Fee33958-c17a-4a63-8779-a0617dc83cc3

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

11145022 12 oktober 2021

Onderwerp

Nota Parkeernormering 2021 We willen de Nota Parkeernormering 2016 aanpassen, zodanig dat deze ruimte biedt voor invulling van de huidige gemeentelijke ambities op het gebied van woningbouw, waaronder stedelijke verdichting in de brede binnenstad, en aan de doelstelling voor duurzame mobiliteit en groen en klimaatadaptatie, waardoor de nota beter aansluit bij de kenmerken van de verschillende gebieden in de gemeente en waarin de normering compleet is voor alle modaliteiten door het toevoegen van kwalitatieve en kwantitatieve normen voor stalling van fietsen.

Voorgesteld besluit Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1. De Nota Parkeernormering 2021 vast te stellen om uitvoering te geven aan de gemeentelijke ambities voor duurzame mobiliteit en klimaat, gebaseerd op de actuele kentallen van het CROW;

2. De Nota Parkeernormering 2021 te evalueren 5 jaar na inwerkingtreding van de Nota;

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

3. De Nota Parkeernormering 2016 in te trekken.

Aanleiding In 2016 stelde uw raad de Nota Parkeernormen 2016 (NP2016) vast, waarbij er bepaald wordt hoeveel parkeerplaatsen er moeten komen bij een nieuwe bouwontwikkelingen zodat bewoners en bezoekers op een prettige manier kunnen verblijven en er hinder voor anderen wordt voorkomen. Via een amendement besloot uw raad dat de NP 2016 na 3 jaar geëvalueerd moet worden. De evaluatie hebben we laten uitvoeren door de adviesbureaus Berenschot en Sweco. Ze zijn daar in 2019 mee gestart en, omdat er toen nog nauwelijks resultaten te melden waren, hebben ze de evaluatie eind 2020 afgerond. Daarbij zijn klankbordgroepen betrokken. Ontwikkelaars, woningbouwcoöperaties én onze gemeente hebben de afgelopen jaren bij het gebruik van de NP2016 ook ervaringen opgedaan. Grotendeels bleek de NP2016 te voldoen. Wel heeft de evaluatie geleid tot een aantal bevindingen over het gebruik van de huidige nota die vragen om aanpassing: - de minimumnormen en richtlijnen. Als gemeente hebben we geen grip op het maximum aantal parkeerplaatsen dat wordt aangelegd bij een nieuwe ontwikkeling. Dat levert spanning op vanwege de schaarse ruimte met de woningbouwopgave en de forse verdichtingsopgave (we hebben immers duidelijke doelen over nieuwbouw in onze brede binnenstad), de groen-klimaatadaptieve normen en de uitvoering van het duurzaam mobiliteitsbeleid.

- onderscheid tussen normen en richtlijnen, dit onderscheid tussen een norm en een richtlijn en de mogelijkheden daarbinnen van maatwerk blijkt in de praktijk niet bruikbaar.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

- maatwerk: het is in bepaalde gevallen wenselijk af te wijken van de normen. De NP2016 is hier niet concreet over. Juridisch is behoefte aan meer hardheid, dat schept voor iedereen duidelijkheid. Er is behoefte aan duidelijkere kaders die aangeven waarbinnen maatwerk kan worden toegepast. - deelauto’s en elektrische oplaadpunten: pas na invoering van de NP2016 is er, in overleg met CROW en in lijn met andere steden, aan ontwikkelaars aangegeven dat de structurele inzet van deelauto’s in bepaalde gevallen kan leiden tot reductie van het aan te leggen aantal parkeerplaatsen bij ontwikkelingen. Het is nu onduidelijk in welke gevallen dit wel en niet kan. Ook over oplaadpunten is in de NP2016 niets opgenomen. - fietsrichtlijnen: we zien dat er hinder in de openbare ruimte ontstaat door fietsparkeren in woonwijken en dat we daar maatregelen voor moeten nemen. In de praktijk is bij de NP2016 gebleken dat er te weinig prikkels worden gegeven om te komen tot kwalitatief goede fietsvoorzieningen. - gebiedsindeling: in de NP2016 maakt de gebiedsindeling mogelijk om de hoogte van de normen per gebied te bepalen. Het autogebruik (en de mogelijkheid om een andere vervoerwijze te kiezen) is immers in de binnenstad anders dan in het buitengebied.

