van een begrotingssaldo. Alle mutaties grondexploitatie, zoals bij de GR Heesch West aan de orde is, zijn naar de aard van de raming incidenteel. We kennen geen structureel begrotingssaldo.
4.3.6 Gebeurtenis na balansdatum Er is geen sprake van gebeurtenissen na de balansdatum.
32
5. Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Op 1 januari 2013 is de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) ingegaan. Deze verantwoording is opgesteld op basis van de volgende op de Gemeenschappelijke Regeling Heesch West van toepassing zijnde regelgeving: het algemene WNTmaximum. Het bezoldigingsmaximum in 2022 voor de Gemeenschappelijke Regeling Heesch West is € 216.000 voor topfunctionarissen. 1. Bezoldiging topfunctionarissen 1a. Leidinggevende topfunctionarissen met dienstbetrekking en leidinggevende topfunctionarissen zonder dienstbetrekking vanaf de 13e maand van de functievervulling Gegevens 2022 bedragen x € 1 Functiegegevens Aanvang en einde functievervulling in 2022 Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte) Dienstbetrekking Bezoldiging Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen Beloningen betaalbaar op termijn Subtotaal
P.M. van Dijk directeur 1/1-31/12 0,834 ja 170.448 0 170.448
Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum
180.144
-/- Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag Bezoldiging
0 170.448
Het bedrag van de overschrijding en de reden waarom de overschrijding al dan niet is toegestaan
n.v.t.
Toelichting op de vordering wegens onverschuldigde betaling Gegevens 2021 Aanvang en einde functievervulling in 2021 Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte) Dienstbetrekking Bezoldiging Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen Beloningen betaalbaar op termijn Subtotaal
n.v.t. P.M. van Dijk 1/1 - 31/12 1,00 ja 208.500 0
Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum
209.000
Bezoldiging 2021
208.500
1b. Leidinggevende topfunctionarissen zonder dienstbetrekking in de periode kalendermaand 1 t/m 12 33