DN Preventie en ondersteuning bij scheidingen met kinderen (Verreijt)

Discussienotitie: Preventie en ondersteuning bij scheidingen met kinderen Geachte leden van de commissie Sociaal, In de gemeente ’s-Hertogenbosch krijgen jaarlijks veel kinderen te maken met spanningen of relatiebreuk tussen hun ouders. Relatieproblemen en scheidingen horen bij het leven, maar wanneer conflicten langdurig en complex worden, kan dit grote gevolgen hebben voor het welzijn en de ontwikkeling van kinderen. Stress, loyaliteitsconflicten, problemen op school en een verhoogde kans op inzet van jeugdhulp of kinderbeschermingsmaatregelen zijn daarbij geen uitzondering. De gemeente ’s-Hertogenbosch doet al veel om ouders en kinderen in kwetsbare gezinssituaties te ondersteunen. Initiatieven zoals Villa Pinedo, KIES, alsjeuitelkaargaat.nl, de gezinsadvocaat en de inzet van Humanitas met scheidingsbuddy’s bieden waardevolle hulp wanneer een scheiding aan de orde is. Deze inzet onderschrijven wij nadrukkelijk en zien wij als een belangrijke basis. Tegelijkertijd zien we dat ondersteuning vaak pas wordt ingezet wanneer een scheiding al onvermijdelijk is of zelfs is geëscaleerd. Landelijk eindigt ongeveer 1 op de 3 huwelijken in een scheiding, en 1 op de 6 scheidingen ontwikkelt zich tot een complexe scheiding. Jaarlijks horen ongeveer 86.000 kinderen dat hun ouders uit elkaar gaan.

In ’s-Hertogenbosch staat 21,1% van de thuiswonende minderjarige kinderen niet bij beide ouders ingeschreven, wat een indicatie geeft van de omvang van de groep kinderen die opgroeit in een gescheiden gezinssituatie. Hoewel exacte lokale cijfers over het aantal scheidingen met kinderen ontbreken, is wel duidelijk dat complexe scheidingen een zeer grote rol spelen binnen zware vormen van jeugdhulp. Landelijk – en ook volgens de betrokken jeugdbeschermingsorganisaties in onze gemeente – is bij 70 tot 80% van de kinderbeschermingsmaatregelen sprake van een complexe scheiding als belangrijke achtergrondfactor. Momenteel hebben 219 jongeren in ’s-Hertogenbosch een kinderbeschermingsmaatregel. De maatschappelijke impact hiervan is groot, zowel sociaal als financieel. Een ondertoezichtstelling kost gemiddeld €34.000 per kind per jaar en duurt gemiddeld 4,7 jaar, wat neerkomt op circa €160.000 per kind. Daarbij geldt dat een OTS zelden op zichzelf staat en vaak gepaard gaat met aanvullende vormen van jeugdhulp. Deze cijfers onderstrepen het belang van ingrijpen aan de voorkant. Veel relatieproblemen kennen een lange aanloop waarin spanningen oplopen en communicatie verslechtert. Juist in deze fase kan preventieve relatieondersteuning of relatietherapie het verschil maken.

Door tijdig ondersteuning te bieden, kunnen scheidingen in een deel van de gevallen worden voorkómen, en kan worden voorkomen dat kinderen überhaupt met een scheidingssituatie te maken krijgen. Wanneer een scheiding toch onvermijdelijk blijkt, kan vroegtijdige ondersteuning bijdragen aan een zorgvuldiger verloop en minder escalatie. Tegelijkertijd signaleren ouders dat, wanneer een scheiding zich aandient, ondersteuning vaak versnipperd is. Ouders krijgen te maken met juridische, financiële, opvoedkundige en emotionele vragen en moeten daarvoor verschillende instanties benaderen. Juist in een kwetsbare periode ontbreekt het dan aan overzicht, samenhang en regie, wat de kans op escalatie vergroot. In andere gemeenten en regio’s is ervaring opgedaan met een meer samenhangende aanpak. In gemeenten als Venlo en Zutphen wordt relatietherapie en mediation actief ingezet om relatieproblemen tijdig te begeleiden en scheidingen te voorkomen of minder conflictueus te laten verlopen. In de regio Haaglanden is een fysiek scheidingsloket ingericht waar ouders op één herkenbare plek terechtkunnen voor informatie, begeleiding en doorverwijzing. Binnen dit loket werken maatschappelijke ondersteuning, juridische expertise en specialistische kennis samen, waaronder spreekuren van een kindercoach, mediator en advocaat.

De ervaringen daar laten zien dat een centrale, fysieke voorziening bijdraagt aan overzicht, tijdige ondersteuning en het voorkomen van verdere escalatie richting zware jeugdzorg of kinderbeschermingsmaatregelen.

Een aanvullend knelpunt voor ouders in scheiding met kinderen is de huisvesting. Veel van de woningen die worden gebouwd of ingezet voor spoedzoekers zijn gericht op een- of tweepersoonshuishoudens. Oplossingen zoals het woonhotel of Onder de pannen zijn waardevol, maar vooral geschikt voor alleenstaanden. Ouders met kinderen hebben andere woonbehoeften, bijvoorbeeld qua aantal slaapkamers en de mogelijkheid om in de buurt van school en sociale netwerken te blijven wonen. In andere gemeenten bestaan woonconcepten zoals Parentshouses, die specifiek zijn bedoeld voor gescheiden ouders met kinderen. Deze tijdelijke woonvormen maken het mogelijk dat ouders tijdens een overbruggingsperiode dichtbij hun kinderen blijven wonen, zodat het leven van kinderen zo veel mogelijk hetzelfde blijft. Dit draagt bij aan rust, stabiliteit en het voorkomen van verdere problematiek. Wij zien daarom aanleiding om met de commissie het gesprek te voeren over een verdere versterking van het bestaande aanbod, langs drie samenhangende lijnen: • • •

het inzetten van preventieve relatieondersteuning en relatietherapie om scheidingen te voorkomen; het verbeteren van samenhang en regie via één herkenbaar en fysiek aanspreekpunt voor scheidende ouders; en het verkennen van passende woonoplossingen voor ouders in scheiding met kinderen, aanvullend op het bestaande spoedaanbod.

Vragen aan de commissie 1. Deelt de commissie de analyse dat complexe scheidingen met kinderen een grote maatschappelijke en financiële impact hebben binnen het sociaal domein? 2. Ziet de commissie ruimte om, aanvullend op het bestaande aanbod, sterker in te zetten op preventie en ondersteuning van scheidende ouders met kinderen? 3. Is de commissie het met ons eens dat het versterken van preventieve relatieondersteuning kan bijdragen aan het voorkomen van scheidingen en het verminderen van escalatie? 4. Is de commissie bereid om de mogelijkheid van een fysiek scheidingsloket in ’s-Hertogenbosch te verkennen, waarin ondersteuning, informatie en expertise – zoals bijvoorbeeld de gezinsadvocaat en maatschappelijk werk – samenkomen als volgende stap in het versterken van het bestaande aanbod? 5. Is de commissie bereid om te verkennen of passende woonoplossingen een aanvulling zijn op de bestaande woonoplossingen?

Wij kijken uit naar uw inbreng. Namens Rosmalens Belang, Ninja Verreijt