Deze indeling werkt over het algemeen goed, maar moet worden aangepast aan de nieuwe gebiedsontwikkelingen en er zitten locaties in die in meer dan één gebied vallen. We werken daarnaast aan verschillende ambities zoals duurzame inclusieve mobiliteit, woningbouw, stedelijke verdichting en klimaatadaptatie. De optelsom van deze ambities legt een druk op de schaarse ruimte die zowel in de historische binnenstad als daarbuiten beschikbaar is, waardoor we goed moeten kijken hoe we omgaan met deze ruimte. Zowel de bevindingen uit de evaluatie als de genoemde ambities geven aanleiding voor actualisering van de Nota Parkeernormering uit 2016 welke past bij de opgaven van deze tijd en die de druk op de openbare ruimte niet groter maakt en daarnaast meer handvatten biedt voor ontwikkelaars, coöperaties en de gemeente. Omdat we het belangrijk vinden om ook de wensen en ideeën van onze inwoners en gebruikers te betrekken, legden we de conceptnota Parkeernormen 2021 zes weken voor iedereen ter inzage. We ontvingen hierop vijf reacties. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Beoogd doel De parkeernormen aanpassen, zodanig dat ze ruimte bieden voor invulling van de huidige gemeentelijke ambities met betrekking tot ruimtelijke ontwikkeling, ze beter aansluiten bij de kenmerken van de verschillende gebieden in de gemeente en de normering compleet maken voor alle modaliteiten door het toevoegen van normering voor stalling van fietsen. Parkeren is een essentieel onderdeel van mobiliteit, maar staat tegelijkertijd in dienst van ambities op het gebied van bereikbaarheid en leefbaarheid van de stad. Het parkeerbeleid is geen doel op zich, maar een middel om bij te dragen aan de ambities van de stad. Daarnaast is parkeren voorwaardenscheppend voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Het doel van de Nota Parkeernormering 2021 is het leveren van een bijdrage aan de gewenste opgaven van de stad op het gebied van woningbouw, waaronder stedelijke verdichting in de brede binnenstad, en aan de doelstelling voor duurzame mobiliteit, groen en klimaatadaptatie. Door het aantal benodigde parkeerplaatsen bij nieuwe bouwontwikkelingen te bepalen, passend bij de gemeentelijke ambities voor verstedelijking en verduurzaming, creëren we door het vaststellen van normen, ruimte voor stedelijke verdichting maar bieden we tegelijkertijd aan bewoners, werkers en bezoekers genoeg alternatieven naast de eigen auto voor andere vormen van mobiliteit.

De nieuwe Nota houdt bijvoorbeeld rekening met (woning)bouw in het directe invloedsgebied van stations en ontwikkelingen waarbij deelmobiliteit wordt aangeboden. Deze ontwikkelingen leiden ook in andere steden tot vergelijkbare aanpassingen.. De punten uit de evaluatie van de NP2016 hebben geleid tot aanpassingen en daarnaast zijn nieuwe ontwikkelingen meegenomen. Dat leidt tot een nieuwe Nota, opgesteld door de adviesbureaus Berenschot en Sweco. De nieuwe normering past binnen de landelijke regelgeving van het CROW. Huidige gebiedsontwikkelingen zoals EKP en Bossche Stadsdelta zijn als doorgerekend met deze nieuwe normen en laten goede resultaten zien, wat wil zeggen dat de gewenste programma’s hier kunnen worden gerealiseerd. Relevante besluitgeschiedenis www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

 De huidige Nota Parkeernormering 2016 (d.d. 21 september 2016 reg.nr. (5856996l)  Amendement 1 Evaluatie Nota Parkeernormering 2016: uitvoeren evaluatie

 De voorliggende Nota Parkeernormering 2021 is afgestemd op de huidige gemeentelijke ambities op het gebied van woningbouwontwikkeling en Actualisatie Koersnota 2017 (reg.nr. (6680239) d.d. 20 september 2017), Actualisatie Stedelijke Bereikbaarheidsstrategie en –agenda 2019 (reg.nr. (8801293)), Kaders Actieplan duurzame mobiliteit ( 1 209078995)d.d. 28 januari 2020)  Raadsinformatiebrief Terinzagelegging Nota Parkeernormering 2021 (reg.nr10759531 l)d.d. 9 maart 2021)  ’s-Hertogenbosch Groen en Klimaatbestendig (reg.nr, ( (10714347l) d.d. 9 maart 2021)  Raadsinformatiebrief Elektrisch rijden en laden in ’s-Hertogenbosch, strategie en aanpak (reg.nr. 6 (9436996) d.d. 12 november 2019

Argumenten 1. In lijn met het huidige beleid (wonen, duurzame mobiliteit, klimaat) is aanpassing van de normering nodig. Het blijkt dat ontwikkelingen die we momenteel als gemeente inzetten op het gebied van verduurzaming, verdichting en vergroening met de huidige normering in het gedrang komen. Voldoende beschikbare parkeerplaatsen, niet te veel maar ook niet te weinig, blijft het uitgangspunt. In de Stedelijke Bereikbaarheidsstrategie heeft uw raad ervoor gekozen de nadruk te leggen op openbaar vervoer, lopen, fietsen en deelmobiliteit. Deze ambitie is ook richtinggevend voor nieuwe gebiedsontwikkelingen, vooral in de spoorzone (de transformatie en verdichting van bestaand stedelijk gebied) en de binnenstad waar een verdichtingsopgave ligt.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De nieuwe Nota maakt het mogelijk om (binnen de bandbreedte van het CROW) de normering voor auto-parkeerplaatsen bij nieuwe woningbouwontwikkelingen bij te stellen om aan deze ambitie invulling te geven. Door maatwerk te bieden deden we dat al steeds meer, maar door actualisering van de Nota bepalen we nu heldere spelregels. We zorgen er in de nieuwe normering voor dat er bij nieuwe bouwontwikkelingen te allen tijde voldoende parkeervoorzieningen beschikbaar komen voor auto en fiets. De voorgestelde normen in de Nota liggen voor bewoners parkeren allemaal binnen de bandbreedte van de kentallen die het CROW opgeeft. Alleen voor bezoekersplaatsen in de brede binnenstad en in de schil daaromheen zijn de normen iets verlaagd ten opzichte van het CROW (van 0,3 per woning naar 0,1 resp. 0,2 per woning). De reden daarvoor is dat dit volgens onderzoek van CROW een realistischer waarde is, gelet op het feitelijk gebruik. Er zullen nog steeds voldoende parkeerplaatsen bijkomen. Daarnaast zijn er andere voorzieningen zoals de parkeergarages, transferia, goede OV-voorzieningen en fietsvoorzieningen. Hierdoor willen we onze bezoekers mogelijkheden bieden om op een andere manier naar de brede binnenstad te komen. Ten behoeve van mensen die slecht ter been zijn, zijn in de nieuwe Nota normen opgenomen voor de aanleg van voldoende parkeerplaatsen.

Het streven om niet meer parkeerplaatsen aan te leggen dan nodig, zal daardoor mensen die slecht ter been zijn niet benadelen, zo borgen we de inclusiviteit. Anders dan de Nota uit 2016 worden in de voorliggende Nota geen minimumnormen maar vaste normen gegeven. Hierdoor krijgt de gemeente grip op het aantal te realiseren parkeerplaatsen bij bouwontwikkelingen. Dit levert op dat er geen onnodige ruimte wordt gebruikt. De normen leveren voldoende parkeerplaatsen op zonder een parkeerprobleem in de openbare ruimte te creëren of (indien al aanwezig) te vergroten. Daarbij kende de Nota Parkeernormering 2016 normen en richtlijnen. Aan het afwijken van de normen werden zwaardere voorwaarden gesteld dan aan het afwijken van de richtlijnen. In de nieuwe Nota zijn alleen normen opgenomen. In de praktijk bleek het onderscheid tussen normen en richtlijnen niet functioneel maar juist voor ontwikkelaars en voor bewoners verwarrend te zijn. Op basis van het huidige en verwachte gebruik van stallingsplaatsen voor auto en fiets is de gebiedsindeling in de Nota www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Parkeernormering 2021 zodanig aangepast dat deze goed aansluit bij de verschillende gebiedskenmerken en mobiliteitsprofielen in de gemeente. Ook de grenzen van de zones zijn op sommige locaties aangepast (zoals ontwikkellocatie EKP en Bossche Stadsdelta) zodat de locaties niet meer in meerdere zones vallen. De normen voor de hier genoemde ontwikkellocaties passen bij de gemeentelijke verstedelijkingsopgave. Hierdoor wordt voorkomen dat binnen een ontwikkelproject verschillende normen gaan gelden.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

2. Toevoegen van kwantitatieve en kwalitatieve normen voor stallingsmogelijkheden voor fietsen. De Nota Parkeernormering 2016 bleek ontwikkelaars en bouwers te weinig prikkels te geven om te komen met kwantitatief en kwalitatief goede fietsvoorzieningen. Met name in appartementengebouwen zijn deze niet vanzelfsprekend van voldoende kwaliteit. We krijgen veel klachten van bewoners over hinder van her en der gestalde fietsen in de openbare ruimte. Aan de achterkant repareren we dat door bijvoorbeeld het plaatsen van fietsvlonders. Door het nu aan de voorkant te regelen voorkomen we problemen in de toekomst. Het Bouwbesluit bevat eisen voor de benodigde ruimte voor (onder meer) fietsenstallingen bij woningen. Vooral in appartementengebouwen blijken deze eisen te laag te zijn en kunnen bewoners hun fietsen niet goed kwijt in het gebouw. Daarom zijn in de Nota Parkeernormering 2021 extra eisen opgenomen gericht op zowel kwantiteit als kwaliteit. Deze eisen zijn gebaseerd op de CROW-notitie Fietsparkeercijfers 2019. Bewoners kunnen hun fiets daardoor veilig stallen in/nabij het gebouw. 3. Maatwerk zonder willekeur mogelijk maken In bepaalde gevallen is het wenselijk af te wijken van de normen om maatwerk te kunnen bieden.

In de Nota Parkeernormering 2016 was maatwerk ook mogelijk, maar was niet vastgelegd in welke gevallen en in welke mate kon worden afgeweken van de opgenomen normen en richtlijnen. Dat bleek onduidelijkheid te geven voor gebruikers (ontwikkelaars). In de nieuwe Nota is wel duidelijk aangegeven welke mogelijkheden er zijn. Daarbij moet worden aangetoond dat het afwijken van de normen niet leidt tot parkeeroverlast in de omgeving. Dit bevordert de transparantie en de handhaafbaarheid. In deze gevallen kan een reductiefactor worden gehanteerd voor het aantal aan te leggen autoparkeerplaatsen. Dit maatwerk geldt:  bij bouwontwikkelingen in de nabijheid van een NS-station;  indien de auto niet direct voor de woning geparkeerd kan worden;  bij bouwontwikkelingen waarbij deelmobiliteit wordt aangeboden aan bewoners/gebruikers. 4. Zinvol evalueren www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De Nota is opgesteld op basis van de huidige kennis en inzichten. Maar omstandigheden, opgaven en beleid blijven in beweging; ook de voorliggende Nota Parkeernormering 2021 heeft geen eeuwigheidswaarde. Ook zal pas op de lange termijn blijken of de effecten van coronacrisis tot blijvende gedragsveranderingen zal leiden. Wij willen daarom, net als met de Nota uit 2016 is gebeurd, de Nota Parkeernormering 2021 na een aantal jaren evalueren en waar nodig actualiseren. Gezien de doorlooptijd van bouwprojecten stellen we voor om de Nota Parkeernormering 2021 vijf jaar na inwerkintreding te evalueren. Dit omdat gebleken is dat evaluatie na drie jaar niet zinvol is aangezien er dan te weinig inzichten zijn voor een goede evaluatie. Kanttekeningen en risico’s 1. Rechtszekerheid staat nu boven flexibiliteit In de Nota van 2016 waren geen aanwijzingen opgenomen in welke gevallen en in welke mate kon worden afgeweken van de opgenomen normen en richtlijnen. In de nieuwe Nota is dit wel duidelijk aangegeven. Hierdoor is de rechtszekerheid verbeterd, maar is de flexibiliteit afgenomen. Om te toetsen of de afname van flexibiliteit ons belemmert in het realiseren van ontwikkelingen, hebben we een toets gedaan van de nieuwe Nota op de recente grote projecten EKP en Bossche Stadsdelta. Uit de toets kwam naar voren dat de nieuwe normen deze nieuwe ontwikkelingen niet belemmeren.

Met het concreet benoemen van de afwijkingsmogelijkheden is dus tegemoet gekomen aan de vraag naar een grotere rechtszekerheid en handhaafbaarheid, zonder dat het grote projecten in de weg staat. 2. Deelautogebruik is nog volop in ontwikkeling Met de inzet van deelauto’s bij nieuwe bouwontwikkelingen is in onze stad nog weinig praktijkervaring opgedaan. Ook in andere steden is dit nog een recente ontwikkeling. Het feitelijk gebruik van deelmobiliteit en het gevolg hiervan voor het gebruik (en bezit) van de eigen auto zal zich in en buiten ons land de komende jaren nog ontwikkelen. Met de mogelijkheden die de Nota biedt, stimuleren wij het gebruik van deelauto’s voldoende en www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

krijgen we inzicht in de effecten van deelmobiliteit op eigen autobezit. Dit onderdeel nemen we mee in de volgende evaluatie. Financiën De nieuwe Nota Parkeernormering 2021 heeft geen andere financiële consequenties dan de oude. Dat wil zeggen dat de eventuele kosten van extra aan te leggen auto- en fietsparkeerplaatsen en/of inzet van deelmobiliteit ten laste komen van de ontwikkelaar. Duurzaamheid Het Actieplan Duurzame Mobiliteit is de uitwerking van de vierde ambitie uit de Visie Duurzaam ’s-Hertogenbosch. De Nota Parkeernormering 2021 sluit aan bij de ambities van het Actieplan duurzame mobiliteit om vooral het gebruik van actieve en duurzame vervoersmiddelen te stimuleren en daardoor ook de luchtkwaliteit te verbeteren en een impuls te geven aan klimaatadaptatie. Het vergroten van de watercapaciteit door onder andere vergroening en waterbergingen is ook voor het stedelijk gebied noodzakelijk. Participatie en communicatie De ontwerp-Nota Parkeernormering 2021 heeft zes weken ter inzake gelegen. Tientallen instanties en partijen zijn hierop geattendeerd met de uitdrukkelijke uitnodiging om een reactie te geven. Vanuit de participatie hebben we een aantal zaken aangepast in de parkeernota. De twee belangrijkste benoemen we hier.

Dit betreft de parkeernormering voor niet-grondgebonden socialehuurwoningen, waar op basis van onderzoek van de woningcorporaties bleek dat hier het autobezit lager is. Hier is in de nota ook een lagere norm opgenomen. Ook is een specifiek onderscheid gemaakt www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

naar de fietsparkeernormen bij grond- en niet-grondgebonden woningen, waarbij ook wordt ingegaan op ruimtes voor buitenmodel-fietsen in gemeenschappelijke bergingen. Beide aanpassingen passen nog steeds binnen de bandbreedte die de landelijke CROW-kencijfers aangeven. De ingekomen zienswijzen – die in hoofdlijnen positief zijn - zijn verwerkt in de versie die nu ter besluitvorming voorligt Publicatie van de vastgestelde nota vindt plaats via een Gemeenteblad op www.overheid.nl . Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘sHertogenbosch, De gemeentesecretaris, drs. B. van der Ploeg

De burgemeester, drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen

1. Nota Parkeernormering 2021 2. Inspraaknotitie

Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie

11145022 kaderstellend Kâhya Omgeving: 28 september 2021 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Sector/Afdeling Inlichtingen

SO/LEEFOMGEVING M. Berends m.berends@s-hertogenbosch.nl (073) 6155614

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad

Registratienummer 11145022 Raadsvergadering 12 oktober 2021 Onderwerp

Nota Parkeernormering 2021

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van college van 7 september 2021, besluit: 1. De Nota Parkeernormering 2021 vast te stellen om uitvoering te geven aan de gemeentelijke ambities voor wonen, duurzame mobiliteit en klimaat, gebaseerd op de actuele kentallen van het CROW; 2. De Nota Parkeernormering 2021 te evalueren 5 jaar na inwerkingtreding van de Nota; 3. De Nota Parkeernormering 2016 in te trekken.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch van datum 12 oktober 2021 De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch,

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De Griffier,

De voorzitter,

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704